Catalan — Wikipèdia

Catalan — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Catalan
Català, llengua catalana, valencià
Parlat en
Espanha
Aragon
Catalonha
Comunautat Valenciana
El Carxe
Illas Balearas
),
Andòrra
França
Catalonha Nòrd
),
Itàlia
L'Alguer
Region
Euròpa
Locutors
almens 11,5 milions
Classificacion lingüistica
Lengas indoeuropèas
Lengas italicas
Lengas romanicas
Lengas occitanoromanicas
Catalan
Estatut oficial
Oficial
de
Andòrra
(oficial)
Espanha
Catalonha
(cooficial amb l'espanhòl e l'occitan)
Comunautat Valenciana
(cooficial amb l'espanhòl)
Illas Balearas
(cooficial amb l'espanhòl)
Itàlia
L'Alguer
(sos tutèla coma lenga minoritària nacionala)
Acadèmia
Institut d'Estudis Catalans
Acadèmia Valenciana de la Lenga
Còdis lingüistics
ISO 639-1
ca
ISO 639-2
cat
ISO 639-3
cat
ISO 639-6
iren
Ethnologue
cat
Glottolog
stan1289
Linguasphere
51-AAA-e
ASCL
2301
Linguist List
cat
IETF
ca
Mapa
lenga oficiala
lenga tradicionala sens estatut oficial
lenga alloctona a estatut oficial
Lo
catalan
(autonim:
català, llengua catalana
) es una
lenga romanica
, apartenent al
grop occitanoromanic
pròche de l'
occitan
, fins a tal punt que de lingüistas las consideravan coma una unica lenga.
Es parlat dins los
Païses Catalans
, repartit dins quatres estats:
Andòrra
França
(en
Rosselhon
),
Itàlia
(a
l'Alguer
) e
Espanha
. En Espanha, es reconegut coma lenga oficiala dins las comunitats autonòmas d'acòrd amb lor estatut d'autonòmia, confòrmament a l'article 3 de la
Constitucion Espanhòla
En Aragon (
Franja de Ponent
) e Múrcia (
El Carxe
) non recep cap d'estatut d'oficialitat. En Itàlia, es protegit per la la tutèla de las lengas minorizadas, però non es lenga oficiala.
Al País Valencian, es nomenat
valencian
, almens ja dempuèi lo sègle
xiv
. Per resòlvre lo conflicte lingüistic, l'
Acadèmia Valenciana de la Lenga
publiquèt lo
9 de febrièr
de
2005
un decrèt qu'indica: «Es un fait qu'en Espanha i a doas denominacions egalament legalas per designar aquela lenga: la de
valencian
, establida dins l'Estatut d'Autonomia de la Comunitat Valenciana, e la de
catalan
, reconeguda dins los Estatuts d'Autonomia de Catalonha e las Illas Balearas».
En
Catalonha del Nòrd
, lo catalan foguèt reconegut coma lenga del departament, amassa amb lo francés, lo 10 de decembre de 2007 pel
Conselh General dels Pirenèus Orientals
mejançant la
Carta en favor del catalan
. Val a dire qu'aquesta decision compòrta pas cap de consequéncia ni mai cap de valor legala dins l'encastre de l'estat francés.
Classificacion
modificar
modificar lo còdi
Lo catalan a una classificacion fòrça complicada, car parteja fòrça caracteristicas amb lo
castelhan
(iberoromania) e lo
francés
(galloromania), e es la lenga mai prèpa de l'
occitan
. E es per aquò que, segon la font que se consulta, lo classament se pòt decantar cap a una banda o cap a l'autra.
Segon l'
Ethnologue
, lo sieu classament es lo seguent:
Lengas indoeuropèas
Lengas italicas
Lengas romanicas
Lengas italooccidentalas
Lengas italooccidentalas de l'oèst
Lengas galloibericas
Lengas occitanoromanicas
Catalan-Valencian-Balear
En efièch, en comparar las divèrsas lengas romanicas, lo catalan s'es sovent considerat coma una lenga pont o de transicion amb las
lengas iberoromanicas
e las
galloromanicas
, posicion qu'implica sovent cèrtas connotacions de lenga mendre. Mai recentament, a causa de la granda similitud qu'a amb l'occitan, se tend a considerar que forma amassa amb l'occitan una branca
occitanoromanica
de las lengas neolatinas.
