Albert Eynşteyn — Vikipediya
Məzmuna keç
Vikipediya, azad ensiklopediya
Albert Eynşteyn
alm.
Albert Einstein
Doğum tarixi
14 mart
1879
1879-03-14
[…]
Doğum yeri
Ulm
Vürtemberq krallığı
Almaniya imperiyası
[…]
Vəfat tarixi
18 aprel
1955
1955-04-18
[…]
(76 yaşında)
Vəfat yeri
Prinstom
Merser əyaləti
Nyu-Cersi
ABŞ
[…]
Vəfat səbəbi
abdominal aort anevrizması
[d]
Dəfn yeri
Sağlamlıq və Tibb Milli Muzeyi
[d]
Həyat yoldaşları
Mileva Mariç
(1903–1919)
Elm sahəsi
nəzəri fizika
Elmi dərəcəsi
fizika üzrə fəlsəfə doktoru
[d]
(1906)
Elmi adları
akademik
(1913–)
İş yerləri
İsveçrə Əqli Mülkiyyət Federal İnstitutu
[d]
(1902–1909)
Karlov Universiteti
[d]
Sürix Universiteti
(1909–1911)
Karl və Ferdinand Universiteti
[d]
(1911–1912)
İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutu
(1912–1914)
Kayzer Uilhelm Cəmiyyəti
[d]
(1917–1933)
Prinston Universiteti
(1933–1955)
Leyden Universiteti
Bern Universiteti
(1908–1909)
Almaniya Fizika Cəmiyyəti
[d]
(1916–1918)
Humboldt adına Berlin Universiteti
(1914–1933)
Prussiya Elmlər Akademiyası
[d]
(1914–1933)
Ali Araşdırmalar İnstitutu
[d]
Leyden Universiteti
(1920–1946)
Bern
Berkli Kaliforniya Universiteti
Təhsili
İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutu
(1896–1900)
Sürix Universiteti
(–1905)
10
Elmi rəhbərləri
Alfred Klyayner
[d]
11
Henrix Burxart
[d]
11
Henrix Fridrix Veber
[d]
Tanınır
Ümumi nisbilik
Xüsusi nisbilik
Fotoelektrik effekt
E = mc 2 (kütlə-enerji ekvivalenti)
E = hf (Plank-Eynşteyn əlaqəsi)
Brownian hərəkət nəzəriyyəsi
Eynşteyn sahə tənlikləri
Bose-Einstein statistikası
Bose-Einstein kondensatı
Qravitasiya dalğası
Kosmoloji sabit
Vahid sahə nəzəriyyəsi
EPR paradoksu
Ansamblın tərcüməsi
Üzvlüyü
London Kral Cəmiyyəti
Prussiya Elmlər Akademiyası
[d]
Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyası
(1932–)
Amerika Fəlsəfə Cəmiyyəti
[d]
(1930–)
Bavariya Elmlər Akademiyası
[d]
Göttingen Elmlər Akademiyası
[d]
Fransa Elmlər Akademiyası
İsveç Kral Elmlər Akademiyası
Niderland Kral İncəsənət və Elmlər Akademiyası
[d]
Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası
Rusiya Elmlər Akademiyası
(1922–)
12
ABŞ Milli Elmlər Akademiyası
(1922–)
ABŞ Milli Elmlər Akademiyası
(1942–)
13
Yaponiya Elmlər Akademiyası
(1950–)
14
Dei Linçei Akademiyası
(1921–)
15
Mükafatları
alberteinstein.com
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Albert Eynşteyn
alm.
Albert Einstein
14 mart
1879
[…]
Ulm
Vürtemberq krallığı
[…]
18 aprel
1955
[…]
Prinstom
Nyu-Cersi
[…]
) —
alman
fiziki
16
; nəzəriyyəçi, müasir
nəzəri fizikanın
yaradıcılarından biri,
fizika üzrə Nobel mükafatı
laureatı (1921), ictimai xadim.
Almaniya
(1879–1893, 1914–1933),
İsveçrə
(1893–1914) və
ABŞ
-də yaşayıb (1933–1955). Dünyanın 20-dən çox nüfuzlu universitetlərinin, o cümlədən bir çox elmlər akademiyasının,
SSRİ EA
-nın fəxri xarici üzvü (1926).
17
Adı
tarixdə 100 ən nüfuzlu şəxs
siyahısına daxil edilib.
İlk təhsilini
Münhendəki
Luitpold Gimnaziyasında alıb. 1894-cü ildə Hermann Eynşteynin iflası nəticəsində onlar
İtaliyaya
köçürlər. Albert təhsilini Münhendə davam etdirir. 1896-cı ildə
İsveçrəyə
təhsilini davam etdirmək üçün gedir və
İsveçrə Federal Politexnik Məktəbində
fizika və riyaziyyat müəllimi ixtisası üzrə təhsilini davam etdirir. 1903-cü ildə Mileva Maric ilə evlənir. Iki oğlu və 1 qızı dünyaya gəlir. 1905-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edir və 1909-cu ildə Sürix Universitetində professor kimi çalışmağa başlayır. 1911-ci ildə Praqa Universitetində fizika professoru olur. 1912-ci ildə Sürix Universitetinə geri dönüb riyaziyyatçı Marsel Qrossman ilə birgə fəaliyyət göstərir. 1914-cü ildə Berlin Universitetində professor kimi çalışmağa başlayır. Albert Eynşteyn alman vətəndaşı olsa da, 1933-cü ildə siyasi səbəblərə görə bundan imtina edib
ABŞ
-yə köçür və Prinston Universitetində professor kimi çalışmağa başladı. 1940-cı ildə Amerika vətəndaşı olur və 1945-ci ildə təqaüdə çıxır.
