1981 — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
1981
Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Ans
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
Decennis
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
Sègles
Sègle XIX
Sègle XX
Sègle XXI
Millennis
Millenni I
Millenni II
Millenni III
Cronologia mesadièra
Gen
Feb
Mar
Abr
Mai
Junh
Julh
Ago
Set
Oct
Nov
Dec
Cronologias tematicas
Aeronautica
Arquitectura
Automobila
Benda dessenhada
Camins de fèrre
Cinèma
Drech
Economia
Fotbòl
Jòc
Jòc vidèo
Literatura
Musica
Santat e medecina
Sciéncia
Sociologia
Espòrt
Teatre
TV
Autres calendièrs
Roman
Chinés
Gregorian
Ebrieu
Indó
Musulman
Persan
Republican
Aquesta pagina concernís l'an
1981
del
calendièr gregorian
Eveniments
modificar
modificar lo còdi
Occitània
modificar
modificar lo còdi
França
modificar
modificar lo còdi
Anóncia televizada de l'eleccion de
François Mitterand
En abriu, inscripcion dins la
lèi
de la convencion internacionala dau trabalh n°111 per renfòrçar la lucha còntra lei discriminacions au trabalh. Pasmens, l'annada foguèt sustot dominada per l'eleccion presidenciala. Lo premier torn foguèt marcat per l'afebliment dau
Partit Comunista
que son cap,
Georges Marchais
, recebèt solament 15% dei sufragis exprimits e lo segond per la victòria de
François Mitterand
Partit Socialista
). Leis eleccions legislativas de junh confiermèron aqueu succès ambé 285 sètis per lo PS (majoritat absoluda) e 44 per lo PCF que formèron un govèrn dirigit per
Pierre Mauroy
Comencèt alora un periòde d'adopcion de lèis progressitas ambé l'aumentacion de 10% dau SMIC (1
èr
de julhet), la creacion dei ZEP per melhorar l'educacion dins lei quartiers paures (lo meteis jorn), l'abolicion de la
pena de mòrt
(18 d'octòbre), la lucha còntra lo trabalh clandestin (23 d'octòbre) e una lèi de
nacionalizacions
de plusors companhiás estrategicas dins la siderurgia, dins l'armament e dins lei bancas. Pasmens, a la fin de l'annada, de dificultats financieras comencèron d'aparéisser.
Euròpa
modificar
modificar lo còdi
èr
de
genièr
Grècia
deven membre de la
CEE
Polonha
modificar
modificar lo còdi
En fàcia de l'agitacion quasi generala dau país, lo govèrn de
Wojciech Jaruzelski
deguèt proclamar a la fin de l'annada l'estat de guèrra tant per reprimir Solidaritat que per defugir una intervencion dirècta de l'
URSS
. Aquò permetèt de restaurar l'òrdre mai pas resòuvre lei dificultats economicas polonesas.
America
modificar
modificar lo còdi
Antigua e Barbuda
modificar
modificar lo còdi
Independéncia dau país lo 1
èr
de novembre.
Belize
modificar
modificar lo còdi
Independéncia dau país lo 21 de decembre. Pasmens, en causa d'un conflicte frontalier ambé
Guatemala
que considerava Belize coma una partida de son territòri, una
garnison
britanica
importanta (
1 500
òmes) demorèt en plaça fins a
1991
Peró
modificar
modificar lo còdi
En fàcia de la multiplicacion deis atacas dei guerilhas
comunistas
aparegudas l'annada precedenta (→
1980
), lo president
Fernando Belaúnde Terry
declarèt l'estat d'urgéncia e ordonèt ai fòrças armadas perovianas de combatre lo
Sendier Luminós
. Lei drechs
constitucionaus
foguèron suspenduts dins lei províncias de Huamanga, Huanta, Cangallo, La Mar e Víctor Fajardo. L'armada i mandèt de tropas importantas e acomencèt la formacion de milícias localas anticomunistas (lei
Rondas Campesinas
). L'intensitat dau conflicte aumentèt ansin pauc a pauc dins lo centre dau país.
En parallèl, la situacion malaisada a la frontiera amb
Eqüator
se desgradèt tornarmai au començament de l'annada ambé la descubèrta de tres pòstes bastits per l'armada eqüatoriana dins un territòri revendicat per
Peró
. Après quauquei setmanas de combats (
Guèrra de Paquisha
), lei Perovians capitèron de conquistar lo pòste principau deis Eqüatorians e la pression diplomatica internacionala obliguèt lei dos estats d'arrestar lo conflicte. Lei tropas dei dos camps foguèron retiradas de la zòna contestada. Pasmens, aquel acòrd foguèt solament considerat coma una trèva e lei dos país acomencèron de renfòrçar sei posicions lòng de la
frontiera
. Una guèrra novèla aguèt ansin luòc en
1995
Guèrra de Cenepa
).
Arts
modificar
modificar lo còdi
Sciéncias e tecnicas
modificar
modificar lo còdi
Armament
modificar
modificar lo còdi
Premier vòl dau
prototip
dau
F-117
, premier
avion
militar
furtiu
(18 de junh).