Caracteristicas del catalan
modificar
modificar lo còdi
Lo catalan a de caracteristicas lingüisticas que lo fan diferent de las lengas romanicas de l'environ e se faguèron pròprias amb l'evolucion locala e peculiara del latin vulgar fins al que coneissèm uèi coma catalan. Los traches seguents que mostram son qualques unas de las mutacions del latin que se son anats en produsent pendent la consolidacion del catalan, e mai se mostram tanben d'autras traches generals.
Vocalisme
modificar
modificar lo còdi
Traches comuns amb lo grop dich galloromanic:
Casuda de las vocalas atònas finalas a l'excepcion de -A (
muru, flore
mur
flor
) que l'opausan al grop iberoromanic que consèrva la vocala finala a l'excepcion de -E (
muro
mas
flor
chor
) o italoromanic qu'o consèrva tot (
muro
fiore
).
Traches comuns amb l'occitan:
Lo catalan presenta una riquesa de diftongs e mots monosillabics: ([aj]
rai
, [ej]
ei
, [aw]
cau
, [ew]
beu
, [ow]
pou
...)
Traches que l'opausan al galloromanic:
Conservacion de la
-u-
latina (catalan oriental
lluna
['ʎunə], catalan occidental
lluna
['ʎunɛ/a], occitan
luna
['lyno], francés
lune
['lyn]).
Traches que l'opausan a l'espanhòl:
Abséncia de diftongason de las vocalas Ĕ e Ŏ ("e" e "o" brèus) tonicas del latin vulgar
[ɛ]
[ɔ]
respectivament (
terra
terra
['tɛra]/['tɛrə
focus
foc
[fɔk]
).
Traches que l'opausan a l'occitan (de manièra generica):
Reduccion del diftong AU a O dubèrta (
caulis, paucu
col
poc
).
Traches del sud de la Romània Occidentala (lengadocian meridional, lengas iberoromanicas):
Lo grop -ACT- se transforma en -ET (
lacte, factu
*lleit
*feit
llet
fet
Consonantisme
modificar
modificar lo còdi
Homilias d'Organyà: Primièr testimòni escrich de catalan
Traches de la Romània Occidentala:
Sonorizacion
de -P-, -T-, -C- intervocalica en -b-, -d-, -g- (
capra, catena, securu
cabra
cadena
segur
Traches comuns galloromanics:
Mantenement dels grops inicials PL, CL, FL- (
plicare, clave, flore
plegar
clau
flor
). Aqueste trach opausa lo catalan a las lengas iberoromanicas (en espanhòl
llegar
llave
, en
portugués
chegar
chave
).
Coma en francés e en occitan, se produsís una sonorizacion de fonèmas sords fins quand lo fonèma primièr del mot seguent es una vocala o es una consonanta sonòra. Aquestas sonorizacions afèctan los fonèmas [s], [t], [p], [ʃ], [k] e [tʃ] que se transforman en [z], [d], [b], [ʒ], [ɡ] i [ʤ]. Exemples (en prononciacion valenciana): "els homes" [els] + [ɔmes] -> [elzɔmes]; "peix bo" [pejʃ] + [bɔ] -> [pejʒbɔ]; "blat bord" [blat] + [boɾ(t)] -> [blad'boɾ(t)].
Traches comuns amb l'occitan (pus precisament lo lengadocian)
Casuda de -N- intervocalica venguda finala (
pane, vinu
pa
vi
). A diferéncia del lengadocian, lo plural sèrva aquela [n] (ex:
pans
vins
) a l'excepcion del dialècte septentrional, valent a dire lo
rosselhonés
e encara, pas sistematicament.
Ensordiment
de las consonantas finalas:
verd
[t],
àrab
[p]...