İkinci dünya müharibəsindən
sonra Albert Eynşteyn böyük şöhrət qazanır. Albert Eynşteyn Haim Ueytsman ilə Qüds Universitetində birgə çalışır. 1945-ci ildə prezident Ruzveltə yazdığı məktubunda fizik və mühəndislər tərəfindən nüvə silahının yaradılması barədə xəbər verir. "
Xirosima" və "Naqasaki" faciəsindən
sonra elmi kəşflərin insanlıq əleyhinə istifadə edilməsindən bir elm adamı kimi böyük peşmanlıq hissi keçirir və bundan sonra nüvə silahlarının yaradılmasına və istifadəsinə qarşı mübarizə aparır.
Atom bombası
Albert Eynşteynə,
Avropa
və
ABŞ
-dəki bir çox universitetlərdən fizika və tibb sahələrində qürurlu doktor dərəcəsini almağa haqq qazandırır.
Çalışmaları nəticəsində bir çox mükafatlar alır. Bunlar arasında "Kopli Nişanı" (1925) və "Franklin Nişanı" (1935) da var idi. 1921-ci ildə fizika sahəsində fotoeffekt bağlı işlərinə görə
Nobel mükafatı
na layiq görülür. Albert Eynşteyn 18 aprel 1955-ci ildə Prinstonda vəfat edir.
Nisbilik nəzəriyyəsi və xüsusilə,
kütlə və enerjinin ekvivalentliyi
mc
münasibətinə görə məşhurdur. 1921-ci ildə nəzəri fizika elmindəki xidmətlərinə və ələlxüsus da fotoelektrik effektinin kəşfinə görə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Eynşteynin fizika elminə bəxş etdiyi digər töhfələr arasında xüsusi nisbilik nəzəriyyəsi, ümumi nisbilik nəzəriyyəsi, mexanikanın klassik problemləri və onların kvant fizikasına tətbiqi məsələləri, məhlullarda
Broun hərəkətinin
izahı, tək atomlu qazların kvant nəzəriyyəsi, aşağı şüalanma sıxlıqlarında işığın istilik xüsusiyyətləri (Foton nəzəriyyəsi) və digər elmi tədqiqat işlərini göstərmək olar.
1999-cu ildə "Time" jurnalının keçirdiyi səsverməyə əsasən "əsrin adamı", tanınmış fiziklər arasında keçirilmiş sorğulara görə isə bütün dövr və xalqların ən böyük fiziki adına layiq görülmüşdür. Müasir günümüzdə "Eynşteyn" adı dahi, düha kimi sözlərə sinonim kimi işlədilməkdədir.
Uşaqlığı və təhsili
redaktə
vikimətni redaktə et
1879-cu ildə
Almaniyanın
Ulm
şəhərində dünyaya gələn Albert Eynşteyn 1880-ci ildə ailəsi ilə birlikdə
Münhenə
köçmüşdür. Münhendə atası Herman Eynşteyn və əmisi Cakob elektrik şirkəti qurdular. Anası Paulina Eynşteyn istedadlı pianoçu idi. Onun özündən yaşca kiçik Maya adında bacısı var idi. Məktəbə getməzdən əvvəl danışmaqda çətinlik çəkdiyinə görə Alberti anası və atası həkimə aparmışdılar.
Albert Eynşteyn üç yaşında olarkən
Dörd yaşında xəstə olarkən atası onu əyləndirmək üçün ona maqnitli kompas verir. Hətta bu yaşda kompasın əqrəbinin hərəkəti onda böyük maraq oyatmışdı.
Herman və Paulina Eynşteyn yəhudi əsilli, lakin dindar olmayan ailə idilər. Dini əməllərdən daha çox uşaqlarının təhsillərini düşünürdülər. Albert beş yaşında olarkən onu daha yaxşı təhsil verdiyini düşündükləri Katolik Xristian məktəbinə yazdırırlar. Bundan sonra Albert buradakı kəskin qanunlardan narahat idi, lakin buna baxmayaraq həmişə yüksək qiymətlər alırdı.
Anası Paulina uşaqlarının kiçik yaşlarından musiqiyə bələd olmasını istəyirdi. Buna görə Alberti skripka, Mayanı isə piano dərslərinə aparırdı. Albert skripka dərslərinə altı yaşında başladı, on dörd yaşına qədər davam etdi.
Motsartın
əsərlərini çox bəyənir və onun sonatalarını çala bilmək üçün çox məşqlər edirdi.
Albert doqquz yaşı olarkən Katolik məktəbindən çıxır və təhsilini Luitpold Gimnaziyasında davam etdirir. Gimnaziya
Antik Yunanca
və
Latıncaya
böyük önəm verirdi. O burada Latın dili və riyaziyyat dərslərində ən yüksək qiymətləri alırdı. Gimnaziya orta məktəbdən daha möhkəm qaydalara tabe idi, buna görə Albert tez-tez müəllimlərlə mübahisə edir, müəllimlər isə onun azad və üsyankar xarakterini bəyənmirdilər.
