ABŞ — Vikipediya

ABŞ — Vikipediya
Məzmuna keç
Vikipediya, azad ensiklopediya
"Amerika" bura istiqamətləndirir. Bu ölkənin də yerləşdiyi eyniadlı qitə üçün baxın:
Amerika (qitə)
Amerika Birləşmiş Ştatları
ing.
United States of America
Bayraq
Gerb
In God We Trust
qeydlər 1
azərb
Biz Tanrıya güvənirik
Digər ənənəvi şüarlar
E pluribus unum
Latın
(de-fakto)
"Çoxluqdan birliyə"
Annuit cœptis
Latın
, bizim təşəbbüslərimizi dəstəklər"
Novus ordo seclorum
Latın
"Əsrlərin yeni qaydası"
In God We Trust
E pluribus unum
Himn:
The Star-Spangled Banner
Marş::
The Stars and Stripes Forever
ABŞ-nin yaşıl rənglə göstərildiyi Şimalı Amerika layihəsi
Böyük Britaniya Krallığından
müstəqillik
Bəyannamə
4 iyul 1776
Konfederasiya
1 mart 1781
Paris sülh müqaviləsi
3 sentyabr 1783
Mövcud konstitusiya
21 iyun 1788
Dövlətə ən son qəbul
24 mart 1976
Rəsmi dili
Federal səviyyədə
yoxdur
qeydlər 2
Etnik qrupları
İrqi mənsubiyyət:
76,6%
Ağ
13,4%
Qara
5,8%
Asiyalı
2,7%
Digər/çoxirqli
1,3%
Yerlilər
0,2%
Okeaniyalı
Etnik mənsubiyyət:
18,3%
Hispanik və ya Latın
81,7% qeyri-Hispanik və ya Latın (2018)
Dini
73.0%
Xristian
21.3%
Bitərəf
2.1%
Yəhudi
0.8%
Müsəlman
2.9% Digər
(2017)
Paytaxt
Vaşinqton
38°53′
şm.
e. 77°01′
q.
u.
Ən böyük şəhəri
Nyu-York
40°43′
şm.
e. 74°00′
q.
u.
İdarəetmə forması
Federal
prezidentli
konstitusiya respublikası
Prezident
Donald Tramp
Vitse-prezident
Ceyms Devid Vens
Palata spikeri
Mayk Conson
Qanunverici orqanı
Konqres
Yuxarı palatası
Senat
Aşağı palatası
Nümayəndələr Palatası
Ümumi
qeydlər 3
Su sahəsi (%)
6,97
Əhalisi
Əhali (2023)
334.726.000
qeydlər 4
nəfər (
3-cü
Siyahıyaalma (2010)
308.745.538
qeydlər 4
nəf.
ÜDM
AQP
Ümumi (2023)
$26.855 trilyon
dollar
2-ci
Adambaşına
$80.035
dollar
8-ci
ÜDM
(nominal)
Ümumi (2023)
$26.854 trilyon
dollar
1-ci
Adambaşına
$80.035
dollar
7-ci
İİİ
(2021)
0.921
(artış
21-ci
Demonim
Amerikalı
Valyuta
ABŞ dolları
($) (USD)
İnternet domeni
.us
qeydlər 5
ISO kodu
US
Telefon kodu
+1
Saat qurşaqları
−4 to −10
qeydlər 6
Nəqliyyatın yönü
sağ
qeydlər 7
Tarix formatı
aa
gg
ii
iiii
aa
gg
10
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
ABŞ
ing.
USA
) və ya
Amerika
ing.
America
), ya da rəsmi adı ilə
Amerika Birləşmiş Ştatları
ing.
United States of America
), yaxud da qısaca
Birləşmiş Ştatlar
ing.
United States
) — 50
ştatdan
, bir
federal dairədən
, beş böyük
özünüidarə edən ərazidən
qeydlər 8
və
müxtəlif mülklərdən
ibarət
ölkə
. 3,8milyon mil
(9,8milyon km
) əraziyə malik ABŞ dünyanın
ərazisinə görə 3-cü və ya 4-cü ölkəsidir
qeydlər 3
və bütün
Avropa
qitəsindən təxminən 3,9 milyon mil
(10,1milyon km
) kiçikdir. 327 milyon nəfərdən çox əhalisi olan ABŞ dünyanın
ən çox əhaliyə malik üçüncü
ölkəsidir. Paytaxtı
Vaşinqton
ən çox əhaliyə malik şəhəri
Nyu-Yorkdur
. Qırx səkkiz ştat və federal ərazi
kontinentaldır
və Şimali Amerikada
Kanada
və
Meksika
arasında yerləşir.
Paleohindilər
ən azı 12 min il əvvəl
Sibirdən
Şimali Amerika materikinə köçmüşdürlər.
16
Avropalıların kolonizasiyası XVI əsrdə başlamışdır. ABŞ
şərq sahili
boyunca qurulan
On üç ingilis koloniyasından
yarandı.
Fransız-hindu müharibəsindən
sonra
Böyük Britaniya
ilə koloniyalar arasında çoxsaylı mübahisələr 1775-ci ildə başlamış
Amerika inqilabına
və ardından 1776-cı ildə
ABŞ istiqlal bəyannaməsi
ilə nəticələndi. Müharibə ABŞ-nin
Avropa hakimiyyətindən
müstəqillik əldə edən ilk ölkə olması ilə
1783-cü ildə başa çatdı
17
Mövcud konstitusiya
1788-ci ildə qəbul edilmiş və bir çox
fundamental vətəndaş azadlıqlarını
təmin etmək üçün ümumilikdə
hüquqlar haqqında Bill
adlanan ilk on dəyişikliklə 1791-ci ildə ratifikasiya edilmişdir. ABŞ XIX əsrdə Şimali Amerikada güclü bir genişlənməyə başladı,
yeni torpaqlar aldı
18
yerli amerika qəbilələrini köçürdü
və 1848-ci ildə qitəyə yayılanadək tədricən ştatları qəbul etdi.
18
XIX əsrin ikinci yarısında
ABŞ-də vətəndaş müharibəsi
ölkədə hüquqi köləliyin
sona çatmasına səbəb oldu.
19
20
Əsrin sonunda ABŞ Sakit okeana qədər genişləndi
21
və
Sənaye inqilabı
tərəfindən böyük ölçüdə yönləndirilən iqtisadiyyatı yüksəlməyə başladı.
22
İspan-ABŞ müharibəsi
və
Birinci Dünya müharibəsi
ölkənin qlobal hərbi güc statusunu təsdiqlədi. ABŞ
İkinci dünya müharibəsindən
qlobal bir
supergüc
nüvə silahı inkişaf etdirən ilk ölkə
müharibədə istifadə
edən yeganə ölkə və
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının
daimi üzvü
olaraq çıxdı. Amin'de bele deyirdi Mülkiyyət hüquqları qanunvericiliyinin, xüsusən
1964-cü il Vətəndaş hüquqları aktı
1965-ci il Səsvermə hüquqları aktı
və
1968-ci il Ədalətli mənzil aktının
qəbulu irqi və ya rəngə əsaslanan ayrı-seçkiliyi qadağan etmişdir.
Soyuq müharibə
zamanı ABŞ və
Sovet İttifaqı
1969-cu ildə ABŞ-nin Aya enişi ilə
pik nöqtəsinə çatan
Kosmik yarışda
mübarizə apardı. Soyuq müharibənin sona çatması və 1991-ci ildə
Sovet İttifaqının dağılması
ABŞ-ni dünyanın yeganə supergücü etdi.
23
O,
federativ respublika
və
nümayəndəlik demokratiyasıdır
. ABŞ
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının
Dünya Bankının
Beynəlxalq Valyuta Fondunun
Amerika Dövlətləri Təşkilatının
(ADT) və bir çox digər beynəlxalq təşkilatların təsisçi üzvüdür. Qlobal ÜDM-in təxminən dörddə birini təşkil edən
nominal ÜDM üzrə dünyanın ən iri iqtisadiyyatı
və
AQP üzrə ikinci ən iri iqtisadiyyatına
malik ABŞ yüksək
inkişaf etmiş ölkədir
24
ABŞ iqtisadiyyatı
xidmətlərin
və
biliyə əsaslanan
fəaliyyətlərin dominantlığı ilə xarakterizə edilən geniş
postsənaye
iqtisadiyyatdır, buna baxmayraq istehsalat sektoru dünyada ən böyük ikincidir.
25
ABŞ dünyada dəyərinə görə məhsulların ən böyük
idxalçısı
və ikinci ən böyük
ixracatçısıdır
26
27
Əhalisi dünya cəminin yalnız 4,3%-i olmasına baxmayaraq
28
ABŞ dünyada ümumi sərvətin
31%-ni təşkil edir
, qlobal sərvətin ən böyük payı tək bir ölkədə cəmlənmişdir.
29
Geniş
gəlir
və
sərvət bərabərsizliyinə
baxmayaraq, ABŞ
orta əmək haqqı
insan inkişafı
adambaşına düşən ÜDM
və işçi məhsuldarlığı da daxil olmaqla sosial-iqtisadi göstəricilərdə
çox yüksək sırada
qalmağa davam edir.
30
31
Qlobal hərbi xərclərinin
üçdə birini təşkil edən ABŞ dünyanın ən qabaqcıl
hərbi
qüvvəsidir
32
və beynəlxalq səviyyədə aparıcı
siyasi
mədəni
və
elmi
gücdür.
33
Etimologiya
redaktə
vikimətni redaktə et
Həmçinin bax:
Amerika (toponim)
ABŞ vətəndaşlarının adlandırılması
, və
Amerikan (söz)
Amerika qitələri italyan səyyah
Ameriqo Vespuççinin
adını daşıdığına inanılır.
34
1507-ci ildə alman kartoqraf
Martin Valdzmyuller
qərb yarımkürəsi torpaqlarını italiyalı səyyah və kartoqraf
Ameriqo Vespuççinin
lat.
Americus Vespucius
) şərəfinə
Amerika
adlandırdığı dünya xəritəsi hazırladı.
35
"Amerika Birləşmiş Ştatları" ifadəsinin ilk sənədli sübutu
Vaşinqtonun
adyutantı
və
Kontinental Ordunun
şəxsi heyət generalı polkovnik-leytenant
Cozef Ridə
eskvayr
Stiven Moylan
tərəfindən yazılmış 2 yanvar 1776-cı il tarixli məktubdur. Moylan istiqlal müharibəsi səylərinə kömək istəmək məqsədilə "Amerika Birləşmiş Ştatlarından İspaniyaya tam və geniş səlahiyyətlər ilə" getmək istədiyini ifadə edirdi.
36
37
38
"Amerika Birləşmiş Ştatlarının" ifadəsinin ilk məlum nəşri Virciniya ştatının Vilyamsberq şəhərindəki
The Virginia Gazette
qəzetində 6 aprel 1776-cı ildə yazılmış anonim bir esse idi.
39
Con Dikinson
tərəfindən hazırlanan və 17 iyun 1776-cı ilə qədər tamamlanan
Konfederasiya Maddələrinin
ikinci layihəsi "Konfederasiyanın adı 'Amerika Birləşmiş Ştatları' olacağını" elan etdi.
40
1777-ci ilin sonunda ratifikasiyası üçün ştatlara göndərilən Maddələrin yekun variantı "Konfederasiyanın müraciət forması 'Amerika Birləşmiş Ştatları' olacaq" cümləsini ehtiva edir.
41
1776-cı il iyun ayında
Tomas Cefferson
özünün hazırladığı
istiqlal bəyannaməsinin
"orijinal kobud layihəsinin" sərlövhəsində "AMERİKA BİRLƏŞMİŞ ŞTATLARI" ifadəsini böyük hərflərlə yazmışdı.
40
Sənədin bu layihəsi 21 iyun 1776-cı ilə qədər üzə çıxmayıb və ifadəni Dikinsonun 17 iyun tarixli Konfederasiya Maddələri layihəsində istifadə etdikdən əvvəl və ya sonra yazıldığı naməlumdur.
40
Qısa formada "Birləşmiş Ştatlar" da standartdır. Digər ümumi formalar "B. Ş.", "ABŞ" və "Amerika"dır. Danışıq adları "A-nın B. Ş.-ı" və beynəlxalq səviyyədə "Ştatlar"dır. XVIII əsrin sonlarında şeir və mahnılarda məşhur olan "
Kolumbiya
" adı öz mənşəyini
Xristofor Kolumbdan
götürür; bu Kölumbiya ölkəsi daxil olmaqla "
Kolumbiya dairəsi
", Qərb yarımkürəsinin bir çox yeri və quruluşunun adında özünü büruzə verir.
42
"Birləşmiş Ştatlar" ifadəsi müstəqil ştatlar toplusunun təsviri olaraq orijinal formasında cəm halında idi, məsələn "Birləşmiş Ştatlardır" (
ing.
"the United States are"
) ifadəsini ehtiva edən
ABŞ Konstitusiyasına on üçüncü dəyişiklik
1865-ci ildə ratifikasiya edilmişdi.
43
Tək forması, məsələn "Birləşmiş Ştatlardır" (
ing.
"the United States is"
) Amerika Vətəndaş müharibəsi başa çatdıqdan sonra məşhur oldu. İndi tək halı standart formadır; cəm halı "bu Birləşmiş Ştatlar" (
ing.
"these United States"
) deyimində saxlanılır. Fərq istifadədən daha əhəmiyyətlidir; bu ştatların toplusu və bir vahid arasındakı fərqdir.
44
ABŞ vətəndaşı
Amerikalıdır
". "Birləşmiş Ştatlar", "Amerika" və "B. Ş." ölkəyə sifət olaraq istinad edilir ("Amerika dəyərləri", "ABŞ qüvvələri"). İngilis dilində "
Amerikan
" sözü nadir hallarda Amerika Birləşmiş Ştatları ilə bir-başa bağlı olmayan mövzulara aiddir.
45
Tarix
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ tarixi
ABŞ tarixinin xronologiyası
ABŞ-nin biznes tarixi
ABŞ-nin iqtisadi tarixi
, və
ABŞ-nin əmək tarixi
Yerli xalqlar və Kolumba qədərki dövr tarixi
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
ABŞ-də yerli amerikalılar
Kahokiyada
yerləşən
Monks-Maund
UNESCO
-nun
ümumdünya irsi
Anasazilər
tərəfindən inşa edilən
Klif sarayı
Ümumi olaraq qəbul olunmuşdur ki,
Şimali Amerikanın ilk sakinləri
Berinq torpaq körpüsü
vasitəsilə
Sibirdən
köçmüş və ən azı 12 min il əvvəl gəlib çatmışdılar, baxmayaraq ki, artan sübutlar daha əvvəl gəlmələrini göstərir.
16
46
47
Torpaq körpüsündən keçdikdən sonra ilk amerikalılar
Sakit Okean
sahili boyunca
48
və
Kordilyer
və
Lavrentid
buz örtükləri arasında daxili buzsuz dəhliz vasitəsilə cənuba hərəkət etdilər.
49
Klovis mədəniyyəti
e.ə. 11,000-də meydana çıxdı və bu, Amerikanın sonrakı yerli mədəniyyətlərinin əksəriyyətinin əcdadı hesab olunur.
50
Klovis mədəniyyətinin Amerikanın ilk insan məskənini təmsil etdiyinə inanılırdı.
51
İllər keçdikcə 15.550 il bundan əvvələ aid alətlərin də daxil olduğu daha çox sübutlar "pre-Klovis" mədəniyyətləri ideyasını inkişaf etdirmişdi. Bu, ehtimal ki, Şimali Amerikaya immiqrasiyanın üç böyük dalğasının ilkini təmsil edir.
52
Vaxt keçdikcə Şimali Amerikadakı yerli mədəniyyətlər getdikcə daha mürəkkəbləşdi, cənub-şərqdə mövcud olmuş
Kolumba qədərki dövr
Missisipi mədəniyyəti
kimi bəziləri qabaqcıl kənd təsərrüfatı, möhtəşəm memarlıq və dövlət səviyyəsində cəmiyyətlər inkişaf etdirdi.
53
Cənubda Missisipi mədəniyyəti eramızın 800–1600-cü illər arasında
Meksika
sərhədindən
Floridaya
qədər genişlənərək çiçəkləndi.
54
Şəhər dövləti
Kahokiya
müasir ABŞ-nin ən böyük, ən mürəkkəb Kolumba qədərki dövr
arxeoloji sahəsi
sayılır.
55
Dörd Künc
bölgəsində isə
Anasazilər
mədəniyyəti əkinçilikdən daha çox asılılıq yaradan yüzilərlə davam edən kənd təsərrüfatı təcrübəsinin ən yüksək nöqtəsi kimi inkişaf etdi.
56
ABŞ-də mövcud olan
UNESCO-nun ümumdünya irsinin
üçü Pueblosa aid edilir:
Mesa-Verde Milli Parkı
Çako Mədəniyyəti Milli Tarix Parkı
və
Taos-Pueblo
57
58
Həmçinin
Luiziananın
şimal-şərqindəki
Poverti-Poynt
mədəniyyətinə aid yerli amerikalılar tərəfindən inşa edilən torpaq işləri də UNESCO-nun ümumdünya irsinə daxil edilib.
Böyük Göllər
bölgəsinin cənubunda
İrokezlər
İttifaqı (Haudenosuni) XII və XV əsrlər arasında bir vaxtda yaradılmışdı.
59
Havay adalarının
ilk yaşayış məntəqələri tarixi müzakirə mövzusu olmağa davam edir.
60
Arxeoloji
dəlillər eramızın 124-cü ilində yaşayış məntəqəsinin mövcudluğunu göstərir.
61
Yerli xalqlar üstündə təsirləri və qarşılıqlı əlaqə
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
Hindi müharibələri
Hindi soyqırımları
və
Yerli amerikalıların xəstəlikləri və epidemiyaları
Müasir ABŞ ərazilərində Avropa müstəmləkəçiliyinin tərəqqisi ilə
yerli amerikalılar
tez-tez
işğal edildi və didərgin düşdülər
62
Amerikanın yerli əhalisi avropalılar gəldikdən sonra və əsasən
təbii çiçək
və
qızılca
xəstəlikləri kimi müxtəlif səbəblərə görə
azaldı
63
64
Avropa ilə təmas zamanı Şimali Amerikanın orijinal əhalisinin sayını təxmin etmək çətin olsa da, XX əsrin əvvəllərində
Ceyms Muni
tərəfindən tarixi qeydlərdən istifadə edərək 1600-cü ildə
Meksikanın
şimalındakı yerli əhalinin sayını təxmin etmək üçün cəhd edildi.
65
66
Daha sonrakı illərdə
Smitsonian İnstitutundan
Duqlas Yubleykr
bu rəqəmləri yeniləyib.
67
Yubleykr cənub Atlantik ştatlarında əhalinin sayını 92.916 və Körfəz ştatlarında əhalinin sayını 473.616 olduğunu təxmin etsə də, alimlərin əksəriyyəti rəqəmi çox aşağı hesab edir.
65
Antropoloq
Henri Dobins
əhalinin çox daha yüksək, Meksika körfəzinin sahillərində 1.100.000,
Florida
və
Massaçusets
arasında yaşayan 2.211.000 adam,
Mississipi vadisində
və qollarında 5.250.000 və
Florida yarımadasında
697.000 nəfər olduğuna inanırdı.
65
66
Avropalılar və yerli amerikalılar arasında ilk qarşılıqlı əlaqə
skandinavlar
tərəfindən edilmişdir. İndiyədək qalan bir sıra skandinav
saqası
Dənizkənarı əyalətlər
və onun yerli əhalisi ilə əlaqəli məlumatlar verir. Skandinavlar Kolumbdan təxminən 500 il əvvəl Şimali Amerikada məskunlaşmağa cəhd etdilər.
68
69
70
Kolonizasiyanın ilk günlərində bir çox avropalı qida çatışmazlığına, xəstəliklərə və yerli amerikalıların hücumlarına məruz qalmışdılar. Yerli amerikalılar tez-tez qonşu tayfalarla müharibə etmiş və Avropalılarla onların
koloniya müharibələrində
müttəfiq olmuşdular. Ancaq eyni zamanda bir çox yerli və kolonist bir-birindən asılı hala gəldi. Kolonistlər qida və heyvan dərisi, yerlilər isə silah, sursat və digər Avropa malları üçün ticarət edirdi.
71
Yerlilər bir çox kolonistə qarğıdalı, paxla və balqabağın harada, nə vaxt və necə becərilməli olduğunu öyrətdi. Avropalı misyonerlər və digərləri yerli amerikalıların "mədəniləşdirilməsinin" əhəmiyyətli olduğuna hiss edir və onları Avropa kənd təsərrüfatı metodlarına və həyat tərzinə uyğunlaşmağa çağırırdılar.
72
73
Avropalıların məskunlaşması
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
ABŞ-nin kolonizasiya tarixi
Şimali Amerikanın kolonizasiyası
və
On üç koloniya
Sent-Oqastin
kontinental ABŞ-də avropalıların qurduğu ən qədim daimi yaşayış məntəqəsidir (1565-ci il)
74
Meyflauer sazişi
, 1620-ci il
Jan Leon Jerom Ferrisin
rəsm əsəri
İndiki ABŞ-nin ərazisində Avropa kolonizasiyasının inkişafı ilə,
yerli amerikalılar
tez-tez
işğal edilmiş və yerlərindən qovulmuşdular
75
Müasir ABŞ ərazisinə çatan ilk avropalılar 1513-cü ildə Floridaya ilk səfərini edən
Xuan Ponse de Leon
kimi ispan
konkistadorları
olmuşdu, lakin
qeydiyyata alınmamış ərazilər
də nəzərə alınsa
1493-cü il ekspedisiyasında
Puerto-Rikoya
çıxan
Xristofor Kolumb
bu şərəfə nail olub. İspanlar Florida və Nyu-Meksikoda
Sent-Oqastin
74
və
Santa-Fe
kimi ilk yaşayış məntəqələrini saldılar. Fransızlar özlərininkini Mississippi çayı boyunca qurdular. Şimali Amerikanın şərq sahillərində İngilislərin müvəffəqiyyətli məskunlaşması 1607-ci ildə
Ceymstaunda
Virciniya koloniyası
və 1620-ci ildə
Pilqremlərin
Pilmut koloniyası
ilə başladı. Mühacirləri çoxu
dini azadlıq
axtaran
müxalifətçi xristian qrupları
idi. Qitənin ilk seçilmiş qanunvericilik məclisi olan Virciniyanın
Berjesslərin Evi
1619-cu ildə yaradıldı, sahilə çıxmazdan əvvəl Pilqremlər ilə
Meyflauer sazişi
bağlandı və
Konnektikutun Əsas Sərəncamları
Amerika koloniyaları boyunca inkişaf edəcək nümayəndəliklərin özünüidarəetmə və konstitusionalizm nümunəsi üçün presedentlər yaratdı.
76
77
Hər koloniydakı mühacirlərin böyük hissəsi kiçik fermerlər idi, ancaq bir neçə on il ərzində koloniyaların müxtəlifliyi kimi digər sənaye sahələri də inkişaf etdi.
Əmtəə bitkilərinə
tütün, düyü və buğda daxil idi. Hasilat sənayesində xəz, balıqçılıq və taxta-şalban üstünlük təşkil edirdi. İstehsalçılar rom və gəmi hazırlayırdılar və kolonizasiya dövrününü sonunda amerikalılar dünyanın dəmir təchizatının yeddidə birini istehsal edirdilər.
78
Nəticədə şəhərlər yerli iqtisadiyyatları dəstəkləmək və ticarət mərkəzləri kimi xidmət etmək üçün sahillərə səpələndilər. İngilis kolonistlər
Şotland-İrland
və digər qrupların dalğaları ilə tamamlandı. Sahilyanı torpaqlar daha da bahalaşdıqca azad edilmiş
muzdlu nökərlər
daha qərbə sıxışdırıldılar.
79
İngilis kaperləri ilə genişmiqyaslı bir kölə ticarətinə başlanıldı.
80
Xəstəliklərin az olması və daha yaxşı qida və müalicə səbəbi ilə Şimali Amerikada kölələrin orta ömür uzunluğu cənuba nisbətən daha çox olması kölə sayının sürətlə artmasına səbəb oldu.
81
82
Kolonist cəmiyyət əsasən köləliyin dini və mənəvi yönü baxımından bölünmüşdü və koloniyalar bu praktikanın lehinə və əleyhinə qanun aktları qəbul etdilər.
83
84
Amma XVIII əsrin başlaması ilə xüsusilə cənub bölgələrində əmtəə bitkilərinin əkilməsində afrikalı kölələrin yerini muzdlu nökərlər aldı.
85
1732-ci ildə
Corciyanın
Britaniyalılar tərəfindən kolonizasiyası ilə ABŞ-ni əmələ gətirəcək
on üç koloniyanın
əsası qoyuldu.
86
Hamısında
İngilislərin qədim hüquqlarına
və respublikaçılığa dəstək verən, özünüidarə hissinə sadiqliyi artan azad kişilərin bir çoxuna açıq seçkilərlə müəyyənləşdirilmiş yerli hökumətləri vardı.
87
Son dərəcə yüksək doğum göstəriciləri, aşağı ölüm göstəriciləri və sabit məskunlaşma ilə koloniya əhalisi sürətlə böyüdü. Nisbətən daha az yerli amerikalı əhalisi tutulurdu.
88
Böyük Oyanış
kimi tanınan 1730-cu və 1740-cı illərin
Xristian dirçəliş
hərəkatı həm dinə, həm də dini azadlığa marağı artırdı.
89
Yeddiillik müharibə
(ABŞ-də
Fransız-Hindi müharibəsi
kimi tanınır) dövründə ingilis orduları Kanadanı fransızlardan aldılar, ancaq
frankofon
əhali cənub koloniyalarından siyasi cəhətdən təcrid olunmuş vəziyyətdə qaldı. Zəbt edilmiş və sürgün edilmiş yerli amerikalıları nəzərə almasaq, 1770-ci ildə 13 Britaniya koloniyasının 2,1 milyondan çox əhaliyəsi var idi, bu təxminən Britaniyanın üçdə birinə bərabərdi. Yeni gələnlərin davam etməsinə baxmayaraq, 1770-ci illərdə təbii artım tempi xaricdə anadan olan amerikalıların az olduğu vəziyyətdə idi.
90
Koloniyaların İngiltərədən olan məsafəsi özünüidarəetmənin inkişafına imkan verdi, lakin müvəffəqiyyətləri
monarxları
mütəmadi olaraq krallıq hakimiyyətini yenidən təsdiq etdirməyə sövq etdi.
91
1774-cü ildə
İspaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri
gəmisi
Santiago
Xuan Xose Peres Ernandes
başçılığı altında indiki Britaniya Kolumbiyasındakı Vankuver adasının
Nutka boğazının
girişinə daxil oldu və lövbər saldı. İspanların gəmidən enməməsinə baxmayaraq yerlilər
xəz
ilə
Kaliforniyadan
gətirilmiş
balıq qulağı
qabığı mübadiləsi etmək üçün gəmiyə tərəf üzdülər.
92
O vaxtlar İspaniya
Portuqaliyaya
məhdud lisenziya verməklə
Asiya
və Şimali Amerika arasında ticarəti inhisara almağa müvəffəq olmuşdu.
Ruslar
Alyaskada
böyüyən
xəz ticarət
sistemini qurmağa başladıqda ispanlar Peresin
pasifik şimal-qərbdə
bir çoxu ilə ilkə imza atan səyahətləri ilə ruslara meydan oxudu.
93
qeydlər 9
Üçüncü və son ekspedisiyası
zamanı kapitan
Ceyms Kuk
Havay ilə rəsmi təmasda olmuş ilk avropalıdır.
95
Kapitan
Ceyms Kukun
son ekspedisiyası
Şimal-Qərb keçidinin
axtarışı məqsədilə Şimali Amerika və Alyaska sahillərində üzməsi daxil olmaqla təxminən doqquz ay çəkdi.
96
Müstəqillik və genişləndirmə (1776–1865)
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
ABŞ İstiqlal müharibəsi
ABŞ istiqlal bəyannaməsi
Amerika inqilabı
və
ABŞ ərazisinin formalaşması
İstiqlal bəyannaməsi
Con Trambullun
rəsm əsəri
ABŞ İstiqlal müharibəsi
Avropa hakimiyyətinə qarşı müstəqillik uğrunda ilk uğurlu koloniya mübarizəsi idi. Amerikalılar hökumətin xalqın yerli qanunvericilikdə ifadə edilən iradəsinə uyğun olan bir "
respublikaçılıq
" ideologiyası hazırladılar. Onlar ingilis olmaq və "təmsilçiliyi olmayanlardan vergitutmama" hüquqlarını tələb etdilər. İngilislər imperiyanı parlament vasitəsilə idarə etməkdə təkid edirdilər və
münaqişə
müharibəyə çevrildi.
97
İkinci Kontinental konqres
4 iyulda
İstiqlal bəyannaməsini
yekdilliklə qəbul etdi, uzun preambulada bütünü kişilərin bərabər və Yaradıcıları tərəfindən onların ayrılmaz hüquqları ilə birlikdə yaradıldığı və bu hüququların Böyük Britaniya tərəfindən mühafizə edilmədiyini tanındı və qətnamənin sözlərinə görə
on üç birləşmiş Koloniya
müstəqil bir dövlət meydana gətirdi və daha Britaniya tacına sadiq qalmağa ehtiyac qalmadı. Hər il iyul ayının dördüncü günü
Müstəqillik günü
kimi qeyd olunur.
98
9 sentyabrda İkinci Kontinental konqres bəyan etdi ki, "burada bu vaxta qədər 'Birləşmiş Koloniyalar' sözləri istifadə edilir, bu müraciət forması gələcəkdə 'Birləşmiş Ştatlar' kimi dəyişdirilə bilər".
99
1777-ci ildə
Konfederasiyanın Maddələri
1789-cu ilə qədər fəaliyyət göstərən zəif bir hökumət qurdu.
98
ABŞ ərazilərinin satın alınması
XVII əsrdən bəri hər bir əraziyə ştat statusu verildi.
1781-ci ildə
Yorktaun məğlubiyyətindən
sonra
100
Britaniya
1783-cü il sülh müqaviləsini
imzaladı və Atlantikin qərb sahilindən
Missisipi çayına
qədər Amerikanın suverenliyi tanındı. Milliyətçilər
ABŞ Konstitusiyasının
yazılıdığı 1787-ci il
Filadelfiya qurultayına
rəhbərlik etdilər, 1788-ci ildə ştat qurultaylarında
ratifikasiya edildi
. 1789-cu ildə federal hökumət əlverişli nəzarət və balans yaratma prinsipi ilə üç şöbə olmaqla yenidən təşkil edildi. İnqilab ordusuna rəhbərlik edən
Corc Vaşinqton
yeni konstitusiya ilə seçilən ilk prezident oldu. 1791-ci ildə
fərdi azadlıqların
məhdudlaşdırılmasını federal səviyyədə qadağan edən və bir sıra hüququ müdafiəni təmin edən
hüquqlar haqqında Bill
qəbul edildi.
101
1808-ci ildə federal hökumət beynəlxalq qul ticarətinin cinayət olduğunu qəbul etməsinə baxmayaraq, 1820-ci ildən sonra
Dərin Cənubda
yüksək gəlirli pambıq əkini və buna bağlı olaraq qul sayı kəskin artdı.
102
103
104
İkinci Böyük Oyanış
, xüsusən 1800–1840-cı illər milyonları
yevangel
protestantına çevrildi. Bu, şimalda
abolisionizm
daxil olmaqla bir çox ictimai islahat hərəkatlarını gücləndirdi;
105
cənubda metodistlər və baptistlər qul əhalisi arasında yayılırdı.
106
ABŞ-nin ştat və ərazilərinin xəritəsi, təx. 1834-cü il
Amerikalıların
qərbə genişlənmək
istəyi uzun müddət davam edən
Hindi müharibələrinə
səbəb oldu.
107
1803-cü ildə Fransanın torpaq iddiasında olduğu
Luiziananın satın alınması
demək olar ki ölkə ərazisini iki dəfə artırdı.
108
Müxtəlif narazılıqlara görə İngiltərəyə qarşı
1812-ci il müharibəsi
elan edildi və birlikdə mübarizə edildi, ABŞ millətçiliyi gücləndi.
109
Floridaya bir sıra hərbi müdaxilələr 1819-cu ildə İspaniyanın burdan və digər Körfəz sahili əraziləridən
imtina etməsinə
səbəb oldu.
110
Genişlənmə
paraxodların
Eri
və
I&M
kimi yeni
kanallar
ilə bağlanan böyük su nəqliyyatı vasitəsilə Amerika boyunca hərəkət etməyə, daha sonra sürətli dəmiryollarının ölkə ərazisi boyunca yayılmasına başlamasından sonra
buxar gücündən
asılı oldu.
111
1820-ci ildən 1850-ci illərə qədər
Cekson demokratiyası
daha çox ağdərili kişilərin seçki hüququnu əhatə edən bir sıra islahatlara başladı, bu 1828-ci ildən 1854-cü illərə qədər Demokratlar və Viqlərin hakim partiyalar olduğu
İkinci Partiya Sisteminin
yüksəlməsinə səbəb oldu. 1830-cu illərdə
Gözyaşı yolu
hindi rezervlərindən
hindiləri qərbə köçürməklə
hindilərin sürgün siyasətinə
nümunə oldu. Ekspansionist
tale manifesti
ərzində
Texas Respublikası
1845-ci ildə ABŞ-yə birləşdi.
112
1846-cı ildə Britaniya ilə imzalanan
Oreqon müqaviləsi
indiki
şimal-qərbi Amerikanın
ABŞ nəzarətinə keçməsinə gətirib çıxardı.
113
Meksika-ABŞ müharibəsində
qələbə Kaliforniya və indiki
cənub-qərbi Amerikanın
böyük qisminin Meksikanın güzəştə getməsi ilə nəticələndi.
114
Milli məməməli olan
Amerika bizonu
Yellouston Milli Parkında
, Vayominq
1848–1849-cu illər
Kaliforniya qızıl hərisliyi
qərbə miqrasiyaya,
Kaliforniya soyqırımına
115
116
117
118
və əlavə qərb ştatlarının yaranmasına sövq verdi.
119
ABŞ-də vətəndaş müharibəsindən
sonra yeni transkontinental
dəmiryolları
məskunların yerdəyişməsini asanlaşdırdı, daxili ticarət genişləndi və yerli amerikalılarla qarşıdurmalar artdı.
120
Yarım əsr ərzində
Amerika bizonunun
(bəzən "bufallo" adlanır) məhvi bir çox
düzənlik hindilərinin
mədəniyyətlərinə ekzistensial zərbə vurdu.
121
1869-cu ildə yeni
sülh siyasəti
yerli amerikalıları sui-istifadədən qorumaq, daha çox müharibədən yayınmaq və onların sonrakı ABŞ vətəndaşlığını təmin etmək üçün çalışırdı. Bununla belə, genişmiqyaslı münaqişələr Qərbdə 1900-cü illərə qədər davam etdi.
Vətəndaş müharibəsi və Yenidənqurma dövrü
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
ABŞ-də vətəndaş müharibəsi
və
Yenidənqurma dövrü
Gettisberq döyüşü
Ture de Tulstrupun
rəsm əsəri
Afrikalıların
və
afroamerikalıların
köləliyinə
dair fikir ayrılığı nəticədə
ABŞ-də vətəndaş müharibəsinə
gətirib çıxardı.
122
Əvvəlcə, İttifaqa daxil olan ştatlar
kölə və azad ştatlar
olmaqla dəyişiliyə yol açaraq, Senatda balans saxlanılmışdılar, amma əhali arasında və Nümayəndələr Palatasında azad ştatlar kölə ştatlara nəzərən üstünlük təşkil edirdilər, amma əlavə qərb ərazisi və daha çox boş torpaqlar ilə kölə və azad ştatlar arasındakı gərginlik köləliyi genişləndirmək və ya məhdudlaşdırmaq üçün federalizm və ərazilərin yerləşdirilməsinə dair müzakirələrə səbəb oldu.
123
1860-cı ildə
köləliyə qarşı
Respublika Partiyasından
olan ilk prezident
Avraam Linkolnun
seçilməsi ilə on üç kölə ştatı qurultay nəticəsində ayrıldığını elan etdi və
Amerika Konfederativ Ştatlarını
("Cənub"u) qurdu, baxmayaraq ki federal hökumət ("
İttifaq
") ayrılmanın qanunsuz olduğunu müdafiə etdi.
123
Bu ayrılmanı təmin etmək üçün separatçılar hərbi əməliyyatlara başladı və İttifaq da eyni cavabı verdi. Bunun nəticəsi olan müharibə təxminən 618.000 əsgərin və bir çox vətəndaşın ölümünə səbəb oldu. Bu münaqişə Amerika tarixində ən ölümcül hərbi münaqişə oldu.
124
Cənub qulların azadlığına qarşı mübarizə aparırdı, İttifaq isə ilk növbədə ölkəni bir bütün halda saxlamaq üçün mübarizə aparırdı. Bunula belə 1863-cü ildən sonra meydana gələn itkilər və Linkolnun öz
Azadlıq Bəyannaməsini
elan etməsi İttifaq baxımından müharibənin əsas məqsədini köləliyin ləğvinə çevirdi. Həqiqətən də İttifaq 1865-ci il aprel ayında müharibəni tamamilə qazandıqda məğlub olan Cənubdakı ştatların hər birini köləliyi qadağan edən
on üçüncu dəyişikliyi
ratifikasiya etməyə məcbur etdi.
Müharibədən sonrakı illərdə ABŞ Konstitusiyasına
üç dəyişiklik
əlavə edildi: yuxarıda adı çəkilən on üçüncü dəyişiklik ilə yanaşı kölə olmuş təxminən dörd milyon
afroamerikalıya
vətəndaşlığı təmin edən
on dördüncü dəyişiklik
125
və afroamerikalıların nəzəriyyədə səs vermə hüququnu təmin edən
on beşinci dəyişiklik
. Müharibə və onun nəticəsi reinteqrasiya və yeni azad olunan qulların hüquqlarını təmin etməklə Cənubun yenidən bərpası məqsədi daşıyan
federal gücün
126
əhəmiyyətli dərəcədə artımına səbəb oldu.
Müharibədən sonra ciddi şəkildə
yenidənqurma
başladı. Prezident Linkoln İttifaq və keçmiş Konfedarasiya arasında dostluq və əfvi təşviq etməyə təşəbbüs göstərərkən, 14 aprel 1865-ci ildə
bir sui-qəsdçi gülləsi
Şimal ilə Cənub arasında təkrar bir sərhəd çəkdi. Federal hökumətdə Respublikaçılar Cənubun yenidən qurulmasını və afroamerikalıların hüquqlarının təmin edilməsini öz amallarına çevirdilər. Onlar Demokratların
1876-cı prezident seçkilərini
güzəştə getmək müqabilində Respublikaçıların afroamerikalıların hüquqlarının qorunması barədə razılaşdığı
1877-ci il Kompromisinə
qədər israr etdilər.
Özlərini "
Xilaskarlar
" adlandıran Cənublu ağ Demokratlar Yenidənqurmadan sonra Cənubu öz nəzarətlərinə aldılar. 1890-cı ildən 1910-cu illərə qədər qondarma
Jim Krou qanunları
bölgənin bir çox qara və bəzi kasıb ağlarını hüquqlarından məhrum etdi. Qaralar xüsusilə Cənubda
irqi seqresiya
ilə üzləşdilər.
127
Onlar həmçinin vaxtaşırı
linç
daxil olmaqla qeyri-qanuni zorakılığa məruz qaldılar.
128
Nyu-York şəhərindəki
Ellis adası
avropalı
immiqrantlar
üçün başlıca giriş qapısı olmuşdu.
129
1886-cı ildə hədiyyə edilmiş Nyu-York şəhərindəki
Azadlıq heykəli
ABŞ ilə yanaşı azadlıq, demokratiya və ədalətin də simvoludur.
130
Əlavə immiqrasiya, genişləndirmə və sənayeləşmə
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ-nin iqtisadi tarixi
və
ABŞ-nin texnologiya və sənaye tarixi
Şimalda urbanizasiya və
Cənubi
və
Şərqi Avropadan
immiqrantların görünməmiş axını
ölkəni sənayeləşmə üçün izafi içşi qüvvəsi ilə təmin etdi və onun mədəniyyətinə çevrildi.
131
Teleqraf
və
transkontinental dəmir yolları
daxil olmaqla milli infrastruktur iqtisadi artıma və
Vəhşi Qərbin
yaşayış məntəqələrinin böyüməsinə və inkişafına səbəb oldu. Daha sonra
elektrik lampasının
və
telefonun
ixtirası kommunikasiya və şəhər həyatına da təsir edəcəkdir.
132
ABŞ, 1810-cu ildən ən az 1890-cı ilədək Mississippi çayının qərbindəki
Hindi müharibələrində
vuruşdu.
133
Bu münaqişələrin əksəriyyəti yerli hindi ərzilərinin güzəştə gedilməsi və sonuncuların
hindi rezervlərinə
məhkum olması ilə nəticələndi. Bu, mexaniki becərilən əkin sahələrini daha da genişləndiridi, beynəlxalq bazarlar üçün əlavə dəyərləri artırdı.
134
Materik genişlənməsi 1867-ci ildə
Rusiyadan
Alyaskanın satın alınmasını
da əhatə etmişdi.
135
1893-cü ildə Havayda Amerikayönümlü qüvvələr
monarxiyanı
devirdi
və 1898-ci ildə ABŞ-yə
qoşulacaq
Havay Respublikasını
yaratdı. Eyni il
İspan-ABŞ müharibəsi
nəticəsində
Puerto-Riko
Quam
və
Filippin
İspaniya tərəfindən güzəştə gedildi.
136
1900-cü ildə
İkinci Samoa Vətəndaş müharibəsi
başa çatdıqdan sonra
Amerika Samoası
ABŞ tərəfindən əldə edildi.
137
ABŞ 1917-ci ildə
ABŞ Vircin adalarını
Danimarkadan satın aldı.
138
XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində
sürətli iqtisadi inkişaf
bir çox görkəmli sənayeçilərin yüksəlməsinə səbəb oldu.
Kornelius Vanderbilt
Con Rokfeller
və
Endrü Karnegi
kimi
maqnatlar
dəmir yolu
neft
və
polad
sənayesində milli irəliləyişə rəhbərlik etmişdi. Bankçılıq
C. P. Morqanın
əhəmiyyətli rolu ilə birlikdə iqtisadiyyatın mühüm hissəsinə çevrildi.
Edison
və
Tesla
elektrik enerjisinin sənayeyə, evlərə və küçələrin işıqlandırılması üçün geniş yayılmasını öz öhdələrinə götürdülər.
Henri Ford
avtomobil sənayesində
inqilab etdi. Amerika iqtisadiyyatı bum yaşayaraq dünyanın ən nəhənginə çevrildi və ABŞ
böyük güc
statusu əldə etdi.
