Câbir bin Hayyân - Vikipedi
İçeriğe atla
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ebu Musa Câbir bin Hayyân
ابو موسی جابربن حیان
Avrupa'da çizilmiş "Geber"
(15. yüzyıl)
, Codici Ashburnhamiani 1166, Biblioteca Medicea Laurenziana, Florence
Doğum
Cābir bin Hayyān
721/722
Horasan
İran
Ölüm
808/815
Kufe
Irak
Meslek
Fen
Simya
Eczacılık
Metalürji
Astroloji
Felsefe
Fizik
ve
Müzik
İkamet
Abbâsî Halifeliği
Milliyet
Arap
veya
Horasanî
Farsî
Dönem
İslam'ın Altın Çağı
Edebî akım
Felsefe
Sufilik
Matematik
Astroloji
Astronomi
Fizik
Kimya
ve
Ecza
Etkiledikleri
Zû’l-Nûn el-Mısrî
Kindî
Etkilendikleri
İmâm Câʿfer es-Sâdık
Ebû Mûsa Câbir bin Hayyân
Arapça
ابو موسی جابربن حیان
Latince
: "Geber" ya da "Geberus";
(al-Barigi Kabilesi / al-Azdi / al-Kufi / al-Tusi / al-
Sufi
(doğum: 721,
Tus, İran
Horasan
; ölüm: 815,
Kufe
Irak
Batıda daha ziyâde
Geber
olarak tanınan,
Abbâsîler
döneminde yaşamış ve
İslâmiyet
'te
fen bilimlerinin
temelini atmış olan
Farsî
çok yönlü bir
fen
bilgini
simyacı
kimyacı
ve
eczacı
fizikçi
astronom
ve
astrolog
tıp
ve
fizik tedavi
uzmanı
mühendis
coğrafyacı
filozof
ve
sûfi
Hayâtı
değiştir
kaynağı değiştir
Tus, İran
'da eğitimini aldıktan sonra
Kûfe
'ye göç etti.
Câbir bin Hayyân
bilinen ilk pratik
Simya
Alşimi
âlimdir.
Orta Çağ Avrupası'nın
Simya
alanına büyük ölçüde etki etmiş ve
Kimya
'nın da esasını oluşturmuştur.
İmâm Câʿfer-i Sâdık
'ın öğrencisidir.
İcatları
değiştir
kaynağı değiştir
Kimyager
ve
Eczacı
olan bir babanın oğlu olarak Câbir, Horasan'da doğmuş ve
Yemen
'de okuduktan sonra
Kufe
'ye giderek
Abbâsî
halifesi
Harun Reşid
'e saray âlimi olarak hizmet etmiştir.
"İmbik"
Kimya dışında
Eczacılık
Metalürji
Astroloji
Felsefe
Fizik
ve
Müzik
gibi geniş alanda 400' ü aşan eser bıraktığı söylense de ancak 20 civarında eseri bugüne kalmıştır.
Nitrik asit
hidrojen klorür
ve
sülfürik asit
'in rafine ve kristalize yöntemlerini bulduğu
Kral suyu
'nu icat ettiği ve
dietil eter
sitrik asit
asetik asit
ve
tartarik asiti
keşfetiği düşünülmektedir. "İmbik" (
الأنبيق
al-inbiq) geliştirmiş ve kendisinin ortaya attığı
baz
kavramıyla Kimya'nın gelişmesine katkıda bulunmuştur.
Ayrıca daha sonra zehirli olan
arsenik
tozunu elde eden ilk kişidir.
Agathondaemon
Hermes Trismegistus
Pisagor
ve
Sokrates
'i saydığı ve
Eski Yunan
Eski Mısır
ve
Şia
Sufizminden
etkilendiği düşünülmektedir.
Eserlerinden
12. yüzyılda
Latinceye
çevrilmiş olan
Kitab al-Kimya
adlı eseri, "Simya/Alşimi" ve "Kimya" kelimelerinin kökeni olmuştur.
Canlıların kendiliğinden oluşumu ve suni yolla canlı üretme" fikrini savunmaktaydı. Cabir'e göre Allah ilk önce dört unsuru yani hava, su, ateş ve toprağı yarattı, sonra da onlardan maden, bitki, hayvan ve insan varlıklarının oluşumunu ve üremesini "irade" etti. Temelde ilahi yaratma fikrini kabul eden Câbir, bazı bitki ve hayvan türlerinin, hatta ilk insanın, kendiliğinden vücut bulduğunu kabul etmekten öte, minerallerin, bitkilerin, hayvanların ve insanların suni olarak laboratuvarda üretilebileceğini bile iddia etmektedir. Câbir, kendiliğinden oluşu tevlid ve tevellud, suni oluşumu tevalud ve tekvin, ilahî yaratma fikrini de kevn ve halk terimleriyle açıklamaktaydı.