Albertin ailəsi köhnə yəhudi ənənəsi olaraq həftədə bir gün kasıb bir tələbəni şam yeməyinə dəvət edirdilər. Maks Talmud adında yoxsul tələbənin onların evinə ziyarəti Albertin on yaşı olarkən başlamış və beş il davam etmişdi. Albert bu tələbə ilə söhbət etməkdən həzz alırdı, Talmud isə qısa vaxtda onun adi uşaq olmadığını başa düşmüşdü. On üç yaşı olarkən Talmudun gətirdiyi
Emanuel Kantın
kitabını oxumuş və onu başa düşməkdə qəti çətinlik çəkməmişdi.
On bir yaşı olarkən yəhudi ənənəsi olaraq evdə din dərsləri almağa başlayır. Bu dövrdə Albert dinə dərin meyil duymağa başladı, bütün dini vacib əməlləri mütəmadi olaraq yerinə yetirirdi. Lakin dinə olan marağı uzun çəkmədi. Bir il ərzində oxuduğu elmi kitabların dinlə uyğun olmadığını gördü və bütün dini qaydalara şübhə ilə yanaşmağa başladı.
1891-ci ildə əmisi Cakob ona cəbr kitabı gətirmişdi. Həmin il Albert
Pifaqor teoreminin
alternativ isbatını yaratdı. On altı yaşı olarkən isə öz ağlı sayəsində diferensial və inteqral hesabı ilə analitik həndəsəni öyrəndi.
1894-cü ildə 14 ildən sonra Albertin atası və əmisinin açdığı şirkət
iflas
etdi. Buna görə hər iki ailə İtaliyaya getmək qərarına gəldilər. Ailəsi Albertin Münhendə qalıb təhsilini tamamlamasına qərar verdilər. Albertin gimnaziyanı bitirməsinə hələ üç il qalmışdı, lakin üç ay Münhendə tək qaldıqdan sonra ağır depressiv hal yaşamağa başlayır. Həkimdən sinir sistemində olan gərginlik səbəbi ilə arayış aldı, gimnaziyadan tərk etdi və İtaliyaya ailəsinin yanına getdi.
İsveçrədəki təhsili
redaktə
vikimətni redaktə et
Təhsilini yarıda qoyan Albert ailəsinə Federal Politexnik Məktəbinə daxil olmağa söz verdi. Həmin məktəb diplom tələb etmədiyi üçün ondan yalnız imtahandan uğurla keçmək tələb olunurdu. İtaliyada yaşamaq Albert üçün çox rahat idi. O, burada çoxlu muzey, qalereya gəzirdi.
Albert Enşteyn militarizm və məcburi hərbi xidmətə də xoş münasibət bəsləmirdi. Atasına alman vətəndaşlığından çıxıb İsveçrə vətandaşı olmaq istədiyini bildirdi. Atası tərəddüd etsə, də lazım olan sənədləri imzaladı. 1896-cı ildə alman vətəndaşlığından çıxması haqqında sənədi əldə etsədə, 1901-ci ilə kimi İsveçrə vətəndaşı da ola bilmədi və beş il müddətində heç bir yerə aid olmadan yaşadı.
1895-ci ildə Politexnikə imtahan verdi. Bura imtahan vermək üçün on səkkiz yaşından böyük olmalı idi, lakin on altı yaşında olduğuna görə imtahan verə bilmək üçün xüsusi icazə sənədi aldı. Eynşteyn atasının tövsiyəsinə uyun olaraq mühəndislik bölümünə imtahan vermişdi. Riyaziyyat və fizikadan yüksək qiymətlər almasına baxmayaraq digər fənnlərdən yaxşı nəticə əldə etməmişdi. Politexnikin müdiri onun potensialını görüb İsveçrə məktəblərindən diplom alıb yenidən imtahan verməsini tövsiyə etmişdi. Ailəsi bu tövsiyəni qiymətləndirərək onu İsveçrə məktəblərindən birinə göndərirlər. Məktəbdəki təhsil mühiti onun xarakterinə çox uyğun idi, bütün imtahanları uğurla verərək 1896-cı ildə məktəbi bitirdi.
Məzun Eynşteyn lazım olan yaşdan altı yaş kiçik olmasına baxmayaraq Politexnikə qəbul olundu. Gələcək həyat yoldaşı, serbiya əsilli Mileva Maric ilə də burada tanış olur. Mileva bir il əczaçılıq oxuduqdan sonra fizika bölümündə təhsil almağa başlamışdı. Aralarında məhəbbət münasibəti yaranan bu gənclər təhsillərinin son ilində evlənməyə qərar verirlər. Onlar çox vaxt birlikdə fizika, kitablar haqqında söhbətlər edirdilər.
Albert Eynşteyn və həyat yoldaşı
Eynşteyn təhsilinin üçüncü ilində professor
Henrix Veberin
elektrotexnika laborotoriyasında dərs alır. Burada o həm də özünün icad etdiyi yenilikləri də sınaqdan keçirirdi. Veberə qarşı olan dikbaşlığının nəticəsi olaraq müəllimi məzuniyyətdən sonra onun universitetdə akademik pozisiyaya keçməsinə mane olmuşdu.