Traches especifics:
Lo trach mai particular del catalan es lo seguent que gaireben se retròba pas en gaireben cap d'autra varietat de la
Romània
(se tròba pr'aquò dins qualques parlars gascons):
-D- intervocalica venguda finala passa a
-u
pede, credit
peu
, (ell)
creu
-C + e, i, finala →
-u
crucem
creu
Las desinéncias -TIS de la flexion verbala (2a persona del plural) an derivat a
-u
miratis
*miratz
mirau
mirau/mireu
Palatalizacions consonanticas (esporadicas dins lo demai de la Romània):
Palatalizacion
de L- iniciala (
Modèl:Romansa
lluna
llei
). Aqueste trach se retròba dins lo
sosdialècte foissenc
(occitan) e en
asturleonés
Palatalizacion
[jʃ]/[ʃ]
provenenta de -X-, SC- (
coxa, pisce
cuixa
peix
/k/ + [e], [i], [j]
*[ʦ]
[s]
caelu
cel
[sɛɫl]
/g/ + [e], [i], [j]
*[ʤ]
[ʤ]/[ʒ]
gelu
gel
[ʤɛɫ]/[ʒɛɫ]
/j/
*[ʤ]
[ʤ]/[ʒ]
iactare
gitar
[ʤi'tar]/[ʤi'ta]/[ʒi'ta
-ly-, -ll-, -c'l-, -t'l-
ll
[ʎ]
muliere
muller
caballu
cavall
, i a tanben d'autres cases coma
villa
vila
, los que la
geminacion
s'es simplificada;
auricula
*oric'la
orella
uetulus
*vet'lu
vell
-NI-, -GN-, -NN-
ny
[ɲ]
ligna
llenya
annus
any
trach partejat amb lo castelhan.
Los autres traches, tanben originals, an una estenduda superiora a las lengas romanicas.
Reduccion dels grops consonantics -MB-, -ND->
-m-
-n-
camba, cumba, mandare, binda
cama
coma
manar
bena
), trach partejat amb lo
gascon
e lo
lengadocian
meridional.
Preséncia de geminadas:
setmana
[mm],
cotna
[nn],
bitllet
[ʎʎ]
guatla
[ll],
intel·ligent
[ll]>[l]. Aquestas son solament comunas a l'occitan e a las varietats italicas; a l'excepcion de [ʎʎ].
Morfologia
modificar
modificar lo còdi
Una part del catalan (Balearas, Còsta gironina) a conservat l'article dich "
salat
" (< latin *IPSE), probablament anterior a la forma derivada de
ille
. Aquela forma d'article s'es conservada solament de manièra en dominant al
sard
e es en perilh, s'a pas desaparegut, dins qualques airals de
Provença
e de
Sicília
Los
articles
generics (e normatius) son
el
la
els
les
(ça que la, dins los parlars occidentals e en l'alguerés perduran encara las formas masculinas
lo
los
Contràriament a las varietats iberoromanicas, lo catalan practica cèrtas elisions foneticas. Qualques unas s'escrivon cossí
el
l'home
e d'autras s'escrivon pas
quinze anys
[kin'zaɲs],
que hi vagis
[ki ba'gis].
Los
possessius
generics se forman amb l'article (ex:
el meu gos
) cossí en italian (
il mio cane
), en portugués (
o meu cão
) e en qualques varietats d'occitan (roergàs, lengadocian e gascon pirenencs...). Existís a l'encòp una autra forma de possessiu (de preséncia variada segon los
dialèctes
) usada essencialament per cèrts membres de la familha o per exprimir un gra d'afecte elevat (ex:
mon pare
; en valencian
ma casa
ma vida
).
Lo femenin plural se forma amb "-es" (
casa
cases
).
A de
plurals sensibles
(lo francés n'a pas; Ex:
un pas
des pas
) que se forman amb
-os
. Ex:
un pas
dos pass
os
, gos
goss
os
peix
peix
os
(mas
un nas
dos nass
os
). S'opausa aital al castelhan e l'occitan lengadocian qu'usan
-es
(ex:
mes
mes
es
).