139
Bu dramatik dəyişikliklər ictimai iğtişaşlar və
populist
sosialist
və
anarxist
hərəkatların yüksəlməsi ilə müşayiət olundu.
140
Bu dövr sonunda
qadınlara seçki hüququnun verilməsi
spirtli içki qadağası
, istehlak mallarının tənzimlənməsi, işçi vəziyyətinə rəqabət və diqqətin təmin edilməsi üçün daha çox
antiinhisar tədbirləri
daxil olmaqla, bir çox ictimai sahələrdə ciddi islahatlar keçirən
Proqressiv dövrünün
inkişafı ilə sona çatdı.
141
142
143
Birinci Dünya müharibəsi, Böyük böhran və İkinci Dünya müharibəsi
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
Birinci Dünya müharibəsi
Böyük böhran
və
İkinci Dünya müharibəsi
Böyük böhran
dövründə, 1931-ci ildə
Empayr Steyt Bildinq
tamamlandığında dünyanın ən hündür binası idi.
ABŞ
Birinci Dünya müharibəsinin
başladığı 1914-cü ildən
Mərkəzi qüvvələrin
axınına qarşı
Müttəfiq dövlətləri
ilə formal olaraq yanaşı "dəstək qüvvə" qismində müharibəyə qoşulduğu 1917-ci ilə qədər bitərəf qaldı. 1919-cu ildə prezident
Vudro Vilson
Paris Sülh Konfransında
aparıcı diplomatik rol oynadı və ABŞ-nin
Millətlər Liqasına
qoşulmasını güclü şəkildə müdafiə etdi. Buna baxmayaraq, Senat bunu təsdiqləməkdən imtina etdi və Millətlər Liqasını təsis edən
Versal müqaviləsini
ratifikasiya etmədi.
144
1920-ci ildə qadın hüquqları hərəkatı
qadınlara seçki hüququ verən
konstitusiya dəyişikliyinin
qəbulunu təmin etmişdi.
145
1920-ci və 1930-cu illərdə
kütləvi kommunikasiya
üçün
radioların
artımı və erkən
televiziyanın
ixtirası müşahidə edildi.
146
Kükrəyən iyirmilərin
tərəqqisi
1929-cu il Uoll-Strit iflası
və
Böyük böhranın
başlanğıcı ilə sona çatdı. 1932-ci ildə prezident seçildikdən sonra
Franklin D. Ruzvelt
Sosial Təminatın
yaradılmasını da əhatə edən
Yeni xətt
ilə cavab verdi.
147
Amerikanın cənubundan milyonlarla
afroamerikalının böyük köçü
Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl başlamış və 1960-cı illərə qədər davam etmişdir;
148
halbuki 1930-cu illərin ortalarında
Toz kasası
bir çox kənd təsərrüfatı icmalarını yoxsullaşdırdı və qərbə yeni köç dalğasını gücləndirdi.
149
İkinci Dünya müharibəsi
dövründə əvvəlcə bitərəf olan ABŞ
Almaniyanın
Avropa qitəsinin böyük hissəsini işğal etməsi ilə 1941-ci il mart ayında
Lend-Liz
proqramı vasitəsilə
Müttəfiqlərə
material tədarük etməyə başladı. 7 dekabr 1941-ci ildə
Yaponiya imperiyasının
gözlənilmədən başladığı
Pörl-Harbor hücumu
ABŞ-ni
Ox qüvvələrinə
qarşı Müttəfiqlərə qoşulmağa təşviq etdi.
150
Müharibə dövründə ABŞ Britaniya, Sovet İttifaqı və Çin ilə yanaşı müharibədən sonrakı dünya planını razılaşdıran Müttəfiq qüvvələrinin "
Dörd polisindən
151
biri hesab olunurdu.
152
153
Ölkə təxminən 400.000 hərbi personalını itirməsinə
154
baxmayaraq müharibədən iqtisadi və hərbi nüfuzunu daha da artıraraq
nisbətən zərər görmədən
çıxdı.
155
Manhetten layihəsinin
Triniti sınağı
nüvə silahının
ilk partlayışı idi.
Böyük Britaniya, Sovet İttifaqı və digər müttəfiqlər ilə yeni beynəlxalq maliyyə institutları və Avropanın müharibədən sonra yenidən qurulması haqqında müqavilələrin imzalandığı
Bretton-Vuds
və
Yalta konfranslarında
ABŞ-nin aparıcı rolu olmuşdur. Müttəfiqlər
Avropada qələbə
qazandıqda 1945-ci ildə
San-Fransiskoda
keçirilən
beynəlxalq konfransda
müharibədən sonra fəaliyyətə başlayacaq
BMT Nizamnaməsi
hazırlandı.
156
ABŞ
ilk nüvə bombasını
inkişaf etdirdi və Yaponiyanın
Hiroşima və Naqasaki şəhərlərində
istifadə etməsi
yaponların təslim olmasına
səbəb olaraq 2 sentyabrda İkinci Dünya müharibəsini sonlandırdı.
157
158
Qələbə Günü
olaraq bilinən parad və bayramlar başladı.
159
Soyuq müharibə və mülki hüquqlar dövrü
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ tarixi (1945–1964)
ABŞ tarixi (1964–1980)
, və
ABŞ tarixi (1980–1991)
Ətraflı bax:
Soyuq müharibə
Mülki hüquqlar hərəkatı
Yoxsulluğa qarşı müharibə
Kosmik yarış
və
Reyqanomika
Martin Lüter Kinq
Sent-Pol şəhərində yerləşən Minnesota Universitetində
Vyetnam müharibəsinə qarşı
mitinqdə çıxış edərkən, 27 aprel 1967-ci il
ABŞ Prezidenti
Ronald Reyqan
(solda) və
Sov.İKP
MK-nın Baş katibi
Mixail Qorbaçovun
(sağda) 1985-ci ildə
Cenevrədə görüşü
İkinci Dünya müharibəsindən sonra
Soyuq müharibə
kimi tanınan dövrdə ideoloji olaraq
kapitalizm
və
kommunizm
160
və
geosiyasi
baxımdan Atlantik və Avrasiya düşərgələrinə bölünmüş ABŞ və
Sovet İttifaqı
güc yarışına başladı. Bir tərəfdə ABŞ və onun
NATO
müttəfiqləri, digər tərəfdə isə SSRİ və onun
Varşava Paktı
müttəfiqləri ilə
Avropanın
hərbi əlaqələrində hökmranlıq edirdilər. ABŞ kommunist nüfuzunun genişlənməsinə qarşı
çəkindirmə
siyasəti hazırladı. ABŞ və Sovet İttifaqı
vasitəçilik müharibələri
etsələr və güclü nüvə silahları inkişaf etdirsələr də iki ölkə birbaşa hərbi münaqişədən çəkinirdi.
ABŞ bir çox hallarda Sovet himayəsində olduğunu düşündüyü
Üçüncü dünya
hərəkatına qarşı çıxırdı və bəzən sağçı hökumətlərə qarşı rejim dəyişikliyi üçün birbaşa müdaxilə edirdi.
161
1950–53-cü illərdə
Koreya müharibəsində
Amerika əsgərləri kommunist
Çin
və
Şimali Koreya
qüvvələri ilə döyüşdülər.
162
Sovet İttifaqının 1957-ci ildə
ilk süni peyki buraxması
və 1961-ci ildə
ilk insanlı kosmik uçuşu
başlatmasına qarşı 1969-cu ildə ABŞ-nin
Aya insanın ayaq basdığı
ilk ölkəyə çevrilməsi "
Kosmik yarış
"-ın başlanğıcını qoydu.
162
Cənub-Şərqi Asiyada vasitəçilik müharibəsi sonda
Vyetnam müharibəsində
ABŞ-nin tam iştirak etməsi ilə nəticələndi.
Öz ölkəsində ABŞ
davamlı iqtisadi inkişafa
və
əhalisinin
və
orta sinfin
sürətlə artımına nail oldu.
Ştatlararası avtomagistral sisteminin
tikintisi növbəti on illər ərzində ölkənin infrastrukturuna böyük təsir göstərdi. Milyonlarla insan fermalardan və
daxili şəhərlərdən
böyük
şəhərətrafı
mənzillərə köçdü.
163
164
1959-cu ildə
Havay
ölkəyə qoşulan 50-ci və sonuncu ABŞ ştatı oldu.
165
Artan
mülki hüquqlar hərəkatı
Martin Lüter Kinqin
görkəmli liderliyi və öndərliyində seqreqasiya və diskriminasiyaya qarşı
dinc mübarizədən
istifadə edirdi. Məhkəmə qərarları və qanunvericiliyin birləşməsi irqçi ayrı-seçkiliyi dayandırmağa çalışan
1968-ci il Mülki Hüquqlar aktı
ilə başa çatmışdı.
166
167
168
Bu arada,
Vyetnam müharibəsinə
qara millətçiliyinə
və
seksual inqilaba
qarşı alovlanan
kontur-mədəniyyət hərəkatı
genişlənirdi.
Medikeyr
və
Medikeydin
yaradılması, eləcə də yaşlılara və yoxsullara tibbi səhiyyə xidməti təmin edən müfavif olaraq
qida talonu
və
himayəsində uşaqlar olan ailələrə yardım
adlı iki proqram daxil olmaqla "
Yoxsulluğa qarşı müharibə
"nin başlaması sosial təminat hüquqlarını və xərclərini genişləndirdi.
169
1970-ci illər və 1980-ci illərin əvvəlləri
staqflyasiyanın
başlanğıcı oldu. 1980-ci ildə prezident seçildikdən sonra
Ronald Reyqan
iqtisadi durgunluğa
azad bazar yönümlü islahatlarla
cavab verdi.
Yumşalmanın
çöküşündən sonra o, "çəkindirmə"dən imtina etdi və SSRİ-yə qarşı daha təcavüzkar "
geriyə qaytarma
" strategiyasına başladı.
170
171
172
173
174
Keçən on il ərzində qadınların əmək fəaliyyətində iştirakının artmasından sonra 1985-ci ilədək yaşı 16 və daha çox olan qadınların əksəriyyəti işlə təmin olundu.
175
1980-ci illərin sonları Sovet İttifaqı ilə münasibətlərə "
yumşalma
" gətirdi və 1991-ci ildə
onun dağılması
Soyuq Müharibəni sonlandırdı.
176
177
178
179
Bu, ABŞ-nin dünyadakı dominant supergücü kimi
tək qütblü
180
olmasına gətirib çıxardı. İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı dövrdə ortaya çıxan
Pax Americana
konsepsiyası Soyuq müharibədən sonra
yeni dünya nizamı
termini olaraq geniş populyarlıq qazanmışdı.
Yeni tarix
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ tarixi (1991–2008)
və
ABŞ tarixi (2008-bügünə qədər)
Ətraflı bax:
Körfəz müharibəsi
11 sentyabr terror aktları
Terrorizmlə Mübarizə
2007-2008-ci il maliyyə böhranı
və
Xəstə müdafiəsi və əlverişli qayğı aktı
Aşağı Manhettendə
yerləşən
Dünya Ticarət Mərkəzi
islam terorist
qrupu
Əl-Qaidə
tərəfindən törədilən 2001-ci il
11 sentyabr
terror aktları
zamanı
Onun yerində yeni tikilmiş
Dünya Ticarət Mərkəzi 1
Soyuq müharibədən
sonra 1990-cı ildə
Səddam Hüseynin
rəhbərliyində
İraqın
ABŞ-nin müttəfiqi olan
Küveyti işğal və birləşdirməyə cəhd etdiyi
vaxt Yaxın Şərqdə yaranan münaqişə 1990-cı ildə böhrana səbəb oldu. Qeyri-sabitliyin digər bölgələrə yayılacağından qorxan prezident
Corc H. U. Buş
Səudiyyə Ərəbistanı müdafiə məqsədilə
Səhra qalxanı əməliyyatı
və
Səhra fırtınası əməliyyatına
başladı, İraqa qarşı ABŞ liderliyindəki 34 ölkədən olan
koalisiya qüvvələri
İraq qüvvələrini Küveytdən müvəffəqiyyətlə çıxartdı və keçmiş monarxiyanı bərpa etdi.
181
ABŞ-nin müdafiə şəbəkələrindən
yaranan
İnternet
beynəlxalq akademik şəbəkələrə, sonra isə 1990-cı illərdə ictimaiyyətə yayılır, bu da qlobal iqtisadiyyata, cəmiyyətə və mədəniyyətə böyük təsir göstərir.
182
Dot-kom bumu
Alan Qrinspen
rəhbərliyində sabit pul siyasəti və
sosial təminat xərclərinin azaldılması
səbəbiylə, 1990-cı illər 2001-ci ildə sona çatan müasir ABŞ tarixində
ən uzun iqtisadi böyüməyə
şahid oldu.
183
1994-cü ilin əvvəllərində ABŞ 450 milyon insanın 17 trilyon $ dəyərində məhsul və xidmət istehsal etdiyi
Şimali Amerika Azad Ticarət Assosiasiyasına
(NAFTA) daxil oldu. Müqavilənin məqsədi 1 yanvar 2008-ci ilədək ABŞ, Kanada və Meksika arasında ticarət və investisiya maneələrini aradan qaldırmaq idi. Üç tərəfdaş arasında ticarət NAFTA qüvvəyə mindikdən sonra artmışdır.
184
2001-ci il sentyabrın 11-də
Əl-Qaidə
terrorçuları Nyu-York şəhərindəki
Dünya Ticarət Mərkəzinə
və Vaşinqtonda yerləşən
Pentaqona
zərbə vurdu, təxminən 3,000 nəfər həlak oldu.
185
Buna cavab olaraq ABŞ,
Əfqanıstanda müharibə
və
İraq müharibəsini
əhatə edən
Terrorizmlə Mübarizə
başlatdı.
186
187
2007-ci ildə Buş administrasiyası
İraq müharibəsində böyük hərbi birlikləri
artırmış,
188
bu da şiddətin müvəffəqiyyətlə azaldılmasına və regionda daha çox sabitliyə gətirib çıxarmışdı.
189
190
Əlverişli mənzillərin təşviq edilməsi üçün hökumət siyasəti,
191
korporativ və tənzimləyici idarəetmədə geniş yayılmış uğursuzluqlar
192
və Federal Ehtiyat tərəfindən müəyyən edilmiş tarixən aşağı faiz dərəcələri
193
Böyük böhrandan sonra ölkə tarixində ən böyük daralma olan
2008-ci il maliyyə böhranı
ilə nəticələnən
2000-ci illərin ortalarının mənzil bumuna
səbəb oldu.
194
İlk
afroamerikalı
195
və
çoxirqli
196
prezident olan
Barak Obama
böhranın ortasında
2008-ci ildə seçilmiş
197
və böhranın mənfi təsirlərini azaltmaq və təkrarlanmamasını təmin etmək üçün
stimullaşdırıcı tədbirlər
olan
Dodd-Frank Uoll-Strit islahatları və istehlakçı qoruma aktının
qəbuluna nail oldu. Bu stimul infrastrukturun təkmilləşdirilməsinə
198
və işsizliyin nisbətən azalmasına şərait yaratdı.
199
İqtisadiyyata təsirləri haqqında müzakirələr olmasına baxmayaraq
200
Dodd-Frank maliyyə sabitliyi və istehlakçı qorumasını yaxşılaşdırdı.
201
2010-cu ildə Obama administrasiyası təxminən beş on il ərzində
ölkənin səhiyyə sisteminə
mandat,
subsidiya
və
sığorta mübadiləsi
daxil olmaqla ən geniş islahatları həyayta keçirən
əlverişli qayğı aktını
qəbul etdi. Qanun 2016-cı ildə 24 milyon nəfəri əhatə edərək, sağlamlıq sığortası olmayan insanların sayının və faizinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasına gətirib çıxardı,
202
lakin səhiyyə xərcləri, sığorta haqları və iqtisadi göstəricilərə təsirləri səbəbindən mübahisəli qalır.
203
2009-cu il iyun ayında tənəzzülün miniumuma çatmasına baxmayaraq, seçicilər iqtisadiyyatın bərpasının yavaş tempi qarşısında məyus qaldılar. Obamanın siyasətinə qarşı çıxan Respublikaçılar
2010-cu ildə səs çoxluğu
ilə Nümayəndələr Palatasını və
2014-cü ildə
Senatı nəzarət altına aldılar.
204
2009 və 2010-cu illərdə İraqdakı ABŞ qoşunlarının böyük qismi
geri çəkildi
və bölgədəki müharibənin 2011-ci il dekabr ayında rəsmən bitdiyi elan edildi.
205
Geri çəkilmə Əl-Qaidənin bölgədəki varisi olan
İraq Şam İslam Dövlətinin
yüksəlməsi nəticəsində
məzhəb qiyamlarının artmasına
səbəb oldu.
206
207
2014-cü ildə Obama
Kuba ilə tam diplomatik əlaqələrin
bərpa ediləcəyini
elan etdi.
208
Növbəti il, ABŞ
5+1 qrupu
ölkələrinin üzvü olaraq
İranın nüvə proqramının
inkişafını ləngitməyə yönəldilmiş saziş olan
Hərtərəfli Birgə Fəaliyyət Planını
imzaladı,
209
baxmayaraq ki, ABŞ 2018-ci il may ayında sazişdən geri çəkildi.
210
2016-cı il ABŞ Prezident seçiklərində
Respublikaçı
Donald Tramp
ABŞ-nin
45-ci
prezidenti seçildi. Tramp ABŞ tarixində ən yaşlı və ən varlı prezident seçilmişdir.
211
Coğrafiya, iqlim və təbiət
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ coğrafiyası
ABŞ iqlimi
, və
ABŞ təbiəti
Kontinental ABŞ və ətraf ərazilərin kompleks peyk şəkli
Köppen iqlim təsnifatları
ABŞ-nin bütün quru ərazisi təxminən
3,800,000 kvadrat mil (9,841,955
km
212
bunun isə
2,959,064 kvadrat mil (7,663,940.6
km
hissəsini
kontinental ABŞ
təşkil edir. Kontinental ABŞ-dən Kanada ilə ayrılmış
Alyaska
663,268 kvadrat mil (1,717,856.2
km
ərazi ilə ən böyük ştatdır.
Sakit okeanın
şimalında, Şimali Amerikanın cənub-qərbində yerləşən arxipelaqda olan
Havay
10,931 kvadrat mil (28,311
km
əraziyə malikdir.
Puerto-Riko
Amerika Samoası
Quam
Şimali Mariana adaları
və
ABŞ Vircin adalarının
əhaliyə malik əraziləri birlikdə
9,185 kvadrat mil (23,789
km
ərazini əhatə edir.
213
Yalnız quru ərazisi nəzərə alındıqda Rusiya və Çindən sonra üçüncü olan ABŞ Kanadanın önündədir.
214
ABŞ, Rusiya və Kanadadan sonra və
Çindən
əvvəl və ya sonra olmaqla, ümumi sahəsinə (torpaq və su) görə
dünyanın üçüncü və ya dördüncü ən böyük ölkəsidir
. Sıralama, Çin və
Hindistan
tərəfindən mübahisə edilən iki ərazinin necə hesablandığına və ABŞ-nin ümumi ölçüsünün necə ölçüldüyünə bağlı olaraq dəyişir.
qeydlər 3
Məsələn,
Britannika Ensiklopediyası
, ABŞ-nin ölçüsünü
3,677,649 kvadrat mil (9,525,067
km
olaraq göstərir, çünki onlar ölkənin sahil və ya məhəlli sularını saymır.
215
Bu suları əhatə edən
The World Factbook
rəqəmi
3,796,742 kvadrat mil (9,833,517
km
olaraq verir.
216
Atlantik
boyu sahil düzənliyinin daxilində daha çox
yarpağını tökən
meşələr və
Pidmontun
yastı təpələrinə rast gəlinir.
217
Appalaç dağları
şərq sahilini
Böyük göllərə
və
Orta Qərbin
otlaqlarına bölür.
218
Dünyanın
dördüncü ən uzun çay sistemi
olan
Missisipi
Missuri çayı
, ölkənin mərkəzi ilə əsasən şimal-cənub istiqamətində hərəkət edir.
Böyük düzənliklərin
yastı, münbit
preriləri
cənub-şərqdə
dağlıq
bir bölgə tərəfindən bölünərək qərbə uzanır.
218
Ölkədə ən yüksək nöqtə olan
Denali dağı
Böyük düzənliklərin qərb sərhəddindəki
Qayalı dağlar
, ölkənin şimalından cənuba uzanır və
Koloradoda
14,000 fut (4,300
m)
-dən çox yüksəkliyinə çatır.
219
Daha şərqdə qayalı
Böyük hövzə
və
Çiuaua
və
Moxave
kimi səhralar var.
220
Syerra-Nevada
və
Kaskad
dağ silsilələri
Sakit okena sahilinə
yaxın uzanır və hər ikisi də
14,000 fut (4,300
m)
-dən artıq yüksəkliyə çatırlar.
Kontinental ABŞ
-nin
ən alçaq və ən yüksək nöqtələri
Kaliforniya
ştatındadır
221
və aralarında sadəcə
84 mil (135
km)
məsafə vardır.
222
20,310 fut (6,190.5
m)
hündürlüyə malik Alyaska
Denalisi
(Mak-Kinli dağı) ölkənin və Şimali Amerikanın ən yüksək nöqtəsidir.
223
Aktiv
vulkanlar
Alyaskanın
Aleksandr
və
Aleut adaları
boyunca yayılmışdır və Havay vulkanik adalardan ibarətdir.
Qayalarda
yerləşən
Yellouston Milli Parkında
əsasını təşkil edən
supervulkan
qitənin ən böyük vulkanik xüsusiyyətidir.
224
ABŞ dünyanın digər ölkələrinin hər birindən daha çox ekoregiona malikdir.
225
Böyük miqyaslı və coğrafi müxtəlifliyi ilə ABŞ, əksər iqlim növlərini əhatə edir.
100-cü meridianın
şərqində iqlim şimalda
rütubətli kontinentaldan
cənubda
rütubətli subtropikə
qədər dəyişir.
226
100-cü meridianın qərbindəki Böyük düzənliklər
yarımsəhradır
. Qərb dağlarının çox hissəsi
dağ iqliminə
malikdir. Böyük hövzədə və Cənub-qərbdəki səhralarda
çöl
Kaliforniya sahilində
Aralıq
və
Oreqon
Vaşinqton
və cənubi Alyaskada
dəniz
iqlimi mövcuddur. Alyaskanın əksəriyyəti
subarktik
və ya
arktikdir
. Havay və
Floridanın
cənub kənarı Karib və Sakit okean ərazilərində olduğu kimi
tropikdir
227
Ekstremal hava qeyri-adi deyil —
Meksika körfəzini
əhatələyən ştatlar
qasırğalara
meyillidir və dünya
tornadolarının
əksəriyyəti ölkə daxilində, əsasən Orta Qərb və Cənubdakı
Tornado xiyabanı
adlı ərazilərdə baş verir.
228
Vəhşi təbiət
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ faunası
və
ABŞ florası
Həmçinin bax:
Kateqoriya:ABŞ biotası
Ağbaş qartal
1782-ci ildən bəri
ABŞ-nin milli quşudur
229
ABŞ ekologiyası
meqamüxtəlifdir
: kontinental ABŞ və Alyaskada təxminən 17.000
damarlı bitki
növü müşahidə edilir və Havayda 1.800-dən artıq
çiçəkli bitki
növü vardır, bunların bəziləri materikdə müşahidə edilir.
230
ABŞ 428 məməli, 784 quş, 311 sürünən və 295 amfibiya növünə ev sahibliyi edir.
231
Təxminən 91.000 həşərat növü təsvir edilmişdir.
232
Ağbaş qartal ABŞ-nin həm
milli quşu
, həm də
milli heyvanıdır
və ölkənin özünəməxsus simvoludur.
233
59
milli park
və yüzlərlə digər federal idarəyə tabe park, meşə və
vəhşi təbiət
əraziləri var.
234
Ümumiyyətlə, hökumət ölkənin torpaq sahəsinin 28%-nə sahibdir.
235
Bunların əksəriyyəti
mühafizə olunur
, baxmayaraq ki, bunların bəziləri neft və qaz hasilatı, dağ-mədən, ağac tədarükü və ya iribuynuzlu maldarlıq üçün icarəyə verilir; təxminən 0,86%-i hərbi məqsədlər üçün istifadə olunur.
236
237
Ekoloji problemlər
1970-ci ildən milli gündəlikdə olub. Ətraf mühit mübahisələrinə neft və
nüvə enerjisi
ilə bağlı müzakirələr, hava və suyun çirklənməsi, vəhşi təbiətin qorunmasının iqtisadi xərcləri, ağac tədarükü və
meşəsizləşmə
238
239
və qlobal istiləşməyə qarşı beynəlxalq reaksiyalar daxildir.
240
241
Bir çox federal və ştat qurumları iştirak edir. Ən görkəmlisi olan
Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi
(EPA) 1970-ci ildə prezidentin əmri ilə yaradılmışdır.
242
Vəhşi təbiət ideyası 1964-cü ildən bəri
Vəhşi təbiət aktı
ilə ictimai torpaqların idarə edilməsini formalaşdırmışdır.
243
1973-cü il nəsli kəsilməkdə olan növlər aktı
ABŞ Balıq və Vəhşi Təbiət Xidməti
tərəfindən izlənilən təhlükə altında və nəsli kəsilməkdə olan növlər və onların yaşayış yerlərinə qorumaq üçün nəzərdə tutulmuşdur.
244
Demoqrafiya
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ əhalisi
Amerikalılar
, və
ABŞ-də irq və etnik mənsubiyyət
Əhali
redaktə
vikimətni redaktə et
Həmçinin bax:
Əhalisinə görə ABŞ-ın ştat və ərazilərinin siyahısı
və
Əhalisinə görə ABŞ şəhərlərinin siyahısı
İllərə görə əhali
İl
Əhl.
%±
1790
3.929.214
1800
5.308.483
35,1%
1810
7.239.881
36,3%
1820
9.638.453
33,1%
1830
12.866.020
33,4%
1840
17.069.453
32,6%
1850
23.191.876
35,8%
1860
31.443.321
35,5%
1870
38.558.371
22,6%
1880
50.189.209
30,1%
1890
62.979.766
25,4%
1900
76.212.168
21%
1910
92.228.496
21%
1920
106.021.537
14,9%
1930
123.202.624
16,2%
1940
132.164.569
7,2%
1950
151.325.798
14,4%
1960
179.323.175
18,5%
1970
203.211.926
13,3%
1980
226.545.805
11,4%
1990
248.709.873
9,7%
2000
281.421.906
13,1%
2010
308.745.538
9,7%
2020
331.449.281
7,3%
Təxm. 2024
245
340.110.988
10,1%
1610–1780-ci illər əhali məlumatı.
246
Qeyd edək ki, siyahıyaalma rəqəmləri 1860-cı
ilə qədər
yerli amerikalıları
əhatə etmir.
247
ABŞ Siyahıyaalma Bürosu
, ölkənin əhalisini 1 iyul 2018-ci il tarixinə olan məlumata əsasən
327.167.434
olaraq hesablamış və buna hər 13 saniyədə bir nəfər (tam artım) və gündə təxminən 6.646 adam əlavə edilir.
28
XX əsr ərzində demək olar ki, dörd dəfə artan ABŞ əhalisi 1900-cü ildə 76,2 milyondan 2000-ci ildə 281,4 milyon nəfərə çatmışdır.
248
Çin
və
Hindistandan
sonra ən çox əhaliyə malik ölkə olan ABŞ böyük əhali artımının proqnozlaşdırıldığı yeganə böyük sənaye ölkəsidir.
249
1800-cü illərdə orta hesabla bir qadına 7,04 uşaq düşürdü,
250
1900-cü illərdə isə bu rəqəm 3,56-ya endi.
251
1970-ci illərin əvvəlindən etibarən, doğum səviyyəsi 2017-ci ildə qadın başına düşən 1,76 uşaq ilə 2,1-ə bərabər əvəzetmə nisbətindən aşağı düşmüşdür.
252
Xarici doğumluların immiqrasiyası xaricdə doğulan əhalinin sayını iki dəfə artıraraq 1990-cı ildə təxminən 20 milyondan 2015-ci ildə 45 milyona çatdıraraq ABŞ əhalisi sürətlə artımının davam etməsinə səbəb oldu,
253
bu əhali artımının üçdə birini təşkil edirdi.
254
2018-ci ildə demək olar ki, 90 milyon immiqrant və onların ABŞ-də doğulmuş uşaqları (
ikinci nəsil
) var idi, bu ümumi ABŞ əhalisinin 28%-inə bərabər idi.
255
ABŞ bir çox müxtəlif millətlərə malikdir, 37
əcdad qrupunun
1 milyondan çox nümayənədəsi var.
256
Amerika almanları
ən böyük etnik qrupdur (50 milyondan çox), onları
amerika irlandları
(təxminən 37 milyon),
amerika meksikalıları
(təxminən 31 milyon) və
amerika ingilisləri
(təxminən 28 milyon) izləyir.
257
258
Ağ amerikalılar
(əsasən Avropalı əcdada malik qruplar) ən böyük
irqi qrupdur
Qara amerikalılar
ölkənin ən böyük
irqi azlığı
(qeyd edək ki, ABŞ Siyahıyaalma Bürosu,
Hispanik və Latın amerikalılarını
"irqi" qrup kimi yox, etnik qrup kimi hesaba alır) və ən böyük üçüncü əcdad qrupudur.
256
Amerika asiyalıları
ölkənin ikinci ən böyük irqi azlığıdır; ən böyük üç amerika asiyalıları etnik qrupu
amerika çinliləri
amerika flippinliləri
və
amerika hindliləridir
256
2015-ci il sorğularının nəticələrinə görə, Avropa mənşəli ən böyük Amerika cəmiyyəti
əhalinin 14%-dən çoxunu
təşkil edən
Amerika almanlarıdır
259
2010-cu ildə ABŞ əhalisinə bəzi
Amerika hindiləri
və
Alyaska yerlilərinin
(sırf belə bir nəsildən 2,9 milyon) nəslindən təxminən 5,2 milyon nəfər və
yerli havaylılar
və
okeaniyalıların
(sırf 0,5 milyon) nəslindən 1,2 milyon nəfər daxil idi.
260
Siyahıyaalma 2010-cu ildə rəsmi beş irq kateqoriyasının "hər hansı bir ilə müəyyən edilə bilməyən" 19 milyondan çox adamı "Bəzi Digər İrq" kimi hesab etmişdi, bunlardan 18,5 milyondan çoxu (97%) Hispanik etnik mənsubiyyətinə aid idi.
260
200-cü ildə
ABŞ ştatının
hər birində hakim əcdadlar
Almanlar
Amerikalılar
Meksikalı
İrland
Afrikalı
İtalyan
İngilislər
Yaponlar
Puerto-Rikolular
Hispanik və ya Latın amerikalıların
əhali artımı (şərtlər rəsmi olaraq əvəzlənəbilir) əsas
demoqrafik tendensiyadır
. 50,5 milyon Hispanik mənşəli amerikalı
260
Siyahıyaalma Bürosu tərəfindən ayrı-ayrı "
etnik mənsubiyyəti
" paylaşmış kimi tanınır; hispanik amerikalıların 64%-i
Meksika mənşəlidir
261
2000–2010-cu illərdə ölkənin hispanik əhalisi 43% artıb, qeyri-hispan əhalisi isə yalnız 4,9% artıb.
262
Bu artımın çox hissəsi immiqrasiyadır; 2007-ci ildə ABŞ əhalisinin 12,6%-i
xaricdə doğulub
, bu rəqəmin 54%-i
Latın Amerikasında
doğulmuşdur.
263
qeydlər 10
ABŞ-də fertilliyin 2007-ci ildə 2,08-dən 2017-ci ildə 1,76-a düşməsi, əsasən yaşlı qadınların 2,1 olan əvəzetmə nisbətindən az olan doğum nisbətinin yüksəlməsinə baxmayaraq Hispaniklərin, yeniyetmələrin və gənc qadınların doğum nisbətinin azalması ilə əlaqədardır.
270
2018-ci ildə ABŞ əhalisinin orta yaşı 38,1 il olmuşdu.
271
2012-ci ildə
azlıqlar
(Siyahıyaalma Bürosu tərəfindən qeyri-Hispanik və çoxirqli olmayan
ağlarla
yanaşı tərif edilən) əhalinin 37,2%-ni
272
və bir yaşdan aşağı uşaqların 50%-ni təşkil etmişdi
267
273
və 2044-cü ilə qədər nisbi əksəriyyəti təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır.
273
ABŞ-də doğum nisbəti əhalinin hər 1000 nəfərinə 13-dür ki, bu da dünya ortalamasından 5 doğuş azdır.
274
Əhalinin artım
tempi müsbət 0,7 faizdir, bu da
bir çox inkişaf etmiş ölkələrdən daha yüksəkdir
275
2017-ci maliyyə ili üçün bir milyondan çox
immiqrant
(onların əksəriyyəti
ailə birləşməsi
yolu ilə daxil olmuşdur) üçün
yaşayış hüququ
verilmişdir.
276
Meksika
1965-ci il İmmiqrasiya aktından
bəri yeni sakinlərin başlıca mənbəyi olmuşdur. Çin, Hindistan və
Flippin
1990-cı illlərdən bəri hər il donor ölklər arasında ilk dördlükdə olmuşdur.
277
2012-ci il
2012-ci il
tarixinə olan məlumata əsasən,
təxminən 11,4 milyon sakin
qanunsuz immiqrantdır
278
2015-ci il
2015-ci il
tarixinə olan məlumata əsasən,
bütün immiqrantların 47%-i Hispanik, 26%-i asiyalı, 18%-i ağ və 8%-i qaradır. Asiyadan olan immiqrantların faizi artarkən, Hispaniklərin faizi isə azalır.
253
Qeyri-qanuni immiqrantların təxmini sayı 2007-ci ildəki 12,2 milyonluq pik nöqtədən 2017-ci ildə 10,7 milyona enmişdir. 2017-ci ildə ABŞ-də 33.000 mühacir köçürüldü. Bu on illər ərzində ilk dəfə dünyanın digər hissələrindən az idi.
279
2017-ci il
Qellap
sorğusu yetkin amerikalıların 4,5%-nin (qadınların 5,1%-i və kişilərin 3,9%-i)
LGBT
olduğunu müəyyənləşdirdi.
280
Ən yüksək faiz
Kolumbiya dairəsində
(10%) əldə edilmiş, ən aşağı faizə malik ştat isə 1,7% ilə
Şimali Dakota
olmuşdur.
281
Başlıca yaşayış məskənləri
redaktə
vikimətni redaktə et
ABŞ Siyahıyaalma Bürosu
yaşayış məntəqələrini şəhərə,
metropiliten statistik ərazilərinə
(MSƏ-lər) və daha böyük
birləşmiş statistik ərazilərə
(BSƏ) görə sıralayır.
Amerikalıların təxminən 82%-i urban ərazilərdə (şəhərətrafı daxil olmaqla) yaşayır;
216
onların da təxminən yarısı əhalisi 50.000-dən çox olan şəhərlərin sakinidirlər.
282
ABŞ meqaregion kimi tanınan bir çox şəhər birləşmələrinə malikdir, ən böyüyü olan
Böyük Göllər meqapolisindən
sonra
Şimal-şərq meqapolisi
və
Cənubi Kaliforniya
gəlir. 2008-ci ildə 273 birləşmiş bələdiyyənin 100.000-dən çox əhalisi var idi, 9 şəhərdə bir milyondan çox və dörd
qlobal şəhərdə
iki milyondan çox (
Nyu-York
Los-Anceles
Çikaqo
və
Hyuston
) əhali olmuşdur.
283
Bir milyondan çox əhalisi olan 52
metropolitan ərazisi
var.
284
Ən sürətli inkişaf edən 50 metro ərazisinin 47-i Qərbdə və ya Cənubdadır.
285
San-Bernardino
Dallas
Hyuston
Atlanta
və
Finiks
metro ərazilərində 2000 və 2008-ci illər arasında əhali artımı bir milyondan çox olmuşdur.
284
Dil
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ dilləri
Həmçinin bax:
Evdə danışıq dili
ABŞ-də ölməkdə olan dillərin siyahısı
, və
ABŞ-də dil təhsili
İngilis dili
Amerikan ingiliscəsi
de-fakto
milli dildir
. Federal səviyyədə rəsmi bir dil olmasa da,
ABŞ vətəndaşlığına qəbul şərtləri
kimi bəzi qanunlar ingilis dilini tələb edir. 2010-cu ildə beş və daha çox yaşı olan əhalinin təxminən 230 milyonu və ya 80%-i evdə yalnız ingilis dilində danışırdı. Əhlinin 12%-i tərəfindən evdə danışılan
ispan dili
ikinci ən ümumi dil və ən çox tədris edilən ikinci dildir.
286
287
Bəzi amerikalılar 32 ştatada olduğu kimi, ölkənin rəsmi dilini ingilis dili olmasına tərəfdardırlar.
288
Havayda
ştat qanunlarına görə
havay
və ingilis dilinin hər ikisi rəsmi dildir.
289
Alyaska ingilis dili ilə yanaşı
iyirmi yerli dili
tanıyır.
290
Rəsmi dil olmasına baxmayaraq Nyu-Meksiko qaydaları ingilis və ispan dilinin, Luiziana qaydaları isə ingilis və
fransız dilinin
istifadəsini nəzərdə tutur.
291
Kaliforniya kimi digər ştatlar məhkəmə formaları daxil olmaqla, bəzi hökumət sənədlərinin ispanca versiyalarının dərc edilməsini tövsiyə edirlər.
292
Bir neçə federal torpaq ingilis dili ilə yanaşı öz yerli dillərini də rəsmi tanınmasını təmin etmişlər:
samoa dili
rəsmi olaraq
Amerika Samoası
tərəfindən tanınır.
293
Çamorro dili
Quamın
rəsmi dilidir.
294
Karolin
və çamorro dilinin hər ikisi
Şimali Marian adalarında
rəsmi tanınır.
295
İspan dili
Puerto-Rikonun
rəsmi dilidir və orada ingilis dilindən daha çox danışılır.
296
ABŞ-də uşaq baxcasından universitetlərin
bakalavr
səviyyəsinə qədər qeydiyyat sayı baxımından
ən çox tədris edilən xarici dillər
ispan (təxminən 7,2 milyon tələbə), fransız (1,5 milyon) və
alman
(500.000) dilidir. Digər çox tədris edilən dillərə
latın
yapon dili
AİD
italyan
və
çin dili
daxildir.
297
298
Bütün amerikalıların 18%-i ingilis dilindən əlavə ən az bir dil danışdığını iddia edir.
299
ABŞ-də 1 milyondan çox insanın evdə danışdığı dillər (2016-cı il)
300
301
qeydlər 11
Dil
Əhalinin
faizi
Danışanların
sayı
İngilis dilini
əla danışanların
sayı
İngilis dilini
əla danışmayanların
sayı
İngiliscə
(sadəcə)
~80%
237.810.023
N/A
N/A
İspanca
İspan kreolu
daxil olmaqla, amma
Puerto-Riko
istisna olmaqla)
13%
40.489.813
23.899.421
16.590.392
Çincə
Mandarin
və
Kanton
daxil olmaqla bütün növlər)
1,0%
3.372.930
1.518.619
1.854.311
Taqalca
Filippin dili
daxi olmaqla)
0,5%
1.701.960
1.159.211
542.749
Vyetnamca
0,4%
1.509.993
634.273
875.720
Ərəbcə
(bütün növlər)
0,3%
1.231.098
770.882
460.216
Fransızca
Patua
və
Kajun
daxil olmaqla)
0,3%
1.216.668
965.584
251.087
Koreyaca
0,2%
1.088.788
505.734
583.054
Din
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-də din
ABŞ-də dini mənsubiyyət (2014-cü il)
302
Mənsubiyyət
ABŞ əhalisinin
%-i
Xristianlıq
70,6
70.6
Protestantlıq
46,5
46.5
Evangelik protestantlıq
25,4
25.4
Meynstrim protestantlığı
14,7
14.7
Qara Kilsə
6,5
6.5
Roma-Katolik
20,8
20.8
Mormonlar
1,6
1.6
Yehovanın Şahidləri
0,8
0.8
Şərqi pravoslav kilsəsi
0,5
0.5
Digər xristianlıq
0,4
0.4
İudaizm
1,9
1.9
Hinduizm
1,2
1.2
İslam
0,9
0.9
Buddizm
0,9
0.9
Digər inanclar
1,8
1.8
Dinsizlik
22,8
22.8
Xüsusi heç bir şey
15,8
15.8
Aqnostik
4,0
Ateist
3,1
3.1
Bilmir vəya cavab vermir
0,6
0.6
ABŞ Konstitusiyasına edilən
birinci dəyişiklik
dinin
azad həyata keçirilməsinə
zəmanət verir və
qurulmasına
uyğun olaraq Konqresi qanunların qəbul edilməsinə qadağa qoyur.
2013-cü ildəki sorğuda amerikalılar 56%-i dinin "onların həyatında çox önəmli rol" oynadığını demişdilər, bu rəqəm də digər inkişaf etmiş ölkələrdən çok daha yüksəkdir.
303
2009-cu il Qellap sorğusunda amerikalıların 42%-i həftəlik və ya demək olar ki, həftəlik kilsədə iştirak etdiyini söylədilər, bu rəqəm ən az
Vermontda
olmaqla 23% və ən çox
Missisipidə
olmaqla 63% dəyişir.
304
Digər Qərb ölkələrində olduğu kimi, ABŞ daha az dindar hala gəlir. 30 yaşdan gənc amerikalılar arasında
dinsizlik
sürətlə genişlənir.
305
Sorğular göstərir ki, 1980-ci ilin ortalarından etibarən bütün Amerikada mütəşəkkil dinə olan inam azalıb,
306
xüsusən də gənc amerikalılar getdikcə dinsiz olurlar.
302
307
2012-ci il tədqiqatına əsasən, ABŞ əhalisi arasında protestantlığın çəkisi 48%-ə enmişdir, bu da ilk dəfə onun əksəriyyətin dini kateqoriyası statusunu əlindən almışdır.
308
309
2,2 uşağa malik xrsitianlarla müqayisədə dinsiz amerikalıların 1,7 uşağı var. Xristianların 52%-nin evliliyi ilə müqayisədə dinsizlərin 37% evlilik ilə evlənməyə daha az həvəslidirlər.
310
2014-cü il sorğusuna əsasən, ABŞ-dəki yetkinlərin 70,6%-i özlərini
xristian
hesab edirlər.
311
Protestantlıq
46,5%-ə malik olsa da, 20,8% ilə
Roma-Katolik kilsəsi
ən geniş tək məzhəbi formalaşdırır.
312
2014-cü ildə ABŞ yetkinlərinin 5,9%-i qeyri-xristian dinə inandıqlarını dedilər.