1899-cu ildə Albert universitetdən fizika diplomu ilə məzun oldu. Elmi fəaliyyətini davam etdirmək üçün universitetdə iş tapmaq istəsə də, təhsil müddəti ərzində üsyankar xarakterinə görə müəllimləri tərəfindən sevilməyən Eynşteyn heç bir nəticə əldə edə bilmədi. On səkkiz ay axtarışdan sonra Marsel Qrossmanın köməyi ilə patent ofisində işləməyə başladı.
Elmi karyerası
redaktə
vikimətni redaktə et
1908-ci ildə Albert Eynşteyn artıq məşhur alim olaraq tanınırdı və
Bern Universitetində
müəllim kimi işləyirdi. Ondan sonrakı ildə isə patent ofisindəki işindən və müəllimlikdən çıxaraq Sürix Universitetində fizika dosentliyinə başladı. 1911-ci ildə Praqada Karl-Ferdinand Universitetində professor adını aldı. 1914-cü ildə Almaniyaya qayıtdı, Kaiser Vilhelm Fizika İnstitunda idarəçi, Berlin Humbolt Universitetində isə professor oldu. Bu işlərindəki müqavilələrdə onun müəllimlik fəaliyyətini məhdudlaşdıran çoxlu sayda maddələr var idi. 1921-ci ildə Nobel Fizika Mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafat fotoelektrik təsirin izah olunması səbəbi ilə verilmişdi.
Amerika vətəndaşlığı və Prinston
redaktə
vikimətni redaktə et
Eynşteynin 1935-ci ildə Prinstonda çəkilmiş portreti
1933-cü ildə Amerikada universitetləri ziyarət edərkən Alman hökumətinin
yəhudilərin
müəllimlik daxil olmaqla bütün rəsmi mövqelərdən məhrum etdiyini öyrəndi. Bir ay sonra nasistlər kitab yandırma kampaniyasına başladılar və Enşteynin də kitabları onların arasında idi. Bu ərəfədə Enşteyn artıq Almaniyaya geri qayıtmayacağını açıqladı. 1933-cü ilin mart ayında Avropaya qayıdarkən bir neçə ay Belçikada qaldı. Daha sonra müvəqqəti olaraq İngiltərəyə səfər etdi. Həmin il ABŞ-yə köçmək qərarına gəldi. Burada müxtəlif nüfuzlu universitetlərdə öz fəaliyyətini davam etdirdi. 1955-ci ilə kimi, yəni ölümünə qədər burada yaşadı.
Manhetten layihəsi
redaktə
vikimətni redaktə et
1939-cu ildə fizik olan macar elm xadimi
Leo Slizardın
da daxil olduğu qrup nasistlərin atom bombası haqqında tədqiqat aparması haqqında Vaşinqtona xəbərdarlıq etdi. Lakin qrupun xəbərdarlığına ciddi yanaşılmadı. Eynşteyn nüfuzundan istifadə edərək bu məsələ ilə bağlı Ruzveltə məktub göndərdi. Bu xəbərdarlıq ABŞ-nin nüvə silahını təkmilləşdirməsi üçün təkanverici qüvvə oldu. Nəticə olaraq, ABŞ nüvə silahı yarada bilən yeganə ölkə oldu.
Albert Enşteyn 1954-cü ildə (ölümündən bir il əvvəl) dostu Linus Paulinqə belə demişdi: "Həyatımda yalnız bir böyük xəta etdim. Prezident Ruzveltə atom bombası tövsiyəsini vermək. Amma onun da səbəbi vardı. Almanların bunu daha əvvəl etmək təhlükəsi."
Ölümü və beyninin oğurlanması
redaktə
vikimətni redaktə et
Həyatının sonuncu ili
18 aprel 1955-ci ildə Albert Enşteyn daxili qanaxma keçirdi. İsrailin yaranmasının yeddinci ildönümü münasibətilə televiziya üçün çıxış mətni hazırlayırdı, lakin bu işini tamamlaya bilmədən vəfat etdi. Eynşteyn bu sözləri deyərək əməliyyat olmaqdan imtina etmişdir: "İstədiyim vaxt getmək istəyirəm. Həyatı süni şəkildə uzatmaq mənasızdı. İndi getmək vaxtıdı və bunu nəzakətli şəkildə etmək istəyirəm." 76 yaşında Prinston xəstəxanasında vəfat etmişdir.
Eynşteyn öldükdən sonra elmə olan töhfələrinə görə bütləşdirilməsini istəmirdi. Buna görə də ailəsi onun cəsədinin yandırılması qərarına gəlmişdi. Həmin gecə xəstəxanada Harvey növbətçi idi. Harvey cəsədi yandırmaq üçün hazırladı, beynini isə gizlədərək özü ilə evə apardı.
Beyni oğurlanan Eynşteynin ailəsi şokda idi. Hökumət də daxil olmaqla hamı beyinin geri qaytarılmasını tələb etsə də Harvey bunu qəbul etmədi. Buna görə onu işdən çıxardılar. Harvey beyini yalnız elmi təqdiqatda istifadə edəcəyinə söz verdikdən sonra ailəsi iddialardan əl çəkdi. Eynşteynin bədəninin qalan hissəsi isə yandırılaraq külləri bilinməyən yerə səpildi.
Onun beyni müxtəlif beyin mütəxəssisləri tərəfindən tədqiq edildi və belə nəticəyə gəlindi ki, Albert Enşteynin beyni normal insan beynindən bəzi hüceyrələrinin çox olması ilə fərqlənir. Enşteynin beyni 53 il sonra oğurlandığı Prinston xəstəxanasına qaytarıldı və Hervey bundan üç il sonra özü də vəfat etdi.