Abséncia gaireben completa de
partitiu
coma las lengas iberoromanicas e en oposicion a una granda part de la rèsta de la Romània (ex:
vull pa
, cast.
quiero pan
mas fr:
je veux du pain
).
Existís la formacion del
preterit
perifrastic
amb una conjugason especiala del present del vèrb
anar
vadere
) (jo vaig, tu vas, ell va, nosaltres vam/vàrem, vosaltres vau/vàreu, ells van). Ex:
jo vaig dir
(ieu diguèri) (qu'a remplaçat generalament
jo diguí
. Aquesta forma verbala se te trobava tanben en occitan, e plus rarament en francés
Il naquit en 1922 à Montauban et c'est là qu'il va vivre toute sa vie
).
Lexic
modificar
modificar lo còdi
Lo lexic basic catalan sembla demostrar mai d'afinitats amb lo grop dich
galloromanic
qu'amb l'iberoromanic. Aquelas semblanças se fan pus evidentas amb l'occitan (metrem dejós d'exemples en lengadocian).
fenestra
> finestra (oc.
fenèstra/finèstra
, fr.
fenêtre
, it.
finestra
) e
ventus
ventana
(esp.),
janela
(port.)
manducare
menjar
(oc.
manjar
minjar
, fr.
manger
, it. mangiare) e
comedere
comer
(esp. e port.)
matutinu
matí
(oc.
matin
, fr.
matin
, it.
mattino/mattina
) e
hora maneana
mañana
(esp.),
manhã
(port.),
parabolare
parlar
(oc.
parlar
, fr.
parler
, it.
parlare
) e FAVOLARE >
hablar
(esp.),
falar
(port.).
tabula
taula
(oc.
taula/tablèu
, fr.
table
, ) e
mensa
mesa
(esp. e port.).
Sistèma d'escritura
modificar
modificar lo còdi
Lo sistèma d'
escritura
presenta tanben cèrts traches particulars. Lo catalan presenta una caracteristica unica, l'escritura de la
-l-
geminada:
-l·l-
(coma
intel·ligent
). L'autre trach especial del catalan es la
-ny-
[ɲ] que se retròba solament de manièra generala en
ongrés
e divèrsas lengas africanas. Conven tanben de mencionar la grafia
-ig
[ʧ]
, quand i a abans una vocala,
[iʧ]
, quand i a abans una consonanta) representada dins pauques mots (cossí
faig
maig
mig
puig
raig
Reig
roig
vaig
veig
) o la representacion amb t+
consonant
las consonantas doblas en: tm, tn, tl i tll e l'africament en: ts, tz, tg i tj (
setmana
cotna
Betlem
bitllet
potser
dotze
jutge
platja
).
Dialectologia
modificar
modificar lo còdi
Mapa dialectala del catalan
En 1861,
Manuel Milà i Fontanals
prepausèt una division del catalan en dos grands blòcs dialectals:
catalan oriental
catalan occidental
I a pas una linha precisa que dividisca ambedós blòcs, estent que i a totjorn una zòna de transicion fòrça ampla entre cada parelh de dialèctes, a l'excepcion de las Illas (e mai se i a cèrts traches valencians en
eivissenc
) e a l'Alguer. Las diferéncias mai notablas entre los dos blòcs son:
Català occidental
Las vocalas atonas son:
[a] [e] [i] [o] [u]
. I a distincion entre la
e la
e entre la
e la
La
iniciala o pòstconsonantica es africada
/tʃ/
. Entre vocalas o quand es precedida de
, es
/jʃ/
La prononciacion de las Ē ("e" longas) e Ǐ ("i" brèus) tonicas del latin [e].
La 1a persona del present d'indicatiu es -e (valencian) o -o (nòrd-occidental e tortosin).
Los vèrbs incoatius de la 3a conjugason se forman en -ix, -ixen, -isca.
I a mantenença de la nasal plurala medievala en mots proparoxitòns: hòmens, jóvens.
I a vocabulari especific:
espill
xiquet
granera
poal
...
Catalan oriental
Las vocalas atonas son:
[ə] [i] [u]
. Las vocalas
en posicion atona se tòrnan /ə/ e la
e la
se tòrnan /u/ (demòra lo fonèma /o/ a bona part de Malhòrca).