302
Bunlara
İudaizm
(1,9%),
Hinduizm
(1,2%),
Buddizm
(0,9%) və
İslam
(0,9%) aiddir.
302
Tədqiqatda amerikalıların 22,8%-i özlərini
aqnostik
ateist
və ya sadəcə
dini olmayan
kimi təsvir etdilər, bu 1990-cı ildən 8,2
% artıq idi.
312
313
314
Burada həmçinin
Uniteryan Universalizm
Sayentologiya
Bəhailik
Siqhizm
Caynizm
Şintoizm
Konfutsiçilik
Satanizm
Daosizm
Druidizm
Yerli amerikalıların dini
Vikka
Dini humanizm
və
Deizm
icmaları vardır.
315
Protestantlıq
təxminən bütün amerikalıların yarısı hesabına ən böyük xristian dini qruplaşmasıdır.
Baptistlər
ümumi şəkildə 15,4% ilə protestantlığın ən böyük məzhəbini təşkil edirlər
316
və ABŞ əhalisinin 5,3%-nin mənsub olduğu
Cənubi Baptist Konvensiyası
ən geniş fərdi protestant məzhəbidir.
316
Baptistlərdən başqa digər protestant kateqoriyalarına
məzhəbsiz protestantlıq
Metodizm
Əllincilər
, müəyyənləşdirilməmiş Protestanlar,
Lüteranlıq
Presbiterianizm
Konqreqasional kilsə
, digər
Kalvinizm
Episkopalianizm
Anqlikanizm
Kvakerlər
Adventisizm
Müqəddəslik hərəkatı
Xristian fundamentalizm
Anabaptistlər
Pietizm
və
başqaları
daxildir.
316
Amerikalı protestantların üçdə ikisi
yenidən doğulacaqlarını
düşünürlər.
316
ABŞ-də
Roma-Katolizmi
amerikadakı
ispan
və
fransız
koloniyalarında, eləcə də ingilis koloniyası olan
Merilend koloniyasında
yaranmışdır.
317
Daha sonra irland, italyan, polyak, alman və hispanik immiqrasiya nəticəsində inkişaf etdi.
Rod-Aylend
ən böyük Katolik nisbətə malikdir, ümumi əhalinin 40%-i.
318
Yuta
Mormonizmin
əhalisinin əksəriyyətinin dini olduğu yeganə ştatdır.
319
Mormon koridoru
həmçinin
Arizona
Kaliforniya
Aydaho
Nevada
və
Vayominq
ərazlərinə qədər genişlənib.
320
Şərqi pravoslav kilsəsi
keçmiş
Rusiya koloniyası
olan
Alyaskada
əhalinin 5%-i tərəfindən qəbul edilib
321
və
Şərqi Avropadan
gələn son immiqrasiya səbəbiylə kontinental ABŞ-də varlığını təmin edir. Nəhayət
Birlik pentekostalizmi
Yehovanın Şahidləri
Restavrasionizm
Məsihin kilsələri
Xristian elm
Unitarianizm
və
başqaları
daxil olmaqla bir sıra digər xristian qrupları ölkədə fəaldırlar.
İncil kəməri
Cənubi ABŞ
-dəki sosial mühafizəkar
evangelist protestantlığın
mədəniyyətin əhəmiyyətli bir hissəsi və məzhəblər arasında xristian kilsəsinə iştiraka əsasən ölkə ortalamasından yüksək olduğu bölgə üçün qeyri-rəsmi ifadədir. Əksinə, din
Yeni İngiltərə
və
Qərbi ABŞ
-də daha az əhəmiyyətə malik rol oynayır.
304
Ailə quruluşu
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-də ailə quruluşu
2007-ci il
2007-ci il
tarixinə olan məlumata əsasən,
18 yaşında və böyük amerikalıların 58%-i evli, 6%-i dul, 10%-i boşanmış, 25%-i isə heç bir vaxt evlənməmişdi.
322
Qadınlar əsasən evdən kənarda çalışırlar və əksəriyyəti
bakalavr dərəcələri
almışdırlar.
323
ABŞ-də
yeniyetmələrin hamiləlik
əmsalı hər 1000 qadına 26,5-dir. Bu əmsal 1991-ci ildən bəri 57% azalmışdır.
324
2013-cü ildə ən yüksək yeniyetmə doğuş nisbəti
Alabamada
, ən aşağı isə
Vayominqdə
oldu.
324
325
ABŞ-də
abort
ABŞ Ali Məhkəməsinin
Rou Uoyda qarşı
iddiasında 1973-cü il tarixli
əmsal qərarına
əsasən qanunidir. Abort nisbəti düşsə də, 1000 canlı doğuma 241 abort nisbəti və 15–44 yaşlı hər 1000 qadına 15 abort nisbəti bir çox Qərb ölkələrindən daha yüksək olaraq qalmaqdadır.
326
2013-cü ildə ilk doğumda orta yaş 26 idi, doğuşların 40,6%-i evlənməmiş qadınların payına düşürdü.
327
2016-cı ildə
ümumi fertillik əmsalı
(ÜFƏ) hər 1000 qadına 1,82 doğuş idi.
328
ABŞ-də övladlığa götürmə
geniş yayılıb və hüquqi cəhətdən nisbətən asandır (digər Qərb ölkələri ilə müqayisədə).
329
2001-ci ildə 127.000-dən çox övladlığa götürmə ilə ABŞ bütün dünyadakı övladlığa götürmə rəqəminin təxminən yarısını təşkil etdi.
330
Ali məhkəmənin
Oberqefell Hocesə qarşı
işi üzrə 2015-ci il qərarına əsasən
eynicinslilərin nikahı
bütün ölkədə qanunidir və eynicinsli
cütlüklərin övladlığa götürməsi
də qanunidir.
Poliqamiya
bütün ABŞ-də qeyri-qanunidir.
331
Səhiyyə
redaktə
vikimətni redaktə et
Həmçinin bax:
ABŞ-də səhiyyə
ABŞ-də səhiyyə islahatı
, və
ABŞ-də tibbi sığorta
Fannin küçəsindən
Texas Medical Center
-in görünüşü. Mərkəz dünyada ən böyük tibbi kompleksdir.
On illərlə davam edən artımın ardından
gözlənilən ömür uzunluğu
azalmasının üçüncü ili olan 2017-ci ildə ABŞ-də orta ömür uzunluğu 78,6 idi. Son zamanlardakı azalmaya əsasən
narkotik vasitələrdən istifadə
və
intiharın
kəskin artımı səbəb olur. Orta ömür uzunluğu ən çox Asiyalılar və Hispaniklərdə, ən az qaradərililərdə idi.
332
333
XNM və Siyahıyaalma Bürosu məlumatına əsasən, intihar, alkoqol və narkotik vasitələrdən istifadə ilə bağlı ölümlər 2017-ci ildə rekord səviyyəyə çatıb.
334
ABŞ-də köklüyün
artması və dünyanın digər yerlərində səhiyyənin inkişafı ölkənin orta ömür uzunluğuna görə 1987-ci ildəki 11-ci yerdən 2007-ci ildə 42-ci yerə qədər düşməsinə səbəb oldu.
335
Köklük nisbəti son 30 ildə iki dəfədən artıq artaraq sənayeləşmiş dünyada və digər yerlərdən ən yüksək səviyyəyə çatdı.
336
337
Yetkinlərin təxminən hər üç nəfərindən biri kökdür və bundan əlavə biri isə normadan artıq çəkiyə malikdir.
338
Köklük ilə əlaqəli
II tip diabet
səhiyyə mütəxəssisləri tərəfindən epidemiya olaraq qəbul edilir.
339
2010-cu ildə
ürəyin işemik xəstəliyi
ağciyər xərçəngi
insult
ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi
və yol qəzaları ABŞ-də il ərzində ən çox ölüm səbəbi olmuşdur.
Bel ağrısı
depressiya
sümük-əzələ xəstəlikləri
servikalgiya
və
həyəcan pozğunluqları
il ərzində ən çox əlillik səbəbi olmuşdur. Ən zərərli
risk faktorları
yetərsiz qidalanma,
tütünçəkmə
, köklük,
yüksək qan təzyiqi
yüksək qan şəkəri
fiziki hərəkətsizlik
və spirt istifadəsi idi.
Altsheymer xəstəliyi
, narkotik vasitələrdən istifadə,
böyrək xəstəlikləri
, xərçəng və yıxılmalar 1990-cı illərdə adam başında düşən yaşa görə sıralanmış ölüm səbəbi oldu.
340
ABŞ-də yeniyetmə hamiləliyi və abort dərəcələri digər Qərb ölkələrinə nisbətən daha yüksəkdir, xüsusən də qaraların və hispaniklərin arasında.
341
ABŞ tibbi innovasiyada qlobal liderdir. 2001-ci ildə həkimlər arasında aparıla sorğuya görə, ABŞ 1975-ci ildən etibarən ən əhəmiyyətli ilk on mühüm tibbi innovasiyaların 9-unu inkişaf etdirmişdir, halbuki Avropa İttifaqı və İsveçrə birlikdə beş töhfə vermişdir.
342
1966-cı ildən etibarən ümumilikdə dünyanın qalan hissələrinə nisbətən daha çox amerikalılar
tibb üzrə Nobel mükafatı
almışlar. 1989-cu ildən 2002-ci ilə qədər Amerikada özəl biotexnologiya şirkətlərinə Avropadan 4 dəfə artıq investisiya qoyulmuşdur.
343
ABŞ səhiyyə sistemi adambaşına düşən xərclər və ÜDM-in faizləri ilə rəqəmlərin hər ikisinə görə digər dövlətlərdən çox-çox üstündür.
344
ABŞ-də səhiyyə xidmətinin əhatə dairəsi dövlət və özəl səylərin birləşməsidir və
universal
deyil. 2017-ci ildə əhalinin 12,2%-i
tibbi sığortalanmamışdı
345
Sığortanamamış və qeyri-kafi sığortalanmış amerikalılar mövzusu böyük siyasi məsələdir.
346
347
2006-cı ildə
Massaçusets
universal tibbi sığorta səlahiyyətini həyata keçirən ilk ştat oldu.
348
2010-cu ilin əvvəlində qəbul edilən
federal qanunvericilik
, 2014-cü ilə qədər ölkə ərazisində universal tibbi sığortaya yaxın sisteminin yaranmasına səbəb olacaqdı, buna baxmayaraq, qanun layihəsi və onun yekun təsiri mübahisəlidir.
349
350
Təhsil
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-nin təhsil sistemi
1819-cu ildə
Tomas Cefferson
tərəfindən əsası qoyulmuş
Virciniya Universiteti
ABŞ-də çoxsaylı dövlət universitetlərindən biridir. ABŞ-də hökumət tərəfindən universal maliyyələşdirilən təhsil mövcuddur, bununla yanaşı bir çox özəl maliyyələşdirilən qurumlar da var.
ABŞ-də
ictimai təhsili
dövlət və yerli hökumətlər tərəfindən idarə olunur, federal qrantlar üzrə məhdudiyyətlər vasitəsilə
ABŞ Təhsil Nazirliyi
tərəfindən tənzimlənir. Ştatların əksəriyyətində uşaqlar altı ya da yeddi yaşından (əsasən,
uşaq bağçası
və ya
birinci sinifdən
) 18 yaşına qədər (əsasən
on ikinci sinifə
çataraq
orta məktəbi
bitirənədək) məktəbə gəlməlidirlər; bəzi ştatlar tələbələrə 16 və ya 17 yaşlarında məktəbləri tərk etməyə imkan verir.
351
Uşaqların təxminən 12%-i
paroxial
və ya
qeyri-təriqətçi
özəl məktəblərə
qeyd olunur. Uşaqların yalnız 2%-i
evdə təhsil
alır.
352
ABŞ hər bir şagirdə dünyanın digər dövlətlərindən daha çox pul xərcləyir, 2010-cu ildə hər bir ibtidai təhsil şagirdi üçün 11.000 $-dan artıq və hər bir orta təhsil şagirdi üçün isə 12.000 $-dan çox xərclənib.
353
ABŞ-nin kollec tələbələrinin təxminən 80%-i dövlət universitetlərinə qəbul olunur.
354
25 və daha yaşlı amerikalıların 84,6%-ni orta məktəb, 52,6%-i kollec, 27,2%-i
bakalavr
, 9,6%-i isə magistr dərəcəsi alıb.
355
Əsas
savadlılıq
səviyyəsi təxminən 99% təşkil edir.
216
356
BMT-nin ABŞ-yə verdiyi 0,97 təhsil indeksi onu dünyada 12-ci yerə qoyur.
357
Ali təhsil
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-də ali təhsil
ABŞ-də bir çox rəqabət aparan xüsusi və dövlət
ali təhsil müəssisələri
var. Müxtəlif qiymətləndirmə təşkilatları tərəfindən siyahılanan dünyanın ən yaxşı universitetlərinin əksəriyyəti ABŞ-dədır.
358
359
360
Həmçinin əsasən daha çox açıq qəbul siyasəti, daha qısa akademik proqramlar və aşağı təhsil haqqı olan yerli icma kollecləri də var.
2018-ci ildə tədqiqat yönümlü universitetlərin şəbəkəsi olan
U21
ABŞ-ni ali təhsilin genişliyi və keyfiyyətinə görə dünyada birinci, ÜDM nəzərə alındıqda isə 15-ci yerdə qərarlaşdırdı.
361
Ali təhsilə dövlət xərclərinə gəldikdə ABŞ bəzi digər
İƏİT
ölkələrindən geri qalsa da, lakin tələbə başına digər İƏİT ortalamasından və bütün ölkələrin dövlət və özəl xərclərinin cəmindən daha çox xərcləyir.
353
362
2018-ci il
2018-ci il
tarixinə olan məlumata əsasən,
tələbə kredit borcu
1,5 trilyon $-dan çoxdur, bu amerikalıların kredit kartları borcundan daha çoxdur.
363
364
Hökumət və siyasət
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ federal hökuməti
ABŞ ştat hökumətləri
ABŞ-də yerli hökumət
, və
ABŞ-də seçkilər
ABŞ Kapitoli
Konqresinin
toplaşdığı yer:
solda
Senat
, sağda
Palata
Ağ Ev
, ABŞ prezidentinin yaşayış və iş yeri
Ali Məhkəmə Binası
ölkənin ən yüksək məhkəməsi
yerləşir
ABŞ dünyanın mövcud ən qədim
federasiyasıdır
. Bu "
qanunla
qorunan
azlıqların hüquqularına
riayət edilən
çoxluq qaydasında
nümayəndəlik demokratiyasıdır
365
Hökumət ölkənin ali qanuni sənədi olan ABŞ Konstitusiyası ilə müəyyən edilmiş bir
yoxlamalar və tarazlıqlar
sistemi ilə tənzimlənir.
366
2018-ci ildə ABŞ
Demokratiya İndeksində
25-ci
367
və
Korrupsiya Qavrama İndeksində
22-ci sırada olmuşdur.
368
Amerika federal sistemində
vətəndaşlar əsasən
hökumətin üç səviyyəsinin
subyektidir: federal, ştat və yerli.
Yerli hökumətin
vəzifələri əsasən
qraflıq
və
bələdiyyə
orqanları arasında bölünür. Demək olar ki, bütün hallarda icra və qanunvericilik nümayəndələri dairələrə görə vətəndaşların
səs çoxluğu ilə
seçilirlər.
Proporsional seçki sistemi
federal səviyyədə yoxdur və aşağı səviyyələrdə nadirdir.
369
Federal hökumət üç şöbədən ibarətdir:
Qanunverici
Senat
və
Nümayəndələr Palatasından
ibarət
ikipalatalı
Konqres
federal qanunlar
hazırlayır,
müharibə elan edir
, müqavilələri təsdiqləyir,
xəzinə gücünə
malikdir
370
və hökumətin nümayəndələrini vəzifədən kənarlaşdırmaq üçün
impiçment
gücünə malikdir.
371
İcraedici
Prezident
ordunun
Ali Baş Komandanıdır
, qanuna çevrilmədən əvvəl
qanun təkliflərini
(Konqresin təsdiqinə tabe olanlar) veto edə bilər və federal qanun və siyasəti idarə edən və tətbiq edən
Konqres üzvlərini
(Senatın təsdiqinə tabe olanlar) və digər vəzifəli şəxsləri təyin edir.
372
Məhkəmə
: Hakimləri Prezident tərəfindən Senatın razılığı ilə təyin edilən
Ali Məhkəmə
və aşağı
federal məhkəmələr
qanunları şərh edir və
konstitusiyaya zidd olan
qərarı ləğv edirlər.
373
Nümayəndələr Palatasında 435 səsvermə hüququna malik üzv var, hər biri iki il müddətinə bir
konqres dairəsini
təmsil edir. Palatadakı mandatlar hər on ildə bir əhali sayına görə ştatlar arasında
bölüşdürülür
2010-cu il əhalinin siyahıya alınmasında
, yeddi ştat ən azı bir nümayəndəyə malik idi, halbuki ən çox əhaliyə malik Kaliforniya ştatı isə 53 nümayəndəyə malik idi.
374
Kolumbiya dairəsi
və beş böyük
ABŞ ərazisinin
hər birinin
bir Konqres üzvü
var — bu üzvlərə səs verməyə icazə verilmir.
375
Senatda altı illik müddətə seçilmiş hər ştatdan 2 senator olmaqla 100 üzv var; hər iki ildən bir Senatdakı mandatların üçdə biri yenidən seçilir. Kolumbiya dairəsi və beş böyük ABŞ ərazisinin senatorları yoxdur.
375
Prezident dörd il müddətinə səlahiyyətlərini yerinə yetirir və
iki dəfədən artıq
vəzifəyə seçilə bilməz. Prezident
birbaşa səsvermə yolu ilə deyil
, ştatlar və
Kolumbiya dairəsi
arasında bölüşdürülmüş səslərin müəyyənləşdirdiyi
Seçicilər Kollegiyası
sistemi tərəfindən seçilir.
376
ABŞ Ali Məhkəməsinin sədrinin
başçılıq etdiyi Ali Məhkəmənin ömürlük xidmət edən doqquz üzvü var.
377
Ştat hökumətləri təxminən oxşar şəkildə qurulmuşdur;
Nebraska
özünəməxsus
birpalatalı
qanunvericiliyə malikdir.
378
Hər bir ştatın
qubernatoru
(icraçı direktoru) birbaşa seçilir. Bəzi ştatlarda hakimlər və kabinet işçilər müvafiq ştatların qubernatorları tərəfindən, bəzilərində isə səsvermə ilə seçilir.
Konstitusiyanın ilkin mətni federal hökumətin strukturu və vəzifələrini və fərdi ştatlarla əlaqələrini qurur.
Birinci maddə
habeas korpusun
"böyük yazı" hüququnu qoruyur. Konstitusiya 27 dəfə dəyişiklik edilib;
379
hüquqlar haqqında Billi
təşkil edən ilk on dəyişiklik və
dördüncü dəyişiklik
Amerikalıların fərdi hüquqlarının mərkəzi bazasını təşkil edir. Bütün qanunlar və hökumət prosedurları məhkəmə baxışına tabedir və məhkəmələr tərəfindən Konstitusiyaya zidd olduğuna hökm edilən hər bir qanun qüvvədən düşür. Konstitusiyada açıq şəkildə qeyd olunmayan məhkəmə baxışının prinsipi
Merberi Medisona qarşı
(1803-cü il)
380
iddiasında
Ali Məhkəmənin sədri Con Marşall
tərəfindən verilmiş qərarla Ali Məhkəmə tərəfindən yaradılıb.
381
İnzibati bölgüsü
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ-nin inzibati bölgüsü
Ştat (ABŞ)
ABŞ-nin əraziləri
ABŞ-nin ştat və ərazilərinin siyahısı
, və
Hindi rezervi
Ətraflı bax:
ABŞ ərazisinin təkamülü
və
ABŞ ərazilərinin satın alınması
Ştatların, ərazilərin və mülklərin göstərildiyi ABŞ-nin
müstəsna iqtisadi zona
xəritəsi
382
ABŞ
50 ştat
, bir
federal dairə
beş ərazi
və bir neçə məskunlaşmamış
ada mülklərindən
ibarət federal respublikadır.
383
384
385
Ştatlar və ərazilər ölkənin əsas inzibati rayonlarıdır. Bunlar qraflıqlara və müstəqil şəhərlərə bölünürlər.
Kolumbiya dairəsi
ABŞ-nin paytxatı olan Vaşinqtondan ibarət federal dairədir.
386
Ştatlar və Kolumbiya dairəsi ABŞ Prezidentini seçirlər. Hər bir ştatın Konqresdə öz nümayəndə və senatorlarının sayına bərabər, Kolumbiya dairəsinin isə üç prezident seçicisi var (
23-cü dəyişikliyə
görə).
387
Puerto-Riko
kimi
ABŞ-nin əraziləri
prezident seçicilərinə malik deyil və bu ərazilərdə olan insanlar prezidentə səs verə bilməzlər.
375
Konqres dairələri on ildə bir dəfə əhalinin siyahıyaalınmasından sonra ştatlar arasında yenidən bölüşdürülür. Hər bir ştat daha sonra siyahıyaalma bölüşdürülməsinə uyğun olaraq birmandatlı dairələr tərtib edir. Səsvermə hüququna malik nümayəndələrin ümumi sayı 435-dir. Həmçinin, Kolumbiya dairəsini və ABŞ-nin beş böyük ərazisini təmsil edən
6 səsvermə hüququna malik olmayan nümayəndə
var.
388
ABŞ həmçinin ştatların suverenliyi kimi Amerika hindi xalqlarının məhdud dərəcədə
tayfa suverenliyini
tanıyır. Amerika hindilərı ABŞ vətəndaşıdırlar və qəbilə torpaqları ABŞ Konqresinin və federal məhkəmələrin səlahiyyətlərinə tabedir. Ştatlar kimi onların da böyük muxtariyyəti var, lakin ştatlar kimi onlara da müharibə etməyə, öz xarici əlaqələrini qurmağa və ya valyuta çap etməyə və buraxmağa icazə verilmir.
389
Amerika Samoası
istisna olmaqla bütün ştatlar, Kolumbiya dairəsi və bütün böyük ABŞ ərazilərində doğulanlara vətandaşlıq ilə təmin edilir.
390
391
Ştat bayraqları və ştatlıq tarixləri
(əlifba sırası ilə)
Alabama
14 dekabr 1819
Alyaska
3 yanvar 1959
Arizona
14 fevral 1912
Arkanzas
15 iyun 1836
Aydaho
3 iyul 1890
Ayova
28 dekabr 1846
Cənubi Dakota
2 noyabr 1889
Cənubi Karolina
23 may 1788
Corciya
2 yanvar 1788
Delaver
7 dekabr 1787
Florida
3 mart 1845
Havay
21 avqust 1959
İllinoys
3 dekabr 1818
İndiana
11 dekabr 1816
Kaliforniya
9 sentyabr 1850
Kanzas
29 yanvar 1861
Kentukki
1 iyun 1792
Kolorado
1 avqust 1876
Konnektikut
9 yanvar 1788
Luiziana
30 aprel 1812
Massaçusets
6 fevral 1788
Men
15 mart 1820
Merilend
28 aprel 1788
Miçiqan
26 yanvar 1837
Minnesota
11 may 1858
Missisipi
10 dekabr 1817
Missuri
10 avqust 1821
Montana
8 noyabr 1889
Nebraska
1 mart 1867
Nevada
31 oktyabr 1864
Nyu-Cersi
18 dekabr 1787
Nyu-Hempşir
21 iyun 1788
Nyu-Meksiko
6 yanvar 1912
Nyu-York
26 iyul 1788
Ohayo
1 mart 1803
Oklahoma
16 noyabr 1907
Oreqon
14 fevral 1859
Pensilvaniya
12 dekabr 1787
Qərbi Virciniya
20 iyun 1863
Rod-Aylend
29 may 1790
Şimali Dakota
2 noyabr 1889
Şimali Karolina
21 noyabr 1789
Tennessi
1 iyun 1796
Texas
29 dekabr 1845
Vaşinqton
11 noyabr 1889
Vayominq
10 iyul 1890
Vermont
4 mart 1791
Virciniya
25 iyun 1788
Viskonsin
29 may 1848
Yuta
4 yanvar 1896
(xronoloji ardıcıllıqla)
7 dekabr 1787:
Delaver
12 dekabr 1787:
Pensilvaniya
18 dekabr 1787:
Nyu-Cersi
2 yanvar 1788:
Corciya
9 yanvar 1788:
Konnektikut
6 fevral 1788:
Massaçusets
28 aprel 1788:
Merilend
23 may 1788:
Cənubi Karolina
21 iyun 1788:
Nyu-Hempşir
25 iyun 1788:
Virciniya
26 iyul 1788:
Nyu-York
21 noyabr 1789:
Şimali Karolina
29 may 1790:
Rod-Aylend
4 mart 1791:
Vermont
1 iyun 1792:
Kentukki
1 iyun 1796:
Tennessi
1 mart 1803:
Ohayo
30 aprel 1812:
Luiziana
11 dekabr 1816:
İndiana
10 dekabr 1817:
Missisipi
3 dekabr 1818:
İllinoys
14 dekabr 1819:
Alabama
15 mart 1820:
Men
10 avqust 1821:
Missuri
15 iyun 1836:
Arkanzas
26 yanvar 1837:
Miçiqan
3 mart 1845:
Florida
29 dekabr 1845:
Texas
28 dekabr 1846:
Ayova
29 may 1848:
Viskonsin
9 sentyabr 1850:
Kaliforniya
11 may 1858:
Minnesota
14 fevral 1859:
Oreqon
29 yanvar 1861:
Kanzas
20 iyun 1863:
Qərbi Virciniya
31 oktyabr 1864:
Nevada
1 mart 1867:
Nebraska
1 avqust 1876:
Kolorado
2 noyabr 1889:
Şimali Dakota
2 noyabr 1889:
Cənubi Dakota
8 noyabr 1889:
Montana
11 noyabr 1889:
Vaşinqton
3 iyul 1890:
Aydaho
10 iyul 1890:
Vayominq
4 yanvar 1896:
Yuta
16 noyabr 1907:
Oklahoma
6 yanvar 1912
Nyu-Meksiko
14 fevral 1912
Arizona
3 yanvar 1959:
Alyaska
21 avqust 1959:
Havay
Ştatlıq tarixi
Konstitusiyanı ratifikasiya
(ilk 13-ü üçün)
və ya
İttifaqa qəbul edildiyi
(sonrakı ştatlar üçün) tarixdir
Ərazi və dairə bayaqları və tarixləri
(əlifba sırası ilə)
Amerika Samoası
17 aprel 1900
Kolumbiya dairəsi
16 iyul 1790
Quam
11 aprel 1899
Şimali Marian adaları
3 noyabr 1986
Puerto-Riko
11 aprel 1899
ABŞ Vircin adaları
31 mart 1917
(xronoloji ardıcıllıqla)
16 iyul 1790:
Kolumbiya dairəsi
11 aprel 1899:
Quam
11 aprel 1899:
Puerto-Riko
17 aprel 1900:
Amerika Samoası
31 mart 1917:
ABŞ Vircin adaları
3 noyabr 1986:
Şimali Marian adaları
Ayrıca qurulmuş Kolumbiya dairəsi istisna olmaqla ərazi tarixi ərazinin ABŞ tərəfindən əldə edildiyi tarixdir
Siyasi partiyalar və seçki
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ siyasi sistemi
və
ABŞ-də siyasi hərəkətlər
2011-ci ildə ovaxtkı prezident
Obamanın
konqresin rəhbərliyi ilə görüşü.
392
Co Bayden
46-cı
Prezident
20 yanvar 2021-ci ildən
Kamala Harris
49-cu
vitse-prezident
20 yanvar 2021-ci ildən
ABŞ öz tarixinin böyük hissəsində
ikipartiyalı sistem
əsasında idarə edilmişdir.
393
Əksər səviyyələrdə seçkili vəzifələr üçün ştat tərəfindən idarə olunan
ilkin seçkilərdə
sonrakı
ümumi seçkilər
üçün əsas partiya
namizədləri
seçilirlər.
1856-cı il ümumi seçkilərindən
bəri əsas partiyalar
1824-cü ildə qurulmuş
Demokrat Partiya
və
1854-cü ildə qurulmuş
Respublikaçılar Partiyasıdır
. Vətəndaş Müharibəsindən bəri, yalnız bir
üçüncü partiya
prezident namizədi —
1912
-ci ildə
Proqressiv
kimi namizədliyini irəli sürən keçmiş prezident
Teodor Ruzvelt
xalq səslərinin 20
%-ini qazanmışdı. Prezident və vitse-prezident
Seçicilər Kollegiyası
sistemi vasitəsilə seçilir.
394
Amerika
siyasi mədəniyyətinin
içərisində
sağ mərkəzçi
Respublikaçılar Partiyası "
mühafizəkar
",
sol mərkəzçi
Demokrat Partiya isə "
liberal
" hesab olunur.
395
396
Mavi ştatlar
" kimi tanınan
Şimal Şərq
Qərbi sahili
və bəzi Böyük Göllər ştatları nisbətən liberaldırlar.
Cənubi ABŞ
və
Böyük Düzənliklər
və
Qayalı Dağların
bəzi hissələrinin "
qırmızı ştatları
" nisbətən mühafizəkardır.
2020-ci il prezident seçkilərində
qalib olan
Demokrat
Kamala Harris
, 46-cı
ABŞ prezidenti
vəzifəsini icra edir. Senat rəhbərliyinə Vitse-prezident
Kamala Harris
, Prezident Pre Tempore
Patrik Lihi
Çoxluq rəhbəri
Çak Şumer
və Azlıq rəhbəri
Mitç Makkonnell
daxildir.
397
Palata rəhbərliyinə Palata Spikeri
Nensi Pelosi
Çoxluq rəhbəri
Steni Hoyer
və Azlıq rəhbəri
Kevin Makkarti
daxildir.
398
ABŞ-nin 117-ci Konqresində
Nümayəndələr Palatasına
və
Senata
Demokrat Partiyası nəzarət edir. Senat 50 Respublikaçı və Demokratlarla birlikdə olan 2
partiyasız
ilə 48 Demokratdan ibarətdir, Nümayəndələr Palatası 222 Demokrat və 211 Respublikaçıdan ibarətdir.
399
Ştat qubernatorluğunda 27 Respublikaçı və 23 Demokrat var.
400
KM meri və 5 ərazi qubernatoru arasında 2 Respublikaçı, 1 Demokrat, 1
Yeni Progressiv
və 2 partiyasız var.
401
402
Xarici əlaqələr
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ-nin xarici əlaqələri
və
ABŞ-ın xarici siyasəti
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının baş qərargahı
1952-ci ildə
Midtaun Manhettendə
inşa edilmişdir.
403
ABŞ xarici əlaqələrin qurulmuş strukturuna malikdir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının
daimi üzvüdür və Nyu-York şəhəri
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının baş qərargahına
ev sahibliyi edir.
G7
404
G20
və
İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının
üzvüdür. Demək olar ki, Vaşinqtonda bütün ölkələrin
səfirlikləri
var və bir çoxlarının ölkə ərazisində konsulluqları xidmət göstərir. Eyni şəkildə demək olar ki, bütün ölkələr
ABŞ diplomatik nümayəndəliklərinə
malikdir. Buna baxmayaraq
İran
Şimali Koreya
Butan
və
Çin Respublikası
(Tayvan) ABŞ ilə rəsmi diplomatik əlaqələrə malik deyildir (baxmayaraq ki, ABŞ hələ də Tayvan ilə qeyri-rəsmi münasibətləri saxlayır və onu
hərbi təchizat
ilə təmin edir).
405
ABŞ-nin
Böyük Britaniya
ilə "
Xüsusi münasibət
"i
406
və
Kanada
407
Avstraliya
408
Yeni Zelandiya
409
Filippin
410
Yaponiya
411
Cənubi Koreya
412
İsrail
413
və
Fransa
İtaliya
Almaniya
və
İspaniya
da daxil olmaqla bir çox
Avropa İttifaqı
ölkələri ilə sıx əlaqələri var.
NATO
-nun digər üzvləri ilə hərbi və təhlükəsizlik məsələləri, qonşuları ilə
Amerika Dövlətləri Təşkilatı
və Kanada və
Meksika
ilə üçtərəfli
Şimali Amerika Azad Ticarət Assosiasiyası
kimi
azad ticarət sazişləri
ilə sıx əməkdaşlıq edir. 2008-ci ildə ABŞ
rəsmi inkişaf yardımına
25,4 milyard $ xərcləyib. Amerikanın
Ümumi Milli Gəliri
ən böyük olmasına baxmayaraq 0,18
%-lik iştirak ilə 22 donor ölkə arasında sonuncudur. Əksinə, Amerikalılar tərəfindən xaricə xüsusi ianələr nisbətən daha səxavətlidir.
414
Kolumbiya
ənənəvi olaraq ABŞ tərəfindən onun
Cənubi Amerikada
ən sadiq müttəfiqi kimi qəbul edilir. Hər iki ölkədəki siyasətçilər
Kolumbiya Planının
ABŞ üçün xarici siyasət uğuru hesab edirlər.
415
416
417
ABŞ
Azad assosiasiya sazişi
vasitəsilə üç suveren dövlət (
Mikroneziya
Marşal adaları
və
Palau
) üçün tam beynəlxalq müdafiə etmə orqanı və məsuliyyətini həyata keçirir. Bunlar ABŞ tərəfindən idarə olunan
Sakit okean adaları etimad ərazisinin
bir hissəsi olmuş, daha sonra müstəqillik əldə etmiş Sakit okean adalarıdır.
418
2017-ci il oktyabrın 25-də vitse-prezident Mayk Pens Vaşinqtonda
Xristianların Müdafiəsi
illik şam ziyafətində ABŞ-nin Yaxın Şərqdə Xristianların təqibinə qarşı mübarizə hallarının da daxil olduğu BMT-nin yardım səylərinin maliyyələşdirməsini dayandıracağını, lakin ABŞ-nin xristianlara birbaşa
Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi
vasitəsilə yardım və kömək edəcəklərini bəyan etdi.
419
Pens dekabr ayında Yaxın Şərqə səfər edəcəyini və sülh müqavilələrini müzakirə etmək üçün İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu və Fələstin Prezidenti Mahmud Abbas ilə görüşəcəyini söylədi.
420
421
Dövlət maliyyəsi
redaktə
vikimətni redaktə et
Həmçinin bax:
ABŞ-də vergilər
və
ABŞ-nin federal büdcəsi
1790-cı ildən 2013-cü ilə qədər əhaliyə ÜDM faizi ilə düşən ABŞ-nin federal borcu.
422
ABŞ-də vergilər
federal, dövlət və yerli hökumət səviyyələrində qoyulur. Bunlara gəlir, əmək haqqı, əmlak satışı, idxal, mülklər və hədiyyələr üzrə vergilər, habelə müxtəlif yığımlar daxildir. ABŞ-də vergilər yaşamağa deyil, vətəndaşlığa əsaslanır.
423
Xaricdə yaşayan qeyri-rezident vətəndaşlar və
Qrin kard
sahibləri yaşadıqları və ya gəlir əldə etdiklərin yerdən asılı olmayaraq, gəlirləri üzrə vergiyə cəlb edilirlər.
Eritreyadan
başqa dünyada yeganə dövlədir ki, bu praktikaya malikdir.
424
2010-cu ildə federal, ştat və bələdiyyə hökumətləri tərəfindən toplanan vergilər
ÜDM
-in 24,8% -ni təşkil edib.
425
2012-ci maliyyə ilində federal hökumət vergi gəlirlərindən təxminən 2,45 trilyon $ əldə edib, bu 2,30 trilyon $ əldə edilən 2011-ci maliyyə ilinin yekunundan 147 milyard $ və ya 6% artıqdır. Başlıca gəlir kateqoriyalarına fərdi mənfəət vergiləri (1,132 milyard $ və ya 47%), Sosial Müdafiə / Sosial Sığorta vergiləri (845 $ milyard və ya 35%) və korporativ vergilər (242 milyard $ və ya 10%) daxil olmuşdur.
426
KBİ hesablamalarına əsasən,
427
2013-cü il vergi qanun ilə ilk 1%-lik hissə 1979-cu ildən bəri ən yüksək vergini ödəyəcək, amma digər gəlir qrupları isə indiyə qədərki ən aşağı səviyyədə qalacaq.
428
ABŞ-nin vergi sistemi, xüsusilə federal gəlir vergisi tarixən əsasən
proqressiv
olmuşdur, buna baxmayaraq, 1980-ci ildən sonra əksər tədbirlər nəzərəçarpacaq dərəcədə daha az proqressiv olmuşdur.
429
430
Bu bəzən inkişaf etmiş dünyada ən proqressivlər arasında təsvir edilir, lakin bu xarakteristikalar mübahisəlidir.
430
431
432
433
434
Gəlir əldə edənlərin ən yüksək 10%-i federal vergilərin əksəriyyətini
435
və bütün vergilərin təxminən yarısını ödəyir.
436
Sosial Müdafiə üçün əmək haqqı vergisi düz
reqressiv vergidir
, gəlirləri 118,500 $ -dan az olanlar (2015 və 2016-cı il üçün) vergiyə cəlb olunmur və səhmlər və kapital mənfəətləri kimi
qazanılmamış gəlirə
heç bir vergi ödənilmir.
437
438
Əmək haqqı vergisinin reqressiv xarakterinin tarixi mühakimələri ondan ibarətdir ki, hüquq proqramları rifah köçürmələri kimi qiymətləndirilməmişdir.
439
440
Lakin,
Konqresin Büdcə İdarəsinə
görə, Sosial Müdafiənin bariz təsiri vergi rüsumunun fayda sistemi ən yüksək qazanc kvantili üçün təxminən 70%-dən ən aşağı qazanılmış kvantili üçün təxminən 170%-ə qədər artaraq sistemin mütərəqqi olmasını təmin edir.
441
2009-cu ildə ilk 10%-lik hissə ümumi federal vergilərin 51,8%-ni ödəyib və ilk 1%-lik hissə vergidən əvvəlki milli gəlirin 13,4% ilə birlikdə federal vergilərin 22,3%-ini ödəyib.
442
2013-cü ildə Vergi Siyasəti Mərkəzi ümumilikdə federal effektiv vergi dərəcələrinin ilk 1%-lik hissə üçün 35,5%, yuxarı kvantil üçün 27,2%, orta kvantil üçün 13,8% və aşağı kvantil üçün −2,7% səviyyəsində proqnozlaşdırmışdır.
443
444
Korporativ gəlir vergisinin
yükü
on illər boyu davam edən müzakirə mövzusudur.
434
445
Ştat və yerli vergilər geniş şəkildə fərqlənir, lakin əsasən federal vergilərə nisbətən daha az proqressivdirlər, çünki gəlirlik axını daha az olan geniş əhatəli
reqressiv
satış və əmlak vergilərinə əsaslanırlar, baxmayaraq ki, onların dəyərləndirilməsi ümumi vergitutmanın proqressiv xarakterini aradan qaldırmır.
434
446
2012-ci maliyyə ili ərzində federal hökumət büdcə və ya kassa əsasında 3,54 trilyon $ xərclədi, bu da 2011-ci ildəki 3,60 trilyon $ xərcdən 60 milyard $ və ya 1,7% azdır. 2012-ci maliyyə ilinin xərclərinin əsas kateqoriyalarına daxildir: Medicare & Medicaid (802 milyard $ və ya xərclərin 23%-i), sosial müdafiə (768 milyard $ və ya 22%), Müdafiə Nazirliyi (670 milyard $ və ya 19%), qeyri-müdafiə diskresion (615 milyard $ və ya 17%), digər zəruri (461 milyard $ və ya 13%) və faiz (223 milyard $ və ya 6%).
426
2014-cü ildə
ABŞ-nin dövlət borcu
18,527 trilyon $ (ÜDM-in 106%-i) təşkil etmişdir.
447
qeydlər 12
ABŞ
dünyada ən böyük xarici borca
və dünyada ÜDM
%-i nisbətinə görə ən böyük 14-cü
dövlət borcuna
malikdir.
Silahlı qüvvələr
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ Silahlı Qüvvələri
Dəniz piyadaları
donanma
və
hərbi hava qüvvələrinə
aid təyyarələr ilə
Kitty Hawk
Ronald Reagan
, and
Abraham Lincolndan
ibarət
daşıyıcı zərbə qrupu
Prezident,
ölkənin silahlı qüvvələrinin
Ali Baş Komandanıdır
və
Müdafiə Nazirini
və
Baş Qərargah Heyətinin
rəisini təyin edir.
ABŞ Müdafiə Nazirliyi
ordu
dəniz piyadaları
donanma
və
hərbi hava qüvvələri
daxil olmaqla silahlı qüvvələri idarə edir.
Sahil Mühafizə Xidməti
sülh dövründə
Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi
və müharibə dövründə
Dəniz Qüvvələri Nazirliyi
tərəfindən idarə olunur. 2008-ci ildə silahlı qüvvələrin aktiv vəzifədə 1,4 milyon nəfər kadrı vardı.
Ehtiyat
və
Milli Qvardiya
ümumi qoşun sayını 2,3 milyona çatdırdı. Müdafiə Nazirliyi podratçılar istisna olmaqlaq 700.000 mülki şəxsi işə götürmüşdür.
452
Hərbi xidmət könüllüdür, buna baxmayaraq,
Seçici Xidmət Sistemi
vasitəsilə müharibə dövründə
səfərbərlik
elan edilə bilər.
453
Amerika qüvvələri hava qüvvələrinin geniş nəqliyyat təyyarələri donanması, donanmanın 11 aktiv
aviadaşıyıcısı
və
Atlantik
və
Sakit Okean
flotlarına malik
dəniz piyadaları ekspedisiya bölmələri
vasitəsilə sürətlə yerləşdirilə bilir. Ordunun xaricdə 865 bazası və qurğusu fəaliyyət göstərir
454
və 25 xarici ölkədə
100-dən çox fəal kontingenti
mövcuddur.
455
ABŞ-nin qlobal hərbi mövcudluğu.
2011-ci ildə
ABŞ-nin hərbi büdcəsi
700 milyard $-dan artıq idi, bu da qlobal hərbi xərclərin 41%-ini təşkil edirdi və sonrakı ən böyük 14 milli hərbi xərcin cəminə bərabər idi. ÜDM-in 4,7%-i dərəcəsi ilə 15 aparıcı hərbi xərclər arasında
Səudiyyə Ərəbistanından
sonra ikinci yerdə idi.
456
MKİ-yə görə 2012-ci ildə ABŞ-nin müdafiə xərcləri ÜDM fazi nisbətində dünyada 23-cü yerdə dayanır.
457
Müdafiə xərcləri ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilən federal tədqiqat və inkişafın təxminən yarısı ilə elm və texnologiya investisiyalarında böyük rol oynayır.