Din haqqında fikirləri
redaktə
vikimətni redaktə et
1936-cı ildə Nyu-Yorkda altıncı sinifdə oxuyan bir qız Albert Eynşteynin özünə məktub yazmışdır.
"Hörmətli Eynşteyn!
Məktəbdə dərs zamanı bizdə belə bir sual yarandı: alimlər dua edirlərmi? Bu sualımızdan digər bir sual da törənmişdi: biz eyni zamanda həm elmə, həm də dinə inana bilərikmi? Hazırda biz digər alimlərə və elm sahəsində görkəmli şəxslərə məktub yazırıq və onların bizim məktubumuza cavab verəcəklərinə ümid edirik. Siz bizim sualımızı cavablandırsanız, bu bizim üçün böyük bir şərəf olacaq. Alimlər dua edirlər? Edirlərsə, nə haqda edirlər?
Hal-hazırda mən altıncı sinifdə, missis Ellisin sinfində oxuyuram.
Hörmətlə Fillis."
Beş gündən sonra Eynşteyn məktubu lakonik olaraq cavablandırmışdır. Eynşteynin cavabı bu sual ətrafında Karl Saqanın və yaxud Klavdiy Ptolemeyin düşüncələri ilə yanaşı ahəngdar görünürdü.
"Hörmətli Fillis, Mən sənin sualına bacardığım qədər sadə dildə cavab verməyə çalışacağam.
Mənim cavabım:
Alimlər bütün hadisələrin və hətta insanların fəaliyyətlərinin təbiətin qanunları sayəsində baş verdiklərini hesab edirlər. Bu səbəbdən hər hansısa bir alim hadisələrin gedişatına duaların təsir edəcəyini düşünmür. Buna baxmayaraq etiraf etməliyik ki, bizim fövqəltəbii güclər haqqında biliklərimiz bəsitdir. Buna görə həyatımızın sonu və vahid ruh haqqında inanclarımız imana əsaslanır. Elmin müasir inkişafına baxmayaraq, bu inanclar bütün dünyada geniş yayılıb.
Bundan savayı, elmin dərinliklərinə varan hər bir şəxs fövqəltəbii bir ruhun, insan ruhundan dəfələrlə güclü bir ruhun Bəşəriyyətin qanunlarını idarə etdiyinə əmin olur.
Beləliklə, elm ilə məşğul olmaq insanda digər sadəlövh dini hisslərdən fərqlənən xüsusi bir növ dini hissin yaranmasına gətirib çıxarır.
Hörmətlə, sizin A. Eynşteyn."
18
Maraqlı faktlar
redaktə
vikimətni redaktə et
Albert Eynşteynin soyadı almanca "daş" deməkdir.
Eynşteyndən laboratoriyasının harada olduğunu soruşduqda o, gülümsəyərək qələmini göstərirdi.
Eynşteynin məşhur dilini çıxardığı foto jurnalist və fotoqrafların onu bezdirməsi nəticəsində yaranıb. Belə ki, növbəti jurnalist ondan "kameraya gülümsəməyi" rica etdikdə o bu şəkildə reaksiya vermişdir.
Albert Eynşteyn heç vaxt corab geymirdi.
19
Albert Eynşteyn ölüm ayağında olarkən son sözlərini yanında olan italyan tibb bacısına demiş, həmin qadınsa alman dilini başa düşmədiyinidən Albert Eynşteynin ölüm ayağında nə dediyi bu günə qədər müəyyənləşməmişdi.
Albert Eynşteyn 3 yaşına qədər danışmamışdır. Ancaq bir dəfə yeməyinin isti olması nəticəsində o danışdı. Ailəsi indiyə qədər onun nə üçün danışmadığını soruşduqda O demişdir:
İndiyə qədər hər şey qaydasında olub.
Həmçinin bax
redaktə
vikimətni redaktə et
Eynşteyn Riyaziyyat İnstitutu
Eynşteyn tapmacası
Mənbə
redaktə
vikimətni redaktə et
"Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.",
Bakı
, "
Şərq-Qərb
", 2008. səh. 606
Albert Eynşteyn — İşgüzar
İstinadlar
redaktə
vikimətni redaktə et
Bibliothèque nationale de France
BnF identifikatoru
(fr.)
: açıq məlumat platforması.
2011.
Эйнштейн Альберт //
Большая советская энциклопедия
(rus.)
: [в 30 т.].
3-е изд.
Москва
Советская энциклопедия
, 1978. Т.
29
: Чаган — Экс-ле-Бен. С.
578–579.
Catalog of the German National Library
(alm.)
Sieben Jahre «Schusterhandwerk»
Albert Einstein und das IGE
Leidse Hoogleraren
(nid.)
Eynşteyn
A.
Klyayner
A.
A New Determination of Molecular Dimensions.
1905.
doi:10.3929/ETHZ-A-000565688
Eine neue Bestimmung der MoleküldimensionenMathematics Subject Classification: 70—Mechanics of particles and systems
(ing.)
1997.
Летопись Российской академии наук. Т. VII. 1946—1953
(rus.)
Москва
Архив Российской академии наук
, 2022. С.
789. 896
с. 300 экз.
