Bacteria - Wikipèdia Vèneta, ła ensiclopedia łìbara
Salta al contegnùo
Pending
Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Ła
version stabiłe
ła xe stà
verifegà
el
5 ago 2023
. Ghe xe
canbiamenti a modèłi e/o file
in sta version in
atexa de revixion
Bacteria
Escherichia coli
Rezistrasion
Dati
Małatia
malattia batterica
(it)
Perìodo
Archeano
(it)
Tasonomia
Domigno
Bacteria
Woese
Kandler
Wheelis
, 2024
Tipo tasonòmego
Bacillus
bateri
i xe organismi picenini
unisełułari
procarioti
, (na volta ciamai anca
schizomiceti
) de dimension de sòłito del'órdene de póchi
micròmetri
, ma łe pol desferensiarse anca da 0,2 µm, a ocio, dei micoplasmi fin a 30 µm de qualche spirocheta.
Drio el sistema tasònomego proposto da
Robert Whittaker
inte el
1969
, insieme a quee ciamade "àłeghe azure" o "cianoficee" (ancuo ciamade in maniera più sceta
cianobateri
) łe costituise el
regno de łe monere
La più resente clasifegasion (1990) proposta da
Carl Woese
ła vol tre
domini
: Bacteria,
Archaea
Eukarya
(chel contien tuti i eucarioti, monosełułari e plurisełułari).
Sudivixion e clasifegasion
canbia
canbia el còdaxe
I procarioti i se destingue in dó grupi prinsipałi:
archeobateri
, i vive de frecuente in situasion de
tenperadura
pH
davèro inospitałe, ma i ga caraterìsteghe (de nutrision, riprodusion, strutura) sìmiłi ai eucarioti
eubateri
, i contien ła magior parte dei altri bateri; qualche grupo inportante: i
micoplasmi
, łe
rickettsie
, i
attinomiceti
, łe
spirochete
, i
pseudomonadi
, e i
azotofisadori
Fra de łóri i se destingue par forma i:
Bastonsełi
: a bastonsin; i se divide in Clostridi (anaerobi) e Basiłi (anaerobi e/o aerobi)
Cochi
: a sfera; se i se dispon a copia i vien ciamai diplocochi, a
cadéna
i se ciama streptocochi, a
graspo
i se ciama stafilocochi, a forma de cubo i se ciama sarcine
Vibrioni
: a vìrgoła
Spiriłi
: a spiral
Spirochete
: co parece curve
N'altra inportante sudivixion ła xe quea che mete conpagni quei bateri che i crese bén a serte tenperadure. Ghe xe tre clase:
bateri
criòfiłi
psicròfiłi
(che i ama el frédo)
bateri
mexòfiłi
(lett. che i ama el mexo, donca i sta ben a tenperadure medie)
bateri
termòfiłi
(che i ama el caldo)
N'ùltema clasifegasion ła se baxa su ła so rełasion verso n'altro organismo:
Batteri comensałi
(simbionti), bateri che i xe prexenti de sòłito su ła superfisie de un serto
tesùo
, sénsa cauxar małatia e/o i pol svolxer funsion che łe pol eser ùtiłi al'òrgano steso.
Batteri patògeni
, bateri che co i ghe xe, ghe xe anca na patołogia e infesion.
Patogeni facoltativi
, i no xe sénpre cauxa de małatia, el sta inte ła persona e inte ła so quantità.
Patogeni obligai
, ogni volta i xe cauxa de małani.
Baciłi
Cochi
Vibrioni
Spiriłi
Spirochete
Altri progetti
Wikimedia Commons
Wikispecies
Wikimedia Commons
el detien imàjini o altri file so
Bateri
Wikispecies
el detien informasion so
Bateri
Scholia
el detien schemi gràfeghi so
Bacteria
Controło de autorità
LCCN
EN
sh85010813
GND
DE
4004296-0
BNE
ES
XX525557
(data)
NDL
EN
JA
00570000
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "
Categorie
Voxe scrite in venesian
Voxe sensa convension de scritura
Bateri
Categorie sconte:
Voze co targhete de Wikidata sensa tradusion
Pàjine che łe dòpara el modeło Interprojeto
Voxe co còdaxe LCCN
Voxe co còdaxe GND
Voxe co còdaxe BNE
Voxe co còdaxe NDL
Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità
Bacteria
Xonta discusion