458
Ümumilikdə ABŞ iqtisadiyyatında müdafiənin payı ümumilikdə son on illərdə aşağı düşüb, Soyuq müharibə dövründəki pik zamanında, 1953-cü ildə ÜDM-in 14,2%-i və 1954-cü ildə federal xərclərin 69,5%-indən 2011-ci ildə ÜDM-in 4,7%-inə və federal xərclərin 18,8%-inə enmişdir.
459
2012-ci il üçün
Müdafiə Nazirliyinin büdcəsinin
nəzərdə tutulan bazası, 553 milyard $ olmuşdu, 2011-ci ildən 4,2% artmışdır; İraq və Əfqanıstanda hərbi əməliyyatlar üçün əlavə 118 milyard $ nəzərdə tutulmuşdu.
460
İraqda xidmət edən son Amerikan əsgərləri 2011-ci il dekabr ayında ərazini tərk edib
461
və
İraq müharibəsi
zamanı 4.484 xidmət üzvü ölüb.
462
2012-ci il aprel ayında təxminən 90 min ABŞ əsgəri Əfqanıstanda xidmət edirdi
463
və 8 noyabr 2013-cü il tarixinə qədər
Əfqanıstandakı müharibə
zamanı 2.285 nəfər ölüb.
464
Hüquq-mühafizə və cinayətkarlıq
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ-də hüquq-mühafizə orqanları
və
ABŞ-də cinayətkarlıq
Həmçinin bax:
ABŞ-də hüquq
ABŞ Konstitusiyasına ikinci dəyişiklik
ABŞ-də insan hüquqları §
Ədliyyə sistemi
ABŞ-də azadlıqdan məhrumetmə
, və
ABŞ-də edam hökmü
ABŞ-də hüquq-mühafizə əsasən yerli polis departamentləri tərəfindən həyata keçirilir.
Nyu-York Polis Departamenti
(NYPD) ölkədə ən böyükdür.
ABŞ-də hüquq-mühafizə daha geniş xidmət göstərən
ştat polisi
ilə birlikdə əsasən yerli polis departamentlərinin və
şerif
idarələrinin səlahiyyətindədir.
Nyu-York Polis Departamenti
(NYPD) ölkədə ən böyükdür.
Federal Təhqiqat Bürosu
(FBI) və
ABŞ Marşal Xidməti
kimi federal orqanlar,
vətəndaş hüquqlarını
milli təhlükəsizliyi
qoruyan və
ABŞ federal məhkəmələrinin
qərarlarını və federal qanunları tətbiq edən xüsusi vəzifələrə malikdir.
465
Federal səviyyədə və demək olar ki, hər bir ştatda hüquq sistemi
ortaq hüquq
müstəvisində işləyir. Ştat məhkəmləri daha çox cinayət işlərinə baxırlar,
federal məhkəmlər
isə müəyyən edilmiş cinayət işləri ilə yanaşı ştat məhkəmələrindən edilən şikayət işlərinə baxırlar.
Təqsirin etirafı
geniş yayılmışdır, ölkədəki cinayət işlərinin əksəriyyəti
andlılar məhkəməsindən
daha çox
təqsirin etirafı
ilə həll edilir.
466
2015-ci ildə 15.696 qətl hadisəsi olmuşdur, bu 2014-cü ildən 1.532 hadisə artaraq 10,8% yüksək, 1971-ci ildən bəri isə ən yüksək səviyyəyə idi.
467
2015-ci ildə qətl nisbəti hər 100.000 nəfərə 4,9 idi.
468
2016-cı ildə 17.413 qətl hadisəsi ilə qətl nisbəti 8,6% faiz artmışdır.
469
2015-ci ildə adam öldürmə üçün milli
klirens nisbəti
1965-ci ildəki 90% ilə müqayisədə 64,1% olmuşdu.
470
2012-ci ildə ABŞ-də hər 100.000 nəfərə qətl 1980-ci ildəki müasir pik olan 10,2-dən 54% azalaraq 4,7 olub.
471
2001–2002-ci illərdə ABŞ digər inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə
zorakı cinayətlərdə
ortalamadan yüksək və xüsusilə də
silahlı zorakılıqlarda
yüksək səviyyələrə malik idi.
472
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının
Ölüm Məlumat Bazasının 2010-cu ildən müqayisəli təhlili göstərmişdir ki, "digər yüksək gəlirli ölkələrə nisbətən qətl hadisələri 7,0 dəfə, silahlı qətl hadisələri isə 25,2 dəfə yüksəkdir."
473
Silah əldə etmək hüququ
mübahisəli siyasi müzakirə
mövzusu olmağa davam edir. 2016-cı ildə ABŞ-nin 100.000-ə 5,4 olan qətl nisbəti təxmini qlobal ortalama olan 100.000-ə 5,15 olan nisbəti ilə bənzər idi.
474
2017-ci ildə 17.264 qətl hadisəsi olmuşdur və qətl nisbəti 100.000-ə 5,3 idi. Silahla bağlı cinayətlərin 73%-i odlu silahla, 10%-i bıçaqla, 17%-i digər vasitələrlə törədilib.
475
Zorakı cinayət 1960-cı illərdən 1990-cı illərə qədər kəskin şəkildə artmış və 1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərdə azalmışdır.
475
2014-cü ildə qətl nisbəti 1957-ci ildən (4,0) ən aşağı səviyyəyə (4,5) düşmüşdür.
476
2014–2017-ci illər arasında zorakı cinayətlər nisbəti 5,9% və qətl nisbəti 20,5% artmışdır. 2017-ci ildə ağır cinayətlərə görə həbs olunanların 58,5%-i ağlar, 37,5%-i qaralar, 2,1%-i amerika hindiləri və ya Alyaska yerliləri və 1,5% -i asiyalılar idi. Etnik olaraq, 23,5% -i Hispanik, 76,5%-i qeyri-Hispanik idi.
477
Silah zaorakılığı 1999-cu ildə 9.527-ə geriləmədən əvvəl 1993-cü ildə 17.125 silahlı qətl ilə zirvəyə çatdı və o vaxtdan bəri davamlı olaraq 12.772-yə yüksəlir. Silahsız cinayətlər 1980-ci ildə 8.340 pik səviyyəsinə çatdı və 2017-ci ildə 4.668 ilə 2010-cu illərin əvvəllərinə qədər bir çox ildə geriləmişdir.
478
Oğurluq nisbəti 1990–2017-ci illər arasında 62% azalmışdır.
475
1980-ci ildən 2008-ci ilə qədər qətl qurbanlarının 77%-ini və cinayətkarların 90%-ini kişilər təşkil etmişdir. Qaradərililər bu müddət ərzindəki bütün qətllərin 52,5%-ində iştirak ediblər, bu nisbət ağlardan ("ağlar" hispaniklərin əksəriyyətini əhatə edir) demək olar ki, səkkiz dəfə çox idi və ağlardan altı dəfə artıq qurban olublar. Qətllərin əksəriyyəti irqlər daxilində idi, qaradərili qurbanların 93%-i qaradırililər tərəfindən, ağ qurbanların 84%-i ağlar tərəfindən öldürülüb.
479
2012-ci ildə ABŞ-də qətl və ehtiyatsızlıqdan adam öldürmə nisbəti ən yüksək Luizianada, ən aşağı Nyu-Hempşirdə idi.
480
FTB-nin
Vahid Cinayət Hesabatları
hesablamalarına görə, 2012-ci ildə hər 100,000 min sakinə 3.246 zorakı və əmlak cinayəti faktı var idi, cinayətlərin ümumi cəmi 9 milyondan artıq idi.
481
ABŞ-də ölüm hökmü müəyyən federal və hərbi cinayətlər üçün və həmçinin, ştat səviyyəsində 30 ştatda tətbiq olunur.
482
483
Ölüm hökmünün ixtiyari tətbiq edilməsi ilə bağlı
ABŞ Ali məhkəməsinin qərarına
görə 1967-ci ildən 1977-ci ilə qədər icra edilməyib. 1976-cı ildə Məhkəmə müvafiq hallarda ölüm cəzasının tətbiqinin konstitusional olduğuna hökm verdi. Qərarın qəbulundan bəri 1.300-dən artıq edam icra edilib, onların böyük əksəriyyəti üç ştatın payına düşür: Texas, Virciniya və
Oklahoma
484
Eyni zamanda,
bir neçə ştat
edam hökmü qanunlarını ləğv edib ya da dayandırıb. 2015-ci ildə ölüm hökmünün icra sayında görə ölkə Çin,
İran
Pakistan
və
Səudiyyə Ərəbistanından
sonra beşinci yerdə idi.
485
İllər üzrə ABŞ-də ümumi həbs
ABŞ dünyada
sənədləşdirilmiş ən yüksək həbs dərəcəsinə
və
ən çox məhbus sayına
malikdir.
486
2008-ci ilin əvvəlində 2,3 milyondan artıq şəxs həbs edilmişdi, bu hər 100 yetkin şəxsə birdən artıq idi.
487
2012-ci il dekabr ayında müştərək ABŞ islah müəssisələri sistemi təxminən 6.937.600 cinayətkara nəzarət edirdi. 2012-ci il dekabr ayında hər 35 yetkin ABŞ sakinindən təxminən 1-i müəyyən formada islah altında idi, bu 1997-ci ildən bəri ən aşağı göstərici idi.
488
Həbsxana sakinlərinin sayı 1980-ci ildən bəri 4 dəfə artmış
489
və bu müddət ərzində həbsxana və nəzarətxanalara ayrılmış ştat və yerli xərclər ictimai təhsilə ayrılan xərclərdən üç dəfə artıq böyümüşdü.
490
Buna baxmayaraq, 2013-cü ildə ştat və federal müəssisələrdə bir ildən artıq həbs cəzası verilmiş bütün məhbuslar üçün azadlıqdan məhrumetmə nisbəti 100.000-ə 478 olmuş
491
və 2012-ci ildə məhkəməyə qədər və nəzarətdə olan məhkum hər 100.000 nəfərə 153 olmuşdur.
492
Ölkənin yüksəksəviyyəli həbs nisbəti əsasən
məhkumluq təlimatları
və
narkotik siyasəti
ilə bağlıdır.
493
Federal Cəzaçəkmə Bürosunun
məlumatına görə, federal həbsxanalarda saxlanılan məhkumların əksəriyyəti narkotik cinayətlərdə ittiham olunublar.
494
Həbsxanaların və həbsxana xidmətlərinin özəlləşdirilməsi
1980-ci illərin əvvələrindən başlayan müzakirənin mövzusu olmuşdur.
495
496
2018-ci ildə
ən yüksək həbs dərəcəsinə
Oklahoma (hər 100.000 nəfərə 1.079) və ən aşağı Massaçusets (hər 100.000 nəfərə 324) sahib olmuşdur.
497
498
ABŞ-nin əraziləri
arasında həbs dərəcəsi ən yüksək
ABŞ Vircin adalarında
(hər 100.000 nəfərə 542) və ən aşağı
Puerto-Rikoda
(hər 100.000 nəfərə 313) olmuşdu.
499
500
Amerika İmmiqrasiya İslahatları Federasiyası 2018-ci ildə ştatlar və bələdiyyələr daxil olmaqla 564 ABŞ yurisdiksiyasının dini siyasəti mənimsədiyini təxmin etmişdi.
501
502
İqtisadiyyat
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ iqtisadiyyatı
Həmçinin bax:
ABŞ-nin iqtisadi tarixi
İqtisadi göstəricilər
Nominal
ÜDM
20.66 trilyon $
(Q3 2018)
503
Real ÜDM artımı
3,5%
(Q3 2018)
503
2,1%
(2017)
503
İQİ
inflyasiyası
2,2%
(Noyabr 2018)
504
Məşğulluq-əhali nisbəti
60,6%
(Noyabr 2018)
505
İşsizlik
3,7%
(Noyabr 2018)
506
İşçi qüvvəsi
iştirak nisbəti
62,9%
(Noyabr 2018)
507
Ümumi dövlət borcu
21,85 trilyon $
(Noyabr 2018)
508
Təsərrüfatın xalis dəyəri
109,0 trilyon $
(Q3 2018)
509
ABŞ bol
təbii ehtiyatlar
və yüksək
məhsuldarlıq
ilə təmin olunan
kapitalist
qarışıq iqtisadiyyata
malikdir.
510
Beynəlxalq Valyuta Fondunun
məlumatına əsasən, ABŞ-nin 16,8 trilyon $-lıq ÜDM-si dünya valyuta məzənnələri bazarındakı
ümumi dünya məhsulunun
24%-ni və ümumi dünya məhsulunun
alıcılıq qabiliyyəti paritetinin
(AQP) 19%-dən çoxunu təşkil edir.
511
2014-cü il
2014-cü il
tarixinə olan məlumata əsasən,
ABŞ-nin nominal ÜDM-si 17,528 trilyon $ səviyyəsində qiymətləndirilir.
512
1983-cü ildən 2008-ci ilədək real mürəkkəb illik ÜDM artımı
G7-nin
qalan hissəsi üçün 2,3% ağırlıqlı ortalama ilə müqayisədə 3,3% idi.
513
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatına əsasən, ölkə
adambaşına düşən nominal ÜDM-ə görə
dünyada doqquzuncu (Amerikada birinci)
514
və
adambaşına düşən ÜDM (AQP)-yə görə
altıncı yeri tutur.
511
ABŞ dolları
dünyanın əsas
ehtiyat valyutasıdır
515
Adambaşına düşən ixracat
nisbətən aşağı olsa da, ABŞ ən böyük mal
idxalçısı
və ikinci ən böyük
ixracatçısıdır
. 2010-cu ildə
ABŞ-nin ümumi ticarət kəsiri
$635 milyard idi.
516
Kanada
Çin
Meksika
Yaponiya
və
Almaniya
onun ən böyük ticarət tərəfdaşlarıdır.
517
2010-cu ildə ölkənin ən böyük idxal məhsulu neft, ixrac məhsulu isə nəqliyyat vasitələri olmuşdu.
516
Yaponiya, ABŞ dövlət borcunun ən böyük xarici sahibidir.
518
ABŞ borcunun ən böyük sahibi, borcun əksəriyyətini təşkil edən federal hökumət hesabları və
Federal Ehtiyat Sistemi
də daxil olmaqla, Amerika orqanlarıdır.
519
520
521
522
qeydlər 13
Uoll-Stritdəki
Nyu-York Fond Birjası
, əhəmiyyətli bir marj ilə qeydə alınmış şirkətlərin 2018-ci ilin aprel ayına olan məlumata əsasən 23,1 trilyon $-ı həcmində bazar kapitallaşmasına görə
dünyanın ən böyük fond birjası
525
526
527
2009-cu ildə iqtisadiyyatın 86,4%-ni özəl sektor, 4,3%-ini federal hökumət fəaliyyəti, qalan 9,3%-ini dövlət və yerli idarəetmə fəaliyyətləri (federal köçürmələr daxil olmaqla) təşkil edirdi.
528
Hökumətin bütün səviyyələrində işçilərin sayı
istehsalatda
olanlardan 1:1,7 nisbətində çoxdur.
529
İqtisadiyyatının
postsənaye
səviyyəsinə çatmasına və
xidmət sahəsinin
ÜDM-nin 67,8%-ini təşkil etməsinə baxmayraq, ABŞ sənaye gücü olaraq qalır.
530
Xalis gəlirlə istehsala görə ümumi biznes gəlirləri üzrə aparıcı biznes sahələri topdan və pərakəndə ticarətdir.
531
Françayzinq
biznes modelində
McDonald's
və
Subway
dünyanın ən tanınmış iki markasıdır.
Coca-Cola
dünyanın ən tanınmış
sərinləşdirici içki
şirkətidir.
532
Kimya sənayesi məhsulları aparıcı istehsalat sahəsidir.
533
ABŞ dünyanın ən böyük neft istehsalçısı və ikinci böyük idxalçısıdır.
534
O, dünyanın nüvə enerjisi nin bir nömrəli, eləcə də
maye təbii qaz
kükürd
fosfat
və
duz
istehsalçısıdır.
Milli Mədənçilik Assosaiyası
kömür
və
berillium
mis
qurğuşun
maqnezium
sink
titan
və digərlərini ehtiva edən
minerallara
aid məlumatları təqdim edir.
535
536
ÜDM-də kənd təsərrüfatının payı 1%-dən azdır,
530
lakin ABŞ hələ də qarğıdalı
537
və
soyanın
dünyada ən böyük istehsalçısıdır.
538
Milli Kənd Təsərrüfatı Statistika Xidməti
yerfındığı
yulaf
çovdar
buğda
düyü
pambıq
qarğıdalı
arpa
saman
günəbaxan
və
bitki yağı
məhsulları üçün kənd təsərrüfatı statistikasını aparır. Bundan əlavə, ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi (USDA)
mal
quş
donuz
və
süd
məhsulları ilə bağlı heyvandarlıq statistikalarını təmin edir. Ölkə dünyanın biotexniki bitkilərinin yarısını təmsil edən
geni dəyişdirilmiş qidalarının
əsas inkişaf etdiricisi və yetişdiricisidir.
539
Kontinental 48 ştatda
otlaq
kimi 35%
torpaq istifadə
edilir, 28%-i
meşə
ilə örtülmüşdür, 21%-i
kənd təsərrüfatı torpaqlarıdır
, 20%-dən azı digər məqsədlər ilə istifadə edilir.
540
2015-ci ildə
istehlakçı xərcləri
ABŞ iqtisadiyyatının 68%-ni təşkil edir.
541
2010-cu il avqust ayında Amerika işçi qüvvəsi 154,1 milyon nəfərdən ibarət idi. 21,2 milyon nəfər ilə hökumət məşğulluq sahəsində liderdir. Ən böyük fərdi məşğulluq sektoru, 16,4 milyon adam ilə səhiyyə və sosial yardımdır.
Qərbi Avropadakı
30% ilə müqayisədə işçilərin təxminən 12
%-i
həmkarlar ittifaqına
üzvdürlər.
542
Dünya Bankı işçiləri işə götürmək və azad etməkdə asanlıqda ABŞ-də birinci sırada göstərir.
543
ABŞ həmçinin
Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında
da ilk üçlükdədir. Daha kiçik bir
sosial dövləti
var və Avropalı ölkələrinə nisbətən hökumət hərəkatı vasitəsilə gəlirlərin daha az hissəsi yenidən paylaşdırırlır.
544
ABŞ
işçilərin ödənişli məzuniyyətinə
təminat verməyən yeganə inkişaf etmiş iqtisadiyyatdır
545
və dünyada ödənişli
hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətin
qanuni hüquq olmadığı çox az ölkədən biridir, digərləri isə
Papua-Yeni Qvineya
Surinam
və
Liberiyadır
546
Federal qanunvericiliyin xəstəliyə görə məzuniyyət tələb etməməsinə baxmayaraq, dövlət işçiləri və şirkətlərdə tam ştat işçilər bundan faydalana bilirlər.
547
Əmək Statistikası Bürosunun
məlumatına görə, tam ştat amerikalı işçilərin 74%-i xəstəliyə görə məzuniyyətə malikdirlər, buna baxmayaraq, yarım ştat işçilərin yalnız 24%-i eyni imtiyazlara malikdir.
547
2009-cu ildə ABŞ,
Lüksemburq
və
Norveçdən
sonra dünyada üçüncü ən yüksək adam başına
əmək məhsuldarlığına
sahib olmuşdu. Saat başına düşən məhsuldarlığa görə bu iki ölkə və
Niderlanddan
sonra dördüncü idi.
548
2008–2012-ci illərdə dünya maliyyə böhranı
Konqresin Büdcə İdarəsinə
görə hələ potensialın altında olan ABŞ-yə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdi.
549
Bu, yüksək
işsizlik
(azalan, lakin böhrandan əvvələ nisbətən yüksək qalan) ilə birlikdə aşağı
istehlakçı inamı
ev qiymətlərinin mütəmadi azalması və girovların və şəxsi iflasların artması
, artan federal borc böhranı,
inflyasiya
və
neft və qida qiymətlərinin artması
ilə nəticələndi.
Elm və texnologiya
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ-də elm və texnologiya
və
ABŞ-nin elm siyasəti
1971-ci ildə astronavt
Ceyms İrvin
Apollon 15
-in
ay modulunun
və
ay roverinin
yanında
Ayda
gəzir.
ABŞ XIX əsrin sonlarından etibarən texnoloji innovasiyada və XX əsrin ortalarından etibarən elmi tədqiqatlarda liderdir. XIX əsrin birinci yarısında ABŞ Müharibə Nazirliyinin Federal Arsenalı tərəfindən
əvəzolunan hissələrin
istehsal üsulları hazırlanmışdır. Bu texnologiya
metalkəsən dəzgah
sənayesinin yaradılması ilə yanaşı XIX əsrin sonlarında ABŞ-nin tikiş maşınları, velosipedlər və digər məmulatların istehsalını genişləndirmişdir və
Amerikan istehsalat sistemi
olaraq tanınır. XX əsrin əvvəllərində zavodların
elektrikləşdirməsi
və
montaj xəttinin
və digər əməyə qənaət üsullarının tətbiqi
kütləvi istehsal
adlanan sistemi yaratdı.
550
1876-cı ildə
Aleksandr Qrem Bell
telefon üçün ilk ABŞ patentini
almışdı. Növünun ilklərindən biri olan
Tomas Edisonun
tədqiqat laboratoriyası
fonoqrafı
, ilk
uzunömürlü işıq lampasını
və ilk işləyən
film kamerasını
inkişaf etdirdi.
551
Sonuncusu dünya
əyləncə sənayesinin
ortaya çıxmasına gətirib çıxardı. XX əsrin əvvəllərində
Rensom Eli Olds
və
Henri Fordun
avtomobil şirkətləri montaj xəttini populyarlaşdırdılar. 1903-cü ildə
Rayt qardaşları
ilk sabit və idarəolunan havadan yüngül özügedən uçuş həyata keçirdilər
552
1920-ci və 1930-cu illərdə
faşizm
və
nasizmin
yüksəlişi
Albert Eynşteyn
Enriko Fermi
və
Con fon Neyman
da daxil olmaqla bir çox Avropalı alimin Amerikaya immiqrasiya etməsinə səbəb oldu.
553
İkinci Dünya müharibəsi ərzində Manhetten layihəsi
Atom dövrünü
başladan nüvə silahları inkişaf etdirdiyi müddətdə
Kosmik yarış
raket hazırlama,
materialşünaslıq
və
aeronavtika
sahələrində sürətli irəliləyişlər etdi.
554
555
1950-ci illərdə praktik olaraq bütün müasir
elektronikanın
əsas aktiv komponenti olan
tranzistorun
ixtirası bir çox texnoloji inkişafa və ABŞ texnologiya sənayesinin əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsinə gətirib çıxardı.
556
557
558
Bu da öz növbəsində, bir çox yeni texnologiya şirkətləri və ölkədə Kaliforniyadakı
Silikon Vadisi
kimi regionların yaranmasına səbəb oldu.
Advanced Micro Devices
(AMD) və
Intel
kimi Amerika
mikroprosessor
şirkətləri ilə yanaşı
Adobe Systems
Apple Inc.
IBM
Microsoft
və
Sun Microsystems
də daxil olmaqla
proqram təminatı
və
aparat təminatı
şirkətləri
şəxsi kompüteri
yaratdı və populyarlaşdırdı.
ARPANET
1960-cı illərdə
Müdafiə Nazirliyinin
tələblərinə cavab vermək üçün hazırlanmış və
İnternetə
çevrilən bir sıra şəbəkələrdən
birincisi olmuşdur.
559
Bu irəliləyişlər daha sonra fərdi istifadə üçün texnologiyanın daha çox
şəxsiləşdirməsinə
gətirib çıxartdı.
560
2013-cü il
2013-cü il
tarixinə olan məlumata əsasən,
Amerika ev təsərrüfatlarının 83,8%-i ən az bir
kompüterə
və 73,3%-i yüksəksürətli internet xidmətinə malikdir.
561
2013-cü il may ayı
2013-cü il may ayı
tarixinə olan məlumata əsasən,
Amerikalıların 91%-i mobil telefona sahibdir.
562
ABŞ internetdən istifadə azadlığı ilə əlaqədar yüksək dərəcələrə sahibdir.
563
XXI əsrdə tədqiqat və inkişafın maliyyələşdirməsinin təxminən üçdə ikisi özəl sektora düşür.
564
ABŞ dünyanın elmi tədqiqat məqalələri və
impakt faktorda
liderlik edir.
565
566
Gəlir, yoxsulluq və sərvət
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
ABŞ-də gəlir
ABŞ-də yoxsulluq
ABŞ-də zənginlik
Adam başına düşən gəlirə görə ABŞ qraflıqlarının siyahısı
və
ABŞ-də gəlir bərabərsizliyi
Kaliforniyanın
San-Xose
şəhərində
kütləvi ev tikintisinin
inkişafı
Dünya əhalisinin 4,4%-ni təşkil edən amerikalılar ümumilikdə dünyanın ümumi sərvətinin 41,6%-nə sahibdirlər
567
və dünyadakı milyonerlərin təxminən yarısını amerikalılar təşkil edirlər.
568
2013-cü il mart ayında ABŞ
Qlobal Qida Təhlükəsizliyi İndeksində
qida imkanları və ümumi ərzaq təhlükəsizliyi üzrə birinci omuşdu.
569
Amerikalılar ortalama olaraq
Avropa İttifaqı
sakinlərindən iki dəfə daha artıq və hər bir Aİ ölkəsindən daha çox mənzil və adam başına düşən yaşayış sahəsinə malikdirlər.
570
ABŞ 2017-ci il üçün
BMT-nin İnkişaf proqramının
İnsan İnkişafı İndeksində
189 ölkə arasında 13-cü yerdə idi və Bərabərsizliyə uyğunlaşdırımış İnsan İnkişafı İndeksində (Bİİİ) 151 ölkə arasında 25-ci yerdə idi.
571
2016-cı ildəki sabit artımdan sonra, Siyahıyaalma Bürosuna görə iki il ardıcıl rekord böyümədən sonra gəlir ən yüksək səviyyəyə çatdı, buna baxmayaraq, ən çox qazanan 5 şəxsin ümumi gəlirin yarısından çoxunu malik olması ilə gəlir bərabərsizliyi yüksək səviyyələrdə qalır.
572
1970-ci illərdən etibarən məhsuldarlıq və orta gəlirlər arasında genişlənən bir boşluq olmuşdur.
573
Bununla birlikdə, tibbi sığorta kimi işçilərin artan imtiyazları sayəsində ümumi kompensasiya və məhsuldarlıq arasındakı fərq geniş deyil.
574
İllik gəlirin paylaşıdırılmasında 1976-cı ildəki 9%-dən iki dəfədən çox artaraq 2011-ci ildə 20% olan ilk 1%-lik hissənin payının yüksəlişi
gəlir bərabərsizliyinə
əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmiş,
575
ABŞ-ni İƏİT ölkələri arasında ən geniş gəlir bölgülərindən birinə sahib etmişdir.
576
2018-ci ildə İƏİT tərəfindən aparılan araşdırmalara əsasən, ABŞ digər inkişaf etmiş ölkələrdən daha yüksək gəlir bərabərsizliyinə və aşağı gəlirli işçilər daha böyük faiz nisbətinə malikdir. Bunun başlıca səbəbi riskli işçilərin demək olar ki, heç bir dövlət dəstəyinə malik olmaması və çox zəif
kollektiv müqavilə
sisteminin qurulmasıdır.
577
Gəlir əldə edənlərin ilk 1 faizi
2009-cu ildən 2015-ci ilədək gəlir artımının 52 faizini təşkil edib ki, burada gəlir dövlət köçürmələri istisna olmaqla, bazar gəliri kimi müəyyən edilib.
578
Gəlirin bərabərsizliyin həddi və uyğunluğu müzakirə mövzusudur.
579
580
581
ABŞ ailələrinin orta xalis dəyəri
Mənbə: Fed Survey of Consumer Finances
582
2013-cü ildə ($ ilə)
1998
2013
fərq
Bütün ailələr
102.500$
81.200$
-20,8%
Gəlirlərin aşağı 20%-i
8.300$
6.100$
-26,5%
Gəlirlərin 2-ci aşağı 20%-i
47.400$
22.400$
-52,7%
Gəlirlərin orta 20%-i
76.300$
61.700$
-19,1%
Ən yüksək 10%
646.600$
1.130.700$
+74,9%
Sərvət
, gəlir və vergilər kimi
yüksək mərkəzləşmiş səviyyədədir
, yetkin əhalinin ən zəngin 10%-i ölkənin ev təsərrüfatlarının zənginliyinin 72%-inə, aşağı hissəsi isə yalnız 2%-inə malikdir.
583
Federal Ehtiyat Sisteminin 2017-ci il sentyabr ayına olan hesabatına əsasən, ilk 1% 2016-cı ildə ölkə sərvətinin 38,6%-ini idarə edirdi.
584
2007-ci il iyun ayından 2008-ci il noyabr ayına qədər olan
qlobal böhran
dünyadakı aktiv qiymətlərinin düşməsinə gətirib çıxardı. Amerikalılara məxsus əmlaklar dəyərlərinin təxminən dörddə birini itirdi.
585
Ev təsərrüfatlarının sərvəti 2007-ci ilin ikinci rübündə zirvəyə çıxandan bəri 14 trilyon $ azalıb, lakin 2006-cı ildən bəri 14 trilyon $ artmışdır.
586
587
2014-cü ilin sonunda ev təsərrüfatı borcu 2008-ci ilin sonundakı 13,8 trilyon $-dan
588
aşağı düşərək 11,8 trilyon $ təşkil etmişdir.
589
2014-cü il yanvar ayında ABŞ-də sığınacağa malik və malik olmayan 578.424 nəfər
evsiz insan
olub və təxminən üçdə ikisi fövqəladə sığınacaqlarda və ya keçid mənzil proqramında qalır.
590
2011-ci ildə 2007-ci ildəkindən təxminən 35% artıq olmaqla
16,7 milyon uşaq ərzaq təhlükəsizliyi olmayan evlərdə yaşayırdı
, buna baxmayaraq ABŞ-dəki uşaqlarının yalnız 1,1%-i və ya 845.000-i il ərzində hər hansı bir müddətdə azaldılmış qida qəbulu və ya yemək normalarını pozulması ilə üzləşib və əksər hallar xroniki deyildi.
591
Siyahıyaalma Bürosunun 2014-cü il hesabatına görə, beş gənc yetkindən biri yoxsulluq şəraitində yaşayır, 1980-ci ildə isə bu rəqəm yeddi idi.
592
2017-ci il sentyabr ayı
2017-ci il sentyabr ayı
tarixinə olan məlumata əsasən,
ABŞ əhalisinin təxminən 12,7%-i olan 40 milyon insan yoxsulluq şəraitində yaşayırdı və bunun 18,5 milyonu dərin yoxsulluq (ailə gəliri yoxsulluq səviyyəsinin yarısından az olan) şəraitində yaşayırdı. 2016-cı ildə 13,3 milyon uşaq yoxsulluq şəraitində yaşayırdı, bu da yoxsul əhalinin 32,6% -ni təşkil edirdi.
593
2017-ci ildə ən aşağı
yoxsulluq səviyyəsi
olan bölgə
Nyu-Hempşir
(7,3%), ən yüksək yoxsulluq səviyyəsi olan bölgə isə
Amerika Samoası
(65%) idi.
594
595
596
Ştatlar arasında ən yüksək yoxsulluq səviyyəsi
Missisipidə
(21,9
%) idi.
597
BMT-nin məlumatına görə, ABŞ-də təxminən beş milyon insan "üçüncü dünya" şəraitində yaşayır.
598
İnfrastruktur
redaktə
vikimətni redaktə et
Nəqliyyat
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-də nəqliyyat
46,876 mil (75,440
km)
uzanan
ştatlararası avtomagistral sistemi
599
Şəxsi nəqliyyatda
57,000
mil (91,700
km)
uzunluğu ilə dünyanın
ən uzun avtomagistral sistemlərindən
birinin də daxil olduğu
milyon mil (6.4
milyon kilometr)
uzunluğa malik ictimai yollar şəbəkəsi ilə fəaliyyət göstərən avtomobillər üstünlük təşkil edir.
600
601
Dünyanın ikinci ən böyük avtomobil bazarı olan
602
ABŞ 1000 amerikalıya 765 nəqliyyat vasitəsi (1996-cı il) olmaqla dünyada ən yüksək adambaşına düşən nəqliyyat vasitə nisbətinə malikdir.
603
Şəxsi nəqliiyat vasitələrin
təxminən 40%-i furqon,
SUV
və ya yüngül yük maşınlarıdır.
604
Orta Amerikalı yetkinlər (bütün sürücülər və sərnişinlər daxil olmaqla) hər gün sürüşə 55 dəqiqə sərf edərək
29 mil (47
km)
yol gedir.
605
2017-ci ildə minik avtomobilləri, avtobuslar və digər yük maşınları daxil olmaqla, lakin motosiklet və digər iki təkərlilər istisna olmaqla 255.009.283 ədəd motorlu nəqliyyat vasitəsi və ya hər 1.000 nəfərə 910 nəqliyyat vasitəsi var idi.
606
ABŞ-də
Amtrak
(sərnişin)
dəmiryolu sürətlərini
göstərən xəritə.
607
Kütləvi nəqliyyat
bütün ABŞ iş səfərlərinin 9%-ni təşkil edir.
608
609
Dəmir yolu ilə malların daşınması
genişdir, baxmayaraq ki, qismən ABŞ-nin daxili hissələrinin çoxunda əhalinin aşağı sıxlığı səbəbindən nisbətən az sayda sərnişin (təxminən ildə 31 milyon) şəhərlərarası dəmiryolundan istifadə edir.
610
611
Bununla belə, 2000-ci ildən 2010-cu ilədək milli şəhər arası sərnişin qatarı sistemi olan
Amtrak
təxminən 37% genişlənib.
612
Son illərdə
yüngül relsli dəmir yolu
inkişafı da artmışdır.
613
İşə gediş-gəlişlərdə velosiped istifadəsi minimum səviyyədədir.
614
Mülki hava yolu sənayesi
tamamilə özəl mülkiyyətə aiddir və 1978-ci ildən etibarən böyük ölçüdə
nəzarət ləğv edilmişdir
, buna baxmayaraq,
ən böyük hava limanları
isə ictimaiyyətə məxsusdur.
615
Sərnişin daşımaya görə dünyanın ən böyük üç aviaşirkəti ABŞ mənşəlidir,
American Airlines
2013-cü ildə
US Airways
tərəfindən satın alındıqdan sonra birincidir.
616
Dünyanın ən işlək 50 sərniş hava limanından 16-sı ABŞ-dədır, bura ən işlək olan
Hartsfield-Cekson Atlanta Beynəlxalq Hava Limanı
, dördüncü ən işlək olan
Los-Anceles Beynəlxalq Hava Limanı
və
Çikaqoda
yerləşən dördüncü ən işlək olan
O'Hara Beynəlxalq Hava Limanı
da daxildir.
617
2001-ci ildə baş verən
11 sentyabr terror aktlarından
sonra hava limanları və kommersiya məqsədli aviaşirkətləri qorumaq məqsədilə
Nəqliyyat Təhlükəsizliyi İdarəsi
yaradıldı.
Enerji
redaktə
vikimətni redaktə et
Ətraflı bax:
ABŞ-nin enerji siyasəti
ABŞ-nin enerji
bazarı ildə təxminən 29,000
teravatt saatdır
618
Adambaşına düşən enerji istehlakı
ildə 7,8 ton (7076 kq) neft ekvivalentidir, dünyanda ən yüksək 10-cudur. 2005-ci ildə bu enerjinin 40%-i neftdən, 23%-i kömürdən, 22%-i isə təbii qazdan əldə edilib. Qalanı isə nüvə enerjisi və
bərpa olunan enerji
qaynaqları ilə təmin edilib.
619
ABŞ dünyanın ən böyük neft istehlakçısıdır.
620
ABŞ qlobal kömür ehtiyatlarının 27%-inə malikdir.
621
Dünyanın ən böyük təbii qaz və xam neft istehsalçısıdır.
622
1979-cu il
Tri-Mayl-Aylend qəzasından
sonra əhalinin qavrayışı səbəbi ilə on illər ərzində nüvə enerjisi digər inkişaf etmiş ölkələrə nisbətən məhdud rol oynadı. 2007-ci ildə yeni nüvə stansiyaları üçün bir neçə müraciət edilib.
623
2007-ci ildən etibarən
ABŞ-nin ümumi istixana qazları emmisiyası
ölkə olaraq ikinci ən böyükdür, yalnız Çindən geri qalır.
624
625
ABŞ tarixən dünyanın ən böyük istixana qaz istehsalçısıdır və
adambaşına düşən istixana qazı emissiyası
yüksək olaraq qalmaqdadır.
626
Su təchizatı və sanitariya
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-də su təchizatı və sanitariya
ABŞ-də su təchizatını təsir edən məsələlər arasında Qərbdə
quraqlıqlar
su qıtlığı
çirklənmə
, investisiya borcları, kasıblar üçün suyun əlçatanlığı ilə bağlı narahatlıqlar və işçi qüvvəsinin sürətlə təqaüdə çıxması daxildir.
İqlim dəyişikliyi
nəticəsində yağışın dəyişkənliyi və intensivliyinin artmasının
birləşdirilmiş kanalizasiya
daşqınlarından su təchizatı və çirlənmə üçün potensial ciddi nəticələrə səbəb olacaq daha çox quraqlıq və daşqın yaratması gözlənilir.
627
628
qeydlər 14
Mədəniyyət
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ mədəniyyəti
ABŞ bir
çox mədəniyyətə
, müxtəlif etnik qruplara, ənənələrə və dəyərlərin geniş müxtəlifliyinə ev sahibliyi edir.
631
632
Yerli amerikalılar
havaylılar
və
alyaskalılardan
başqa, demək olar ki, bütün amerikalılar və ya onların əcdadları son beş əsrdə məskunlaşıb və ya immiqrasiya edib.
633
Hakim Amerika mədəniyyəti əsasən
Afrikalı kölələrin gətirdiyi ənənələr
kimi digər mənbələrin təsirləri ilə
Avropalı immiqrantların ənənələrindən
törəmiş
Qərb mədəniyyətidir
631
634
Asiyadan
və xüsusilə
Latın Amerikasından
olan ən son immiqrasiya həm homogen
əritmə qazanı
, həm də immiqrantlar və onların nəsillərinin fərqli mədəni xüsusiyyətlərini qoruyub saxladığı heterogen
salat kasası
kimi təsvir edilən mədəni qarışığa əlavə edilmişdi.
631
Əsas Amerika mədəniyyəti
protestant
Britaniya kolonistləri tərəfindən yaradılıb və əldə edilən xüsusiyyətlərin nəsillərə ötürülməsi və asimilasya ilə immiqrantlara köçürülməsi ilə
sərhədyanı
yaşayış məntəqəsi prosesi ilə formalaşmışdır. Amerikalılar ənənəvi olaraq güclü
iş etikası
, rəqabət qabiliyyəti və fərdiyyətçiliyə,
635
habelə azadlığın, bərabərliyin, xüsusi mülkiyyətin, demokratiyanın, qanunun aliliyinin və məhdud hökumətin üstünlüyünü vurğulayan bir "Amerika
kredosu
"na birləşən inanc ilə xarakterizə olunurlar.
636
Amerikalılar qlobal standartlara görə son dərəcə xeyirxahdırlar. 2006-cı ildə bir ingilis araşdırmasına əsasən, amerikalılar ÜDM-in 1,67-ini xeyriyyəçilik üçün xərcləyirlər, bu tədqiq edilən bütün dövlətlərdən artıq idi, ikinci yerdəki ingilislərin 0,73%-lik göstəricisindən iki dəfə və fransızların 0,14%-lik göstəricisindən təxminən on iki dəfə artıq idi.
637
638
639
Amerikan xəyalı və ya amerikalıların yüksək
ictimai hərəkətlilikdən
zövq aldığı ideyası immiqrantlar cəlb olunmasında əsas rol oynayır.
640
Bu ideyanın gerçəkliyi müzakirə mövzusu olmuşdur.
641
642
643
644
513
645
Hakim mədəniyyət ABŞ-nin
sinifsiz cəmiyyət
olduğunu düşünsə də,
646
alimlər ölkənin ictimai sinifləri arasında
sosializasiya
, dil və dəyərlərə təsir göstərən əhəmiyyətli fərqləri müəyyən edirlər.
647
Amerikalıların özünütənqid, sosial baxışları və mədəni ümidləri peşələri ilə qeyri-adi dərəcədə sıx bağlıdır.
648
Amerikalılar sosial-iqtisadi uğurları qiymətləndirmək üçün böyük dərəcədə məcbur olsa da, adi və ya ortalama olmaq ümumiyyətlə müsbət bir xüsusiyyət olaraq görülür. Amerikalılar ictimai-iqtisadi uğurları böyük qiymətləndirməyə meyilli olsalar da,
adi və ya ortalama
olmaq ümumiyyətlə müsbət bir xüsusiyyət olaraq görülür.
649
Mətbəx
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ mətbəxi
Alma piroqu
əsasən amerikan mətbəxi ilə əlaqələndirilən bir yeməkdir.
Əsas Amerika mətbəxi digər Qərb ölkələrində olanlara bənzərdir. Taxıl məhsullarının təxminən dörddə üçünün buğda unundan hazırlanması ilə
buğda
əsas dənli taxıl bitkisidir
650
və bir çox yeməklərdə yerli amerikalılar və erkən Avropalı mühacirlər tərəfindən yeyilən hind quşu, maral əti, kartof, şirin kartof, qarğıdalı, balqabaq və ağcaqayın şərbəti kimi yerli inqredientlərdən istifadə olunur.
651
Bu yerli qidalar Amerikanın ən məşhur bayramlarından birində paylaşılan milli menyunun bir hissəsidir,
Şükran gününü
qeyd etmək münasibətilə bəzi amerikalılar ənənəvi yeməklər hazırlayırlar.
652
Qızardılmış
hind quşu
amerikan
Şükran günü
naharının ənənəvi menyusunun tərkib hissəsidir.
653
Alma piroqu, qızardılmış toyuq, pitsa, hamburger və hot-doq kimi xarakterik yeməklər müxtəlif immiqrantların reseptlərindən yaranır. Fransız kartof qızartması, burrito və takos kimi
meksika
yeməkləri və
italyan
mənbələrindən sərbəst şəkildə uyğunlaşdırılan makaron yeməkləri geniş şəkildə istehlak edilir.
654
Amerikalılar çaydan üç dəfə artıq kofe içirlər.
655
ABŞ sənayeləri üzrə marketinq portağal suyu və südü hər yerdə
səhər yeməyi
içkisi etmək üçün böyük məsuliyyət daşıyır.
656
657
Amerikan yemə vərdişləri müxtəlif variantları ilə özünün
Britaniya mətbəxi
köklərinə çox şey borcludur. Buna baxmayaraq, Amerika torpaqları Britaniyalıların yetişdirə bilməyədiyi yeni bitkiləri yetişdirə bilirdi, əksər kolonist Avropalılar tərəfindən mənimsənilənə qədər bu yeni qidaları yemədi.
