Biologiýa - Wikipediýa
Mazmuna geçiň
Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
grek.
βιολογία
gad.-grek.
βίος
Biologiýa janly-jandarlary öwrenýän ylym bölümi. Biologiýa bilen iş salyşýan alyma biolog diýilýär.
düzet
çeşmäni düzet
Biologlar, ähli janly-jandarlar; biologiýa ylymlary bilen iş salyşýan adamlar, tutuş planetany gurşap alýan sferik ölçegden öýjükleri we molekulalary öz içine alýan mikroskopiki ölçege çenli täsir edýän möhüm dinamiki hadysalary gözden geçirýän adamlardyr. Çylşyrymly prosesleri öz içine alýan käbir möhüm prosesler: energiýany we materiýany gaýtadan işlemek, bedeni emele getirýän maddalary sintez etmek, ýaralary bejermek we tutuş organizmiň köpelmegi.
Durmuşyň syrlary taryhdaky ähli adamlara täsir edýändigi sebäpli, adamyň, ösümlikleriň we haýwanlaryň fiziki gurluşy boýunça gözlegler ähli jemgyýetleriň taryhynda bolup geçýär. Bu gyzyklanmanyň bir bölegi adamlaryň durmuşda agalyk etmek we tebigy baýlyklardan peýdalanmak isleginden gelip çykýar.Soraglary yzarlamak adamlaryñ organizmleriň gurluşlary we ýaşaýyş derejesi baradaky bilimlerini wagtyň geçmegi bilen ýokarlandyrdy. Gyzyklanmanyň bir bölegi, tebigata gözegçilik etmek isleginden däl-de, tebigata düşünmek isleginden gelýär. Bu gözlegiň ösmegi, dünýä hakda pikir edişimizi üýtgetdi.
Botanika, zoologiýa we lukmançylyk ýaly biologiýanyň köp şahalary gadymy. Bulary bir kategoriýa boýunça ýygnaýan "biologiýa" diňe XIX asyrda ýüze çykypdyr. Alymlar bu ylymyň ösmegi bilen ähli janly-jandarlaryň käbir umumy aýratynlyklarynyň bardygyna düşündiler. Şol sebäpli janlylary umumy barlamagyň artykmaçlyklaryna düşündiler. Biologiýa häzirki wagtda ylymyň iň möhüm pudaklaryndan biridir: Biologiýa we lukmançylyk žurnallarynda her ýylda bir milliondan gowrak makala çap edilýär. Şol bir wagtyň özünde, biologiýa ýer ýüzündäki ähli mekdeplerde okadylýan esasy derslerden biridir.
Biologiýa köp mowzuklary öz içine alýanlygy sebäpli, birnäçe şahalara bölünýär. Organizmiñ görnüş köpdürliligi arkaly bu ylym dürli pudaklara: ösümlikleri öwrenýän botanika; haýwanlary öwrenýän zoologiýa we mikroorganizmleri öwrenýän mikrobiologiýa bölünýär. Bu ulgam durmuşyň esasy himiýasyny, öýjük biologiýasyny, öýjükleriň fiziologiýasyny öwrenýän molekulýar biologiýany, organizmleriň içki organlaryny öwrenýän morfologiýany, organizmleriň düzüm bölekleriniñ funksiýalaryny öwrenýän fiziologiýany we organizmleriñ biri-birleri we daşky gurşaw bilen arabaglanyşygyny öwrenýän ekologiýany özüne birikdirýär.
Biologiýa
sözi grek dilinden
bios
-janly,
logos-
ylym sözleriniñ birikmesinden dörän we ýaşaýyş hakdaky ylym diýmegi añladýar.
Prepared by:
M.Sovunjov
Bellikler
düzet
çeşmäni düzet
Edebiýat
düzet
çeşmäni düzet
Большой энциклопедический словарь. Биология. — М.: Большая Российская энциклопедия,
1999
Биология
// Биологический энциклопедический словарь — М.: Сов. Энциклопедия, 1986 г.
Salgylanmalar
düzet
çeşmäni düzet
Biologiýa okuw kitaby
"Вся Биология" taslamasy
Биология
permanent dead link
: Государственный рубрикатор научно-технической информации (ГРНТИ).
düzet
çeşmäni düzet
Animalia - Bos primigenius taurus
Planta - Triticum
Fungi - Morchella esculenta
Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
Archaea - Halobacteria
Virus - Gamma phage
botyň ady
{{{bot}}}
Programmirleme dili
[[{{{programmirleme dili}}}]]
operatoryň ady
[[{{{operator}}}]]
çäreler
{{{çäreler}}}
aragatnaşyk sahypasy
{{{aragatnaşyk sahypasy}}}
Gyssagly ýagdaýda botyň ýapylma düwmesi
Administratorlar
Bot dogry işlemese, düwmäni ulanyň.
Bu ulanyjy hasaby [[:en:Ulanyjy:Harej|Harej] (
gürrüň
) tarapyndan dolandyrylýan
botdyr
Bu
jorap gurjagy
däl, gaýta-gaýta el bilen ýerine ýetirmek örän kyn boljak gaýtalanýan üýtgetmeleri girizmek üçin awtomatlaşdyrylan ýa-da ýarym awtomatlaşdyrylan hasap. Administratorlar: eger bu bot näsaz işleýän bolsa ýa-da zyýan ýetirýän bolsa, ony
blokirlemegiňizi haýyş edýäris
This article is a
stub
. You can help Wikipedia by
expanding it
TemplateStyles'
src
attribute must not be empty.
Ylym
Fiziki ylymlar
Astrofizika‎
Eksperimental fizika‎
Fizika‎
Fiziki himiýa
‎Geofizika‎
Materiallary öwreniş‎
Mehanika‎
Molekulýar fizika‎
Optika
Teoretiki fizika‎
Takyk ylymlar
Informatika
Matematika
Tebigy ylymlar
Astronomiýa
Biologiýa‎
Ekologiýa‎
Fizika
Himiýa
Psihologiýa
Gumanitar ylymlar
Antropologiýa
Filologiýa‎
Filosofiýa‎
Psihologiýa‎
Geografiýa
Taryh
Politologiýa
Lingwistika
Sosiologiýa
This article is a
stub
. You can help Wikipedia by
expanding it
Çeşmesi: "
Kategoriýalar
Pages with TemplateStyles errors
All articles with dead external links
Articles with dead external links from August 2021
Articles with invalid date parameter in template
Articles with permanently dead external links
Wikipedia:Bots
All stub articles
Biologiýa
Gizlin kategoriýa:
Tüm ownuk makalar
Biologiýa
Mowzuk goş