La
tant s'es iniciala, pòstconsonantica, es entre vocalas o s'es precedida de
es fricativa
/ʃ/
Las Ē ("e" longas) e Ǐ ("i" brèus) tonicas del latin se pronóncian
[ɛ]
(dins la màger part del balear se pronóncian
[ə]
e en alguerés se pronóncian [e]).
Tendéncia a l’
ieisme
(trach estigmatizat -e en arrepè a l'ora d'ara- amb frasas coma "la paia a l'ui").
La 1a persona del present d'indicatiu es -o (central), -i (septentrional) o ø (Balearas).
Los vèrbs incoatius de la 3a conjugason se forman en -eix, -eixen, -eixi.
La -n- del plural nasal medieval dels mots proparoxitòns què:
homes
joves
I a un vocabulari especific:
mirall
noi
escombra
galleda
...
Aital tanben, cap
dialècte
es entièrament omogenèu: tot dialècte se pòt sosdevesir en fòrça sosdialèctes. Lo catalan se dividís en dos blòcs dialectals e aquestes en divèrses dialèctes:
Catalan occidental
Catalan nòrd-occidental
Parlar ribagorçan
Pallarés
Parlar fragatí
Valencian de transicion o Tortosin
(Aquel pòt èsser classificat coma valencian o nòrd-occidental)
Parlar del Matarranya
Parlar del Maestrat
Parlar ebrenc
Valencian
Valencian castelhonenc
Valencian apitxat
, o Valencian central
Valencian meridional
Valencian alacantin
Malhorquin de
Tàrbena
e la
Vall de Gallinera
Catalan oriental
Catalan septentrional
, o
rosselhonés
Capcinés
Catalan septentrional de transicion
Catalan central
Salat
Barcelonés
Tarragonin
Xipella
Balear
Malhorquin
Menorquin
Eivissenc
Alguerés
Varietats del Catalan
Estandardizacion
modificar
modificar lo còdi
Catalan
Existisson dos estandards principals per la lenga catalana, lo regulat per
l'
Institut d'Estudis Catalans
, l'estandard general, en avent coma centre l'ortografia establida per
Pompeu Fabra
mas amb los traches gramaticals e ortografics caracteristics del catalan central pas influenciats pel castelhan, e lo regulat per
l'
Acadèmia Valenciana de la Lenga
, estandard de domeni restringit, centrat en l'estandardizacion del valencian en prenent coma basa las
Nòrmas de Castelló
, valent a dire l'ortografia de
Pompeu Fabra
totun mai adaptada a la pronóncia del
catalan occidental
e als traches que caracterizan los dialèctes
valencians
L'estandard de l'IEC, en mai d'aver coma basa los traches del catalan central, pren tanben traches d'autres dialèctes en los considerant coma estandard. Totun, la diferéncia pus notabla de totes dos estandards es l'accentuacion de fòrça "e" tonicas, per exemple: (dins los mots francés, anglés, cafè, conéisser e compren)
francès
anglès
(IEC) -
francés
anglés
(AVL),
cafè
(IEC) -
café
(AVL),
conèixer
(IEC) -
conéixer
comprèn
(IEC) -
comprén
(AVL). Aiçò es a causa de la prononciacion diferenta de qualques "e" tonicas, mai que mai las Ē ("e" longas) e las Ǐ ("i" de brèus) tonicas del latin, en ambedós blòcs del catalan, ont al blòc oriental se pronóncia
[ɛ]
a l'occidental se pronóncia [e]. Malgrat aquò, l'estandard de l'AVL manten l'accent grèu "è", sens se prononciar dobèrt al blòc occidental, en qualques mots cossí son: què, València, èter, sèsam, sèrie i època.