658
Vaxt keçdikcə Amerika qidaları yemək tənqidçisi
Con Hessin
1972-ci ildə bəyan etdiyi bir nöqtəyə gəldi:
"Bizim qurucu atalarımız qidalarının keyfiyyətində olduğu kimi nəsr və zəkada da indiki siyasi liderlərdən daha üstün idi"
659
Dünyanın ən genişi olan amerikan
fastfud
sənayesi
660
1940-cı illərdə
drive-through
formatına öncülük etmişdir.
661
Fəstfud istehlakı səhiyyə problemlərinə səbəb oldu. 1980-ci və 1990-cı illər ərzində Amerikalıların kalori qəbulu 24% artdı;
654
fastfud yerlərində tez-tez yemək ictimai səhiyyə rəsmilərinin Amerikan "
piylənmə epidemiyası
" adlandırığı məfhumla əlaqələndirilir.
662
Yüksək dərəcədə şirinləşdirilmiş sərinləşdirici içkilər geniş yayılmışdır və şəkərli içkilər Amerikan kalori qəbulunun doqquz faizini təşkil edir.
663
Ədəbiyyat, fəlsəfə və təsviri incəsənət
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ ədəbiyyatı
ABŞ fəlsəfəsi
ABŞ memarlığı
, və
ABŞ təsviri incəsənəti
Mark Tven
, Amerika yazıçısı və
yumorist
XVIII əsr və XIX əsrin əvvəllərində Amerika incəsənəti və ədəbiyyatı öz mənşəyini böyük hissəsini Avropadan aldı.
Nataniel Hotorn
Edqar Allan Po
və
Henri Devid Toro
kimi yazıçılar XIX əsrin ortalarına qədər səciyyəvi Amerikan ədəbi növünü yaratdılar.
Mark Tven
və şair
Volt Vitmen
əsrin ikinci yarısında başlıca simalar idi; həyatı boyu demək olar ki, heç tanınmayan
Emili Dikinson
indi əsas amerikalı şair kimi tanınır.
664
German Melvillin
Mobi Dik
(1851-ci il), Tvenin
Heklberri Finnin macəraları
(1885-ci il),
Frensis Skott Fitsceraldın
Böyük Getsbi
(1925-ci il) və
Harper Linin
Bülbülü öldürmək
(1960-cı il) kimi milli təcrübə və xarakterin əsas aspektlərinin əsası kimi görülən işlər "
Böyük Amerika romanı
" adlandırıla bilər.
665
On iki ABŞ vətəndaşı
Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı
alıb, ən sonuncusunu isə 2016-cı ildə
Bob Dilan
qazanıb.
Vilyam Folkner
Ernest Heminquey
və
Con Steynbek
XX əsrin ən nüfuzlu yazıçıları arasında sayılırlar.
666
ABŞ-də
Vestern uydurması
və
hardboiled
cinayət uydurması kimi məşhur ədəbi janrlar inkişaf etmişdir.
Con Bart
Tomas Pinçon
və
Don DeLillo
kimi
postmodernist
yazıçıların daxil olduğu
bit cərəyanı
yazıçıları yeni ədəbi yanaşmalar açdılar.
667
Toro və
Ralf Uold Emersonun
rəhbərlik etdiyi
transsendentalistlər
ilk böyük
Amerika fəlsəfi cəryanını
qurdular. Vətəndaş müharibəsindən sonra,
Çarlz Sanders
, daha sonra isə
Vilyam Ceyms
və
Con Dyui
praqmatizmin
inkişafında lider idi.
Uillard van Orman Kuayn
və
Riçard Rotri
, sonradan
Noam Çomski
analitik fəlsəfəni
Amerika fəlsəfə məktəbində ön plana çıxarmışdılar.
Con Rolz
və
Robert Nozik
siyasi fəlsəfənin
canlanmasına rəhbərlik etdilər və
Marta Nussbaum
bu gün bunun ən əhəmiyyətli simasıdır.
Kornel Uest
və
Cudit Batler
Amerika fəlsəfə məktəbində kontinental ənənəyə rəhbərlik etmişdir.
Milton Fridmen
Ceyms Byukenen
və
Tomas Souell
Çikaqo məktəbi iqtisadiyyatçıları
sosial və siyasi fəlsəfədə müxtəlif sahələrə təsir ediblər.
668
669
Təsviri incəsənətdə
Hudzon çayı məktəbi
Avropa
naturalizm
ənənələrində XIX əsr cərəyanı idi.
Tomas İkinsin
realist rəsmləri artıq geniş şəkildə tanınır. 1913-cü ildə Nyu-York şəhərində keçirilən Avropa
modernist sənət
sərgisi olan
Arsenal şou
ictimaiyyəti şok etdi və ABŞ-nin incəsənət səhnəsini dəyişdirdi.
670
Corciya O'Kiff
Marsden Hartli
və və başqaları yeni, fərdi üslublarla təcrübələr apardılar.
Cekson Pollok
və
Villem de Kuninqin
abstrakt ekspressionizmi
və
Endi Uorhol
və
Roy Lixtenşteynin
pop-artı
kimi başlıca bədii hərəkatlar ABŞ-də geniş inkişaf etmişdir. Modernizmin və sonra postmodernizmin qabarıqlaşması
Frank Lloyd Rayt
Filip Conson
və
Frank Qeri
kimi Amerika memarlarına şöhrət gətirdi.
671
Alfred Stiqlitz
Edvard Stayxen
və
Ansel Adams
da daxil olmaqla, böyük fotoqraflarla amerikalılar
fotoqrafiyanın
müasir sənət mühitində uzun müddət əhəmiyyətli olmuşdur.
672
ABŞ teatrının
ilk böyük təşəbbüskarlarından biri olan
F. T. Barnum
1841-ci ildə aşağı
Manhettendə
əyləncə kompleksini fəaliyyətə başlatdı.
Herriqan və Hart
komandası 1870-ci illərin sonlarından başlayaraq Nyu-Yorkda bir sıra populyar
müzikl
komediyaları çıxardı. XX əsrdə
Brodveydə
müasir müzikl forması ortaya çıxdı,
İrvinq Berlin
Koul Porter
və
Stiven Sondhaym
kimi musiqi teatr bəstəkarlarının mahnıları
pop standartlarına
çevrildi. Dramaturq
Yucin O'Nil
1936-cı ildə
ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatını
qazandı; aralarında Tennessi Vilyams,
Edvard Olbi
və
Auqust Uilson
da olan digər tanınmış ABŞ dramaturqları
Pulitser mükafatına
layiq görüldülər.
673
Xoreoqraflar
Aysedora Dunkan
və
Marta Qrehem
müasir rəqsi
yaratmağa kömək edirdi,
Corc Balançin
və
Cerom Robbins
isə XX əsr baletində lider idi.
Musiqi
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalələr:
ABŞ musiqisi
və
ABŞ klassik musiqisi
O vaxtlar az tanınsa da də
Çarlz Ayvsın
1910-cu illərdə etdiyi işlər onu klassik ənənədə ilk böyük ABŞ bəstəkarı etdi,
Henri Kouell
və
Con Keyc
kimi ekspermentalistlər klassik bəstəkarlığa fərqli bir Amerikan yanaşması yaratdılar.
Aaron Koplend
və
Corc Gerşvin
populyar və klassik musiqinin yeni bir sintezini inkişaf etdirdilər.
Afroamerikan musiqisinin
ritmik və lirik üslubları
ABŞ musiqisinə
geniş şəkildə təsir edərək, onu Avropa və Afrika ənənələrindən fərqləndirir.
Blüz
kimi xalq yaradıcılığı elementləri və indiki
qədim musiqi
qəbul edilmiş və qlobal auditoriya malik
populyar janrlara
çevrilmişdir.
Caz
XX əsrin əvvəllərində
Lui Armstronq
və
Dyuk Ellinqton
kimi yenilikçilər tərəfindən hazırlanmışdır. 1920-ci illərdə
kantri musiqisi
, 1940-cı illərdə
ritm və blüz
inkişaf etmişdir.
674
Elvis Presli
və
Çak Berri
1950-ci illərin ortalarında
rok-n-rollun
qabaqcılları arasında idi.
Metallica
Eagles
və
Aerosmith
kimi rok qrupları dünya satışlarında
ən yüksək gəlirlilər
arasındadır.
675
676
677
1960-cı illərdə
Bob Dilan
folk-rivayvldan
Amerikanın ən məşhur yazıçılarından biri olaraq çıxdı və
Ceyms Braun
funkun
inkişafına rəhbərlik etdi.
Daha yeni Amerikan yaradıcılığına
hip-hop
və
haus musiqisi
daxildir. Amerikan pol ulduzlarına
Elvis Presli
Maykl Cekson
və
Madonna
kimi dünyada məşhurları ilə yanaşı,
674
Teylor Svift
Britni Spirs
Keti Perri
Beyons
Jay-Z
Eminem
Kanye Uest
və
Ariana Qrande
kimi müasir musiqiçilər də daxildir.
678
Kinemotoqrafiya
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ kinemotoqrafiyası
Hollivud işarəsi
Los-Anceles
, Kaliforniya
Kaliforniya ştatının
Los-Anceles
şəhərinin şimal məhəlləsi olan
Hollivud
kino istehsalında liderlərdən biridir.
679
Dünyanın ilk kommersiya məqsədli kino sərgisi 1894-cü ildə Nyu-Yorkda
Tomas Edisonun
kinetoskopu
ilə verilmişdir.
680
Növbəti il layihəyli filmin ilk kommersiya məqsədli nümayişi də Nyu-Yorkda oldu və ABŞ sonrakı illərdə
səsli filmin
inkişafında ön planda oldu. XX əsrin əvvəllərindən etibarən ABŞ film sənayesi əsasən Hollivud və ətrafında cəmlənmişdir, buna baxmayaraq XXI əsrdə burada çəkilməyən filmlərin sayı artmışdır və film şirkətləri qloballaşma qüvvələrinə tabedirlər.
681
Səssiz film
dövründə Amerikanın ən yaxşı
film rejissoru
olan
D. U. Qriffit
kino dilinin
inkişafı üçün əsas idi və prodüser və sahibkar
Volt Disney
həm
animasiya filmi
, həm də film
merçandayzinqində
lider idi.
682
Con Ford
kimi rejissorlar Amerikanın Vəhşi Qərb və tarixinin görünüşünü yenidən müəyyənləşdirdi və
Con Hyuston
kimi başqaları yer çəkilişləri ilə kino imkanlarını daha da genişləndirərək, sonrakı rejissorlara böyük təsir göstərmişlər. Sənaye erkən səs dövründən 1960-cı illərin əvvəllərinə qədər,
683
ikonik simvollar olmuş
Con Ueyn
və
Merilin Monro
kimi aktyorlarla adətən "
Hollivud Qızıl İli
" adlandırılan qızıl illərini yaşamışdı.
684
685
1970-ci illərdə
Martin Skorseze
Frensis Ford Koppola
və
Robert Oltmen
kimi kinorejissorları "
Yeni Hollivud
" və ya "Hollivud İntibahı" kimi tanınanların vacib hissəsi idi,
686
cəsur filmlərə
müharibədən sonrakı dövr
Fransız və İtalyan realist təsvirləri təsir edib.
687
O vaxtdan bəri
Stiven Spilberq
Corc Lukas
və
Ceyms Kemeron
kimi rejissorlar əsasən yüksək istehsal xərcləri ilə xarakterizə olunan və kassada yüksək gəlir əldə edən blokbaster filmləri ilə məşhurlaşdılar, Kameronun
Avatarı
(2009-cu il) 2 milyard $-dan çox gəlir əldə etmişdir.
688
Amerika Film İnstitutunun
AFİ 100
siyahısında yer alan əhəmiyyətli filmlərə tez-tez bütün zamanların ən böyük filmi kimi qiymətləndirilən
Orson Uellsin
Vətəndaş Keyn
(1941-ci il),
689
690
Kasablanka
(1942-ci il),
Xaç atası
(1972-ci il),
Küləklə sovrulanlar
(1939-cu il),
Ərəbistanlı Lourens
(1962-ci il),
Oz ölkəsinin sehrbazı
(1939-cu il),
Məzun
(1967-ci il),
Limanda
(1954-cü il),
Şindlerin siyahısı
(1993-cü il),
Yağışda mahnı oxumaq
(1952-ci il),
Bu gözəl həyatdır
(1952-ci il) və
Sanset bulvarı
(1950-ci il) daxildir.
691
Oskar kimi tanınan
Akademiya mükafatı
1929-cu ildən bəri hər il
Kinematoqrafiya Sənət və Elm Akademiyası
tərəfindən
692
və 1944-cü il yanvar ayından bəri hər il
Qızıl qlobus mükafatı
təqdim edilir.
693
İdman
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ-də idman
Ən məşhur Amerika idmanları
Amerika futbolu
beysboll
basketbol
və
buzüstü hokkeydir
694
Amerika futbolu
bir çox göstəriciyə görə ən məşhur tamaşaçı idmandır,
695
Milli Futbol Liqası
(NFL) dünyada ən yüksək ortalama iştirakçıya malik idman liqasıdır və
Super Boul
dünyada milyonlar tərəfindən izlənilir.
Beysbol
XIX əsrin sonundan ABŞ-nin
milli idman növü
olaraq qəbul edilib,
Böyük Beysbol Liqası
(MLB) üst liqadır.
Basketbol
və
buzüstü hokkey
ölkənin növbəti iki
aparıcı peşəkar komanda idmandır
, Milli Basketbol Assosiasiyası (NBA) və
Milli Hokkey Liqası
(NHL) üst liqalardır. Bu dörd böyük idman peşəkarlıqla oynanıldıqda hər biri ilin fəqli, lakin üst-üstə düşən vaxtlarında bir mövsüm keçirirlər.
Kollec futbolu
və
basketbolu
böyük auditoriyanı cəlb edir.
696
Futbolda
ölkə
1994 FİFA Dünya Kubokuna
ev sahibliyi etdi,
kişi milli futbol komandası
on dəfə Dünya Kubokuna vəsiqə qazanıb və
qadın milli futbol komandası
dörd dəfə
FİFA Qadınlararası dünya çempionatı
qalibi olub,
MLS
ABŞ-də bu idmanın ən yüksək liqasıdır (21 Amerika və 3 Kanada komandası çıxış edir). ABŞ-də professional idman bazarı təxminən 69 milyard $ təşkil edir, bu bütün Avropa, Yaxın Şərq və Afrika ölkələrinin cəmindən təxminən 50% böyükdür.
697
ABŞ-də səkkiz
Olimpiya oyunları
təşkil edilib (
2028 Yay Olimpiya Oyunları
doqquzuncu olacaq).
2017-ci il
2017-ci il
tarixinə olan məlumata əsasən,
ABŞ,
Yay Olimpiya Oyunlarında
digər bütün ölkələrdən daha çox olmaqla 2.522 medal qazanıb və
Qış Olimpiya Oyunlarında
305 medal qazanaraq Norveçdən sonra ikincidir.
698
Beysbol
və
amerika futbolu
kimi başlıca ABŞ idman növləri Avropa praktikasında inkişaf etməməsinə baxmayaraq
basketbol
voleybol
skeytbordinq
və
snoubordinq
Amerikanın ixtiralarıdır və bəziləri isə dünyada məşhurdur.
Lakross
və
sörfinq
Qərb təmasından əvvəlki yerli amerika və yerli havaylıların fəaliyyətlərindən yaranmışdır.
699
Ən çox izlənilən
fərdi idman növləri
qolf və
avtoidman
, xüsusilə
NASCAR
-dır.
700
701
Reqbi birliyi
115.000+ qeydiyyatdan keçmiş oyunçu və ayrıca 1,2 milyon iştirakçı ilə ABŞ-də ən sürətlə böyüyən idman sayılır.
702
Kütləvi informasiya vasitələri
redaktə
vikimətni redaktə et
Əsas məqalə:
ABŞ kütləvi informasiya vasitələri
American Broadcasting Company
-ın Nyu-York şəhərindəki korporativ qərargahı
ABŞ-nin dörd böyük yayımçı
National Broadcasting Company
(NBC),
Columbia Broadcasting System
(CBS),
American Broadcasting Company
(ABC) və
Fox Broadcasting Company
(FOX)-dur. Dörd böyük yayım
televiziya şəbəkəsi
hər biri kommersiya qurumudur.
Kabel televiziyası
müxtəlif mövqelərə xidmət edən yüzlərlə kanal təklif edir.
703
Amerikalılar gündə orta hesabla iki saat yarım əsasən kommersiya məqsədli radio proqramlarını dinləyirlər.
704
1998-ci ildə ABŞ-nin kommersiya məqsədli radiostansiyalarının sayı 4.793 AM stansiyası və 5.662 FM stansiyasına çatmışdır. Bununla yanaşı, 1.460 ictimai radiostansiya mövcuddur. Bu stansiyaların əksəriyyəti təhsil məqsədləri üçün universitetlər və dövlət orqanları tərəfindən idarə olunur və dövlət və ya özəl fondlar, abunəliklər və korporativ zəmanətlər vasitəsilə maliyyələşdirilir. Bir çox ictimai radio yayımı
NPR
(keçmiş Milli İctimai Radio) tərəfindən maliyyələşdirilir. NPR,
1967-ci il İctimai yayım aktı
əsasında 1970-ci il fevral ayında təsis edilmişdir; televiziya həmkarı,
PBS
də eyni qanunla yaradılıb (NPR və PBS bir-birindən ayrı idarə edilir).
30 sentyabr 2014-cü il
30 sentyabr 2014-cü il
tarixinə olan məlumata əsasən,
ABŞ Fedral Kommunikasiya Komissiyasına
(FCC) görə ABŞ-də 15.433 lisenziyalı tam güclü radio stansiyası var.
705
Tanınmış qəzetlərə
The Wall Street Journal
The New York Times
və
USA Today
daxildir.
706
Nəşriyyatın qiyməti illər ərzində artmasına baxmayaraq, qəzetlərin qiyməti ümumiyyətlə aşağı qaldı, qəzetləri reklam gəlirlərinə və milli və dünya əhatəsinə görə
Associated Press
və
Reuters
kimi böyük informasiya xidmətinin təqdim etdiyi məqalələrə daha çox arxalanmağına məcbur etdi. Çox az istisnalar olmaqla, ABŞ-də olan bütün qəzetlər özəldir, onlarla, hətta yüzlərlə qəzaetə sahib olan
Gannett
və
McClatchy
kimi böyük zəncirlər, bir neçə qəzatə sahib kiçik zəncirlər və ya getdikcə nadir hal alsa da fərd və ailələr tərəfindən idarə olunur. Böyük şəhərlərdə əsasən gündəlik qəzetlərdən əlavə "alternativ həftəliklər" var, məsələn, ən tanınmış ikisi Nyu-Yorkda
The Village Voice
və ya Los-Ancelesdə
LA Weekly
-dir. Böyük şəhərlər həmçinin yerli biznes jurnalına, yerli sənayelərlə bağlı ticarət qəzetlərinə və yerli etnik və sosial qruplar üçün qəzetlərə dəstək ola bilir. XIX əsrdə Amerika qəzetlərinin
komiks stirpləri
və
komiks kitablarının
erkən versiyaları ortaya çıxmağa başladı. 1938-ci ildə
DC Comicsin
superqəhrəman
komiks kitabı olan
Supermen
bir Amerika simvoluna çevrilmişdir.
707
Veb portalları və axtarış motorlarından əlavə, ən məşhur saytlar
Vikipediya
Yahoo!
eBay
Amazon
və
Twitterdir
708
800-dən çox nəşr var ABŞ-də ingilis dilindən sonra ən çox istifadə edilən dil olan ispan dilində hazırlanır.
709
710
Həmçinin bax
redaktə
vikimətni redaktə et
ABŞ
" portalı
ABŞ məqalələri indeksi
ABŞ ştatları mövzularının siyahıları
ABŞ xülasəsi
İstinadlar
redaktə
vikimətni redaktə et
Qeydlər
redaktə
vikimətni redaktə et
ABŞ Kodeksi, 36
302
İngilis dili 32 ştatın
rəsmi dilidir
; İngilis və
havay
dillərinin hər ikisi
Havayda
və ingilis və
20 yerli dil
Alyaskada
rəsmi dildir.
Alqonkin
çeroki
və
siu
dilləri ölkədə yerlilərin nəzarətindəki torpaqlarda bir çox digər rəsmi dillər sırasındadır.
Fransız dili
Men
və
Luizianada
de-fakto
dil olsa da rəsmi statusa malik deyil, halbu ki
Nyu-Meksiko
qanunu
ispan dilinə
xüsusi status verir.
Britannika Ensiklopediyası
dünyanın
ən böyük ölkəsi kimi 9,572,900 km
əraziyə malik Çini üçüncü (Rusiya və Kanadadan sonra)
12
və 9,526,468 km
əraziyə malik ABŞ-ni dördüncü olaraq siyahıya daxil edir. ABŞ üçün olan məlumat
The World Factbook
-dan daha azdır, çünki məhəlli suları
əhatə etmir
13
The World Factbook
dünyanın ən böyük ölkəsi kimi 9,833,517 km
əraziyə malik ABŞ-ni üçüncü (Rusiya və Kanadadan sonra)
14
və 9,596,960 km
əraziyə malik Çini dördüncü olaraq siyahıya daxil edir.
15
ABŞ üçün olan məlumat
Britannika Ensiklopediyası
-dan daha çoxdur, çünki məhəlli suları
əhatə edir
Puerto-Riko
və digər
qeyri-inkorporativ ərazilər
istisna olmaqla.
ISO 3166
designation. In actual use, the six original
Generic top-level domains
are preferred.
ABŞ-də saat qurşaqlarının tənzimlənməsinə dair qanunlar haqqında ətraflı məlumat almaq üçün
ABŞ-də zaman
məqaləsinə baxın.
ABŞ Vircin adaları
istisna olmaqla.
Beş böyük ərazi
Amerika Samoası
Quam
Şimali Marian adaları
Puerto-Riko
və
ABŞ Vircin adalarıdır
. Daimi əhalisi olmayan on bir kiçik ada ərazisi var
Beyker adası
Carvis adası
Conston rifi
Haulend adası
Kinqmen rifi
Miduey rifi
və
Palmira rifi
Baxo-Nueva
Navassa adası
Serranilla bankəsi
və
Ueyk rifi
üzərində ABŞ-nin suverenliyi mübahisəlidir.
11
İspaniya XVI əsrə qədər uzanan Pasifik şimal-qərb üzərində uzun müddətli mülkiyyət iddiasını təsdiqləmək üçün
Alyaskaya bir neçə ekspedisiya
göndərdi. 1785-1795-ci illərdə
Ser Cozef Banksın
cəsarətləndiridiyi və hökumətlərinin dəstəyi ilə Britaniya tacirləri İspaniyanın iddiaları və naviqasiya hüquqlarına baxmayaraq, bu ticarətin inkişafı üçün davamlı bir cəhd etdi. Bu tacirlərin təşəbbüsləri İspaniyanın müqaviməti qarşısında uzun sürmədi. Bu mübarizəyə yapon bir holdinq də qarşı çıxdı.
94
Fertillik
də həmçinin bir faktordur; 2010-cu ildə ortalama Hispanik qadın həyatı boyu 2,35 uşaq doğurdu, bununla müqayisədə qeyri-Hispanik qara qadın üçün 1,97 və qeyri-Hispanik ağ qadın üçün 1,79-dur (hər ikisi 2,1-ə bərabər olan
əvəzetmə nisbətindən
aşağıdır).
264
2006-2017-ci illər arasında Hispaniklər üzrə əhalinin artım tempi 3,7%-dən 2,0%-ə, Asiyalılar üzrə 3,5%-dən 2,9%-ə, qaradərililər üzrə 1,0%-dən 0,9%-ə və qeyri-Hispanik ağlar üzrə isə 0,1%-dən 0,0%-ə düşüb. Hispaniklər 2016-cı ildən 2017-ci ilə qədər olan əhali artmınının 51%-ni təşkil edir.
265
2010-cu ildə
azlıqlar
(Siyahıyaalma Bürosu tərəfindən qeyri-Hispanik və çoxirqli olmayan ağlarla yanaşı tərif edilən) əhalinin 36,3%-ni (2015-ci ildə təxminən 40%)
266
və bir yaşdan aşağı uşaqların 50%-ni təşkil etmişdi
267
və 2042-ci ilə qədər nisbi əksəriyyəti təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır.
268
Bu hesabat, ABŞ-də əhalinin siyahıyaalma məlumatlarına əsaslanan Milli Vital Statistika Hesabatları ilə ziddiyyətlidir, belə ki, doğumların 54%-ini (2010-cu ildə 3.999.386-dan 2.162.406-ısı) qeyri-Hispanik ağlar təşkil edir.
264
2006-2013-cü illərdə doğum nisbəti Hispaniklərdə 25%, qeyri-Hispaniklərdə isə sadəcə 5% aşağı düşmüşdü.
269
Mənbə: 2015-ci il
Amerika İctimaiyyət Sorğusu
ABŞ Siyahıyaalma Bürosu
. Evdə ingilis dilindən başqa bir dildə danışan repondentlərin əksəriyyəti həmçinin ingilis dilində "yaxşı" və ya "çox yaxşı" danışdıqlarını qeyd ediblər. Yuxarıda qeyd olunan dil qrupları üçün ən güclü ingilis dili biliyi alman dilində danışanlar arasındadır (96%-i ingilis dilində "yaxşı" və ya "əla") danışdığını qeyd edib), onu fransız (93,5%), taqal (92,8%), ispan (74,1%), koreya (71,5%), çin (70,4%) və vyetnam dilində (66,9%) danışanlar izləyir.
2015-ci il yanvar ayında ABŞ-nin federal dövlət borcu təxminən 13 trilyon $ və ya ABŞ-nin ÜDM-nın təxminən 72%-i olmuşdu. Hökümətdaxili holdinqlər 5 trilyon $ təşkil edir, kombinə edilmiş ümumi borcu 18,080 trilyon $ təşkil edir.
448
449
2012-ci ilə qədər ümumi federal borc ABŞ-nin ÜDM-nin 100%-ini aşmışdı.
450
ABŞ,
Standard & Poor's
-dan AA+,
Fitch
-dən AAA və
Moody's
-dən AAA
kredit reytinqinə
malikdir.
451
Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu
(SIPRI) ABŞ-nin
müdafiə sənayesinin
2005-ci ildən 2009-cu ilə qədər dünyanın başlıca silahların ən böyük ixracatçısı olduğunu
523
və 2010–2014 illəri arasında ən böyük silah ixracatçısı olmağa davam etdiyini, onu Rusiya, Çin (ÇXR) və Almaniyanın izlədiyini aşkarladı.
524
Quraqlıqların səth sularından asılı olan icmalardakı amerikalıların 66 faizini xüsusilə təsir etməsi ehtimal olunur.
629
İçməli suyun keyfiyyətinə gəldikdə, dezinfeksiya yan məhsulları,
qurğuşun
perxlorat
və əczaçılıq maddələrinə dair narahatlıqlar var, lakin ümumilikdə
ABŞ-də içməli su keyfiyyəti
yaxşıdır.
630
Beş ərazidə ingilis, eləcə də bir və ya daha çox yerli dil rəsmidir:
İspan dili
Puerto-Rikoda,
Samoa dili
Amerika Samoasında,
Çamorro dili
Quam və Şimali Marian adalarında. Həmçinin
Karolin dili
də Şimali Marian adalarında rəsmi dildir.
Mənbələr
redaktə
vikimətni redaktə et
McKenna, 2007
. səh.
280
Kidder, Oppenheim, 2007
. səh.
91
"uscode.house.gov"
. Public Law 105-225. uscode.house.gov. 12 avqust 1999. 112 Stat. 1263.
11 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 sentyabr
2017
Section 304. "The composition by John Philip Sousa entitled "The Stars and Stripes Forever" is the national march."
Cobarrubias, 1983
. səh.
195
García, 2011
. səh.
167
50 ştat və Kolumbiya dairəsinin ərazisi nəzərə alınır, lakin Puerto-Riko və ya digər başqa ada əraziləri nəzərə alınmır
"State Area Measurements and Internal Point Coordinates"
Census.gov
. Avqust 2010.
2018-03-16 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 noyabr
2017
reflect base feature updates made in the MAF/TIGER database through August, 2010.
"Population increases to July 1, 2018"
Census.gov
26 oktyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2018
"Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2016"
U.S. Census Bureau
12 avqust 2017 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 iyul
2017
The 2016 estimate is as of July 1, 2016. The 2010 census is as of April 1, 2010.
"World Economic Outlook Database, April 2019 – Report for Selected Countries and Subjects"
International Monetary Fund
(IMF).
17 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
30 iyun
2019
Bax
ABŞ-də tarix və vaxt göstəricisi
U.S. State Department,
Common Core Document to U.N. Committee on Human Rights
Arxivləşdirilib
2019-10-26 at the
Wayback Machine
, 30 dekabr 2011, Item 22, 27, 80. And U.S. General Accounting Office Report,
U.S. Insular Areas: application of the U.S. Constitution
Arxivləşdirilib
2020-02-29 at the
Wayback Machine
, noyabr 1997, pp. 1, 6, 39n. İstifadə tarixi: 6 aprel 2016.
"China"
Encyclopædia Britannica
17 sentyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 yanvar
2010
"United States"
. Encyclopædia Britannica.
22 sentyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 yanvar
2010
"United States"
. CIA World Factbook.
25 dekabr 2018 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyun
2016
"China"
. CIA World Factbook. CIA.
13 oktyabr 2016 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyun
2016
Erlandson, Rick və Vellanoweth, 2008
. səh.
19
Greene, Jack P.; Pole, J. R., eds. (2008).
A Companion to the American Revolution
. pp. 352–361.
Bender, Thomas.
A Nation Among Nations: America's Place in World History
. New York: Hill & Wang. 2006. səh.
61.
ISBN
978-0-8090-7235-4
12 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 oktyabr
2017
"Overview of the Early National Period"
. Digital History. University of Houston. 2014.
12 fevral 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 fevral
2015
Carlisle, Rodney P.; Golson, J. Geoffrey.
Manifest Destiny and the Expansion of America
. Turning Points in History Series. ABC-CLIO. 2007. səh.
238.
ISBN
978-1-85109-833-0
"The Civil War and emancipation 1861–1865"
. Africans in America. Boston: WGBH Educational Foundation. 1999.
12 oktyabr 1999 tarixində
arxivləşdirilib
Britannica Educational Publishing.
Wallenfeldt, Jeffrey H. (redaktor).
The American Civil War and Reconstruction: People, Politics, and Power
. America at War. Rosen Publishing Group. 2009. səh.
264.
ISBN
978-1-61530-045-7
White, Donald W.
1: The Frontiers //
The American Century
. Yale University Press. 1996.
ISBN
978-0-300-05721-8
İstifadə tarixi:
26 mart
2013
"Work in the Late 19th Century"
. Library of Congress.
23 avqust 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2015
Tony Judt; Denis Lacorne.
With Us Or Against Us: Studies in Global Anti-Americanism
. Palgrave Macmillan. 2005. səh.
61.
ISBN
978-1-4039-8085-4
13 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2017
Richard J. Samuels.
Encyclopedia of United States National Security
. Sage Publications. 2005. səh.
666.
ISBN
978-1-4522-6535-3
14 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2017
Paul R. Pillar.
Terrorism and U.S. Foreign Policy
. Brookings Institution Press. 2001. səh.
57
ISBN
978-0-8157-0004-3
Gabe T. Wang.
China and the Taiwan Issue: Impending War at Taiwan Strait
. University Press of America. 2006. səh.
179.
ISBN
978-0-7618-3434-2
14 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2017
Understanding the "Victory Disease," From the Little Bighorn to Mogadishu and Beyond
. Diane Publishing. 2004. səh.
1.
ISBN
978-1-4289-1052-2
13 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2017
Akis Kalaitzidis; Gregory W. Streich.
U.S. Foreign Policy: A Documentary and Reference Guide
. ABC-CLIO. 2011. səh.
313.
ISBN
978-0-313-38375-5
12 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2017
"World Economic Outlook Database, April 2015"
20 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
"Manufacturing, value added (current US$)"
. World Bank Open Data. World Bank.
8 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2017
"The World Factbook"
. www.cia.gov. Central Intelligence Agency.
4 oktyabr 2008 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 aprel
2018
"The World Factbook"
. www.cia.gov. Central Intelligence Agency.
4 oktyabr 2008 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 aprel
2018
"Population Clock"
. U.S. and World Population Clock. U.S. Department of Commerce. 4 iyul 2017.
17 noyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 sentyabr
2017
The United States population on July 4, 2017 was: 325,365,189
"Global Wealth Report"
. Credit Suisse
(ingilis)
. Oktyabr 2018.
2017-07-18 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2019
"U.S. Workers World's Most Productive"
. CBS News. 11 fevral 2009.
2 oktyabr 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 aprel
2013
"Average annual wages"
. stats.oecd.org.
1 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 fevral
2019
"Trends in world military expenditure, 2013"
. Stockholm International Peace Research Institute. Aprel 2014.
4 yanvar 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 aprel
2014
Cohen, 2004: History and the Hyperpower
BBC, April 2008: Country Profile: United States of America
"Geographical trends of research output"
. Research Trends.
17 mart 2014 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 mart
2014
"The top 20 countries for scientific output"
. Open Access Week.
17 mart 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 mart
2014
"Granted patents"
. European Patent Office.
16 mart 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 mart
2014
Martone, 2016
. səh.
504
Sider, 2007
. səh.
226
DeLear, Byron (4 iyul 2013)
Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer.
Arxivləşdirilib
2017-04-02 at the
Wayback Machine
"Historians have long tried to pinpoint exactly when the name 'United States of America' was first used and by whom… …This latest find comes in a letter that Stephen Moylan, Esq., wrote to Col. Joseph Reed from the Continental Army Headquarters in Cambridge, Mass., during the Siege of Boston. The two men lived with Washington in Cambridge, with Reed serving as Washington's favorite military secretary and Moylan fulfilling the role during Reed's absence."
Christian Science Monitor
(Boston, MA).
Touba, Mariam (5 noyabr 2014)
Who Coined the Phrase 'United States of America'? You May Never Guess
Arxivləşdirilib
2014-11-08 at the
Wayback Machine
"Here, on January 2, 1776, seven months before the Declaration of Independence and a week before the publication of Paine's
Common Sense
, Stephen Moylan, an acting secretary to General George Washington, spells it out, 'I should like vastly to go with full and ample powers from the United States of America to Spain' to seek foreign assistance for the cause."
New-York Historical Society Museum & Library
Fay, John (15 iyul 2016)
The forgotten Irishman who named the 'United States of America'
Arxivləşdirilib
2016-08-09 at the
Wayback Machine
"According to the NY Historical Society, Stephen Moylan was the man responsible for the earliest documented use of the phrase "United States of America." But who was Stephen Moylan?"
IrishCentral.com
To the inhabitants of Virginia," by A PLANTER.
Dixon and Hunter's. April 6, 1776, Williamsburg, Virginia. Letter is also included in Peter Force's
American Archives
. 5 (1287).
19 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
Safire, 2003
. səh.
199
Mostert, 2005
. səh.
18
Brokenshire, 1993
. səh.
49
Greg, 1892
. səh.
276
G. H. Emerson,
The Universalist Quarterly and General Review
, Vol. 28 (Jan. 1891), p. 49, quoted in
Zimmer, Benjamin.
"Life in These, Uh, This United States"
. University of Pennsylvania. 24 noyabr 2005.
20 fevral 2008 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 yanvar
2013
Wilson, Kenneth G.
The Columbia guide to standard American English
. New York: Columbia University Press. 1993.
27
–28.
ISBN
978-0-231-06989-2
Savage, 2011
. səh.
55
Haviland, Walrath və Prins, 2013
. səh.
219
Fladmark, 2017
. səh.
55–69
Meltzer, 2009
. səh.
129
Waters, Stafford, 2007
. səh.
1122–1126
Flannery, 2015
. səh.
173–185
Gelo, 2018
Lockard, 2010
. səh.
315
Inghilleri, 2016
. səh.
117
Martinez, Sage və Ono, 2016
. səh.
Fagan, 2016
. səh.
390
Martinez, Bordeaux, 2016
. səh.
602
Weiss, Jacobson, 2000
. səh.
180
Dean R. Snow.
The Iroquois
. Blackwell Publishers, Ltd. 1994.
ISBN
978-1-55786-938-8
İstifadə tarixi:
16 iyul
2010
Pearce, Charles E.M.; Pearce, F. M.
Oceanic Migration: Paths, Sequence, Timing and Range of Prehistoric Migration in the Pacific and Indian Oceans
. Springer Science & Business Media. 17 iyun 2010. səh.
167.
ISBN
978-90-481-3826-5
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 oktyabr
2017
Whittaker, Elvi W.
The Mainland Haole: The White Experience in Hawaii
. Columbia University Press. Yanvar 1986. səh.
3.
ISBN
978-0-231-05316-7
2022-03-18 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2017-10-31
Paul Joseph.
The SAGE Encyclopedia of War: Social Science Perspectives
. SAGE Publications. 11 oktyabr 2016. səh.
590.
ISBN
978-1-4833-5988-5
6 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 noyabr
2017
The Cambridge encyclopedia of human paleopathology
Arxiv surəti
13 may 2024 tarixindən
Wayback Machine
saytında
Arxivləşdirilib
2016-02-08 at the
Wayback Machine
". Arthur C. Aufderheide, Conrado Rodríguez-Martín, Odin Langsjoen (1998).
Cambridge University Press
. p. 205.
ISBN
0-521-55203-6
Bianchine, Russo, 1992
pp. 225–232
Perdue, Green, 2005
. səh.
40
Haines, Haines və Steckel, 2000
. səh.
12
Thornton, 1998
. səh.
34
Volo, Volo, 2007
. səh.
11
Cowper, 2011
. səh.
67
Wilson, Thompson, 1997
. səh.
14
Ripper, 2008
p. 6
Ripper, 2008
p. 5
Calloway, 1998
, p. 55
"St. Augustine Florida, The Nation's Oldest City"
. staugustine.com
(ingilis)
19 oktyabr 2017 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 oktyabr
2017
Joseph, 2016
. səh.
590
Remini, 2007
. səh.
2–3
Johnson, 1997
. səh.
26–30
Walton, 2009
, fəsil 3
Lemon, 1987
Jackson, L. P.
"Elizabethan Seamen and the African Slave Trade". The Journal of Negro History. 9 (1). 1924: 1–17.
doi
10.2307/2713432
ISSN
0022-2992
JSTOR
2713432
Tadman, 2000
, p. 1534
Schneider, 2007
, p. 484
Lien, 1913
, p. 522
Davis, 1996
, p. 7
Quirk, 2011
, p. 195
Bilhartz, Terry D.; Elliott, Alan C.
Currents in American History: A Brief History of the United States
. M.E. Sharpe. 2007.
ISBN
978-0-7656-1817-7
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
1 noyabr
2017
Wood, Gordon S.
The Creation of the American Republic, 1776–1787
. UNC Press Books. 1998. səh.
263.
ISBN
978-0-8078-4723-7
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 noyabr
2017
Walton, 2009
, pp. 38–39
Foner, Eric.
The Story of American Freedom
(1st). W.W. Norton. 1998. 4–5.
ISBN
978-0-393-04665-6
Walton, 2009
, p. 35
Otis, James.
The Rights of the British Colonies Asserted and Proved. 1763.
Pethick, Derek.
The Nootka Connection: Europe and the Northwest Coast 1790–1795
. Vancouver: Douglas & McIntyre. 1980.
–9.
ISBN
978-0-88894-279-1
Pethick, Derek.
The Nootka Connection: Europe and the Northwest Coast 1790–1795
. Vancouver: Douglas & McIntyre. 1980.
–8.
ISBN
978-0-88894-279-1
Robert J. King, "'The long wish'd for object' — Opening the trade to Japan, 1785–1795",
The Northern Mariner / le marin du nord,
vol. XX, no. 1, January 2010, pp. 1–35.
Collingridge, Vanessa
Captain Cook: The Life, Death and Legacy of History's Greatest Explorer
. Ebury Press. 2003. səh.
380
ISBN
978-0-09-188898-5
Hayes, Derek.
Historical Atlas of the Pacific Northwest: Maps of exploration and Discovery
. Sasquatch Books. 1999. 42–43.
ISBN
978-1-57061-215-2
Humphrey, Carol Sue.
The Revolutionary Era: Primary Documents on Events from 1776 To 1800
. Greenwood Publishing. 2003. 8–10.
ISBN
978-0-313-32083-5
15 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 noyabr
2017
Fabian Young, Alfred; Nash, Gary B.; Raphael, Ray.
Revolutionary Founders: Rebels, Radicals, and Reformers in the Making of the Nation
. Random House Digital. 2011. 4–7.
ISBN
978-0-307-27110-5
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 noyabr
2017
Samuel, 1920
. səh.
323-324
Greene and Pole,
A Companion to the American Revolution
p 357. Jonathan R. Dull,
A Diplomatic History of the American Revolution
(1987) p. 161. Lawrence S. Kaplan, "The Treaty of Paris, 1783: A Historiographical Challenge",
International History Review
, Sept 1983, Vol. 5 Issue 3, pp 431–442
Boyer, 2007
, pp. 192–193
Cogliano, Francis D.
Thomas Jefferson: Reputation and Legacy
. University of Virginia Press. 2008. səh.
219.
ISBN
978-0-8139-2733-6
16 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 noyabr
2017
Walton, 2009
, p. 43
Gordon, 2004
, pp. 27,29
Clark, Mary Ann.
Then We'll Sing a New Song: African Influences on America's Religious Landscape
. Rowman & Littlefield. may 2012. səh.
47
ISBN
978-1-4422-0881-0
Heinemann, Ronald L., et al., Old Dominion, New Commonwealth: a history of Virginia 1607–2007, 2007
ISBN
978-0-8139-2609-4
, p.197
Billington, Ray Allen;
Ridge, Martin
Westward Expansion: A History of the American Frontier
. UNM Press. 2001. səh.
22
ISBN
978-0-8263-1981-4
"Louisiana Purchase"
(PDF)
. National Park Services.
29 oktyabr 2011 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
1 mart
2011
Wait, Eugene M.
America and the War of 1812
. Nova Publishers. 1999. səh.
78.
ISBN
978-1-56072-644-9
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 noyabr
2017
Klose, Nelson; Jones, Robert F.
United States History to 1877
. Barron's Educational Series. 1994. səh.
150
ISBN
978-0-8120-1834-9
Winchester, pp. 198, 216, 251, 253
Morrison, Michael A.
Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War
. University of North Carolina Press. 28 aprel 1997. 13–21.
ISBN
978-0-8078-4796-1
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 dekabr
2017
Kemp, Roger L.
Documents of American Democracy: A Collection of Essential Works
. McFarland. 2010. səh.
180.
ISBN
978-0-7864-4210-2
3 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
McIlwraith, Thomas F.; Muller, Edward K.