Astronomia
modificar
modificar lo còdi
Fotografia de
Saturne
e de tres satellits realizada per
Voyager 2
Susvolada dau sistèma de
Saturne
per la sonda espaciala
Voyager 2
. I poguèt realizar divèrsei fotografias de la planeta, de sei satellits e de realizar divèrsei mesuras de temperaturas e de composicion atmosferica. Totjorn, dins lo
Sistèma Solar
, descubèrta d'un tresen satellit naturau dich
Larissa
dins lo sistèma de
Neptun
D'autra part, capitada dau premier vòl de la
naveta espaciala
espaciala
. Premiera fusada recuperable de l'istòria, aqueu veïcul donèt de capacitats novèlas d'intervencion espaciala a la
NASA
Fotografia
modificar
modificar lo còdi
Sortida dau
Sony Mavica
que foguèt lo premier aparelh fotografic parcialament numeric. D'efèct, utiliza un captor CCD de
279 000
pixels e un
disc dur
per enregistrar leis imatges. En revènge, una television èra encara necessària per lei visualizar e lo premier aparelh totalament numeric foguèt comercializat en
1991
Informatica
modificar
modificar lo còdi
Exemple de l'interfàcia utilizada per MS-DOS.
Desvolopament dau
sistèma operatiu
MS-DOS
per la companhiá]]
estatsunidenca
Microsoft
. A l'origina, èra un sistèma crompat per
Bill Gates
(nascut en
1955
) a
Tim Patterson
. Puei, l'adaptèt ai besonhs d'
IBM
que l'utilizèt per seis ordinators.
Economia
modificar
modificar lo còdi
Naissenças
modificar
modificar lo còdi
25 de genièr
Alicia Keys
, cantaira americana
28 de genièr
Elijah Wood
, actor american
24 de febrièr
Lleyton Hewitt
, jogaire de tennis australian
21 de març
Teddy Ongoly
, fotbolaire congolés
7 d'abril
Sharka Blue
, actritz pornografica chèca
25 d'abril
Felipe Massa
, pilòt brasilièr de
Formula 1
28 d'abril
Jessica Alba
, actritz americana
10 de mai
Belén Arjona
, cantaira espanhòla
7 de junh
Anna Kournikova
, jogaira de tennis russa
9 de junh
Natalie Portman
, actritz israeliana
28 de junh
Tiffany Hopkins
, actritz pornografica francesa
8 de julhet
Ashley Blue
, actritz pornografica americana
27 de julhet
Fernando Alonso
, pilòt espanhòl de
Formula 1
8 d'agost
Roger Federer
, jogaire de tennis soís
23 d'agost
Carmen Luvana
, actritz pornografica americana
3 de setembre
Gautier Capuçon
, violoncelista arpitan
26 de setembre
Serena Williams
, jogaira de tennis americana
15 d'octobre
Elena Dementieva
, jogaira de tennis russa
25 de novembre
Xabi Alonso
, fotbolaire espanhòl
2 de decembre
Britney Spears
, cantaira americana
15 de decembre
Najoua Belyzel
, cantaira francesa
30 de decembre
Haley Paige
, actrit pornografica mexicana-americana (m.
2007
Decèsses
modificar
modificar lo còdi
5 de genièr
Harold Clayton Urey
, fisician-quimista american, Prèmi Nobel de Quimia (n.
1894
9 de febrièr
Bill Haley
, cantaire american, pionièr del rock'n'roll (n.
1925
9 de març
Max Delbrück
, biologista alemand,
Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
(n.
1906
23 d'abril
Josep Pla i Casadevall
, escrivan catalan (n.
1897
11 de mai
Bob Marley
, cantaire jamaican (n.
1945
11 de mai -
Odd Hassel
, quimista norvegian, Prèmi Nobel (n.
1897
13 de junh
Amácio Mazzaropi
, actor e realizator brasilièr (n.
1912
1 d'agost
Omar Torrijos Herrera
, president de
Panamà
(n.
1929
8 de setembre
Hideki Yukawa
, fisician japonés, Prèmi Nobel (n.
1907
9 de setembre
Jacques Lacan
, psicanalista francés (n.
1901
12 de setembre
Eugenio Montale
, poèta italian, Prèmi Nobel (n.
1896
6 d'octobre
Anwar Sadat
, president d'
Egipte
(n.
1918
29 d'octobre
Georges Brassens
, cantaire francés (n.
1921
22 de novembre
Hans Adolf Krebs
, mètge e bioquimista alemand,
Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
(n.
1900
Manuel Sanchis i Guarner
, filològ, istorian e escrivan valencian (n.
1911
Prèmi Nobel
modificar
modificar lo còdi
Prèmi Nobel de Fisica
Nicolaas Bloembergen
Arthur Leonard Schawlow
Kai Siegbahn
Prèmi Nobel de Quimia
Kenichi Fukui
Roald Hoffmann
Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina
Roger W. Sperry
David H. Hubel
Torsten N. Wiesel
Prèmi Nobel de Literatura
Elias Canetti
Prèmi Nobel de la Patz
Aut Comissariat de las Nacions Unidas pels Refugiats
(ACNUR)
Prèmi Nobel d'Economia
James Tobin
Filmes
modificar
modificar lo còdi
The Fox and the Hound
Nòtas e referéncias
modificar
modificar lo còdi
En fach, maugrat de demonstracions militaras fòrça importantas a la frontiera entre
Bielorussia
e Polonha (
100 000
òmes) en
1981
, lo Burèu Politic de l'URSS decidiguèt d'adoptar una politica d'intimidacion mai considerèt l'invasion de Polonha coma tròp perilhosa.
Wikimedia Commons
prepausa de documents multimèdia liures sus
1981
Recuperada de «
Categorias de la pagina
1981
Ans 1980
Categorias amagadas :
Paginas amb de proprietats pas resolgudas
Article utilizant lo modèl Commons
1981
Apondre un subjècte