Kaynakça
değiştir
kaynağı değiştir
Kraus, P. (1962). "Djābir B. Ḥayyān".
Encyclopaedia of Islam
(2. bas.). Brill Academic Publishers. ss. 357-359.
As for Djābir's historic personality, Holmyard has suggested that his father was "a certain Azdī called Hayyan, druggist of Kufa... mentioned... in connection with the political machinations that were used by many people, in the eighth century, finally resulted in the overthrow of the Umayyad dynasty.
Holmyard, Eric John, "Introduction" to
The Works of Geber
, translated by Richard Russell (London: Dent, 1928), p. vii: "Abu Musa Jabir ibn Hayyan, generally known merely as Jabir, was the son of a druggist belonging to the famous South Arabian tribe of Al-
Azd
. Members of this tribe had settled at the town of Kufa, in Iraq, shortly after the Muhammadan conquest in the seventh century A.D., and it was in Kufa that Hayyan the druggist lived."
William R. Newman, Gehennical Fire: The Lives of George Starkey, an American Alchemist in the Scientific Revolution, Harvard University Press, 1994. p.94: "According to traditional bio-bibliography of Muslims, Jabir ibn Hayyan was a Persian alchemist who lived at some time in the eight century and wrote a wealth of books on virtually every aspect of natural philosophy"
William R. Newman, The Occult and Manifest Among the Alchemist, in F. J. Ragep, Sally P Ragep, Steven John Livesey, Tradition, Transmission, Transformation: Proceedings of Two Conferences on pre-Modern science held at University of Oklahoma, Brill, 1996/1997, p.178: "This language of extracting the hidden nature formed an important lemma for the extensive corpus associated with the Persian alchemist Jabir ibn Hayyan"
Henry Corbin, "The Voyage and the Messenger: Iran and Philosophy", Translated by Joseph H. Rowe, North Atlantic Books, 1998. p.45: "The Nisba al-Azdin certainly does not necessarily indicate Arab origin. Geber seems to have been a client (mawla) of the Azd tribe established in Kufa"
Tamara M. Green, "The City of the Moon God: Religious Traditions of Harran (Religions in the Graeco-Roman World)", Brill, 1992. p.177: "His most famous student was the Persian *Jabir ibn Hayyan (b. circa 721 C.E.), under whose name the vast corpus of alchemical writing circulated in the medieval period in both the east and west, although many of the works attributed to Jabir have been demonstrated to be likely product of later Ismaili' tradition."
David Gordon White, "The Alchemical Body: Siddha Traditions in Medieval India", University of Chicago Press, 1996. p.447
William R. Newman, Promethean Ambitions: Alchemy and the Quest to Perfect Nature, University of Chicago Press, 2004. p.181: "The corpus ascribed to the eight-century Persian sage Jabir ibn Hayyan.."
Wilbur Applebaum, The Scientific revolution and the foundation of modern science, Greenwood Press, 1995. p.44: "The chief source of Arabic alchemy was associated with the name, in its Latinized form, of Geber, an eighth-century Persian."
Neil Kamil, Fortress of the Soul: Violence, Metaphysics, and Material Life in the Huguenots New World, 1517–1751 (Early America: History, Context, Culture), JHU Press, 2005. p.182: "The ninth-century Persian alchemist Jabir ibn Hayyan, also known as Geber, is accurately called pseudo-Geber since most of the works published under this name in the West were forgeries"
Aleksandr Sergeevich Povarennykh, Crystal Chemical Classification of Minerals, Plenum Press, 1972, v.1,
ISBN 0-306-30348-5
, p.4: "The first to give separate consideration to minerals and other inorganic substances were the following: The Persian alchemist Jabir (721–815)..."
George Sarton, Introduction to the History of Science, Pub. for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams & Wilkins Company, 1931, vol.2 pt.1, page 1044: "Was Geber, as the name would imply, the Persian alchemist Jabir ibn Haiyan?"
Dan Merkur, in The psychoanalytic study of society (eds. Bryce Boyer, et al.), vol. 18, Routledge,
ISBN 0-88163-161-2
, page 352: "I would note that the Persian alchemist Jabir ibn Hayyan developed the theory that all metals consist of different 'balances' ..."