North America: The Historical Geography of a Changing Continent
. Rowman & Littlefield. 2001. səh.
61
ISBN
978-0-7425-0019-8
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Madley, Benjamin (2016).
An American Genocide: The United States and the California Indian Catastrophe, 1846–1873.
Yale University Press.
ISBN
978-0-300-23069-7
Johansen, Bruce E.; Pritzker, Barry M.
"California Indians, Genocide of"
. Encyclopedia of American Indian History [4 volumes]. ABC-CLIO. 23 iyul 2007. 226–231.
18 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 sentyabr
2018
Google Books vasitəsilə.
Lindsay, Brendan C.
Murder State: California's Native American Genocide, 1846–1873
(ingilis)
. U of Nebraska Press. 2012.
ISBN
978-0-8032-4021-6
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 sentyabr
2018
Wolf, Jessica.
"Revealing the history of genocide against California's Native Americans"
. UCLA Newsroom
(ingilis)
5 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 iyul
2018
Rawls, James J.
A Golden State: Mining and Economic Development in Gold Rush California
. University of California Press. 1999. səh.
20.
ISBN
978-0-520-21771-3
26 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 dekabr
2017
Black, Jeremy
Fighting for America: The Struggle for Mastery in North America, 1519–1871
. Indiana University Press. 2011. səh.
275.
ISBN
978-0-253-35660-4
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 dekabr
2017
Wishart, David J.
Encyclopedia of the Great Plains
. University of Nebraska Press. 2004. səh.
37.
ISBN
978-0-8032-4787-1
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 dekabr
2017
Stuart Murray.
Atlas of American Military History
. Infobase Publishing. 2004. səh.
76.
ISBN
978-1-4381-3025-5
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Harold T. Lewis.
Christian Social Witness
. Rowman & Littlefield. 2001. səh.
53.
ISBN
978-1-56101-188-9
10 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 dekabr
2017
Patrick Karl O'Brien.
Atlas of World History
. Oxford University Press. 2002. səh.
184.
ISBN
978-0-19-521921-0
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Vinovskis, Maris.
Toward A Social History of the American Civil War: Exploratory Essays
. Cambridge; New York: Cambridge University Press. 1990. səh.
ISBN
978-0-521-39559-5
"1860 Census"
(PDF)
. U.S. Census Bureau.
24 avqust 2008 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
10 iyun
2007
Yeddinci səhifədə ümumi kölə əhalisinin 3,953,760 nəfər olduğu siyahılanmışdır.
De Rosa, Marshall L. (1997).
The Politics of Dissolution: The Quest for a National Identity and the American Civil War
. Edison, NJ: Transaction. p. 266.
ISBN
1-56000-349-9
Shearer Davis Bowman.
Masters and Lords: Mid-19th-Century U.S. Planters and Prussian Junkers
. Oxford UP. 1993. səh.
221.
ISBN
978-0-19-536394-4
14 may 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 fevral
2018
Jason E. Pierce.
Making the White Man's West: Whiteness and the Creation of the American West
. University Press of Colorado. 2016. səh.
256.
ISBN
978-1-60732-396-9
7 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 fevral
2018
Marie Price; Lisa Benton-Short.
Migrants to the Metropolis: The Rise of Immigrant Gateway Cities
. Syracuse University Press. 2008. səh.
51.
ISBN
978-0-8156-3186-6
3 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 fevral
2018
"Statue of Liberty"
. World Heritage. UNESCO.
24 dekabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 oktyabr
2011
John Powell.
Encyclopedia of North American Immigration
. Infobase Publishing. 2009. səh.
74.
ISBN
978-1-4381-1012-7
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Winchester, pp. 351, 385
Michno, Gregory.
Encyclopedia of Indian Wars: Western Battles and Skirmishes, 1850–1890
. Mountain Press Publishing. 2003.
ISBN
978-0-87842-468-9
"Toward a Market Economy"
. CliffsNotes. Houghton Mifflin Harcourt.
22 iyun 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 dekabr
2014
"Purchase of Alaska, 1867"
. Office of the Historian. U.S. Department of State.
2 yanvar 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 dekabr
2014
"The Spanish-American War, 1898"
. Office of the Historian. U.S. Department of State.
19 iyun 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
Ryden, George Herbert.
The Foreign Policy of the United States in Relation to Samoa.
New York: Octagon Books, 1975.
"Virgin Islands History"
. Vinow.com.
2 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 yanvar
2018
Kirkland, Edward.
Industry Comes of Age: Business, Labor, and Public Policy (1961). 400–405.
Zinn, 2005
, pp. 321–357
Paige Meltzer, "The Pulse and Conscience of America" The General Federation and Women's Citizenship, 1945–1960,"
Frontiers: A Journal of Women Studies
(2009), Vol. 30 Issue 3, pp. 52–76.
James Timberlake,
Prohibition and the Progressive Movement, 1900–1920
(Harvard UP, 1963)
George B. Tindall, "Business Progressivism: Southern Politics in the Twenties,"
South Atlantic Quarterly
62 (Winter 1963): 92–106.
McDuffie, Jerome; Piggrem, Gary Wayne; Woodworth, Steven E. (2005).
U. S. History Super Review
. Piscataway, NJ: Research & Education Association. p. 418.
ISBN
0-7386-0070-9
Voris, Jacqueline Van.
Carrie Chapman Catt: A Public Life
. Women and Peace Series. New York City: Feminist Press at CUNY. 1996. səh.
vii.
ISBN
978-1-55861-139-9
Carrie Chapmann Catt led an army of voteless women in 1919 to pressure Congress to pass the constitutional amendment giving them the right to vote and convinced state legislatures to ratify it in 1920.
... Catt was one of the best-known women in the United States in the first half of the twentieth century and was on all lists of famous American women.
Winchester pp. 410–411
Axinn, June; Stern, Mark J.
Social Welfare: A History of the American Response to Need (7th). Boston: Allyn & Bacon. 2007.
ISBN
978-0-205-52215-6
Lemann, Nicholas.
The Promised Land: The Great Black Migration and How It Changed America
. New York: Alfred A. Knopf. 1991. səh.
ISBN
978-0-394-56004-5
James Noble Gregory.
American Exodus: The Dust Bowl Migration and Okie Culture in California
. Oxford University Press. 1991.
ISBN
978-0-19-507136-8
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Mass Exodus From the Plains"
. American Experience. WGBH Educational Foundation. 2013.
7 mart 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 oktyabr
2014
Fanslow, Robin A.
"The Migrant Experience"
. American Folklore Center. Library of Congress. 6 aprel 1997.
10 oktyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 oktyabr
2014
Walter J. Stein.
California and the Dust Bowl Migration
. Greenwood Press. 1973.
ISBN
978-0-8371-6267-6
6 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Yamasaki, Mitch.
"Pearl Harbor and America's Entry into World War II: A Documentary History"
(PDF)
. World War II Internment in Hawaii.
13 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
Kelly, Brian.
"The Four Policemen and. Postwar Planning, 1943–1945: The Collision of Realist and. Idealist Perspectives"
22 oktyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 iyun
2014
Hoopes, Brinkley, 1997
. səh.
100
Gaddis, 1972
. səh.
25
Leland, Anne; Oboroceanu, Mari–Jana.
"American War and Military Operations Casualties: Lists and Statistics"
(PDF)
. Congressional Research Service. 26 fevral 2010.
9 dekabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
18 fevral
2011
p. 2.
Kennedy, Paul (1989).
The Rise and Fall of the Great Powers
. New York: Vintage. p. 358.
ISBN
0-679-72019-7
"The United States and the Founding of the United Nations, August 1941
– October 1945"
. U.S. Dept. of State, Bureau of Public Affairs, Office of the Historian. Oktyabr 2005.
2005-10-23 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 iyun
2007
"Why did Japan surrender in World War II? | The Japan Times"
. The Japan Times
(ingilis)
6 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 fevral
2017
Pacific War Research Society (2006).
Japan's Longest Day
. New York: Oxford University Press.
ISBN
4-7700-2887-3
"The National WWII Museum | New Orleans: Learn: For Students: WWII at a Glance: Remembering V-J Day"
. www.nationalww2museum.org.
30 iyun 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 fevral
2017
Wagg, Stephen; Andrews, David.
East Plays West: Sport and the Cold War
. Routledge. 2012. səh.
11.
ISBN
978-1-134-24167-5
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 mart
2018
Blakeley, 2009
p. 92
Arxivləşdirilib
2021-10-09 at the
Wayback Machine
Collins, Michael
Liftoff: The Story of America's Adventure in Space
. New York: Grove Press. 1988.
Winchester, pp. 305–308
Blas, Elisheva.
"The Dwight D. Eisenhower National System of Interstate and Defense Highways"
(PDF)
. societyforhistoryeducation.org. Society for History Education.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 yanvar
2015
Richard Lightner.
Hawaiian History: An Annotated Bibliography
. Greenwood Publishing Group. 2004. səh.
141.
ISBN
978-0-313-28233-1
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 mart
2018
Dallek, Robert.
Lyndon B. Johnson: Portrait of a President
. Oxford University Press. 2004. səh.
169
ISBN
978-0-19-515920-2
"Our Documents
– Civil Rights Act (1964)"
. United States Department of Justice.
29 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 iyul
2010
"Remarks at the Signing of the Immigration Bill, Liberty Island, New York"
. 3 oktyabr 1965.
16 may 2016 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
1 yanvar
2012
"Social Security"
. ssa.gov.
1 may 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Soss, 2010
, p. 277
Fraser, 1989
Ferguson, 1986
, pp. 43–53
Williams
, pp. 325–331
Niskanen, William A.
Reaganomics: an insider's account of the policies and the people
. Oxford University Press. 1988. səh.
363
ISBN
978-0-19-505394-4
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Women in the Labor Force: A Databook"
(PDF)
. U.S. Bureau of Labor Statistics. 2013. səh.
11.
17 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
21 mart
2014
Howell, Buddy Wayne.
The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988
. Texas A&M University. 2006. səh.
352.
ISBN
978-0-549-41658-6
18 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Kissinger, Henry
Diplomacy
. Simon & Schuster. 2011. 781–784.
ISBN
978-1-4391-2631-8
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Mann, James.
The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War
. Penguin. 2009. səh.
432.
ISBN
978-1-4406-8639-9
Hayes, 2009
USHistory.org, 2013
Charles Krauthammer, "The Unipolar Moment,"
Foreign Affairs
, 70/1, (Winter 1990/1), 23–33.
Persian Gulf War
// Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. 2016.
2 iyun 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 yanvar
2017
Winchester, pp. 420–423
Dale, Reginald.
"Did Clinton Do It, or Was He Lucky?"
. The New York Times. 18 fevral 2000.
5 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2013
Mankiw, N. Gregory.
Macroeconomics
. Cengage Learning. 2008. səh.
559.
ISBN
978-0-324-58999-3
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"North American Free Trade Agreement (NAFTA) | United States Trade Representative"
. www.ustr.gov.
17 mart 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 yanvar
2015
Thakur; Manab Thakur Gene E Burton B N Srivastava.
International Management: Concepts and Cases
. Tata McGraw-Hill Education. 1997. 334–335.
ISBN
978-0-07-463395-3
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Akis Kalaitzidis; Gregory W. Streich.
U.S. Foreign Policy: A Documentary and Reference Guide
. ABC-CLIO. 2011. səh.
201.
ISBN
978-0-313-38376-2
5 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 mart
2018
Flashback 9/11: As It Happened
. Fox News. 9 sentyabr 2011.
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2013
"America remembers Sept. 11 attacks 11 years later"
. CBS News. Associated Press. 11 sentyabr 2012.
17 oktyabr 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2013
"Day of Terror Video Archive"
. CNN. 2005.
8 noyabr 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2013
Walsh, Kenneth T.
"The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy"
. U.S. News & World Report. 9 dekabr 2008.
9 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2013
Atkins, Stephen E.
The 9/11 Encyclopedia: Second Edition
. ABC-CLIO. 2011. səh.
872.
ISBN
978-1-59884-921-9
16 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Wong, Edward.
"Overview: The Iraq War"
. The New York Times. 15 fevral 2008.
17 fevral 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 mart
2013
Johnson, James Turner.
The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict
. Rowman & Littlefield. 2005. səh.
159.
ISBN
978-0-7425-4956-2
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Durando, Jessica; Green, Shannon Rae.
"Timeline: Key moments in the Iraq War"
. USA Today. Associated Press. 21 dekabr 2011.
4 sentyabr 2020 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 mart
2013
George W. Bush
"Fact Sheet: The New Way Forward in Iraq"
. Office of the Press Secretary. 10 yanvar 2007.
3 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 yanvar
2017
After talking to some Afghan leaders, it was said that the Iran's would be revolting if more troops were to be sent to Iran.
Feaver, Peter.
"Hillary Clinton and the Inconvenient Facts About the Rise of the Islamic State"
. Foreign Policy. 13 avqust 2015.
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2018
[T]he Obama team itself, including Clinton, have repeatedly confirmed that they understand that the surge was successful. Clinton even conceded to former Defense Secretary Robert Gates: 'The surge worked.'
"Iraqi surge exceeded expectations, Obama says"
. NBC News. Associated Press. 4 sentyabr 2008.
21 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2018
Obama said the surge of U.S. troops has 'succeeded beyond our wildest dreams.'
Wallison, Peter.
Hidden in Plain Sight: What Really Caused the World's Worst Financial Crisis and Why It Could Happen Again
. Encounter Books. 2015.
ISBN
978-978-59407-7-0
Financial Crisis Inquiry Commission.
Financial Crisis Inquiry Report
(PDF)
. 2011.
ISBN
978-1-60796-348-6
27 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
6 mart
2018
Taylor, John B.
"The Financial Crisis and the Policy Responses: An Empirical Analysis of What Went Wrong"
(PDF)
. Hoover Institution Economics Paper Series. Yanvar 2009.
2017-02-15 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2017
Hilsenrath, Jon; Ng, Serena; Paletta, Damian.
"Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight"
. The Wall Street Journal. Dow Jones & Company. 18 sentyabr 2008.
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2017
"Barack Obama elected as America's first black president"
. History.com. A&E Television Networks, LLC.
12 oktyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 oktyabr
2014
"Barack Obama: Face Of New Multiracial Movement?"
. NPR. 12 noyabr 2008.
21 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 oktyabr
2014
Washington, Jesse; Rugaber, Chris.
"African-American Economic Gains Reversed By Great Recession"
. Huffington Post. Associated Press. 9 sentyabr 2011.
16 iyun 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 mart
2013
"What the Stimulus Accomplished"
. The New York Times. The New York Times Company. 22 fevral 2014.
12 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2017
"Economic Stimulus"
. IGM Polls.
Initiative on Global Markets
at the
University of Chicago
. 15 fevral 2012.
13 noyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2017
"Did Dodd-Frank really hurt the US economy?"
. Financial Times. 13 fevral 2017.
24 yanvar 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 yanvar
2018
"The Impact of the Dodd-Frank Act on Financial Stability and Economic Growth"
(PDF)
. Brookings. 24 oktyabr 2014.
5 sentyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
31 avqust
2017
Martin Neil Baily; Aaron Klein; Justin Schardin.
"The Impact of the Dodd-Frank Act on Financial Stability and Economic Growth". The Russell Sage Foundation Journal of the Social Sciences. 3 (1). Yanvar 2017: 20.
doi
10.7758/RSF.2017.3.1.02
"Federal Subsidies for Health Insurance Coverage for People Under Age 65: 2016 to 2026"
. Congressional Budget Office.
29 mart 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2017
Bradner, Eric.
"Ryan: GOP will repeal, replace Obamacare at same time"
. CNN. 13 yanvar 2017.
15 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2017
Jacobson, Gary C.
"The Republican Resurgence in 2010"
Political Science Quarterly
. 126 (1). Mart 2011: 27–52.
doi
10.1002/j.1538-165X.2011.tb00693.x
Shanker, Thom; Schmidt, Michael S.; Worth, Robert F.
"In Baghdad, Panetta Leads Uneasy Closure to Conflict"
. The New York Times. 15 dekabr 2011.
22 noyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 mart
2018
"The JRTN Movement and Iraq's Next Insurgency
Combating Terrorism Center at West Point"
United States Military Academy
30 mart 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 yanvar
2017
"Al-Qaeda's Resurgence in Iraq: A Threat to U.S. Interests"
. U.S. Department of State. 26 yanvar 2017.
22 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 noyabr
2010
Peter Baker
"U.S. to Restore Full Relations With Cuba, Erasing a Last Trace of Cold War Hostility"
. The New York Times. 26 yanvar 2017.
5 noyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 mart
2018
Gordon, Michael R.; Sanger, David E.
"Deal Reached on Iran Nuclear Program; Limits on Fuel Would Lessen With Time"
. The New York Times. The New York Times Company. 15 iyul 2015.
20 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 yanvar
2017
Trump, Iran nuclear deal
, CNN,
19 noyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 iyun
2018
"Donald Trump is officially the richest US president in history"
9 sentyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
"State Area Measurements and Internal Point Coordinates – Geography – U.S. Census Bureau"
. State Area Measurements and Internal Point Coordinates. U.S. Department of Commerce.
16 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 sentyabr
2017
"2010 Census Area"
(PDF)
. census.gov. U.S. Census Bureau. səh.
41.
19 oktyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
18 yanvar
2015
"Area"
. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
31 yanvar 2014 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 yanvar
2015
United States
// Encyclopædia Britannica.
29 iyun 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2018
(istisna olaraq kvadrat mil ilə verilib)
"United States"
. The World Factbook. Central Intelligence Agency. 3 yanvar 2018.
25 dekabr 2018 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2018
"Geographic Regions of Georgia"
. Georgia Info. Digital Library of Georgia.
1 fevral 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
Lew, Alan.
"PHYSICAL GEOGRAPHY OF THE US"
. GSP 220 – Geography of the United States. North Arizona University.
9 aprel 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
Harms, Nicole.
"Facts About the Rocky Mountain Range"
. Travel Tips. USA Today.
24 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
Great Basin
// Encyclopædia Britannica.
22 mart 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
"Mount Whitney, California"
. Peakbagger.
10 aprel 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
"Find Distance and Azimuths Between 2 Sets of Coordinates (Badwater 36-15-01-N, 116-49-33-W and Mount Whitney 36-34-43-N, 118-17-31-W)"
. Federal Communications Commission.
7 fevral 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
Poppick, Laura.
"US Tallest Mountain's Surprising Location Explained"
. LiveScience.
3 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 may
2015
O'Hanlon, Larry.
"America's Explosive Park"
. Discovery Channel. 14 mart 2005.
14 mart 2005 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 aprel
2016
"Ecoregions by country – T"
. panda.org.
19 oktyabr 2017 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 avqust
2017
Boyden, Jennifer.
"Climate Regions of the United States"
. Travel Tips. USA Today.
25 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 dekabr
2014
"World Map of Köppen−Geiger Climate Classification"
(PDF)
5 mart 2012 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 avqust
2015
Perkins, Sid.
"Tornado Alley, USA"
. Science News. 11 may 2002.
1 iyul 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 sentyabr
2006
Len McDougall.
The Encyclopedia of Tracks and Scats: A Comprehensive Guide to the Trackable Animals of the United States and Canada
. Lyons Press. 2004. səh.
325.
ISBN
978-1-59228-070-4
19 iyun 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 mart
2018
Morin, Nancy.
"Vascular Plants of the United States"
(PDF)
. Plants. National Biological Service.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
27 oktyabr
2008
Osborn, Liz.
"Number of Native Species in United States"
. Current Results Nexus.
25 iyun 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 yanvar
2015
"Numbers of Insects (Species and Individuals)"
. Smithsonian Institution.
11 fevral 2009 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 yanvar
2009
Lawrence, E.A.
"Symbol of a Nation: The Bald Eagle in American Culture"
. The Journal of American Culture. 13 (1). 1990: 63–69.
doi
10.1111/j.1542-734X.1990.1301_63.x
"National Park Service Announces Addition of Two New Units"
Press-reliz
). National Park Service. 28 fevral 2006.
1 oktyabr 2006 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 fevral
2017
Lipton, Eric; Krauss, Clifford.
"Giving Reins to the States Over Drilling"
. New York Times. 23 avqust 2012.
18 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 yanvar
2015
Gorte, Ross W.; Vincent, Carol Hardy.; Hanson, Laura A.; Marc R., Rosenblum.
"Federal Land Ownership: Overview and Data"
(PDF)
. fas.org. Congressional Research Service.
24 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
18 yanvar
2015
"Chapter 6: Federal Programs to Promote Resource Use, Extraction, and Development"
. doi.gov. U.S. Department of the Interior.
18 mart 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 yanvar
2015
The National Atlas of the United States of America.
"Forest Resources of the United States"
. Nationalatlas.gov. 14 yanvar 2013.
7 may 2009 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
"Land Use Changes Involving Forestry in the United States: 1952 to 1997, With Projections to 2050"
(PDF)
. 2003.
3 sentyabr 2009 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
Daynes & Sussman, 2010
, pp. 3, 72, 74–76, 78
Hays, Samuel P. (2000).
A History of Environmental Politics since 1945
Collin, Robert W.
The Environmental Protection Agency: Cleaning Up America's Act
. Greenwood Publishing Group. 2006. səh.
1.
ISBN
978-0-313-33341-5
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Turner, James Morton (2012).
The Promise of Wilderness
Endangered species Fish and Wildlife Service
. General Accounting Office, Diane Publishing. 2003. səh.
1.
ISBN
978-1-4289-3997-4
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Bureau, US Census.
"National Population Totals and Components of Change: 2020-2024"
. Census.gov
(ingilis)
22 may 2025 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 dekabr
2024
"CT1970p2-13: Colonial and Pre-Federal Statistics"
(PDF)
. census.gov. 2004. səh.
1168.
7 aprel 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
20 avqust
2015
"Historical Census Statistics On Population Totals By Race, 1790 to 1990, and By Hispanic Origin, 1970 to 1990, For Large Cities And Other Urban Places In The United States"
. census.gov.
12 avqust 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 may
2013
"Statistical Abstract of the United States"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. 2005.
5 iyul 2010 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Executive Summary: A Population Perspective of the United States"
. Population Resource Center. may 2000.
4 iyun 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 dekabr
2007
Jay Weinstein; Vijayan K. Pillai,
Demography: The Science of Population
(Second), 2016, səh.
208,
15 yanvar 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 may
2019
Alesha E. Doan.
Opposition and Intimidation:The abortion wars and strategies of political harassment
. University of Michigan. 2007. səh.
40
Belluz, Julia.
"The historically low birthrate, explained in 3 charts"
. Vox. 22 may 2018.
15 yanvar 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
"Modern Immigration Wave Brings 59 Million to U.S. – Pew Research Center"
. Pew Research Center's Hispanic Trends Project. 28 sentyabr 2015.
11 may 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 mart
2018
"Changing Patterns in U.S. Immigration and Population"
. pewtrusts.org.
27 yanvar 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 mart
2018
"Frequently Requested Statistics on Immigrants and Immigration in the United States"
Migration Policy Institute
. 14 mart 2019.
9 fevral 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 iyun
2019
"Ancestry 2000"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. İyun 2004.
4 dekabr 2004 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 dekabr
2016
"Table 52. Population by Selected Ancestry Group and Region: 2009"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. 2009.
25 dekabr 2012 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2017
Oleaga, Michael.
"Immigration Numbers Update: 13 Million Mexicans Immigrated to US in 2013, But Chinese Migrants Outnumber Other Latin Americans"
. Latin Post.
5 sentyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 dekabr
2014
"Selected Social Characteristics in the United States – 2011–2015 American Community Survey 5-Year Estimates"
. U.S. Census Bureau.
13 fevral 2020 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 mart
2018
Humes, Karen R.; Jones, Nicholas A.; Ramirez, Roberto R.
"Overview of Race and Hispanic Origin: 2010"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. Mart 2011.
29 aprel 2011 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 mart
2011
"B03001. Hispanic or Latino Origin by Specific Origin"
. 2007 American Community Survey. U.S. Census Bureau
İstifadə tarixi:
26 sentyabr
2008
"2010 Census Data"
. U.S. Census Bureau.
16 may 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 mart
2011
"Tables 41 and 42—Native and Foreign-Born Populations"
(PDF)
. Statistical Abstract of the United States 2009. U.S. Census Bureau.
5 sentyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
11 oktyabr
2009
"National Vital Statistics Reports: Volume 61, Number 1. Births: Final Data for 2012"
(PDF)
. Centers for Disease Control and Prevention. Avqust 2012.
2017-07-20 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
25 noyabr
2012
Krogstad, Jens Manuel.
"U.S. Hispanic population growth has leveled off"
. Pew Research Center. 3 avqust 2017.
13 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
U.S. Census Bureau
: "U.S. Census Bureau Delivers Final State 2010 Census Population Totals for Legislative Redistricting"
Arxivləşdirilib
2017-04-02 at the
Wayback Machine
see custom table, 2nd worksheet
Exner, Rich.
"Americans under age one now mostly minorities, but not in Ohio: Statistical Snapshot"
. The Plain Dealer. Cleveland, OH. 3 iyul 2012.
14 iyul 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 iyul
2012
"An Older and More Diverse Nation by Midcentury"
(PDF)
Press-reliz
). 14 avqust 2008.
16 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
29 mart
2013
"What the plummeting Hispanic birthrate means for the U.S. economy"
. Fusion.
1 mart 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 mart
2018
Stone, Lyman.
"Baby Bust: Fertility is Declining the Most Among Minority Women"
. Institute for Family Studies. 16 may 2018.
26 yanvar 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
"The World Factbook: United States"
. Central Intelligence Agency.
25 dekabr 2018 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 noyabr
2018
"ACS Demographic and Housing Estimates, 2015 American Community Survey 1-Year Estimates, (V2015)"
. census.gov.
12 fevral 2020 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 oktyabr
2016
"It's official: Minority babies are the majority among the nation's infants, but only just"
. Pew Research Center. 23 iyun 2016.
4 iyul 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 mart
2018
"Field Listing: Birth Rate"
. Central Intelligence Agency. The World Factbook. 2014.
11 dekabr 2007 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2015
"Population growth (annual
%)"
. United Nations Population Division. The World Bank. 2014.
16 iyun 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2015
"U. S. Lawful Permanent Residents: 2017"
Arxivləşdirilib
2022-09-02 at the
Wayback Machine
Office of Immigration Statistics
Annual Flow Report.
"Immigrants in the United States, 2010: A Profile of America's Foreign-Born Population"
. Center for Immigrant Studies.
2 iyul 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2015
Baker, Bryan; Rytina, Nancy.
"Estimates of the Unauthorized Immigrant Population Residing in the United States: January 2012"
(PDF)
. Office of Immigration Statistics. Department of Homeland Security. Mart 2013.
2018-08-18 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 oktyabr
2014
"18 striking findings from 2018"
. Gallup.
27 may 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
"In U.S., Estimate of LGBT Population Rises to 4.5%"
. Gallup.com.
22 may 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 sentyabr
2018
"LGBT Percentage Highest in D.C., Lowest in North Dakota"
. Gallup.
21 iyun 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 iyun
2014
"United States – Urban/Rural and Inside/Outside Metropolitan Area"
. U.S. Census Bureau.
17 yanvar 2010 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
"Table 1: Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2008 Population: April 1, 2000 to July 1, 2008"
(PDF)
. 2008 Population Estimates. U.S. Census Bureau, Population Division. 1 iyul 2009.
7 dekabr 2009 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
"Table 5. Estimates of Population Change for Metropolitan Statistical Areas and Rankings: July 1, 2007 to July 1, 2008"
(PDF)
. 2008 Population Estimates. U.S. Census Bureau. 19 mart 2009.
7 dekabr 2009 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
"Raleigh and Austin are Fastest-Growing Metro Areas"
Press-reliz
). U.S. Census Bureau. 19 mart 2009.
18 yanvar 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 fevral
2017
"Language Spoken at Home by the U. S. Population, 2010", American Community Survey,
U. S. Census Bureau
, in
World Almanac and Book of Facts 2012
, p. 615.
Welles, Elizabeth B.
"Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning, Fall 2002"
(PDF)
. ADFL Bulletin. 35 (2–3). Winter–Spring 2004: 7.
doi
10.1632/adfl.35.2.7
18 iyun 2009 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 fevral
2017
Feder, Jody.
"English as the Official Language of the United States: Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress"
(PDF)
. Ilw.com (Congressional Research Service). 25 yanvar 2007.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 iyun
2007
"The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4"
. Hawaii Legislative Reference Bureau. 7 noyabr 1978.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 iyun
2007
Chapel, Bill.
"Alaska OKs Bill Making Native Languages Official"
. NPR.org. 21 aprel 2014.
6 may 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 aprel
2018
Dicker, Susan J.
Languages in America: A Pluralist View
. Clevedon, UK: Multilingual Matters. 2003.
216, 220–225
ISBN
978-1-85359-651-3
"California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6)"
. Legislative Counsel, State of California.
22 iyul 2010 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 dekabr
2007
"California Judicial Council Forms"
. Judicial Council, State of California.
10 fevral 2001 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 dekabr
2007
"Samoan"
. UCLA Language Materials Project. UCLA.
18 sentyabr 2018 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 oktyabr
2014
Frederick T.L. Leong; Mark M. Leach.
Suicide Among Racial and Ethnic Minority Groups: Theory, Research, and Practice
. Routledge. 2010. səh.
185.
ISBN
978-1-135-91680-0
14 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 aprel
2018
Robert D. Craig.
Historical Dictionary of Polynesia
. Scarecrow Press. 2002. səh.
33.
ISBN
978-0-8108-4237-3
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Nessa Wolfson; Joan Manes.
Language of Inequality
. Walter de Gruyter. 1985. səh.
176.
ISBN
78-3-11-009946-1
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Lawrence J. Cunningham; Janice J. Beaty.
A History of Guam
. Bess Press. Yanvar 2001. səh.
203.
ISBN
978-1-57306-047-9
2022-06-14 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2018-04-06
Eur.
The Far East and Australasia 2003
. Psychology Press. 2002. səh.
1137.
ISBN
978-1-85743-133-9
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Yaron Matras; Peter Bakker.
The Mixed Language Debate: Theoretical and Empirical Advances
. Walter de Gruyter. 2003. səh.
301.
ISBN
978-3-11-017776-3
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 aprel
2018
in the Northern Marianas, Chamarro, Carolinian ( = the minority language of a group of Carolinian immigrants), and English received the status of co-official languages in 1985(Rodriguez-Ponga 1995:24–28).
"Translation in Puerto Rico"
. Puerto Rico Channel.
19 oktyabr 2018 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 dekabr
2013
"Foreign Language Enrollments in K–12 Public Schools"
(PDF)
. American Council on the Teaching of Foreign Languages (ACTFL). Fevral 2011.
2016-04-08 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 oktyabr
2015
Goldberg, David; Looney, Dennis; Lusin, Natalia.
"Enrollments in Languages Other Than English in United States Institutions of Higher Education, Fall 2013"
(PDF)
. Modern Language Association. Fevral 2015.
4 April 2015 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
20 may
2015
David Skorton, Glenn Altschuler.
"America's Foreign Language Deficit"
. Forbes.
11 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 aprel
2018
"United States"
Modern Language Association
1 dekabr 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 sentyabr
2013
Bureau, U.S. Census.
"American FactFinder – Results"
12 fevral 2020 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 aprel
2018
"America's Changing Religious Landscape"
Pew Research Center
: Religion & Public Life. 12 may 2015.
10 aprel 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2017
"Religion"
. Gallup. İyun 2013.
2018-12-25 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2014
"Mississippians Go to Church the Most; Vermonters, Least"
. Gallup.
17 fevral 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
Merica, Dan.
"Pew Survey: Doubt of God Growing Quickly among Millennials"
. CNN. 12 iyun 2012.
13 may 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 iyun
2012
Hooda, Samreen.
"American Confidence in Organized Religion at All Time Low"
. Huffington Post. 12 iyul 2012.
17 noyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 iyul
2012
"Religion Among the Millennials"
. The Pew Forum on Religion & Public Life.
26 mart 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 avqust
2012
Nones" on the Rise: One-in-Five Adults Have No Religious Affiliation"
(PDF)
26 avqust 2014 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 may
2015
"US Protestants no longer a majority – study"
. BBC News.
10 oktyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 iyul
2018
"Mormons more likely to marry, have more children than other U.S. religious groups"
. Pew Research Center. 22 may 2015.
22 may 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 aprel
2018
"Church Statistics and Religious Affiliations"
. Pew Research.
12 may 2008 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 sentyabr
2014
Nones" on the Rise"
. Pew Forum on Religion & Public Life. 2012.
5 avqust 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2014
Barry A. Kosmin; Egon Mayer; Ariela Keysar.
"American Religious Identification Survey 2001"
(PDF)
. CUNY Graduate Center. 19 dekabr 2001.
16 iyul 2015 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 sentyabr
2011
"United States"
28 aprel 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 may
2013
Media, Minorities, and Meaning: A Critical Introduction— p. 88, Debra L. Merskin— 2010
"America's Changing Religious Landscape"
. Pew Research Center: Religion & Public Life. 12 may 2015.
10 aprel 2019 tarixində
arxivləşdirilib
Richard Middleton, Colonial America, A History, 1565–1776, third edition (London: Blackwell, 2002) pp 95–103.
"U.S. Religion Map and Religious Populations – U.S. Religious Landscape Study – Pew Forum on Religion & Public Life"
. Religions.pewforum.org.
7 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 fevral
2014
"Religious Landscape Study"
. 11 may 2015.
5 oktyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 aprel
2018
Walsh, Margaret.
The American West. Visions and Revisions
. Cambridge University Press. 2005. səh.
124.
ISBN
978-0-521-59671-8
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 aprel
2018
"Adults in Alaska"
. Pew Research Center's Religion & Public Life Project. 11 may 2015.
15 may 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 aprel
2018
"Table 55—Marital Status of the Population by Sex, Race, and Hispanic Origin: 1990 to 2007"
(PDF)
. Statistical Abstract of the United States 2009. U.S. Census Bureau.
5 sentyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
11 oktyabr
2009
"Women's Advances in Education"
. Columbia University, Institute for Social and Economic Research and Policy. 2006.
9 iyun 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 iyun
2007
"Births: Final Data for 2013, tables 2, 3"
(PDF)
. U.S. Department of Health & Human Services.
11 sentyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
23 iyul
2015
"Trends in Teen Pregnancy and Childbearing"
. U.S. Department of Health & Human Services.
3 dekabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 iyul
2015
Strauss, Lilo T.; və b.
"Abortion Surveillance—United States, 2003"
. MMWR. Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Reproductive Health. 24 noyabr 2006.
2 iyun 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 iyun
2007
"FASTSTATS
– Births and Natality"
. Centers for Disease Control and Prevention. 21 noyabr 2013.
12 noyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
"National Vital Statistics Volume 67, Number 1, January 31, 2018"
(PDF)
. Center for Disease Control – CDC.
3 iyun 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
3 fevral
2018
Jardine, Cassandra.
"Why adoption is so easy in America"
. The Daily Telegraph. London. 31 oktyabr 2007.
18 yanvar 2024 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 aprel
2018
"Child Adoption: Trends and policies"
(PDF)
. United Nations Department of Economic and Social Affairs. 2009.
24 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Hagerty, Barbara Bradley.
"Some Muslims in U.S. Quietly Engage in Polygamy"
. National Public Radio:
All Things Considered
. 27 may 2008.
10 may 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 iyul
2009
#apostrophe_markup
"Mortality in the United States, 2017"
. www.cdc.gov. 29 noyabr 2018.
2 fevral 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Bernstein, Lenny.
"U.S. life expectancy declines again, a dismal trend not seen since World War I"
. Washington Post. 29 noyabr 2018.
15 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Kight, Stef W.
"Deaths by suicide, drugs and alcohol reached an all-time high last year"
Axios
. 6 mart 2019.
5 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2019
MacAskill, Ewen.
"US Tumbles Down the World Ratings List for Life Expectancy"
. The Guardian. London. 13 avqust 2007.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 avqust
2007
"Mexico Obesity Rate Surpasses The United States', Making It Fattest Country in the Americas"
. Huffington Post.
17 noyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 noyabr
2018
Schlosser, Eric.
Fast Food Nation
. New York: Perennial. 2002. səh.
240
ISBN
978-0-06-093845-1
"Prevalence of Overweight and Obesity Among Adults: United States, 2003–2004"
. Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics.
12 dekabr 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 iyun
2007
"Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity"
Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology
. American Heart Association. 2005.
2 sentyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 iyun
2007
Murray, Christopher J.L.
"The State of US Health, 1990–2010: Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors"
(PDF)
. Journal of the American Medical Association. 310 (6). iyul 10, 2013: 591–608.
doi
10.1001/jama.2013.13805
PMC
5436627
PMID
23842577
25 iyul 2013 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
"About Teen Pregnancy"
. Center for Disease Control.
17 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 yanvar
2015
Whitman, Glen; Raad, Raymond.
"Bending the Productivity Curve: Why America Leads the World in Medical Innovation"
. The Cato Institute.
23 yanvar 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2012
Cowen, Tyler.
"Poor U.S. Scores in Health Care Don't Measure Nobels and Innovation"
. The New York Times. 5 oktyabr 2006.
8 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2012
"The U.S. Healthcare System: The Best in the World or Just the Most Expensive?"
(PDF)
. University of Maine. 2001.
9 mart 2007 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 noyabr
2006
"U.S. Uninsured Rate Steady at 12.2% in Fourth Quarter of 2017"
. Gallup.
8 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 dekabr
2018
Abelson, Reed.
"Ranks of Underinsured Are Rising, Study Finds"
. The New York Times. 10 iyun 2008.
24 avqust 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2008
Blewett, Lynn A.; və b.
"How Much Health Insurance Is Enough? Revisiting the Concept of Underinsurance". Medical Care Research and Review. 63 (6). Dekabr 2006: 663–700.
doi
10.1177/1077558706293634
ISSN
1077-5587
PMID
17099121
Fahrenthold, David A.
"Mass. Bill Requires Health Coverage"
. The Washington Post. 5 aprel 2006.
18 avqust 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 iyun
2007
"Health Care Law 54% Favor Repeal of Health Care Law"
. Rasmussen Reports.
3 may 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 oktyabr
2012
"Debate on ObamaCare to intensify in the wake of landmark Supreme Court ruling"
. Fox News. 29 iyun 2012.
24 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 oktyabr
2012
"Ages for Compulsory School Attendance
…"
. U.S. Dept. of Education, National Center for Education Statistics.
14 iyun 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyun
2007
"Statistics About Non-Public Education in the United States"
. U.S. Dept. of Education, Office of Non-Public Education.
16 iyul 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 iyun
2007
AP.
"U.S. education spending tops global list, study shows"
. CBS. 25 iyun 2013.
26 iyul 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 oktyabr
2013
Rosenstone, Steven J.
"Public Education for the Common Good"
. University of Minnesota. 17 dekabr 2009.
1 avqust 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 mart
2009
"Educational Attainment in the United States: 2003"
(PDF)
. U.S. Census Bureau.
2 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
1 avqust
2006
For more detail on U. S. literacy, see
A First Look at the Literacy of America's Adults in the 21st century
Arxivləşdirilib
2021-12-03 at the
Wayback Machine
, U. S. Department of Education (2003).
"Human Development Indicators"
(PDF)
. United Nations Development Programme, Human Development Reports. 2005.
20 iyun 2007 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2008
"QS World University Rankings"
. Topuniversities.
17 iyul 2011 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyul
2011
"Top 200
– The Times Higher Education World University Rankings 2010–2011"
. Times Higher Education.
29 iyun 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyul
2011
"Academic Ranking of World Universities 2014"
. Shanghai Ranking Consultancy.
19 yanvar 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 may
2015
"U21 Ranking of National Higher Education Systems 2019 | Universitas 21"
. Universitas 21.
20 may 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 aprel
2019
"Education at a Glance 2013"
(PDF)
. OECD.
6 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
5 oktyabr
2013
"Student Loan Debt Exceeds One Trillion Dollars"
. NPR. 4 aprel 2012.
4 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 sentyabr
2013
Krupnick, Matt.
"Student loan crisis threatens a generation's American dream"
. The Guardian. 4 oktyabr 2018.
21 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 oktyabr
2018
Scheb, John M.; Scheb, John M. II (2002).
An Introduction to the American Legal System
. Florence, KY: Delmar, p. 6.
ISBN
0-7668-2759-3
Killian, Johnny H.
"Constitution of the United States"
. The Office of the Secretary of the Senate.
10 fevral 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2012
Germanos, Andrea.
"United States Doesn't Even Make Top 20 on Global Democracy Index"
Common Dreams
. 11 yanvar 2019.
23 fevral 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 fevral
2019
Simon, Zoltan.
"U.S. Government Seen as Most Corrupt in Seven Years"
Bloomberg
. 29 yanvar 2019.
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 fevral
2019
Mikhail Filippov; Peter C. Ordeshook; Olga Shvetsova.
Designing Federalism: A Theory of Self-Sustainable Federal Institutions
. Cambridge University Press. 2004. səh.
242.
ISBN
978-0-521-01648-3
21 iyul 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 aprel
2018
Barbara Bardes; Mack Shelley; Steffen Schmidt.
American Government and Politics Today: Essentials 2013–2014 Edition
. Cengage Learning. 2013. 265–266.
ISBN
978-1-285-60571-5
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 aprel
2018
"The Legislative Branch"
. United States Diplomatic Mission to Germany.
25 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 avqust
2012
"The Process for impeachment"
. ThinkQuest.
8 aprel 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 avqust
2012
"The Executive Branch"
. The White House.
2 avqust 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2017
Kermit L. Hall; Kevin T. McGuire.
Institutions of American Democracy: The Judicial Branch
. Oxford University Press. 2005.
ISBN
978-0-19-988374-5
15 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 may
2018
U.S. Citizenship and Immigration Services.
Learn about the United States: Quick Civics Lessons for the Naturalization Test
. Government Printing Office. 2013. səh.
4.
ISBN
978-0-16-091708-0
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 may
2018
Bryon Giddens-White.
The Supreme Court and the Judicial Branch
. Heinemann Library. 2005.
ISBN
978-1-4034-6608-2
14 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 may
2018
Charles L. Zelden.
The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics
. ABC-CLIO. 2007.
ISBN
978-1-85109-702-9
30 aprel 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Federal Courts"
. United States Courts.
22 aprel 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 oktyabr
2014
Bloch, Matt; Ericson, Matthew; Quealy, Kevin.
"Census 2010: Gains and Losses in Congress"
. The New York Times. 30 may 2013.
22 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 may
2018
"Watch John Oliver Cast His Ballot for Voting Rights for U.S. Territories"
. Time. 9 mart 2015.
18 sentyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
1 yanvar
2018
"What is the Electoral College"
. National Archives.
12 dekabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 avqust
2012
Cossack, Roger.
"Beyond politics: Why Supreme Court justices are appointed for life"
. CNN. 13 iyul 2000.