I a tanben d'autras divergéncias coma l'usatge de
tl
en qualques mots per l'AVL allòc de
tll
coma en
ametla
ametlla
espatla
espatlla
butla
butlla
, l'usatge dels determinants demonstratius elidits (este, eixe) a l'aital coma los refortilhats (aquest, aqueix) o l'usatge de fòrça formas verbalas comunas en valencian, e fòrça estendudas pel blòc occidental, coma las formas del subjontiu o l'escritura dels incoatius tant en
-ix-
cossí en
-eix-
o l'usatge preferencial del morfema
-e
de la 1a persona singulara del present d'indicatiu.
A las
Illas Balearas
s'emplega l'estandard de l'IEC adaptat al marc dialectal balear per la seccion filologica de l'
Universitat de las Illas Balearas
, l'organ consultatiu del
Govèrn Balear
. D'aquesta manièra, per exemple, l'IEC indica que tant corrècte es escriure "cantam" cossí "cantem" e l'Universitat determina que la forma preferenciala dins las Illas li cal èsser "cantam" quitament en domenis formals. Un autre trach de l'estandard balear es l'escritura de la 1a persona del singular del present d'indicatiu, ont i a pas desinéncia: "jo cant", "jo tem", jo "dorm".
l'Alguer
, l'IEC a adaptat l'estandard a la
varietat algueresa
. En aqueste estandard s'i pòt trobar, entre d'autras caracteristicas, l'article
lo
d'usatge general, possessius especials
la mia
lo sou/la sua
lo tou/la tua
, etc., usatge de la
-v- a l'imperfach
a totas las conjugasons:
cantava
creixiva
llegiva
; usatge de fòrça mots arcaïcs dins la rèsta del domeni mai d'usatge fòrça corrent a l'alguerés:
manco
per
menys
calqui u
per
algú
qual/quala
per
quin/quina
, etc. e d'adaptacions dels pronòms flacs.
Situacion sociolingüistica del catalan
modificar
modificar lo còdi
La caracteristica sociolingüistica mai destacada del catalan es qu'en totes los territòris ont se parla se tròba en situacion de
bilingüisme
social: amb lo
francés
en Catalonha del Nòrd, amb l'
italian
(puslèu qu'amb lo
sarde
) a
L'Alguer
, e amb lo
castelhan
dins la rèsta de son domeni lingüistic, en i comprenent
Andòrra
, ont se parla tanben francés e espanhòl.
Catalonha
modificar
modificar lo còdi
En Catalonha lo factor pus important del bilingüisme social es l'immigracion dempuèi la rèsta d'Espanha. Òm a calculat que, sens migracions, la populacion de Catalonha seriá passada d'aperaquí 2 milions de personas en 1900 a 2,4 en 2001,
allòc dels mai de 6,1 milions censats dins aquesta data (e que son mai de 7 milions en 2008); es a dire, la populacion sens migracion seriá estada 39% de la reala. Lo percentatge de locutors de catalan coma primièra lenga en Catalonha èra en 2003 de 40,4%, mai 4,6% de bilingües,
la que causa voldriá dire qu'en fach lo catalan avança coma lenga mairala, e mai se de manièra lenta, allòc d'anar enrè coma al País Valencian o en Rosselhon. Una autra chifra que confirma aiçò es que las personas qu'an lo catalan per lenga d'identificacion (48,8%, 50,5% amb bilingües) supèran clarament los que l'an per lenga iniciala (40,4%, 43,7% amb bilingües)
País Valencian
modificar
modificar lo còdi
A la part del País Valencian ont es
lenga pròpria
, existís un procès de
substitucion lingüistica
del catalan (o valencian) pel castelhan. Aquel procès s'es gaireben completat del tot dins la vila d'
Alacant
e es fòrça avançat a la de
Valéncia
, malgrat qu'es pas encara importanta dins los airals rurals. Fins a una epòca recenta, fòrça locutors èran en situacion près de la
diglossia
, causa que vòl dire qu'emplegavan lo catalan solament en situacions informalas, del temps qu'a las situacions institucionalizadas emplegavan exclusivament lo castelhan.
De mai de mai, i a agut una immigracion considerabla dempuèi la rèsta d'Espanha e de païses d'America Latina, causa qu'a contribuit a la predominança estatistica del castelhan al País Valencian.