Anthony Gross, The Dissolution of the Lancastrian Kingship: Sir John Fortescue and the Crisis of Monarchy in Fifteenth-century England, Paul
Watkins, 1996,
ISBN 1-871615-90-9
, p.19: "Ever since the Seventy Books attributed to the Persian alchemist Jabir Ibn Hayyan had been translated into Latin ...."
S.N. Nasr, "Life Sciences, Alchemy and Medicine", The Cambridge History of Iran, Cambridge, Volume 4, 1975, p. 412: "Jabir is entitled in the traditional sources as al-Azdi, al-Kufi, al-Tusi, al-Sufi. There is a debate as to whether he was an Arab from Kufa who lived in Khurasan or a Persian from Khorasan who later went to Kufa or whether he was, as some have suggested, of Syrian origin and later lived in Persia and Iraq".
"Abu Musa Jabir ibn Hayyan"
. Encyclopædia Britannica Online. 8 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından
arşivlendi
. Erişim tarihi: 11 Şubat 2008
Julian, Franklyn,
Dictionary of the Occult
, Kessinger Publishing, 2003,
ISBN 0-7661-2816-4
ISBN 978-0-7661-2816-3
, p. 8.
Books.google.com.tr; İhyadan İnşaya İslam Düşüncesi, Yazar: R. İhsan Eliaçık
Başvuru kitapları
değiştir
kaynağı değiştir
History of Analytical Chemistry By Ferenc Szabadváry, P 11,
ISBN 2-88124-569-2
The Historical Background of Chemistry By Henry Marshall Leicester, P 63.
Alchemy, Eric John Holmyard, P 68.
Dragon's Brain Perfume an Historical Geography of Camphor, Robin Arthur Donkin, P 137.
The Grand Contraption The World as Myth, Number, and Chance, David Allen Park, P 229.
Cosmology in Gauge Field Theory and String Theory, By David Bailin, Alexander Love, P 181.
The New Book of Knowledge,
ISBN 0-7172-0517-7
, Page 446.
The Biology of Alcoholism, By Benjamin Kissin, Henri Begleiter, P 576.
Medieval Science, Technology, and Medicine, By Thomas F. Glick, Steven John Livesey, Faith Wallis,
ISBN 0-415-96930-1
, P 280
A History of Chemistry By Forris Jewett Moore, P 15.
E. J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 By M. Th. Houtsma, E. van Donzel,
ISBN 90-04-08265-4
, P 989.
In Old Paris, by Robert W. Berger, P 164,
ISBN 0-934977-66-6
Chemical Essays By Richard Watson, P 68
Jabir
9 Nisan 2010 tarihinde
Wayback Machine
sitesinde
arşivlendi
.,
Columbia Encyclopedia
, Sixth Edition, 2007.
Ahmad Y Hassan,
Arabic Alchemy
19 Kasım 2008 tarihinde
Wayback Machine
sitesinde
arşivlendi
. ya da
Fars
A Dictionary of the History of Science by Anton Sebastian - p. 241
The Alchemical Body By David Gordon - p. 366
The Structure and Properties of Matter by Herman Thompson Briscoe - p. 10
The Tincal Trail: A History of Borax by Edward John Cocks, Norman J. Travis - p. 4
William Royall Newman,
Gehennical Fire: The Lives of George Starkey, an American Alchemist in the Scientific Revolution
, Harvard University Press, 1994. pg 94: "According to traditional bio-bibliography of Muslims, Jabir ibn Hayyan was a
Persian
alchemist who lived at some time in the eight century and wrote a wealth of books on virtually every aspect of natural philosophy"
William R. Newman,
The Occult and Manifest Among the Alchemist", in F. J. Ragep, Sally P Ragep, Steven John Livesey, "Tradition, Transmission, Transformation: Proceedings of Two Conferences on pre-Modern science held at University of Oklahoma", Brill,1996/1997, pg 178:"This language of extracting the hidden nature formed an important lemma for the extensive corpus associated with the Persian alchemist Jabir ibn Hayyan"
Henry Corbin
, "The Voyage and the Messenger: Iran and Philosophy", Translated by Joseph H. Rowe,North Atlantic Books, 1998. pg 45: "The Nisba al-Azdin certainly does not necessarily indicate Arab origin. Geber seems to have been a client of the Azd tribe established in Kufa
Tamara M. Green, "The City of the Moon God: Religious Traditions of Harran (Religions in the Graeco-Roman World) ", Brill, 1992. pg 177: "His most famous student was the Persian Jabir ibn Hayyan (b. circa 721 C.E.), under whose name the vast corpus of alchemical writing circulated in the medieval period in both the east and west, although many of the works attributed to Jabir have been demonstrated to be likely product of later Ismaili' tradition."