ISBN 978-5-6046932-6-1
Albert Einstein – NAS
(unspecified title)
doi:10.5281/ZENODO.18315206
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы
10 ҹилддә
. III
ҹилд
Гајыбов
Елдаров
Бакы
Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы
Баш редактор
Ҹ. Б. Гулијев
. 1979.
С.
578.
Кузнецов Б. Г., 1980, с. 25–26.
"Albert Eynşteynin din haqqında düşüncələri"
24 mart 2018 tarixində
arxivləşdirilib
İstifadə tarixi:
21 dekabr
2014
Albert Eynşteyn heç vaxt corab geyinməyib
Arxivləşdirilib
2021-10-26 at the
Wayback Machine
Factroom.ru saytında
Xarici keçidlər
redaktə
vikimətni redaktə et
Albert Einstein Biyografi
Arxivləşdirilib
2012-07-28 at the
Wayback Machine
(türk.)
Sosializm
Düşüncə məktəbləri
Demokratik
Kommunist
Leyborist
Marksist
Milliyyətçi
Reformist
Sosial-demokratiya
Texnokratiya
Yaşıl
Libertar
Anarxizm
Fərdiyyətçi
Kommunist
Platformizm
Sindikalist
Üsyançı
Libertar marksizm
Trotskiçilik
Sol libertarianizm
Avtoritar
Blankizm
Bolşevizm
Leninizm
Marksizm–leninizm
Çuçxe
Gevarizm
Xocaçılıq
Maoçuluq
Xruşşovçuluq
Stalinizm
Dövlət sosializmi
Neçayevizm
Ərazilər üzrə
Bolivar
Avropa
Yuqoslav
Çin
Əsas mövzular
Anarxist iqtisadiyyat
Antirevizionizm (marksizm)
Beynəlmiləlçilik
Demokratiya
Dövlətə məxsus müəssisə
Eqalitarizm
Həmkarlar ittifaqı
İnternasional (himn)
İstehsal üsulu
Qarışıq iqtisadiyyat
Milliləşdirmə
Planlı iqtisadiyyat
Proletariat diktaturası
Reformizm
Sinfi mübarizə
Solçuluq
Sosialist revizionizm
Sosialist iqtisadiyyat
Sosialist dövlət
Sosial dövlət
Konsepsiyalar
Adxokratiya
Anarxist iqtisadiyyat
Dövlət mülkiyyəti
Əsas gəlir
İqtisadi planlaşdırma
Kooperativ
Texnokratiya
Ümumi mülkiyyət
Şəxslər
XVI əsr
Tomazzo Kampanella
Tomas Mor
XVIII əsr
Qabriel Bonno de Mabli
Qrakx Baböf
Mareşal Pyer Silven
Morelli
XIX əsr
Aleksandr Hertsen
Avqust Bebel
Cosayya Vorren
Eduard Bernşteyn
Emma Qoldman
Enriko Barone
Ferdinand Lassal
Fridrix Engels
Georgi Plexanov
Georq Büxner
Henri Sen-Simon
Jorj Sand
Karl Kautski
Karl Marks
Lui Oqüst Blanki
Mixail Bakunin
Mixail Saltıkov-Şedrin
Nikolay Çernışevski
Oskar Vayld
Pol Lafarq
Pyer-Jozef Prudon
Pyotr Kropotkin
Robert Ouen
Şarl Furye
Vilyam Morris
XX əsr
Albert Eynşteyn
Aleksandr Dubçek
Aleksandra Kollontay
Anri Barbüs
Antonio Qramşi
Aristid Brian
Berni Sanders
Bertolt Brext
Bertran Rassel
Camal Əbdül Nasir
Ceremi Korbin
Cəvahirləl Nehru
Con Dyui
Corc Bernard Şou
Corc Oruell
Den Syaopin
Dolores İbarruri
Faiz Əhməd Faiz
Fransua Mitteran
Hafiz Əsəd
Herbert Uells
Hovard Zinn
İmre Nad
Jan Pol Sartr
Karl Polani
Kim Çen İr
Klara Setkin
Klement Ettli
Leopold Sedar Senqor
Lev Trotski
Lu Sin
Maksim Qorki
Martin Lüter Kinq
Mixail Qorbaçov
Muəmmər Qəddafi
Nelson Mandela
Nestor Maxno
Nikolay Buxarin
Noam Çomski
Roza Lüksemburq
Salvador Alyende
Səddam Hüseyn
Simona de Bovuar
Sukarno
Sun Yatsen
Tariq Əli
Tszyan Tszemin
Valter Benyamin
Vladimir Lenin
XXI əsr
Evo Morales
Hu Cintao
Kamal Kılıçdaroğlu
Kim Çen İn
Luis İnasiu Lula da Silva
Si Tsinpin
Uqo Çaves
Yanis Varufakis
Kateqoriya
Fizika üzrə "Nobel" mükafatı
laureatları
1901–1925
1901 -
Vilhelm Rentgen
1902 -
Hendrik Lorens
Piter Zeyeman
1903-
Antuan Anri Bekkerel
Pyer Küri
Mariya Sklodovskaya-Küri
1904 -
Con Uilyam Strett
1905 -
Filipp Lenard
1906 -
Cozef Con Tomson
1907 -
Albert Maykelson
1908 -
Qabriel Lipman
1909 -
Qulyelmo Markoni
və
Karl Braun
1910 -
Yan Van-der-Vaals
1911 -
Vilgelm Vin
1912 -
Nils Dalen
1913 -
Xeyke Kamerlinq-Onnes
1914 -
Maks fon Laue
1915 -
Uilyam Henri Breqq
və
Uilyam Lorens Breqq
1916 - verilməmişdir
1917 -
Çarlz Barkla
1918 -
Maks Plank
1919 -
Yohannes Ştark
1920 -
Şarl Gilyom
1921 -
Albert Eynşteyn
1922 -
Nils Bor
1923 -
Robert Milliken
1924 -