Balearas
modificar
modificar lo còdi
Lo cas balear es semblable al de Catalonha, tanben aicí lo factor principal en l'expansion del castelhan es estat l'immigracion, en una mesura fòrça mai granda que la substitucion lingüistica.
Catalonha del Nòrd
modificar
modificar lo còdi
En Catalonha del Nòrd, coma en la màger part de França, lo procès de substitucion lingüistica de la lenga locala pel francés es fòrça avançat
10
, amb lo classic patron que la lenga càmbia primièr dins las vilas e sonque après al camp.
Taula de comparason entre las lengas romanicas
modificar
modificar lo còdi
Latin
Occitan
Espanhòl
Portugués
Galèc
Leonés
Catalan
Aragonés
Francés
annus
an
año
ano
ano
annu
any
anyo
an
clavis
clau
llave
chave
chave
chave
clau
clau
clé
factum
fach
hecho
feito
feito
feichu
fet
feito
fait
oculus
uèlh
ojo
olho
ollo
gueyu
ull
uello
oeil
luna
luna
luna
lua
lúa
lluna
lluna
luna
lune
panatarius
panadièr
panadero
padeiro
panadeiro
panadeiru
panader
panadero
boulanger
clamare
cridar
llamar
chamar
chamar
chamare
cridar
clamar
appeler
aqua
aiga
agua
água
augua
augua
aigua
augua
eau
planum
plan
llano
chão
chan
chanu
pla
plano
plain
maneana
deman
mañana
manhã
mañá
mannana
demà
deman
demain
Annèxas
modificar
modificar lo còdi
Referéncias
modificar
modificar lo còdi
Lozano Sierra J, Saludas Bernad A.
(2007).
Aspectos morfosintácticos del Belsetán.
Saragossa:
Gara d'Edizions,
p.
180.
ISBN 84-8094-056-5
Tomás Arias
, Javier.
Elementos de lingüística contrastiva en aragonés: estudio de algunas afinidades con gascón, catalán y otros romances
(Ph.D. Thesis).
Universitat de Barcelona,
2016-07-08
Lamuela
, Xavier
Català i occità: un diasistema, dues llengües
».
La llengua occitana: caracterització i situació actual
2012,
p.
31.
Ministèri de la politica territoriala e de la memòria democratica
Llengües cooficials a Espanya
».
mpt.gob.es
Classament del catalan segon l'ethnologue
Anna Cabré:
Immigració i estat del benestar
Vs. As.:
Estadística sobre els usos lingüístics a Catalunya 2003: una síntesi
Montoya, Brauli:
La difusió social de la substitució lingüística a la ciutat d'Alacant: Assaig d'una cronologia
, Treballs de sociolingüística catalana 13, pp. 25-38
Bernat Joan i Marí:
Canvi demogràfic i substitució lingüística a les illes Pitiüses
Institut d’Estudis Eivissencs Territoris (1999), 2:103-111
Associació de sociolingüistes de llengua catalana:
La situació sociolingüística als territoris de parla catalana a l’inici del segle
xxi
Pel que fa a la transmissió, els territoris bàsicament es divideixen en dos grups. D’una banda, l’Alguer, i encara més la Catalunya del Nord, on es produeix un retrocés entre generacions clar del català, és a dir on la cadena de transmissió de la llengua de pares a fills s'ha trencat, i on, per tant, ens trobem en un nivell avançat del procés de substitució lingüística.
Vejatz tanben
modificar
modificar lo còdi
Diccionari catalan-occitan
(inclutz las formas aranesas) de Patrici Pojada i Claudi Balaguer
Diccionari multilingüe occitan aranés - catalan - castelhan - francés
Categoria: Literatura catalana
Categoria: Catalan
Categoria: Lenga
Suls autres projèctes Wikimèdia
Catalan
sul
Wikiccionari
Portal de las lengas
Recuperada de «
Categorias de la pagina
Inventari de lengas
Catalan
Categorias amagadas :
Article utilizant lo modèl Wikiccionari
Article de qualitat en ukrainien
Article de qualitat en latin
Bon article en bachkir
Portal:Lengas/Articles ligats
Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
Catalan
Apondre un subjècte