David Gordon White, "The Alchemical Body: Siddha Traditions in Medieval India", University of Chicago Press, 1996. pg 447
William R. Newman,
Promethean Ambitions: Alchemy and the Quest to Perfect Nature
, University of Chicago Press, 2004. pg 181: "The corpus ascribed to the eight-century Persian sage Jabir ibn Hayyan.."
Wilbur Applebaum,
The Scientific revolution and the foundation of modern science
, Greenwood Press, 1995. pg 44: "The chief source of Arabic alchemy was associated with the name, in its Latinized form, of Geber, an eighth-century Persian."
Neil Kamil,
Fortress of the Soul: Violence, Metaphysics, and Material Life in the Huguenots New World, 1517-1751 (Early America: History, Context, Culture)
, JHU Press, 2005. pg 182: "The ninth-century Persian alchemist Jabir ibn Hay- yan, also known as Geber, is accurately called pseudo-Geber since most of the works published under this name in the West were forgeries"
Aleksandr Sergeevich Povarennykh,
Crystal Chemical Classification of Minerals
, Plenum Press, 1972, v.1,
ISBN 0-306-30348-5
, page 4:
The first to give separate consideration to minerals and other inorganic substances were the following: The Persian alchemist Jabir (721-815)...
George Sarton,
Introduction to the History of Science
, Pub. for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams & Wilkins Company, 1931, vol.2 pt.1, page 1044:
Was Geber, as the name would imply, the Persian alchemist Jabir ibn Haiyan?
Dan Merkur, in
The psychoanalytic study of society
(eds. Bryce Boyer, et al.), vol. 18, Routledge,
ISBN 0-88163-161-2
, page 352:
I would note that the Persian alchemist Jabir ibn Hayyan developed the theory that all metals consist of different "balances" ...
Anthony Gross,
The Dissolution of the Lancastrian Kingship: Sir John Fortescue and the Crisis of Monarchy in Fifteenth-century England
, Paul Watkins, 1996,
ISBN 1-871615-90-9
, page 19:
Ever since the Seventy Books attributed to the Persian alchemist Jabir Ibn Hayyan had been translated into Latin ....
Sebastian, Anton,
A Dictionary of the History of Science
, (Casterton Hall: Parthenon Publishing Group Ltd, 2001),241. Geber or Jabir is held to be the first practical alchemist. Julian, Franklyn,
Dictionary of the Occult
, Kessinger Publishing, 2003,
ISBN 0-7661-2816-4
, 9780766128163, p. 8.
Simya
Simyacılar
Grek-Mısır
Agatodaemon
Bakire Pafnutia
Demokritos
Hermes Trismegistus
İskenderiyeli Musa
Kimis
Yahudi Meryem
Ostanes
Panopolisli Zosimos
Simyacı Kleopatra
Bizans
İskenderiyeli Stefanus
Kireneli Sinesios
Olimpiodorus
Çin
Ge Hong
Wei Boyang
Hindu
Agastya
İslam
Abbas ibn Firnâs
İbnü'l-Baytâr
Alfidius
Artefius
Bîrûnî
Câbir bin Hayyân
Ca'fer es-Sâdık
Dânî
Ferîdüddin Attâr
Zehrâvî
Fârâbî
İbnü'n-Nedîm
İbn-i Sina
İbn-i Ümeyl
İbn Miskeveyh
Hâlid bin Yezîd
Mecrîtî
Râzî
Geç ortaçağ
Albertus Magnus
Arnaldus de Villa Nova
Eveshamlı Hugh
George Ripley
Guido de Montanor
Heinrich Cornelius Agrippa
John Dastin
Jean de Roquetaillade
Laazlı Johann
Michael Scot
Nicolas Flamel
Ortolanus
Öğretmen Salernus
Petrus Bonus
Ramon Llull
Roger Bacon