Karl Siqban
1925 -
Ceyms Frank
və
Qustav Herts
1926–1950
1926 -
Jan Perren
1927 -
Artur Kompton
Çarlz Tomson Ris Vilson
1928 -
Ouen Uillans Riçardson
1929 -
Lui-Viktor de Broyl
1930 -
Çandrasekxara Raman
1931 - verilməmişdir
1932 -
Verner Heyzenberq
1933 -
Ervin Şredinger
Pol Dirak
1934 verilməmişdir
1935 -
Ceyms Çedvik
1936 -
Viktor Hess
Karl Anderson
1937 -
Klinton Devisson
Corc Tomson
1938 -
Enriko Fermi
1939 -
Ernest Lourens
1940-42 verilməmişdir
1943 -
Otto Ştern
1944 -
İzidor Rabi
1945 -
Volfqanq Pauli
1946 -
Persi Bricmen
1947 -
Eduard Eplton
1948 -
Patrik Blekett
1949 -
Xideki Yukava
1950 -
Sesil Frank Pauell
1951–1975
1951 -
Con Kokroft
Ernest Uolton
1952 -
Feliks Blox
Eduard Pörsell
1953 -
Frits Sernike
1954 -
Maks Born
1955 -
Uillis Lemb
Polikarp Kuş
1956 -
Uilyam Şokli
Con Bardin
Volter Bratteyn
1957 -
Yanq Çjennin
Li Tzundao
1958 -
Pavel Çerenkov
İlya Frank
İgor Tamm
1959 -
Emilio Seqre
Ouen Çemberlen
1960 -
Donald Qlazer
1961 -
Robert Hofstedter
Rudolf Mössbauer
1962 -
Lev Landau
1963 -
Yucin Viqner
Mariya Göppert-Mayer
Yohannes Hans Daniel Yensen
1964 -
Çarlz Tauns
Nikolay Basov
Aleksandr Proxorov
1965 -
Sin-İtiro Tomonaqa
Culian Şvinqer
Riçard Feynman
1966 -
Alfred Kastler
1967 -
Hans Bete
1968 -
Luis Alvares
1969 -
Marri Gell-Mann
1970 -
Hannes Alfven
1971 -
Dennis Qabor
1972 -
Con Bardin
Leon Kuper
Con Şriffer
1973 -
Leo Esaki
Ayvar Caveyer
Brayan Cozefson
1974 -
Martin Rayl
Entoni Xyuiş
1975 -
Oge Bor
Bencamin Mottelson
Ceyms Reynuoter
1976–2000
1976 -
Berton Rixter
Semuel Tinq
1977 -
Filip Anderson
Nevill Mott
Con Van Flek
1978 -
Pyotr Kapitsa
1979 -
Şeldon Qleşou
Əbdus Salam
Stiven Vaynberq
1980 -
Ceyms Kronin
Val Fitç
1981 -
Nikolas Blomberqen
Artur Şavlov
Kay Siqban
1982 -
Kennet Vilson
1983 -
Subraxmanyan Çandrasekar
Uilyam Fauler
1984 -
Karlo Rubbia
Simon van der Mer
1985 -
Klaus fon Klitsinq
1986 -
Ernst Ruska
Gerd Binninq
Heynrix Rorer
1987 -
Yohannes Bednorts
Karl Müller
1988 -
Leon Lederman
Melvin Şvarts
Cek Steynberger
1989 -
Norman Ramzey
Hans Demelt
Volfqanq Paul
1990 -
Cerom Fridman
Henri Kendall
Riçard Teylor
1991 -
Pyer de Jen
1992 -
Jorj Şarpak
1993 -
Rassel Hals
Cozef Teylor
1994 -
Bertram Brokhauz
Klifford Şall
1995 -
Martin Perl
Frederik Reynes
1996 -
Devid Li
Duqlas Oşeroff
Robert Riçardson
1997 -
Stiven Çu
Klod Koen-Tannudjı
Uilyam Filips
1998 -
Robert Laflin
Xorst Ştermer
Daniel Tsui
1999 -
Gerardus 't Hooft
Martinus Veltman
2000 -
Jores Alförov
Herbert Krömer
Cek Kilbi
2001–indiyə kimi
2001 -
Erik Kornell
Volfqanq Ketterle
Karl Viman
2002 -
Raymond Devis
Masatoşi Koşiba
Rikkardo Cakkoni
2003 -
Aleksey Abrikosov
Vitali Ginzburq
Entoni Legget
2004 -
Devid Qross
Xyu Politser
Frenk Vilçek
2005 -
Roy Qlauber
Con Holl
Teodor Henş
2006 -
Con Mater
Corc Smut
2007 -
Albert Fert
Peter Qrünberq
2008 -
Yoiçiro Nambu
Makoto Kobayaşi
Toşihide Maskaua
2009 -
Çarls K. Kao
Uillard S. Boyl
Corc E. Smit
2010 -
Konstantin Novselov
Andrey Qeym
2011 -
Saul Perlmutter
Brayn Skmidt
Adam Riess
2012 -
Serge Haroçe
David Uineland
2013 -
Peter Higgs
François Englert
2014 -
İsamu Akasaki
Hiroşi Amano
Syuci Nakamura
2015 -
Takaaki Kacita
Artur Makdonald
2016 -
Devid Taules
Dunkan Holdeyn
Maykl Kosterlits
2017 -
Rayner Vays
Kip Torn
Barri Bariş
2018 -
Artur Eşkin
Jerar Muru
Donna Striklend
2019 -
Ceyms Pibls
Mişel Mayor
Didye Keloz
2020 -
Rocer Penrouz
Raynhard Qentsel
Andrea Mia Qez
2021 -
Corco Parizi
Klaus Hasselmann
Syukuro Manabe
2022 -
Alen Aspekt
Con Klauzer
Anton Zeilinqer
2023 -
Pier Aqostini
Ferenc Krausz
Ann Liyulie
2024 -
Con Hopfild
Ceffri Hinton
2025 -
Con Klark
Mişel Devoret
Con Martinis
Sosial şəbəkələrdə
(ing.)