12 iyul 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
"Nebraska (state, United States)
: Agriculture"
. Britannica Online Encyclopedia.
21 may 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 noyabr
2012
Feldstein, Fabozzi, 2011
, p. 9
Schultz, 2009
, pp. 164, 453, 503
Schultz, 2009
, p. 38
Serranilla bankəsi
və
Baxo-Nueva
üzərində ABŞ-nin suverenliyi mübahisəli olduğu üçün ABŞ-nin MİZ xəritəsinə daxil edilməyib.
"Common Core Document of the United States of America"
U.S. Department of State
. 30 dekabr 2011.
26 oktyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyul
2015
The New York Times, 2007
. səh.
670
Onuf, 2010
. səh.
xvii
Bax
ABŞ Kodeksi, 8
1101
(a) (36) və
ABŞ Kodeksi, 8
1101
(a) (38) U. S. Federal Code, Immigration and Nationality Act.
ABŞ Kodeksi, 8
1101a
"Electoral College Fast Facts | U.S. House of Representatives: History, Art & Archives"
. history.house.gov.
1 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 avqust
2015
U. S. House of Representatives
. History, Art & Archives,
Determining Apportionment
Arxivləşdirilib
2022-09-07 at the
Wayback Machine
and
Reapportioning
Arxivləşdirilib
2022-08-25 at the
Wayback Machine
. İstifadə tarixi: 21 avqust 2015.
"Frequently Asked Questions"
. U.S. Department of the Interior Indian Affairs.
14 iyul 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2016
Keating, Joshua.
"How Come American Samoans Still Don't Have U.S. Citizenship at Birth?"
. 5 iyun 2015.
19 oktyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 iyun
2018
Slate vasitəsilə.
"American Samoa and the Citizenship Clause: A Study in Insular Cases Revisionism"
. harvardlawreview.org.
18 dekabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 yanvar
2018
Debt And Deficit Negotiations
. The White House (Photograph). 2011.
20 avqust 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 fevral
2017
Etheridge, Eric; Deleith, Asger.
"A Republic or a Democracy?"
. New York Times blogs. 19 avqust 2009.
22 noyabr 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 noyabr
2010
The US system seems essentially a two-party system.
...
Avaliktos, Neal.
The Election Process Revisited
. Nova Publishers. 2004. səh.
111.
ISBN
978-1-59454-054-7
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 iyul
2018
David Mosler; Robert Catley.
America and Americans in Australia
. Greenwood Publishing Group. 1998. səh.
83.
ISBN
978-0-275-96252-4
17 aprel 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 aprel
2016
Grigsby, Ellen.
Analyzing Politics: An Introduction to Political Science
. Cengage Learning. 2008.
106
–107.
ISBN
978-0-495-50112-1
"U.S. Senate: Leadership & Officers"
. www.senate.gov.
9 mart 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2019
"Leadership | House.gov"
. www.house.gov.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2019
"Congressional Profile"
Office of the Clerk of the United States House of Representatives
6 yanvar 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 avqust
2018
"Governor Election Results 2018"
. The New York Times.
10 dekabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2019
"U.S. Governors"
. National Governors Association.
6 iyun 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
"Bowser is elected D.C. mayor, defeating independents Catania and Schwartz"
. Washington Post. 5 noyabr 2015.
14 oktyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
Ambrose Akenuwa.
Is the United States Still the Land of the Free and Home to the Brave?
. Lulu.com. 1 iyul 2015. səh.
79.
ISBN
978-1-329-26112-9
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 avqust
2018
"What is the G8?"
. University of Toronto.
27 noyabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2012
Kan, Shirley A.
"Taiwan: Major U.S. Arms Sales Since 1990"
(PDF)
. Federation of American Scientist. 29 avqust 2014.
30 iyul 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 oktyabr
2014
"Taiwan's Force Modernization: The American Side"
. Defense Industry Daily. 11 sentyabr 2014.
20 noyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 oktyabr
2014
Dumbrell, John; Schäfer, Axel.
America's 'Special Relationships': Foreign and Domestic Aspects of the Politics of Alliance
. 2009. səh.
45.
ISBN
978-0-203-87270-3
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Ek, Carl, Ian F. Fergusson.
"Canada–U.S. Relations"
(PDF)
. Congressional Research Service. 3 sentyabr 2010.
13 yanvar 2020 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
28 avqust
2011
Vaughn, Bruce.
Australia: Background and U.S. Relations. Congressional Research Service. 8 avqust 2008.
OCLC
70208969
Vaughn, Bruce.
"New Zealand: Background and Bilateral Relations with the United States"
(PDF)
. Congressional Research Service. 27 may 2011.
22 yanvar 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
28 avqust
2011
Lum, Thomas.
"The Republic of the Philippines and U.S. Interests"
(PDF)
. Congressional Research Service. 3 yanvar 2011.
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
3 avqust
2011
Chanlett-Avery, Emma; və b.
"Japan-U.S. Relations: Issues for Congress"
(PDF)
. Congressional Research Service. 8 iyun 2011.
13 yanvar 2020 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
28 avqust
2011
Mark E. Manyin; Emma Chanlett-Avery; Mary Beth Nikitin.
"U.S.–South Korea Relations: Issues for Congress"
(PDF)
. Congressional Research Service. 8 iyul 2011.
13 yanvar 2020 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
28 avqust
2011
Zanotti, Jim.
"Israel: Background and U.S. Relations"
(PDF)
. Congressional Research Service. 31 iyul 2014.
5 mart 2019 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
12 sentyabr
2014
Shah, Anup.
"U.S. and Foreign Aid Assistance"
. GlobalIssues.org. 13 aprel 2009.
3 fevral 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 oktyabr
2009
"América Latina en la era Trump"
26 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 may
2019
"Obama reveals plans to boost aid to Colombia to $450 million"
. politico.com.
22 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 aprel
2018
"Remarks by President Obama and President Santos of Colombia at Plan Colombia Reception"
. archives.gov. 4 fevral 2016.
26 oktyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 aprel
2018
Charles L. Zelden.
The Judicial Branch of Federal Government: People, Process, and Politics
. ABC-CLIO. 2007. səh.
217.
ISBN
978-1-85109-702-9
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Loren Yager; Emil Friberg; Leslie Holen.
Foreign Relations: Migration from Micronesian Nations Has Had Significant Impact on Guam, Hawaii, and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands
. Diane Publishing. 2003. səh.
7.
ISBN
978-0-7567-3394-0
14 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 oktyabr
2018
"Trump to bypass U.N. and send aid directly to persecuted Christians in Middle East"
. The Washington Times.
2 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 oktyabr
2017
"Mike Pence: US to stop funding 'ineffective' UN efforts to help Christians persecuted in Middle East"
. The Washington Examiner.
9 sentyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 oktyabr
2017
"Pence says US to stop funding 'ineffective' UN relief efforts"
. The Hill.
28 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 oktyabr
2017
Budget Office, Congressional.
"The Long-Term Budget Outlook 2013"
(PDF)
. cbo.gov. Congress of the United States Congressional Budget Office. səh.
10.
13 mart 2016 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2016
Konish, Lorie.
"More Americans are considering cutting their ties with the US — here's why"
. CNBC. 30 iyun 2018.
23 mart 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 avqust
2018
Power, Julie.
"Tax fears: US-Aussie dual citizens provide IRS with details of $184 billion"
. The Sydney Morning Herald
(ingilis)
. 3 mart 2018.
13 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 avqust
2018
Porter, Eduardo.
"America's Aversion to Taxes"
. The New York Times. 14 avqust 2012.
2 aprel 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 avqust
2012
In 1965, taxes collected by federal, state and municipal governments amounted to 24.7 percent of the nation's output. In 2010, they amounted to 24.8 percent. Excluding Chile and Mexico, the United States raises less tax revenue, as a share of the economy, than every other industrial country.
"CBO Historical Tables-February 2013"
. Congressional Budget Office. 5 fevral 2013.
10 fevral 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 aprel
2013
"The Distribution of Household Income and Federal Taxes, 2010"
Congressional Budget Office
(CBO). 4 dekabr 2013.
6 sentyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2014
Lowrey, Annie.
"Tax Code May Be the Most Progressive Since 1979,"
. The New York Times. 4 yanvar 2013.
7 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2014
Slemrod, Joel.
Tax Progressivity and Income Inequality.
Piketty, Thomas; Saez, Emmanuel.
"How Progressive is the U.S. Federal Tax System? A Historical and International Perspective"
Journal of Economic Perspectives
. 21 (1). 2007: 3–24.
doi
10.1257/jep.21.1.3
Isabelle Joumard; Mauro Pisu; Debbie Bloch.
"Tackling income inequality The role of taxes and transfers"
(PDF)
. OECD Journal: Economic Studies. 2012: 27.
28 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
24 sentyabr
2015
Various studies have compared the progressivity of tax systems of European countries with that of the United States (see for instance Prasad and Deng, 2009; Piketty and Saez, 2007; Joumard, 2001). Though they use different definitions, methods and databases, they reach the same conclusion: the US tax system is more progressive than those of the continental European countries.
Taxation in the US:
Prasad, M.; Deng, Y.
"Taxation and the worlds of welfare"
. Socio-Economic Review. 7 (3). 2 aprel 2009: 431–457.
doi
10.1093/ser/mwp005
hdl
10419/95615
7 dekabr 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 may
2013
Matthews, Dylan.
"Other countries don't have a "47%
. The Washington Post. 19 sentyabr 2012.
30 may 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2013
"How Much Do People Pay in Federal Taxes?"
. Peter G. Peterson Foundation.
4 oktyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 oktyabr
2015
"T13-0174 – Average Effective Federal Tax Rates by Filing Status; by Expanded Cash Income Percentile, 2014"
. The Tax Policy Center.
24 sentyabr 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 oktyabr
2015
Huang, Chye-Ching; Frentz, Nathaniel.
"What Do OECD Data Really Show About U.S. Taxes and Reducing Inequality?"
. Center on Budget and Policy Priorities.
25 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 sentyabr
2015
Matthews, Dylan.
"Other countries don't have a "47%
. The Washington Post. 19 sentyabr 2012.
30 may 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 oktyabr
2013
Jane Wells.
"The rich do not pay the most taxes, they pay ALL the taxes"
. CNBC. 11 dekabr 2013.
8 iyul 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
Steve Hargreaves.
"The rich pay majority of U.S. income taxes"
. CNN. 12 mart 2013.
18 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
"Top 10 Percent of Earners Paid 68 Percent of Federal Income Taxes"
. 2014 Federal Budget in Pictures.
The Heritage Foundation
. 2015.
6 yanvar 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 fevral
2017
Stephen Dinan.
"CBO: The wealthy pay 70 percent of taxes"
. Washington Times. 10 iyul 2012.
18 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
"The Tax Man Cometh! But For Whom?"
. NPR. 15 aprel 2012.
20 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 yanvar
2015
Wamhoff, Steve.
"Who Pays Taxes in America in 2014?"
(PDF)
. Institute on Taxation and Economic Policy. 7 aprel 2014.
17 noyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
17 yanvar
2015
Agadoni, Laura.
"Characteristics of a Regressive Tax"
. Houston Chronicle Small Business blog.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 noyabr
2018
"TPC Tax Topics
Payroll Taxes"
. Taxpolicycenter.org.
4 mart 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
"The Design of the Original Social Security Act"
. Social Security Online. U.S. Social Security Administration.
11 aprel 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 aprel
2013
Blahous, Charles.
"The Dark Side of the Payroll Tax Cut"
. Defining Ideas. Hoover Institution. 24 fevral 2012.
16 oktyabr 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 aprel
2013
"Is Social SecurityProgressove? CBO"
(PDF)
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
22 noyabr
2018
"The Distribution of Household Income and Federal Taxes, 2008 and 2009"
(PDF)
. Congressional Budget Office. İyul 2012.
2013-04-13 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
3 aprel
2013
Ohlemacher, Stephen.
"Tax bills for rich families approach 30-year high"
. The Seattle Times. Associated Press. 3 mart 2013.
29 oktyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 aprel
2013
"Who will pay what in 2013 taxes?"
. The Seattle Times. Associated Press. 3 mart 2013.
29 oktyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 aprel
2013
Tax incidence of corporate tax in the United States:
Harris, Benjamin H.
"Corporate Tax Incidence and Its Implications for Progressivity"
(PDF)
. Tax Policy Center. Noyabr 2009.
2013-10-12 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2013
Gentry, William M.
"A Review of the Evidence on the Incidence of the Corporate Income Tax"
(PDF)
. OTA Paper 101. Office of Tax Analysis, U.S. Department of the Treasury. Dekabr 2007.
1 noyabr 2013 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2013
Fullerton, Don; Metcalf, Gilbert E.
Tax Incidence // A.J. Auerbach and M. Feldstein (redaktor).
Handbook of Public Economics
. Amsterdam: Elsevier Science B.V. 2002. 1788–1839.
12 oktyabr 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2013
Musgrave, R.A.; Carroll, J.J.; Cook, L.D.; Frane, L.
"Distribution of Tax Payments by Income Groups: A Case Study for 1948"
(PDF)
. National Tax Journal. 4 (1). Mart 1951: 1–53.
2014-10-21 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2013
Malm, Elizabeth.
"Comments on Who Pays? A Distributional Analysis of the Tax Systems in All 50 States"
. Tax Foundation. 20 fevral 2013.
24 fevral 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 aprel
2013
"IMF, United States General government gross debt"
. Imf.org. 14 sentyabr 2006.
28 iyul 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 avqust
2014
"Debt to the Penny (Daily History Search Application)"
. TreasuryDirect.
18 aprel 2011 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2015
Burgess Everett.
"The next debt ceiling fight"
. Politico. 6 yanvar 2015.
9 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2015
Thornton, Daniel L.
"The U.S. Deficit/Debt Problem: A Longer–Run Perspective"
(PDF)
. Federal Reserve Bank of St. Louis Review. Noy–Dek 2012.
5 February 2013 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
7 may
2013
Lopez, Luciana.
"Fitch backs away from downgrade of U.S. credit rating"
. Reuters. 28 yanvar 2013.
24 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 mart
2013
"The Air Force in Facts and Figures (Armed Forces Manpower Trends, End Strength in Thousands)"
(PDF)
. Air Force Magazine. may 2009.
13 yanvar 2013 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2009
"What does Selective Service provide for America?"
. Selective Service System.
15 sentyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 fevral
2012
"Base Structure Report, Fiscal Year 2008 Baseline"
(PDF)
. Department of Defense.
28 fevral 2010 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2009
"Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A)"
(PDF)
. Department of Defense. 31 mart 2010.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
7 oktyabr
2010
"The 15 Countries with the Highest Military Expenditure in 2011"
(PDF)
Stockholm International Peace Research Institute
. 2011.
9 yanvar 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 fevral
2017
"Compare"
. CIA World Factbook. RealClearWorld.
20 dekabr 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 fevral
2013
"Federal R&D Budget Dashboard"
. American Association for the Advancement of Science
(ingilis)
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 mart
2019
"Fiscal Year 2013 Historical Tables"
(PDF)
. Budget of the U.S. Government. White House OMB.
17 aprel 2012 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 noyabr
2012
"Fiscal Year 2012 Budget Request Overview"
(PDF)
. Department of Defense. Fevral 2011.
25 iyul 2011 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
Basu, Moni.
"Deadly Iraq War Ends with Exit of Last U.S. Troops"
. CNN. 18 dekabr 2011.
19 dekabr 2011 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 fevral
2012
"Operation Iraqi Freedom"
. Iraq Coalition Casualty Count. 5 fevral 2012.
21 mart 2011 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 fevral
2012
Cherian, John.
"Turning Point"
Frontline
The Hindu Group
. 7 aprel 2012.
2 dekabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 dekabr
2012
There are currently 90,000 U.S. troops deployed in the country.
"Department of Defence Defence Casualty Analysis System"
. Department of Defense. Noyabr 2013.
2012-09-20 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 noyabr
2013
"U.S. Federal Law Enforcement Agencies, Who Governs & What They Do"
. Chiff.com.
10 fevral 2014 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 avqust
2012
"Plea Bargains"
. Findlaw.
11 iyul 2011 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2015
"Interview with Judge Michael McSpadden"
. PBS. 16 dekabr 2003.
10 oktyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 dekabr
2018
Beckett, Lois; Aufrichtig, Aliza; Davis, Kenan.
"Murders up 10.8% in biggest percentage increase since 1971, FBI data shows"
. The Guardian
(ingilis)
. 26 sentyabr 2016.
ISSN
0261-3077
22 dekabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2016
"Murders Rose At Their Fastest Pace In A Quarter-Century Last Year"
FiveThirtyEight
. 26 sentyabr 2016.
27 mart 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
7 dekabr
2018
#apostrophe_markup
Beckett, Lois; Chalabi, Mona.
"US murder rate rose in 2016 – but experts question claims of long-term trend"
. The Guardian. 25 sentyabr 2017.
30 may 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 sentyabr
2017
Kaste, Martin.
"Open Cases: Why One-Third Of Murders In America Go Unresolved"
. NPR. 30 mart 2015.
12 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 may
2017
"Uniform Crime Reporting Statistics"
. U.S. Department of Justice Federal Bureau of Investigation.
3 iyul 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 noyabr
2013
"Crime in the United States, 2011"
. FBI '(Uniform Crime Statistics—Murder)'.
29 may 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 yanvar
2013
"UNODC Homicide Statistics"
. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC).
26 dekabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 yanvar
2013
"Murder"
. Crime in the United States, 2009. Federal Bureau of Investigation. Sentyabr 2010.
20 sentyabr 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 dekabr
2012
There were 5.0 murders per 100,000 inhabitants in 2009
... compared with the 2000 rate, a 10.4 percent decrease was recorded.
"Eighth United Nations Survey of Crime Trends and Operations of Criminal Justice Systems (2001–2002)"
(PDF)
. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). 31 mart 2005.
10 iyul 2012 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
18 may
2008
Grinshteyn, Erin; Hemenway, David.
"Violent Death Rates: The US Compared with Other High-income OECD Countries, 2010"
The American Journal of Medicine
. 129 (3). Mart 2016: 226–273.
doi
10.1016/j.amjmed.2015.10.025
PMID
26551975
2021-07-16 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 iyun
2017
Rawlinson, Kevin.
"Global homicide rate rises for first time in more than a decade"
. The Guardian. 7 dekabr 2017.
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 dekabr
2018
"United States Crime Rates 1960–2017"
. www.disastercenter.com.
1 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 dekabr
2018
"Homicide Rate (per 100,000), 1950–2014"
. InfoPlease.
31 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 dekabr
2018
"Table 43
: Arrests by Race and Ethnicity, 2017"
. FBI.
2 iyun 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 dekabr
2018
"Supplemental Homicide Report 1976–2017"
. Murder Accountability Project.
5 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 dekabr
2018
Alexia Cooper; Erica L. Smith.
"Homicide Trends in the United States, 1980–2008"
(PDF)
. U.S. Department of Justice. Noyabr 2011. 3, 12.
2019-11-20 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
14 noyabr
2015
Fuchs, Erin.
"Why Louisiana Is The Murder Capital of America"
. Business Insider. 1 oktyabr 2013.
11 iyul 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 dekabr
2018
Agren, David.
"Mexico crime belies government claims of progress"
. Florida Today
– USA Today. Melbourne, FL. 19 oktyabr 2014. 4B.
9 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 oktyabr
2014
Connor, Tracy; Chuck, Elizabeth.
"Nebraska's Death Penalty Repealed With Veto Override"
. NBC News. 28 may 2015.
10 iyun 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 iyun
2015
Simpson, Ian.
"Maryland becomes latest U.S. state to abolish death penalty"
. Reuters. 2 may 2013.
21 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 aprel
2016
"Searchable Execution Database"
Death Penalty Information Center
19 sentyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 oktyabr
2012
"Death Sentences and Executions 2015"
. Amnesty International USA. 2015.
3 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
3 iyun
2017
Schmidt, Steffen W.; Shelley, Mack C.; Bardes, Barbara A.
American Government & Politics Today
. Cengage Learning. 2008. səh.
591.
ISBN
978-0-495-50228-9
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Walmsley, Roy.
"World Prison Population List"
(PDF)
. King's College London, International Centre for Prison Studies. 2005.
28 iyun 2007 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
Son məlumatlar üçün, baxın
"Prison Brief for United States of America"
. King's College London, International Centre for Prison Studies. 21 iyun 2006.
4 avqust 2007 tarixində
arxivləşdirilib
"The Growth of Incarceration in the United States: Exploring Causes and Consequences"
National Research Council
. 2014.
15 noyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 may
2014
"Nation Behind Bars: A Human Rights Solution"
(PDF)
Human Rights Watch
. may 2014.
29 mart 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
10 may
2014
Haymes et al, 2014
p. 389
Arxivləşdirilib
2021-08-16 at the
Wayback Machine
Barkan, Steven E.; Bryjak, George J.
Fundamentals of Criminal Justice: A Sociological View
. Jones & Bartlett. 2011. səh.
23.
ISBN
978-1-4496-5439-9
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Glaze, Lauren E.; Herberman, Erinn J.
"Correctional Populations in the United States, 2012"
(PDF)
. Dekabr 2013.
2021-05-18 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
2018-12-15
Iadicola, Peter; Shupe, Anson.
Violence, Inequality, and Human Freedom
. Rowman & Littlefield. 2012. səh.
456.
ISBN
978-1-4422-0949-7
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
Brown, Emma; Douglas-Gabriel, Danielle.
"Since 1980, spending on prisons has grown three times as much as spending on public education"
The Washington Post
. 7 iyul 2016.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 iyul
2016
"Prisoners in 2013"
(PDF)
. Bureau of Justice Statistics.
11 aprel 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
"United States of America – International Centre for Prison Studies"
International Centre for Prison Studies
24 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
Clear, Todd R.; Cole, George F.; Reisig, Michael Dean.
American Corrections
. Cengage Learning. 2008. səh.
485.
ISBN
978-0-495-55323-6
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Federal Bureau of Prisons: Statistics"
. Federal Bureau of Prisons.
1 mart 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 mart
2015
Moore, Adrian T.
"Private Prisons: Quality Corrections at a Lower Cost"
(PDF)
. Reason.org. Reason Foundation.
10 oktyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
29 aprel
2015
Benefield, Nathan.
"Private Prisons Increase Capacity, Save Money, Improve Service"
. Commonwealth Foundation.org. Commonwealth Foundation. 24 oktyabr 2007.
28 fevral 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 aprel
2015
William G. Archambeault; Donald R. Deis, Jr.
"Cost Effectiveness Comparisons of Private Versus Public Prisons in Louisiana: A Comprehensive Analysis of Allen, Avoyelles, and Winn Correctional Centers"
(PDF)
. Journal of the Oklahoma Criminal Justice Research Consortium. 4. 1997–1998.
10 iyun 2016 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
29 aprel
2015
Volokh, Alexander.
"A Tale of Two Systems: Cost, Quality, and Accountability in Private Prisons"
. Harvard Law Review. 115. 1 may 2002: 1868.
24 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 aprel
2015
Donna, Selman; Leighton, Paul.
Punishment for Sale: Private Prisons, Big Business, and the Incarceration Binge
. New York City: Rowman & Littlefield Publishers. 2010. səh.
xi.
ISBN
978-1-4422-0173-6
12 iyul 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
Harcourt, Bernard
The Illusion of Free Markets: Punishment and the Myth of Natural Order
. Harvard University Press. 2012.
235 & 236
ISBN
978-0-674-06616-8
15 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
John L. Campbell.
"Neoliberalism's penal and debtor states"
. Theoretical Criminology. 14 (1). 2010: 59–73.
doi
10.1177/1362480609352783
20 sentyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
Davidson, Joe.
"Private federal prisons — less safe, less secure"
. Washington Post. 12 avqust 2016.
1 noyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 avqust
2016
Gottschalk, Marie
Caught: The Prison State and the Lockdown of American Politics
. Princeton University Press. 2014. səh.
70.
ISBN
978-0-691-16405-2
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
Kerwin, Peter.
"Study finds private prisons keep inmates longer, without reducing future crime"
. University of Wisconsin–Madison News. 10 iyun 2015.
15 dekabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 iyun
2015
"Report: Oklahoma now 'world's prison capital
. KAKE. 7 iyun 2018.
4 may 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 dekabr
2018
Wagner, Peter; Sawyer, Wendy.
"States of Incarceration: The Global Context 2018"
Prison Policy Initiative
. İyun 2018.
2018-11-29 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 dekabr
2018
"Virgin Islands (US) – World Prison Brief"
. www.prisonstudies.org.
1 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
"Puerto Rico (US) – World Prison Brief"
. www.prisonstudies.org.
25 aprel 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 dekabr
2018
"Cities, States Resist — and Assist — Immigration Crackdown in New Ways"
. pew.org
İstifadə tarixi:
18 iyul
2019
"Report: Nearly Half of Americans Live in Jurisdictions With Sanctuary Policies"
. Fox News Insider
(ingilis)
. 11 may 2018.
5 oktyabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 iyul
2019
"GDP Estimates"
. Bureau of Economic Analysis. Bureau of Economic Analysis.
14 avqust 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 avqust
2018
"Consumer Price Index
– November 2018"
(PDF)
. Bureau of Labor Statistics. Noyabr 2018.
2018-08-28 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 dekabr
2018
"Labor Force Statistics from the Current Population Survey"
. Bureau of Labor Statistics. 19 dekabr 2018.
10 fevral 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 dekabr
2018
"The Employment Situation – November 2018"
. Bureau of Labor Statistics. Bureau of Labor Statistics. 7 dekabr 2018.
6 oktyabr 2009 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 dekabr
2018
"Labor Force Statistics from the Current Population Survey"
. Bureau of Labor Statistics. United States Department of Labor. 19 dekabr 2018.
2 sentyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 dekabr
2018
"Monthly Statement of the Public Debt of the United States"
(PDF)
. Treasury Direct. 30 noyabr 2018.
2 may 2021 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 dekabr
2018
"Federal Reserve Statistical Release"
(PDF)
. Federal Reserve. Federal Reserve. 6 dekabr 2018.
8 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
19 dekabr
2018
Wright, Gavin; Czelusta, Jesse (2007). "Resource-Based Growth Past and Present", in
Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny
, ed. Daniel Lederman and William Maloney. World Bank. p. 185.
ISBN
0-8213-6545-2
"World Economic Outlook Database: United States"
. International Monetary Fund. Oktyabr 2014.
2015-04-05 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 noyabr
2014
"European Union GDP"
. International Monetary Fund. International Monetary Fund. Aprel 2014.
2018-09-18 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 iyun
2014
Hagopian, Kip; Ohanian, Lee.
"The Mismeasure of Inequality"
. Policy Review. 1 avqust 2012.
12 may 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 avqust
2013
"United Nations Statistics Division – National Accounts"
. unstats.un.org.
18 avqust 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
1 iyun
2018
"Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves"
(PDF)
. International Monetary Fund.
7 oktyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
9 aprel
2012
"Trade Statistics"
. Greyhill Advisors.
12 fevral 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 oktyabr
2011
"Top Ten Countries with which the U.S. Trades"
. U.S. Census Bureau. Avqust 2009.
2010-02-23 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2009
"Major Foreign Holders of Treasury Securities"
. treasury.gov.
17 oktyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Jackson, Brooks.
"Who Holds Our Debt?"
. 19 noyabr 2013.
22 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 aprel
2019
Trivett, Vincent.
"The TRUTH About Who Really Owns All Of America's Debt"
. Business Insider.
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 yanvar
2019
"This surprising chart shows which countries own the most U.S. debt"
. Washington Post.
20 dekabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 aprel
2019
"National debt: Whom does the US owe?"
. 4 fevral 2011.
18 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 aprel
2019
Christian Science Monitor vasitəsilə.
"World's Top 5 arms exporters"
. United Press International.
10 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 mart
2015
"China becomes the world's third largest arms exporter"
. BBC News. 15 mart 2015.
19 mart 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 mart
2015
Shankar, Sneha.
"US Remains World's Largest Exporter of Arms While India Leaps Ahead To Become Largest Importer: Study"
. International Business Times. 17 mart 2015.
2 noyabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 mart
2015
"The NYSE Makes Stock Exchanges Around The World Look Tiny"
26 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 mart
2017
"Is the New York Stock Exchange the Largest Stock Market in the World?"
26 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 mart
2017
"Largest stock exchange operators worldwide as of April 2018, by market capitalization of listed companies (in trillion U.S. dollars)"
. Statista.
22 mart 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 fevral
2019
"GDP by Industry"
. Greyhill Advisors.
5 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 oktyabr
2011
"Table B-1. Employees on nonfarm payrolls by industry sector and selected industry detail
In thousands
. bls.gov.
1 sentyabr 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
"USA Economy in Brief"
. U.S. Dept. of State, International Information Programs.
12 mart 2008 tarixində
arxivləşdirilib
"Table 724—Number of Tax Returns, Receipts, and Net Income by Type of Business and Industry: 2005"
. U.S. Census Bureau.
9 fevral 2012 tarixində
orijinalından
(XLS)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2009
"Sony, LG, Wal-Mart among Most Extendible Brands"
. Cheskin. 6 iyun 2005.
25 mart 2006 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 iyun
2007
"Table 964—Gross Domestic Product in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2006"
. U.S. Census Bureau. may 2008.
9 fevral 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2009
"U.S. surges past Saudis to become world's top oil supplier -PIRA"
. Reuters.
4 oktyabr 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
"Coal Statistics"
. National Mining Association.
16 dekabr 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
"Minerals Production"
. National Mining Association.
10 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2014
"Corn"
. U.S. Grains Council.
12 yanvar 2008 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 mart
2008
"Soybean Demand Continues to Drive Production"
. Worldwatch Institute. 6 noyabr 2007.
16 mart 2008 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 mart
2008
"ISAAA Brief 39-2008: Executive Summary—Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2008"
(PDF)
. International Service for the Acquisition of Agri-Biotech Applications. səh.
15.
18 avqust 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
16 iyul
2010
Merrill, Dave.
"Here's How America Uses Its Land"
. Bloomberg.
25 fevral 2020 tarixində
arxivləşdirilib
"Personal Consumption Expenditures (PCE)/Gross Domestic Product (GDP)"
Arxivləşdirilib
2016-04-12 at the
Wayback Machine
FRED Graph
, Federal Reserve Bank of St. Louis
Fuller, Thomas.
"In the East, many EU work rules don't apply"
. International Herald Tribune. 15 iyun 2005.
16 iyun 2005 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
"Doing Business in the United States"
. World Bank. 2006.
10 mart 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 iyun
2007
Isabelle Joumard; Mauro Pisu; Debbie Bloch.
"Tackling income inequality The role of taxes and transfers"
(PDF)
. OECD. 2012.
28 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
21 may
2015
Ray, Rebecca; Sanes, Milla; Schmitt, John.
"No-Vacation Nation Revisited"
(PDF)
Center for Economic and Policy Research
. may 2013.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
8 sentyabr
2013
Bernard, Tara Siegel.
"In Paid Family Leave, U.S. Trails Most of the Globe"
. The New York Times. 22 fevral 2013.
23 fevral 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 avqust
2013
Vasel, Kathryn.
"Who doesn't get paid sick leave?"
. CNN.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
"Total Economy Database, Summary Statistics, 1995–2010"
. Total Economy Database. The Conference Board. Sentyabr 2010.
2010-07-08 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 sentyabr
2009
"Chart Book: The Legacy of the Great Recession"
. Center on Budget and Policy Priorities. 12 mart 2013.
8 aprel 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 mart
2013
Hounshell, David A.
From the American System to Mass Production, 1800–1932: The Development of Manufacturing Technology in the United States, Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press, 1984,
ISBN
978-0-8018-2975-8
LCCN
83016269
"Thomas Edison's Most Famous Inventions"
. Thomas A Edison Innovation Foundation.
16 mart 2016 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 yanvar
2015
Benedetti, François.
"100 Years Ago, the Dream of Icarus Became Reality"
. Fédération Aéronautique Internationale (FAI). 17 dekabr 2003.
12 sentyabr 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 avqust
2007
Fraser, Gordon.
The Quantum Exodus: Jewish Fugitives, the Atomic Bomb, and the Holocaust
. New York: Oxford University Press. 2012.
ISBN
978-0-19-959215-9
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
10 Little Americans
ISBN
978-0-615-14052-0
İstifadə tarixi:
15 sentyabr
2014
Google Books vasitəsilə.
"NASA's Apollo technology has changed the history"
. Sharon Gaudin.
13 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 sentyabr
2014
Goodheart, Adam.
"Celebrating July 2: 10 Days That Changed History"
. The New York Times. 2 iyul 2006.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
Silicon Valley: 110 Year Renaissance, McLaughlin, Weimers, Winslow 2008.
Robert W. Price.
Roadmap to Entrepreneurial Success
. AMACOM Div American Mgmt Assn. 2004. səh.
42.
ISBN
978-0-8144-7190-6
Sawyer, Robert Keith.
Explaining Creativity: The Science of Human Innovation
. Oxford University Press. 2012. səh.
256.
ISBN
978-0-19-973757-4
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
Bennett, W. Lance
; Segerberg, Alexandra.
"Digital Media and the Personalization of Collective Action"
. Information, Communication & Society. 14 (6). Sentyabr 2011: 770–799.
doi
10.1080/1369118X.2011.579141
2025-05-10 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2018-12-22
"Computer and Internet Use Main"
(PDF)
. U.S. Census Bureau.
6 iyun 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
22 iyul
2015
"Cell phone ownership hits 91% of adults"
. Pew Research Center. 19 may 2013.
22 iyul 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 iyul
2015
"Freedom on the Net 2014"
Freedom House
2 aprel 2017 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2018
"Research and Development (R&D) Expenditures by Source and Objective: 1970 to 2004"
. U.S. Census Bureau.
10 fevral 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 iyun
2007
MacLeod, Donald.
"Britain Second in World Research Rankings"
. The Guardian. London. 21 mart 2006.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 may
2006
Allen, Gregory.
"Understanding China's AI Strategy"
. Center for a New American Security. 6 fevral 2019.
29 iyul 2020 tarixində
arxivləşdirilib
Sherman, Erik.
"America is the richest, and most unequal, country"
. Fortune.
18 sentyabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
30 avqust
2016
McCarthy, Niall.
"The Countries With The Most Millionaires"
. Statista.
11 sentyabr 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
30 avqust
2016
"Global Food Security Index"
. London: The Economist Intelligence Unit. 5 mart 2013.
12 iyul 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 aprel
2013
Rector, Robert; Sheffield, Rachel.
"Understanding Poverty in the United States: Surprising Facts About America's Poor"
. Heritage Foundation. 13 sentyabr 2011.
25 sentyabr 2011 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 aprel
2013
"Human Development Index (HDI) | Human Development Reports"
. UNHDP.
28 yanvar 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Long, Heather.
"U.S. middle-class incomes reached highest-ever level in 2016, Census Bureau says"
. 12 sentyabr 2017.
10 mart 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 sentyabr
2017
www.WashingtonPost.com vasitəsilə.
Mishel, Lawrence.
"The wedges between productivity and median compensation growth"
Economic Policy Institute
. 26 aprel 2012.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 oktyabr
2013
Anderson, Richard G.
"How Well Do Wages Follow Productivity Growth?"
(PDF)
. St. Louis Federal Reserve. 2007.
2 fevral 2016 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Alvaredo, Facundo;
Atkinson, Anthony B.
Piketty, Thomas
Saez, Emmanuel
"The Top 1 Percent in International and Historical Perspective".
Journal of Economic Perspectives
. 27 (Summer 2013). 2013: 3–20.
doi
10.1257/jep.27.3.3
Smeeding, T.M.
"Public Policy: Economic Inequality and Poverty: The United States in Comparative Perspective"
. Social Science Quarterly. 86. 2005: 955–983.
doi
10.1111/j.0038-4941.2005.00331.x
Tcherneva, Pavlina R.
"When a rising tide sinks most boats: trends in US income inequality"
(PDF)
. levyinstitute.org. Levy Economics Institute of Bard College. Aprel 2015.
2015-04-03 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
10 aprel
2015
Saez, E.
"Table A1: Top Fractiles Income Shares (Excluding Capital Gains) in the U.S., 1913–2005"
. UC Berkeley. Oktyabr 2007.
2011-05-11 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 iyul
2008
"Field Listing—Distribution of Family Income—Gini Index"
. The World Factbook. CIA. 14 iyun 2007.
25 dekabr 2018 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 iyun
2007
"Focus on Top Incomes and Taxation in OECD Countries: Was the crisis a game changer?"
(PDF)
OECD
. may 2014.
9 iyun 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
1 may
2014
Van Dam, Andrew.
"Is it great to be a worker in the U.S.? Not compared with the rest of the developed world"
. The Washington Post. 4 iyul 2018.
7 mart 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 iyul
2018
Saez, Emmanuel
"Striking it Richer: The Evolution of Top Incomes in the United States"
(PDF)
. University of California, Berkeley. 30 iyun 2016.
15 sentyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
15 sentyabr
2017
Gilens, Page, 2014
Larry Bartels
Economic Inequality and Political Representation
(PDF)
. The Unsustainable American State. 2009. 167–196.
CiteSeerX
10.1.1.172.7597
doi
10.1093/acprof:oso/9780195392135.003.0007
ISBN
978-0-19-539213-5
4 mart 2016 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
Thomas J. Hayes.
"Responsiveness in an Era of Inequality: The Case of the U.S. Senate".
Political Research Quarterly
. 66 (3). 2012: 585–599.
doi
10.1177/1065912912459567
SSRN
1900856
Dunsmuir, Lindsay.
"IMF calls for fiscal policies that tackle rising inequality"
. Reuters. 11 oktyabr 2017.
12 iyul 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 avqust
2018
While overall global inequality has fallen in recent decades because of the economic rise of countries such as China and India, inequality within countries has risen sharply, especially in large countries like the United States and China. The Fund warned that excessive inequality could lower economic growth as well as polarize politics.
Winship, Scott.
"Overstating the Costs of Inequality"
(PDF)
. National Affairs (15). Yaz 2013.
24 oktyabr 2013 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 aprel
2015
"Income Inequality in America: Fact and Fiction"
(PDF)
. Manhattan Institute. may 2014.
3 yanvar 2018 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
29 aprel
2015
Brunner, Eric; Ross, Stephen L; Washington, Ebonya.
"Does Less Income Mean Less Representation?"
(PDF)
. American Economic Journal: Economic Policy. 5 (2). may 2013: 53–76.
CiteSeerX
10.1.1.360.9508
doi
10.1257/pol.5.2.53
23 yanvar 2022 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
12 iyul
2015
Feldstein, Martin.
"Piketty's Numbers Don't Add Up: Ignoring dramatic changes in tax rules since 1980 creates the false impression that income inequality is rising"
. Wall Street Journal. 14 may 2014.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 iyul
2015
Weston, Liz.
"Americans Are Pissed – This Chart Might Explain Why"
. nerdwallet.com. 10 may 2016.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Piketty, Thomas
Capital in the Twenty-First Century
. Belknap Press. 2014. səh.
257
ISBN
0-674-43000-X
Egan, Matt.
"Record inequality: The top 1% controls 38.6% of America's wealth"
. CNNMoney. 27 sentyabr 2017.
31 may 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2017
Altman, Roger C.
"The Great Crash, 2008"
. Foreign Affairs.
23 dekabr 2008 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 fevral
2009
Luhby, Tami.
"Americans' wealth drops $1.3 trillion"
. CNN Money. 11 iyun 2009.
13 sentyabr 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
"Households and Nonprofit Organizations; Net Worth, Level"
. stlouisfed.org.
22 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Household Debt and Credit Report"
Federal Reserve Bank of New York
26 iyun 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 iyun
2015
"U.S. household wealth falls $11.2
trillion in 2008"
. Reuters.
9 aprel 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 oktyabr
2014
"The 2014 Annual Homeless Assessment Report (AHAR) to Congress"
(PDF)
. The U.S. Department of Housing and Urban Development. 2014.
14 oktyabr 2015 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 avqust
2015
"Household Food Security in the United States in 2011"
(PDF)
. USDA. Sentyabr 2012.
7 oktyabr 2012 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 aprel
2013
"New Census Bureau Statistics Show How Young Adults Today Compare With Previous Generations in Neighborhoods Nationwide"
Press-reliz
). [U.S. Census Bureau. 4 dekabr 2014.
19 iyul 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Alston, Philp
"Statement on Visit to the USA, by Professor Philip Alston, United Nations Special Rapporteur on extreme poverty and human rights"
OHCHR
. 15 dekabr 2017.
5 oktyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 dekabr
2017
"Places: New Hampshire"
. Forbes.
16 dekabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 yanvar
2018
"U.S. Census Bureau QuickFacts: New Hampshire"
. www.census.gov.
6 aprel 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 yanvar
2018
Sagapolutele, Fili.
"American Samoa Governor Says Small Economies 'Cannot Afford Any Reduction In Medicaid' | Pacific Islands Report"
. www.pireport.org. 3 fevral 2017.
24 fevral 2021 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2018
Stebbins, Samuel; Sauter, Michael B.; Comen, Evan; C. Frohlich, Thomas.
"America's Happiest (and Most Miserable) States"
. 247wallst.com. 1 fevral 2017.
7 aprel 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 yanvar
2018
Contempt for the poor in US drives cruel policies," says UN expert"
. OHCHR. 4 iyun 2018.
17 sentyabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 iyun
2018
"Interstate FAQ (Question #3)"
. Federal Highway Administration. 2006.
13 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 mart
2009
"Public Road and Street Mileage in the United States by Type of Surface"
. United States Department of Transportation.
2 yanvar 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
13 yanvar
2015
"China Expressway System to Exceed US Interstates"
. New Geography. Grand Forks, ND. 22 yanvar 2011.
17 sentyabr 2011 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 sentyabr
2011
"China overtakes US in car sales"
. The Guardian. London. 8 yanvar 2010.
9 sentyabr 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyul
2011
"Motor vehicles statistics
– countries compared worldwide"
. NationMaster.
26 dekabr 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 iyul
2011
"Household, Individual, and Vehicle Characteristics"
. 2001 National Household Travel Survey. U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics.
13 may 2005 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 avqust
2007
"Daily Passenger Travel"
. 2001 National Household Travel Survey. U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics.
13 may 2005 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 avqust
2007
"Vehicle Statistics: Cars Per Capita"
. Capitol Tires.
20 iyun 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Todorovich, Petra; Hagler, Yoav.
High Speed Rail in America
(PDF)
(Hesabat). America 2050. Yanvar 2011.
10 April 2011 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 may
2011
Renne, John L.; Wells, Jan S.
"Emerging European-Style Planning in the United States: Transit-Oriented Development"
(PDF)
. Rutgers University. 2003. səh.
2.
12 sentyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
11 iyun
2007
Benfield, Kaid.
"NatGeo surveys countries' transit use: guess who comes in last"
. Natural Resources Defense Council. 18 may 2009.