Tematik saytlar
Google Scholar
Riyazi genealogiya layihəsi
ORCID
Scopus
zbMATH Open Database
Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi
AlloCiné
Česko-Slovenská filmová databáze
Discogs
Filmportal
IMDb
Kinopoisk
MusicBrainz
Qutenberq layihəsi
Rotten Tomatoes
Internet Speculative Fiction Database
Giant Bomb
Open Directory Project
(ing.)
Lüğətlər və ensiklopediyalar
Böyük katalan
Böyük norveç
Qısa yəhudi
Kruqosvet
Laruss ensiklopediyası
Laruss ensiklopediyası
Laruss ensiklopediyası
Laruss ensiklopediyası
American National Biography
Britannica (12-ci)
Britannica (onlayn)
Brockhaus
Notable Names Database
Treccani
Universalis
Müasir Ukrayna
İsveçrə tarixi
Şəcərə və nekropolistika
Find a Grave
gravsted.dk
JewAge
WikiTree
WeRelate
Normativ yoxlama
BAV
ADV10181679
BIBSYS
90053072
BNC
a10077078
BNE
XX834035
BNF
119016075
CALIS
n2004370668
CiNii
DA00708434
CONOR
7912035
EGAXA
vtls000837931
GND
118529579
GTAA
96461
ICCU
CFIV035853
ISNI
000000012281955X
LCCN
n79022889
LNB
000027126
NCL
000714101
NDL
00438728
NLC
000124193 ·
NKC
jn19990002019
NLA
36582360
NLG
76370
NLR
000074139
NLP
a0000001178767
NSK
000012537
NTA
068350767
NUKAT
n95300836
PTBNP
26339
РГБ
000021094
LIBRIS
184709
SUDOC
026849186
VIAF
75121530
ULAN
500240971
WorldCat VIAF
75121530
Mənbə — "
Kateqoriyalar
14 martda doğulanlar
1879-cu ildə doğulanlar
Ulmda doğulanlar
18 apreldə vəfat edənlər
1955-ci ildə vəfat edənlər
76 yaşında vəfat edənlər
Prinstonda vəfat edənlər
ABŞ-də dəfn olunanlar
Akademiklər
Karlov Universitetinin müəllimləri
Sürix Universitetinin müəllimləri
İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunun müəllimləri
Prinston Universitetinin müəllimləri
Bern Universitetinin müəllimləri
Berlin Humboldt Universitetinin müəllimləri
Berkli Kaliforniya Universitetinin müəllimləri
İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunun məzunları
Sürix Universitetinin məzunları
London Kral Cəmiyyətinin üzvləri
Prussiya Elmlər Akademiyasının üzvləri
Leopoldin Alman Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin üzvləri
Bavariya Elmlər Akademiyasının üzvləri
Göttingen Elmlər Akademiyasının üzvləri
Fransa Elmlər Akademiyasının üzvləri
İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvləri
Niderland Kral İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvləri
Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvləri
Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvləri
ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
Yaponiya Elmlər Akademiyasının üzvləri
Dei Linçei Akademiyasının üzvləri
Əlifba sırasına görə alimlər
Albert Eynşteyn
Almaniya fizikləri
Yəhudi fiziklər
Vegetarianlar
Time jurnalının "İlin adamı"
ABŞ yəhudiləri
Almaniya ixtiraçıları
ABŞ fizikləri
ABŞ mühəndisləri
ABŞ filosofları
ABŞ ixtiraçıları
Yəhudi alimlər
Aşkenazi yəhudiləri
Nəzəri fiziklər
ABŞ vətəndaşlıq hüququnu almış şəxslər
Pasifistlər
ABŞ sosialistləri
Ateistlər
Elm filosofları
XX əsrin fizikləri
Panteistlər
Sionistlər
Almanəsilli amerikalılar
ABŞ ateistləri
Almaniya yəhudiləri
XX əsr filosofları
Gizli kateqoriyalar:
ISBN sehrli keçidlərinin istifadə olunduğu səhifələr
Vikipediya:Vikidatada mənbələri olan məqalələr
Albert Eynşteyn
Mövzu əlavə et