20 yanvar 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2015
"Intercity Passenger Rail: National Policy and Strategies Needed to Maximize Public Benefits from Federal Expenditures"
. U.S. Government Accountability Office. 13 noyabr 2006.
24 sentyabr 2008 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 iyun
2007
"The Economist Explains: Why Americans Don't Ride Trains"
The Economist
. 29 avqust 2013.
22 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 may
2015
"Amtrak Ridership Records"
. Amtrak. 8 iyun 2011.
9 may 2012 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 fevral
2012
McGill, Tracy.
"3 Reasons Light Rail Is an Efficient Transportation Option for U.S. Cities"
. MetaEfficient. 1 yanvar 2011.
7 may 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 iyun
2013
McKenzie, Brian.
"Modes Less Traveled—Bicycling and Walking to Work in the United States: 2008–2012"
(PDF)
. U.S. Census Bureau. may 2014.
13 may 2014 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
"Privatization"
. downsizinggovernment.org.
Cato Institute
27 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2014
"Scheduled Passengers Carried"
. International Air Transport Association (IATA). 2011.
2 yanvar 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 fevral
2012
"Preliminary World Airport Traffic and Rankings 2013 – High Growth Dubai Moves Up to 7th Busiest Airport"
. Airports Council International. 31 mart 2014.
1 aprel 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 may
2014
IEA Key World Energy Statistics Statistics
2013
Arxivləşdirilib
2014-09-02 at the
Wayback Machine
2012
Arxivləşdirilib
2013-03-09 at the
Wayback Machine
2011
Arxivləşdirilib
2011-10-27 at the
Wayback Machine
2010
Arxivləşdirilib
2010-10-11 at the
Wayback Machine
2009
Arxiv surəti
7 oktyabr 2013 tarixindən
Wayback Machine
saytında
Arxivləşdirilib
2013-10-07 at the
Wayback Machine
2006
Arxiv surəti
12 oktyabr 2009 tarixindən
Wayback Machine
saytında
Arxivləşdirilib
2009-10-12 at the
Wayback Machine
IEA
October, crude oil p. 11, coal p. 13 gas p. 15
"Diagram 1: Energy Flow, 2007"
(PDF)
. EIA Annual Energy Review. U.S. Dept. of Energy, Energy Information Administration. 2007.
18 iyun 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 iyun
2008
"Country Comparison: Refined Petroleum Products
− Consumption"
. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
3 dekabr 2017 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 may
2014
"BP Statistical Review of World Energy"
(XLS)
. British Petroleum. İyun 2007.
24 iyul 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 fevral
2010
Ames, Paul.
"Could fracking make the Persian Gulf irrelevant?"
. Salon. 30 may 2013.
30 may 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Since November, the United States has replaced Saudi Arabia as the world's biggest producer of crude oil. It had already overtaken Russia as the leading producer of natural gas.
"Atomic Renaissance"
. The Economist. London. 6 sentyabr 2007.
11 sentyabr 2007 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 sentyabr
2007
"China now no. 1 in CO2 emissions; USA in second position - the Netherlands Environmental Assessment Agency (MNP)"
. web.archive.org. 1 iyul 2007. Archived from the original on 1 iyul 2007
İstifadə tarixi:
11 may
2019
"U.S. energy-related CO2 emissions fell slightly in 2017 - Today in Energy - U.S. Energy Information Administration (EIA)"
. www.eia.gov.
31 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 may
2019
Roser, Max; Ritchie, Hannah.
"CO₂ and other Greenhouse Gas Emissions"
. Our World in Data. 11 may 2017.
4 iyul 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 may
2019
American Metropolitan Water Association.
"Implications of Climate Change for Urban Water Utilities – Main Report"
(PDF)
. Dekabr 2007.
2018-08-18 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 fevral
2009
National Academies' Water Information Center.
"Drinking Water Basics"
17 sentyabr 2008 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
26 fevral
2009
U.S. Environmental Protection Agency
"Water on Tap: What You Need to Know"
(PDF)
. 2003.
23 fevral 2009 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
23 fevral
2009
, p. 11
McLendon, Russell.
"How polluted is U.S. drinking water?"
Mother Nature Network
2 oktyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 oktyabr
2015
Adams, J. Q.; Strother-Adams, Pearlie.
Dealing with diversity
: the anthology
. Chicago: Kendall/Hunt Pub. 2001.
ISBN
978-0-7872-8145-8
Thompson, William E.; Hickey, Joseph V.
Society in focus
: an introduction to sociology (5th). Boston: Pearson/Allyn and Bacon. 2004.
ISBN
978-0-205-41365-2
Fiorina, Morris P.
; Peterson, Paul E.
The New American democracy (7th). London: Longman. 2010. səh.
97.
ISBN
978-0-205-78016-7
Holloway, Joseph E.
Africanisms in American culture (2nd). Bloomington: Indiana University Press. 2005. 18–38.
ISBN
978-0-253-21749-3
Johnson, Fern L.
Speaking culturally
: language diversity in the United States
. Sage Publications. 2000. səh.
116
ISBN
978-0-8039-5912-5
Richard Koch.
"Is Individualism Good or Bad?"
. Huffington Post. 10 iyul 2013.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Huntington, Samuel P.
Chapters 2–4 //
Who are We?: The Challenges to America's National Identity
. Simon & Schuster. 2004.
ISBN
978-0-684-87053-3
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
: also see
American's Creed
, written by
William Tyler Page
and adopted by Congress in 1918.
AP.
"Americans give record $295B to charity"
. USA Today. 25 iyun 2007.
5 oktyabr 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 oktyabr
2013
"International comparisons of charitable giving"
(PDF)
. Charities Aid Foundation. Noyabr 2006.
2014-12-24 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
4 oktyabr
2013
babtunde, Saka.
"10 Days That Changed History - NAIJA NEWS TODAY & LATEST BREAKING NEWS ™"
. www.newsliveng.com.
9 oktyabr 2020 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 may
2019
Clifton, Jon.
"More Than 100 Million Worldwide Dream of a Life in the U.S. More than 25% in Liberia, Sierra Leone, Dominican Republic want to move to the U.S"
. Gallup. 21 mart 2013.
10 yanvar 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2014
"A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries"
(PDF)
. Economic Policy Reforms: Going for Growth. OECD. 2010.
16 oktyabr 2011 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
20 sentyabr
2010
Blanden, Jo; Gregg, Paul; Machin, Stephen.
"Intergenerational Mobility in Europe and North America"
(PDF)
. Centre for Economic Performance. Aprel 2005.
23 iyun 2006 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
Gould, Elise.
"U.S. lags behind peer countries in mobility"
Economic Policy Institute
. 10 oktyabr 2012.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 iyul
2013
"Understanding Mobility in America"
. Center for American Progress. 26 aprel 2006.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Schneider, Donald.
"A Guide to Understanding International Comparisons of Economic Mobility"
. The Heritage Foundation. 29 iyul 2013.
3 avqust 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
22 avqust
2013
Winship, Scott.
"Overstating the Costs of Inequality"
(PDF)
. National Affairs. Yaz 2013.
13 yanvar 2014 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 yanvar
2014
Gutfeld, Amon.
American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience. Brighton and Portland: Sussex Academic Press. 2002. səh.
65.
ISBN
978-1-903900-08-6
Zweig, Michael.
What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century. Ithaca, NY: Cornell University Press. 2004.
ISBN
978-0-8014-8899-3
"Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech"
. Education Resource Information Center.
20 aprel 2008 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
27 yanvar
2007
Eichar, Douglas.
Occupation and Class Consciousness in America
. Westport, CT: Greenwood Press. 1989.
ISBN
978-0-313-26111-4
O'Keefe, Kevin.
The Average American
. New York: PublicAffairs. 2005.
ISBN
978-1-58648-270-1
"Wheat Info"
. Wheatworld.org.
11 oktyabr 2009 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 yanvar
2015
"Traditional Indigenous Recipes"
. American Indian Health and Diet Project.
26 sentyabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 sentyabr
2014
Sidney Wilfred Mintz.
Tasting Food, Tasting Freedom: Excursions Into Eating, Culture, and the Past
. Beacon Press. 1996. 134–.
ISBN
978-0-8070-4629-6
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Angus K. Gillespie; Jay Mechling.
American Wildlife in Symbol and Story
. Univ. of Tennessee Press. 1995. 31–.
ISBN
978-1-57233-259-1
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 dekabr
2018
Klapthor, James N.
"What, When, and Where Americans Eat in 2003"
. Newswise/Institute of Food Technologists. 23 avqust 2003.
15 yanvar 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
19 iyun
2007
H, D.
"The coffee insurgency"
. The Economist.
22 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 yanvar
2015
Smith, 2004
, pp. 131–132
Levenstein, 2003
, pp. 154–155
Harvey A. Levenstein.
Revolution at the Table: The Transformation of the American Diet
. University of California Press. 1988. səh.
3.
ISBN
978-0-520-23439-0
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Jennifer Jensen Wallach.
How America Eats: A Social History of U.S. Food and Culture
. Rowman & Littlefield. 2013. səh.
xi.
ISBN
978-1-4422-0874-2
5 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Breadsley, Eleanor.
"Why McDonald's in France Doesn't Feel Like Fast Food"
. NPR.
28 aprel 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 yanvar
2015
"When Was the First Drive-Thru Restaurant Created?"
. Wisegeek.org.
28 yanvar 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
15 yanvar
2015
Chapman, Roger; Ciment, James.
Culture Wars: An Encyclopedia of Issues, Viewpoints, and Voices
. New York: M.E. Sharpe. 2010.
413
–14.
ISBN
978-0-7656-1761-3
Isganaitis, Elvira; Lustig, Robert H.
"Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity"
Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology
. 25 (12). 15 sentyabr 2005: 2451–2462.
doi
10.1161/01.ATV.0000186208.06964.91
PMID
16166564
2 sentyabr 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 iyun
2007
"Let's Eat Out: Americans Weigh Taste, Convenience, and Nutrition"
(PDF)
. U.S. Dept. of Agriculture.
7 dekabr 2009 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 iyun
2007
Harold, Bloom
Emily Dickinson
. Broomall, PA: Chelsea House Publishers. 1999. səh.
ISBN
978-0-7910-5106-1
Buell, Lawrence.
"The Unkillable Dream of the Great American Novel:
Moby-Dick
as Test Case"
. American Literary History. 20 (1–2). Spring–Summer 2008: 132–155.
doi
10.1093/alh/ajn005
ISSN
0896-7148
21 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 dekabr
2018
Edward, Quinn.
A dictionary of literary and thematic terms (2nd). Facts On File. 2006. səh.
361.
ISBN
978-0-8160-6243-0
David, Seed.
A companion to twentieth-century United States fiction. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell. 2009. səh.
76.
ISBN
978-1-4051-4691-3
Jeffrey, Meyers.
Hemingway
: A biography
. New York: Da Capo Press. 1999. səh.
139
ISBN
978-0-306-80890-6
Lesher, Linda Parent.
The Best Novels of the Nineties: A Reader's Guide
. McFarland. 2000. səh.
109.
ISBN
978-1-4766-0389-6
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 dekabr
2018
Summers, Lawrence H.
"The Great Liberator"
. The New York Times. 19 noyabr 2006.
9 iyul 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 may
2013
McFadden, Robert D.
"James M. Buchanan, Economic Scholar and Nobel Laureate, Dies at 93"
. The New York Times. 9 yanvar 2013.
15 may 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 may
2013
Brown, Milton W.
The Story of the Armory Show
(2nd). New York: Abbeville Press. 1963.
ISBN
978-0-89659-795-2
Janson, Horst Woldemar; Janson, Anthony F.
History of Art: The Western Tradition
. Prentice Hall Professional. 2003. səh.
955.
ISBN
978-0-13-182895-7
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 dekabr
2018
Davenport, Alma.
The History of Photography: An Overview
. UNM Press. 1991. səh.
67.
ISBN
978-0-8263-2076-6
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
29 dekabr
2018
Moran, Eugene V.
A People's History of English and American Literature
. Nova Publishers. 2002. səh.
228.
ISBN
978-1-59033-303-7
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2019
Biddle, Julian.
What Was Hot!: Five Decades of Pop Culture in America
. New York: Citadel. 2001. səh.
ix.
ISBN
978-0-8065-2311-8
Hartman, Graham.
"Metallica's 'Black album' is Top-Selling Disc of last 20 years"
. Loudwire. 5 yanvar 2012.
7 noyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2015
Vorel, Jim.
"Eagles tribute band landing at Kirkland"
. Herald & Review. 27 sentyabr 2012.
10 iyun 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2015
"Aerosmith will rock Salinas with July concert"
. 2 fevral 2015.
14 avqust 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2015
"Taylor Swift: Teen idol to 'biggest pop artist in the world
. The Tennessean. 24 sentyabr 2015.
22 dekabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2019
Lynch, Gerald.
"Britney Spears is the most searched for celebrity of the decade"
. Tech Digest.
24 sentyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2015
"Katy Perry: now the world's richest (famous) woman"
. the Guardian.
11 noyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Rosen, Jody.
"Beyoncé: The Woman on Top of the World"
. The New York Times.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2019
"BBC – Imagine – Jay-Z: He Came, He Saw, He Conquered"
. bbc.co.uk.
14 yanvar 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
"Introducing the King of Hip-Hop"
. Rolling Stone.
19 sentyabr 2011 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
25 oktyabr
2015
Ben Westhoff.
"The enigma of Kanye West – and how the world's biggest pop star ended up being its most reviled, too"
. the Guardian.
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 yanvar
2019
"Nigeria surpasses Hollywood as world's second-largest film producer"
Press-reliz
). United Nations. 5 may 2009.
7 iyul 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 fevral
2013
Billboard
. Nielsen Business Media, Inc. 29 aprel 1944. səh.
68.
ISSN
0006-2510
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 yanvar
2019
"John Landis Rails Against Studios: 'They're Not in the Movie Business Anymore
. The Hollywood Reporter.
3 mart 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 yanvar
2015
#apostrophe_markup
Krasniewicz, Louise; Disney, Walt.
Walt Disney: A Biography
. ABC-CLIO. 2010. səh.
10.
ISBN
978-0-313-35830-2
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 yanvar
2019
Matthews, Charles.
"Book explores Hollywood 'Golden Age' of the 1960s-'70s"
. The Washington Post. 3 iyun 2011.
12 dekabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 avqust
2015
Banner, Lois.
"Marilyn Monroe, the eternal shape shifter"
. Los Angeles Times. 5 avqust 2012.
6 mart 2016 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 avqust
2015
Rick, Jewell.
"John Wayne, an American Icon"
. University of Southern California. 8 avqust 2008.
22 avqust 2008 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 avqust
2015
Greven, David.
Psycho-Sexual: Male Desire in Hitchcock, De Palma, Scorsese, and Friedkin
. University of Texas Press. 2013. səh.
23.
ISBN
978-0-292-74204-8
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Morrison, James.
Passport to Hollywood: Hollywood Films, European Directors
. SUNY Press. 1998. səh.
11.
ISBN
978-0-7914-3938-8
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Turow, Joseph.
Media Today: An Introduction to Mass Communication
. Taylor & Francis. 2011. səh.
434.
ISBN
978-1-136-86402-5
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Village Voice
: 100 Best Films of the 20th century (2001)
Arxiv surəti
31 mart 2014 tarixindən
Wayback Machine
saytında
Arxivləşdirilib
2014-03-31 at the
Wayback Machine
. Filmsite.
"Sight & Sound Top Ten Poll 2002"
. British Film Institute. 2002.
5 noyabr 2002 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
"AFI's 100 Years"
. American Film Institute.
18 avqust 2015 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 yanvar
2015
Drowne, Kathleen Morgan; Huber, Patrick.
The 1920's
. Greenwood Publishing Group. 2004. səh.
236.
ISBN
978-0-313-32013-2
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Kroon, Richard W.
A/V A to Z: An Encyclopedic Dictionary of Media, Entertainment and Other Audiovisual Terms
. McFarland. 2014. səh.
338.
ISBN
978-0-7864-5740-3
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
"Top 10 Most Popular Sports in America 2017"
. SportsInd. 28 oktyabr 2016.
6 iyun 2017 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
8 iyun
2017
Krane, David K.
"Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation's Favorite Sport"
. Harris Interactive. 30 oktyabr 2002.
9 iyul 2010 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 sentyabr
2007
MacCambridge, Michael (2004).
America's Game: The Epic Story of How Pro Football Captured a Nation
. New York: Random House.
ISBN
0-375-50454-0
"Passion for College Football Remains Robust"
. National Football Foundation. 19 mart 2013.
7 aprel 2014 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
1 aprel
2014
"Global sports market to hit $141 billion in 2012"
. Reuters. 18 iyun 2008.
4 oktyabr 2013 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 iyul
2013
Chase, Chris.
"The 10 most fascinating facts about the all-time Winter Olympics medal standings"
. USA Today. 7 fevral 2014.
15 dekabr 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 fevral
2014
Loumena, Dan.
"With Sochi Olympics approaching, a history of Winter Olympic medals"
. Los Angeles Times. 6 fevral 2014.
3 mart 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
28 fevral
2014
Liss, Howard.
Lacrosse
(Funk & Wagnalls, 1970) pg 13.
"As American as Mom, Apple Pie and Football? Football continues to trump baseball as America's Favorite Sport"
(PDF)
. Harris Interactive. 16 yanvar 2014.
9 mart 2014 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
2 iyul
2014
Cowen, Tyler; Grier, Kevin.
"What Would the End of Football Look Like?"
. Grantland/ESPN. 9 fevral 2012.
16 noyabr 2013 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 fevral
2012
Hodgetts, Rob.
"Will U.S. learn to love rugby?"
. CNN. 4 mart 2016.
31 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
17 yanvar
2019
"Streaming TV Services: What They Cost, What You Get"
. NYTimes.com. Associated Press. 12 oktyabr 2015.
15 oktyabr 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
12 oktyabr
2015
"TV Fans Spill into Web Sites"
. eMarketer. 7 iyun 2007.
24 iyun 2010 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 iyun
2007
Waits, Jennifer.
"Number of U.S. Radio Stations on the Rise, Especially LPFM, according to New FCC Count"
. Radio Survivor. 17 oktyabr 2014.
28 dekabr 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 yanvar
2015
Brenda Shaffer.
The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy
. MIT Press. 2006. səh.
116.
ISBN
978-0-262-19529-4
3 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 yanvar
2019
Daniels, Les
Superman: The Complete History (1st). Titan Books. 1998. səh.
11.
ISBN
978-1-85286-988-5
"Top Sites in United States"
. Alexa. 2014.
9 aprel 2016 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 oktyabr
2014
"Spanish Newspapers in United States"
. W3newspapers.
21 avqust 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 avqust
2014
"Spanish Language Newspapers in the USA
: Hispanic Newspapers
: Periódiscos en Español en los EE.UU"
. Onlinenewspapers.com.
26 iyun 2014 tarixində
orijinalından
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
5 avqust
2014
Biblioqrafiya
redaktə
vikimətni redaktə et
Acharya, Viral V.; Cooley, Thomas F.; Richardson, Matthew P.; Walter, Ingo.
Regulating Wall Street: The Dodd-Frank Act and the New Architecture of Global Finance. Wiley. 2010. səh.
592.
ISBN
978-0-470-76877-8
Baptist, Edward E.
The Half Has Never Been Told: Slavery and the Making of American Capitalism. Basic Books. 2014.
ISBN
978-0-465-00296-2
Barth, James; Jahera, John.
"US Enacts Sweeping Financial Reform Legislation". Journal of Financial Economic Policy. 2 (3). 2010: 192–195.
doi
10.1108/17576381011085412
Berkin, Carol; Miller, Christopher L.; Cherny, Robert W.; Gormly, James L.
Making America: A History of the United States, Volume I: To 1877
. Cengage Learning. 2007. səh.
75.
ISBN
978-0-618-99485-4
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
Bianchine, Peter J.; Russo, Thomas A.
"The Role of Epidemic Infectious Diseases in the Discovery of America". Allergy and Asthma Proceedings. 13 (5). 1992: 225–232.
doi
10.2500/108854192778817040
PMID
1483570
#accessdate_missing_url
Blakeley, Ruth.
State Terrorism and Neoliberalism: The North in the South
. Routledge. 2009.
ISBN
978-0-415-68617-4
14 iyun 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
Boyer, Paul S.; Clark Jr., Clifford E.; Kett, Joseph F.; Salisbury, Neal; Sitkoff, Harvard; Woloch, Nancy.
The Enduring Vision: A History of the American People
. Cengage Learning. 2007. səh.
588.
ISBN
978-0-618-80161-9
16 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Brokenshire, Brad.
Washington State Place Names
. Caxton Press. 1993.
ISBN
978-0-87004-562-2
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 oktyabr
2017
Calloway, Colin G.
New Worlds for All: Indians, Europeans, and the Remaking of Early America
JHU Press
. 1998. səh.
229.
ISBN
978-0-8018-5959-5
Cobarrubias, Juan.
Progress in Language Planning: International Perspectives
. Walter de Gruyter. 1983.
ISBN
978-90-279-3358-4
19 oktyabr 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Cowper, Marcus.
National Geographic History Book: An Interactive Journey
. National Geographic Society. 2011.
ISBN
978-1-4262-0679-5
26 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Davis, Kenneth C.
Don't know much about the Civil War
. New York: William Marrow and Co. 1996. səh.
518
ISBN
978-0-688-11814-3
Daynes, Byron W.; Sussman, Glen.
White House Politics and the Environment: Franklin D. Roosevelt to George W. Bush
Texas A&M University Press
. 2010. səh.
320.
ISBN
978-1-60344-254-1
OCLC
670419432
10 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Presidential environmental policies, 1933–2009
Erlandson, Jon M; Rick, Torben C; Vellanoweth, Rene L.
A Canyon Through Time: Archaeology, History, and Ecology of the Tecolote Canyon Area, Santa Barbara County
. California: University of Utah Press. 2008.
ISBN
978-0-87480-879-7
23 mart 2019 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Fagan, Brian M.
Ancient Lives: An Introduction to Archaeology and Prehistory
. Routledge. 2016.
ISBN
978-1-317-35027-9
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 yanvar
2019
Feldstein, Sylvan G.; Fabozzi, Frank J.
The Handbook of Municipal Bonds
John Wiley & Sons
. 2011. səh.
1376.
ISBN
978-1-118-04494-0
29 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Ferguson, Thomas; Rogers, Joel.
"The Myth of America's Turn to the Right"
. The Atlantic. 257 (5). 1986: 43–53.
8 noyabr 2020 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 mart
2013
Fladmark, K.R.
"Routes: Alternate Migration Corridors for Early Man in North America". American Antiquity. 44 (1). 2017: 55–69.
doi
10.2307/279189
ISSN
0002-7316
JSTOR
279189
Flannery, Tim.
The Eternal Frontier: An Ecological History of North America and Its Peoples
. Open Road + Grove/Atlantic. 2015.
ISBN
978-0-8021-9109-0
10 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Fraser, Steve; Gerstle, Gary.
The Rise and Fall of the New Deal Order: 1930–1980
. American History: Political science. Princeton University Press. 1989. səh.
311.
ISBN
978-0-691-00607-9
Gaddis, John Lewis.
The United States and the Origins of the Cold War, 1941–1947
. Columbia University Press. 1972.
ISBN
978-0-231-12239-9
Gelo, Daniel J.
Indians of the Great Plains
. Taylor & Francis. 2018.
ISBN
978-1-351-71812-7
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Greg, Percy.
History of the United States from the Foundation of Virginia to the Reconstruction of the Union
. West, Johnston & Company. 1892.
17 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
García, Ofelia.
Bilingual Education in the 21st Century: A Global Perspective
. John Wiley & Sons. 2011.
ISBN
978-1-4443-5978-7
1 iyul 2014 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Gold, Susan Dudley.
United States V. Amistad: Slave Ship Mutiny
. Marshall Cavendish. 2006. səh.
144
ISBN
978-0-7614-2143-6
Gordon, John Steele
An Empire of Wealth: The Epic History of American Economic Power
. HarperCollins. 2004.
ISBN
978-0-06-009362-4
17 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
Graebner, Norman A.; Burns, Richard Dean; Siracusa, Joseph M.
Reagan, Bush, Gorbachev: Revisiting the End of the Cold War
. Praeger Security International Series. Greenwood Publishing Group. 2008. səh.
180.
ISBN
978-0-313-35241-6
Haines, Michael Robert; Haines, Michael R.; Steckel, Richard H.
A Population History of North America
. Cambridge University Press. 2000.
ISBN
978-0-521-49666-7
14 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Haymes, Stephen; Vidal de Haymes, Maria; Miller, Reuben, redaktorlar
The Routledge Handbook of Poverty in the United States
. Routledge. 2014.
ISBN
978-0-415-67344-0
17 iyun 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Haviland, William A.; Walrath, Dana; Prins, Harald E.L.
Evolution and Prehistory: The Human Challenge
. Cengage Learning. 2013.
ISBN
978-1-285-06141-2
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Hoopes, Townsend; Brinkley, Douglas.
FDR and the Creation of the U.N
. Yale University Press. 1997.
ISBN
978-0-300-08553-2
Ingersoll, Thomas N.
The Loyalist Problem in Revolutionary New England
. Cambridge University Press. 2016.
ISBN
978-1-107-12861-3
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Inghilleri, Moira.
Translation and Migration
. Taylor & Francis. 2016.
ISBN
978-1-315-39980-5
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 yanvar
2019
Jacobs, Lawrence R.
Health Care Reform and American Politics: What Everyone Needs to Know: What Everyone Needs to Know
. Oxford University Press. 2010.
ISBN
978-0-19-978142-3
Johnson, Paul.
A History of the American People
. HarperCollins. 1997.
ISBN
978-0-06-195213-5
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
Kurian, George T., redaktorEncyclopedia of American studies. New York: Grolier Educational. 2001.
ISBN
978-0-7172-9222-6
OCLC
46343385
Joseph, Paul.
The Sage Encyclopedia of War: Social Science Perspectives
. Sage Publications. 2016.
ISBN
978-1-4833-5988-5
6 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
24 noyabr
2017
Kessel, William B.; Wooster, Robert.
Encyclopedia of Native American Wars and Warfare
Facts on File
library of American History. Infobase Publishing. 2005. səh.
398.
ISBN
978-0-8160-3337-9
3 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Kidder, David S.; Oppenheim, Noah D.
The Intellectual Devotional: American History: Revive Your Mind, Complete Your Education, and Converse Confidently about Our Nation's Past
. Rodale. 2007.
ISBN
978-1-59486-744-6
4 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Kruse, Kevin M.
One Nation Under God: How Corporate America Invented Christian America
. Basic Books. 2015.
ISBN
978-0-465-04949-3
Leckie, Robert
None died in vain: The Saga of the American Civil War
. New York: Harper-Collins. 1990. səh.
682.
ISBN
978-0-06-016280-1
3 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Lockard, Craig.
Societies, Networks, and Transitions, Volume B: From 600 to 1750
. Cengage Learning. 2010.
ISBN
978-1-111-79083-7
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
31 oktyabr
2017
Martinez, Donna; Bordeaux, Jennifer L. Williams.
50 Events That Shaped American Indian History: An Encyclopedia of the American Mosaic
2 volumes
. ABC-CLIO. 2016.
ISBN
978-1-4408-3577-3
4 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 yanvar
2019
Martinez, Donna; Sage, Grace; Ono, Azusa.
Urban American Indians: Reclaiming Native Space: Reclaiming Native Space
. ABC-CLIO. 2016.
ISBN
978-1-4408-3208-6
7 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 yanvar
2019
Martone, Eric.
Italian Americans: The History and Culture of a People
. ABC-CLIO. 2016.
ISBN
978-1-61069-995-2
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Leffler, Melvyn P.
The emergence of an American grand strategy, 1945–1952 // Westad, Odd Arne (redaktor). The Cambridge History of the Cold War
(ingilis)
. 1: Origins. Cambridge: Cambridge University Press. 2010. 67–89.
ISBN
978-0-521-83719-4
OCLC
309835719
Lemon, James T.
Colonial America in the 18th Century // Mitchell, Robert D.; Groves, Paul A. (redaktorlar ).
North America: the historical geography of a changing continent
(PDF)
. Rowman & Littlefield. 1987.
23 yanvar 2013 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
Lien, Arnold Johnson.
Studies in History, Economics, and Public Law
. 54. New York: Columbia University. 1913. səh.
604.
Weierman, Karen Woods.
One Nation, One Blood: Interracial Marriage In American Fiction, Scandal, And Law, 1820–1870
. University of Massachusetts Press. 2005. səh.
214.
ISBN
978-1-55849-483-1
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Levenstein, Harvey.
Revolution at the Table: The Transformation of the American Diet
. Berkeley and Los Angeles: University of California Press. 2003.
ISBN
978-0-520-23439-0
Mann, Kaarin.
"Interracial Marriage in Early America: Motivation and the Colonial Project"
(PDF)
. Michigan Journal of History (Fall). 2007.
15 may 2013 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
McKenna, George.
The Puritan Origins of American Patriotism
. Yale University Press. 2007.
ISBN
978-0-300-10099-0
17 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Meltzer, David J.
First Peoples in a New World: Colonizing Ice Age America
. University of California Press. 2009.
ISBN
978-0-520-94315-5
11 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
The New York Times.
The New York Times Guide to Essential Knowledge: A Desk Reference for the Curious Mind
(2nd). St. Martin's Press. 2007.
ISBN
978-0-312-37659-8
Mostert, Mary.
The Threat of Anarchy Leads to the Constitution of the United States
. CTR Publishing, Inc. 2005.
ISBN
978-0-9753851-4-2
2 aprel 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Onuf, Peter S.
The Origins of the Federal Republic: Jurisdictional Controversies in the United States, 1775–1787
. University of Pennsylvania Press. 2010.
ISBN
978-0-8122-0038-6
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Perdue, Theda; Green, Michael D.
The Columbia Guide to American Indians of the Southeast
. Columbia University Press. 2005.
ISBN
978-0-231-50602-1
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Price, David A.
Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of a New Nation
. Random House. 2003.
ISBN
978-0-307-42670-3
14 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Quirk, Joel.
The Anti-Slavery Project: From the Slave Trade to Human Trafficking
. University of Pennsylvania Press. 2011. səh.
344.
ISBN
978-0-8122-4333-8
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Ranlet, Philip.
Vaughan, Alden T. (redaktor). New England Encounters: Indians and Euroamericans Ca. 1600–1850. North Eastern University Press. 1999.
Rausch, David A.
Native American Voices
. Grand Rapids: Baker Books. 1994. səh.
180.
ISBN
978-0-8010-7773-9
Remini, Robert V.
The House: The History of the House of Representatives
. HarperCollins. 2007.
ISBN
978-0-06-134111-3
13 iyun 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Richter, Daniel K.; Merrell, James H., redaktorlar
Beyond the covenant chain
: the Iroquois and their neighbors in Indian North America, 1600–1800
. University Park: Pennsylvania State University Press. 2003.
ISBN
978-0-271-02299-4
OCLC
51306167
17 sentyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Ripper, Jason.
American Stories: To 1877
. M.E. Sharpe. 2008. səh.
299.
ISBN
978-0-7656-2903-6
4 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Russell, John Henderson.
The Free Negro in Virginia, 1619–1865
. Johns Hopkins University. 1913. səh.
196.
Safire, William.
No Uncertain Terms: More Writing from the Popular "On Language" Column in The New York Times Magazine
. Simon and Schuster. 2003.
ISBN
978-0-7432-4955-3
17 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Samuel, Bunford.
Secession and Constitutional Liberty: In which is Shown the Right of a Nation to Secede from a Compact of Federation and that Such Right is Necessary to Constitutional Liberty and a Surety of Union
. Neale publishing Company. 1920.
17 avqust 2022 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Savage, Candace.
Prairie: A Natural History
. Greystone Books. 2011.
ISBN
978-1-55365-899-3
6 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Schneider, Dorothy; Schneider, Carl J.
Slavery in America
. Infobase Publishing. 2007. səh.
554.
ISBN
978-1-4381-0813-1
7 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Schultz, David Andrew.
Encyclopedia of the United States Constitution
. Infobase Publishing. 2009. səh.
904.
ISBN
978-1-4381-2677-7
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Sider, Sandra.
Handbook to Life in Renaissance Europe
. Oxford University Press. 2007.
ISBN
978-0-19-533084-7
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
Simonson, Peter.
Refiguring Mass Communication: A History
. Urbana: University of Illinois Press. 2010.
ISBN
978-0-252-07705-0
12 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 oktyabr
2017
He held high the Declaration of Independence, the Constitution, and the nation's unofficial motto,
e pluribus unum
, even as he was recoiling from the party system in which he had long participated.
Smith, Andrew F.
The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America. New York: Oxford University Press. 2004. 131–132.
ISBN
978-0-19-515437-5
Soss, Joe.
Hacker, Jacob S.; Mettler, Suzanne (redaktorlar ).
Remaking America: Democracy and Public Policy in an Age of Inequality
. Russell Sage Foundation. 2010.
ISBN
978-1-61044-694-5
Stannard, David E.
American Holocaust: The Conquest of the New World
. New York: Oxford University Press. 1993.
ISBN
978-0-19-508557-0
Tadman, Michael.
"The Demographic Cost of Sugar: Debates on Slave Societies and Natural Increase in the Americas"
. American Historical Review. 105 (5). 2000: 1534–1575.
doi
10.2307/2652029
JSTOR
2652029
Taylor, Alan.
Eric Foner (redaktor).
American Colonies: The Settling of North America
. New York: Penguin Books. 2002.
ISBN
978-0-670-87282-4
Thornton, Russell.
American Indian Holocaust and Survival: A Population History Since 1492
. Civilization of the American Indian. 186. University of Oklahoma Press. 1987. səh.
49.
ISBN
978-0-8061-2220-5
Thornton, Russell.
Studying Native America: Problems and Prospects
. Univ of Wisconsin Press. 1998.
ISBN
978-0-299-16064-7
10 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Vaughan, Alden T.
New England Encounters: Indians and Euroamericans Ca. 1600–1850. North Eastern University Press. 1999.
Volo, James M.; Volo, Dorothy Denneen.
Family Life in Native America
. ABC-CLIO. 2007.
ISBN
978-0-313-33795-6
16 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
16 yanvar
2019
Walton, Gary M.; Rockoff, Hugh.
History of the American Economy
. Cengage Learning. 2009.
ISBN
978-0-324-78662-0
6 oktyabr 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
Waters, M.R.; Stafford, T W.
"Redefining the Age of Clovis: Implications for the Peopling of the Americas"
. Science. 315 (5815). 2007: 1122–1126.
Bibcode
2007Sci...315.1122W
doi
10.1126/science.1137166
ISSN
0036-8075
PMID
17322060
Weiss, Edith Brown; Jacobson, Harold Karan.
Engaging Countries: Strengthening Compliance with International Environmental Accords
. MIT Press. 2000.
ISBN
978-0-262-73132-4
13 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
20 yanvar
2019
Williams, Daniel K.
"Questioning Conservatism's Ascendancy: A Reexamination of the Rightward Shift in Modern American Politics; {Reviews in American History}"
(PDF)
. Reviews in American History. 40 (2). 2012: 325–331.
doi
10.1353/rah.2012.0043
17 mart 2013 tarixində
orijinalından
(PDF)
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 mart
2013
Wilson, Wendy S.; Thompson, Lloyd M.
Native Americans: An Interdisciplinary Unit on Converging Cultures
. Walch Publishing. 1997.
ISBN
978-0-8251-3332-9
Winchester, Simon.
The men who United the States
. Harper Collins. 2013.
198
, 216, 251, 253.
ISBN
978-0-06-207960-2
Zinn, Howard
A People's History of the United States
Harper Perennial
Modern Classics. 2005.
ISBN
978-0-06-083865-2
İnternet mənbələri
Country Profile: United States of America
. BBC News. London. 22 aprel 2008.
27 iyun 2017 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
18 may
2008
Cohen, Eliot A.
History and the Hyperpower
. Foreign Affairs. Washington, DC. İyul–Avqust 2004.
2014-12-18 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
14 iyul
2006
"Slavery and the Slave Trade in Rhode Island"
15 mart 2015 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 avqust
2018
"History of "In God We Trust
. U.S. Department of the Treasury. 8 mart 2011.
17 yanvar 2012 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
23 fevral
2013
Early History, Native Americans, and Early Settlers in Mercer County
. Mercer County Historical Society. 2005.
10 mart 2005 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
6 aprel
2016
Hayes, Nick.
"Looking back 20 years: Who deserves credit for ending the Cold War?"
. MinnPost. 6 noyabr 2009.
14 avqust 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
11 mart
2013
"59e. The End of the Cold War"
. USHistory.org. Independence Hall Association.
1 may 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
10 mart
2013
Levy, Peter B.
Encyclopedia of the Reagan-Bush Years
. ABC-CLIO. 1996. səh.
442.
ISBN
978-0-313-29018-3
"U.S. Census Bureau QuickFacts selected: United States"
. QuickFacts. U.S. Census Bureau. 2016.
2 fevral 2021 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
9 sentyabr
2017
Wallander, Celeste A.
"Western Policy and the Demise of the Soviet Union".
Journal of Cold War Studies
. 5 (4). 2003: 137–177.
doi
10.1162/152039703322483774
Gilens, Martin, Page, Benjamin I.
"Testing Theories of American Politics: Elites, Interest Groups, and Average Citizens"
(PDF)
Perspectives on Politics
. 12 (3). 2014: 564–581.
doi
10.1017/S1537592714001595
6 aprel 2020 tarixində
arxivləşdirilib
(PDF)
İstifadə tarixi:
27 dekabr
2018
Xarici keçidlər
redaktə
vikimətni redaktə et
Digər layihələrdə
Vikikitabda əlaqəli kitablar
Vikisitatda əlaqəli sitatlar
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
ABŞ
The World Factbook
-da
ABŞ
BBC News
-da
üçün əsas inkişaf proqnozları
from
International Futures
Hökumət
Official ABŞ Hökumətinin rəsmi veb-portalı
Hökumət saytlarına keçid
Palata
ABŞ Nümayəndələr Palatasının rəsmi saytı
Senat
ABŞ Senatının rəsmi saytı
Ağ Ev
ABŞ Prezidentinin rəsmi saytı
Ali Məhkəmə
ABŞ Ali Məhkəməsinin rəsmi saytı
Tarix
Tarixi sənədlər
İctimai Siyasət Araşdırmalar üçün Milli Mərkəzi tərəfindən toplanan
ABŞ-nin milli şuarları: Tarix və Konstitusiyonallıq
Dini tolerantlıq üzrə Ontario Məsləhətçiləri tərəfindən təhlil
ABŞ
Tarixi məlumatlar üçün toplanmış keçidlər
Xəritələr
ABŞ-nin milli atlası
ABŞ Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi xəritələri
Vikimedia Atlasda ABŞ
Amerikanın ölçüsü
ABŞ üçün sağlamlıq, təhsil, gəlir və demoqrafik məlumatlarla əlaqəli müxtəlif xəritə məlumatları
Şəkillər
ABŞ-nin şəkilləri
ABŞ
mövzularda
Gerb
Bayraq
Himn
Dövlət quruluşu
Konstitusiya
Parlament
İnzibati bölgü
Coğrafiya
Şəhərlər
Paytaxt
Əhali
Dillər
Tarix
İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı
Energetika
Valyuta
Mədəniyyət
Din
Kinematoqraf
Ədəbiyyat
Musiqi
Bayramlar
İdman
Təhsil
Elm
Nəqliyyat
Turizm
Poçt
tarixi və markaları
) •
İnternet
Silahlı qüvvələr
Xarici siyasət
Portal "ABŞ"
ABŞ-nin inzibati bölgüsü
Ştatlar
Alabama
Alyaska
Arizona
Arkanzas
Aydaho
Ayova
Cənubi Dakota
Cənubi Karolina
Corciya
Delaver
Florida
Havay
İllinoys
İndiana
Kaliforniya
Kanzas
Kentukki
Kolorado
Konnektikut
Luiziana
Massaçusets
Men
Merilend
Miçiqan
Minnesota
Mississippi
Missuri
Montana
Nebraska
Nevada
Nyu-Cersi
Nyu-Hempşir
Nyu-Meksiko
Nyu-York
Ohayo
Oklahoma
Oreqon
Pennsilvaniya
Qərbi Virciniya
Rod-Aylend
Şimali Dakota
Şimali Karolina
Tennessi
Texas
Vaşinqton
Vayominq
Vermont
Virciniya
Viskonsin
Yuta
Federal ərazi
Vaşinqton şəhəri
Federal torpaqlar
Amerika Samoası
Quam
Şimali Marian adaları
Puerto-Riko
ABŞ Vircin adaları
Kiçik adacıqlar
Beyker adası
Carvis adası
Conston rifi
Haulend adası
Kinqmen rifi
Miduey rifi
Navassa adası
Palmira rifi
Ueyk rifi
Hindi rezervləri
Hindi rezervlərinin siyahısı
Digər
Federal anklav
Sosial şəbəkələrdə
(ing.)
(isp.)
Foto, video və audio
Tematik saytlar
Qutenberq layihəsi
Giant Bomb
Open Directory Project
(ing.)
Lüğətlər və ensiklopediyalar
Böyük katalan
Böyük norveç
Qısa yəhudi
Kruqosvet
Laruss ensiklopediyası
American Cycl. (1879)
Britannica (9-cu)
Britannica (11-ci)
Britannica (12-ci)
Britannica (onlayn)
Brockhaus
Catholic (1997—…)
Treccani
Universalis
İsveçrə tarixi
Normativ yoxlama
BAV
ADV12370362
BIBSYS
90178739
BNC
a11444253
BNE
XX4575366
BNF
118636082
CiNii
DA00701402
GND
4078704-7
ICCU
BVEV001855
ISNI
0000000123315230
LCCN
n78095330
NDL
00871907
NKC
ge128584
NLA
35562417
NLG
5715
PTBNP
102017
LIBRIS
146174
SUDOC
026376598
VIAF
130168302
WorldCat VIAF
130168302
Mənbə — "
Kateqoriyalar
Vikipediya:Əlifba sırasına görə seçilmiş məqalələr
Əlifba sırasına görə dövlətlər
1784-cü ildə yaranmış dövlətlər və ərazilər
ABŞ
İngilis dilində danışılan ölkə və bölgələr
Federativ konstitusiya respublikaları
Böyük yeddilik ölkələri
Böyük səkkizlik ölkələri
G20 ölkələri
NATO üzvü olan ölkələr
BMT üzvü olan ölkələr
Gizli kateqoriyalar:
Vikipediya:Kartoçka daxilinə cədvəl əlavə olunan məqalələr
Articles with hatnote templates targeting a nonexistent page
Avtomatik ölçülü çoxsaylı şəkil istifadə edən səhifələr
Vikikitaba keçidi olan məqalələr
Vikisitata keçidi olan məqalələr
Vikianbara keçidi olan məqalələr
Kartographer uzantısından istifadə edən səhifələr
ABŞ
Mövzu əlavə et