Tarantolu Paul
Taddeo Alderotti
Thomas Norton
Erken modern
Andreas Libavius
Arthur Dee
Basil Valentine
Bernard Trevisan
George Starkey
Gerhard Dorn
Giovanni da Correggio
Heinrich Khunrath
Hennig Brand
Isaac Newton
John Dee
Johann Friedrich Schweitzer
Jakob Böhme
Jan Baptist van Helmont
Johann Rudolf Glauber
Michael Maier
Michael Sendivogius
Paracelsus
Pierre-Jean Fabre
Robert Boyle
Samuel Norton
Thomas Vaughan
Wilhelm Homberg
Modern
Carl Gustav Jung
Eugène Canseliet
Frater Albertus
Fulcanelli
Mary Anne Atwood
Dallar
Taoist
Hint
İslam
Kimya tarihi
Magnum Opus
Albedo
Kitrinitas
Nigredo
Rubedo
İşlemler
Kalsinasyon
Konjelasyon
Kerasyon
Kohobasyon
Koagülasyon
Sindirim (simya)
Damıtma
Fermantasyon
Filtreleme
Fiksasyon
Çoğaltma
Projeksiyon
Süblimleşme
Çözelti
Eserler
Alchemical Studies
Atalanta Fugiens
Aurora consurgens
Baopuzi
Basil Valentine'in On İki Anahtarı
Bibliotheca Chemica Curiosa
Buch der heiligen Dreifaltigkeit
Cantilenae Intelectuales de Phoenice Redivivo
Cantong qi
Christian Rosenkreutz'un Kimyasal Düğünü
Kiranides
De Alchemia
Den vises sten
Deutsches Theatrum Chemicum
Fasciculus Chemicus
Filozofların Gül Bahçesi
Havanın Gizli Gerçeklikleri Hakkındaki Şüpheler
Hermetic Definitions
Hermetik Dergi
Hermetika
Hermetik Başarı
İçrek Kimya
Kitab-ül Kimya
Leyden papyrus X
Liber Ignium
Musaeum Hermeticum
Mutus Liber
Papyrus Graecus Holmiensis
Parabol Alegorisi
Picatrix
Psikoloji ve Simya
Septimana Philosophica
Splendor Solis
The Mirror of Alchimy
Theatrum Chemicum
Theatrum Chemicum Britannicum
Tripus Aureus
Turba Philosophorum
Traité sur les apparitions des esprits et sur les vampires ou les revenans de Hongrie, de Moravie, &c.
Yunan Büyülü Papirüsü
Zümrüt Levha
Aletler
Atanor
Kavramlar
Alkahest
Azoth
Hrisopoeia
Dört unsur
Felsefe taşı
Homunculus
Sanat ve eğlencede simya
Panakea
Simya maddeleri listesi
Simyasal simge
Yaşam iksiri
Simya
Orta Çağ İslam dünyasında simya ve kimya
Simyacılar
8. yüzyıl
Hâlid bin Yezîd
Sahte Apollonios
9. yüzyıl
Câbir bin Hayyân
10. yüzyıl
Ebû Mansûr el-Herevî
İbn Ümeyl
İbn Vahşiyye
Mecrîtî
Râzî
Zehrâvî
11. yüzyıl
Ahmed bin İmâdüddin
Hâtî
İbn Vâfid
Sahte İbn-i Sina
Muiz bin Bâdîs
12. yüzyıl
Artefius
İbn Arfâ
Neberâvî
Tuğrâî
13. yüzyıl
Ebü'l-Kasım el-Irâkî
Hasan er-Rammâh
İbnü'l-Baytâr
İbnü'r-Rûmiyye
14. yüzyıl
Cildekî
Ebû Temmâm
İbnü'r-Ressâm
Kavramlar
Atanor
Felsefe taşı
İmbik
Tekvin
Yaşam iksiri
Çalışmalar
el-Filâhatü'n-Nabatiyye
Kitâbü'l-Kimya
Mushafü'l-cemâ'a
Sırrü'l-esrâr
Zümrüt Levha
Otorite kontrolü
BIBSYS
90364954
BNE
XX1162624
BNF
cb11903785q
(data)
CiNii
DA04043107
GND
118864718
ISNI
0000 0003 7418 233X
LCCN
n85356785
NKC
mzk2003198569
NLA
49784529
NLI
987007263262405171
NTA
071424318
RERO
A000077581
SELIBR
192315
SUDOC
026877376
TDVİA
cabir-b-hayyan
Trove
1526961
VIAF
11036
WorldCat
(LCCN):
n85-356785
" sayfasından alınmıştır
Kategoriler
Tus doğumlular
721 doğumlular
815'te ölenler
Geleneksel İran tıbbı
8. yüzyılda İranlılar
9. yüzyılda İranlılar
9. yüzyıl filozofları
9. yüzyıl hekimleri
Mutasavvıflar
Fars simyacılar
Fars kimyagerler
İranlı kimyagerler
Element kâşifleri
Farmakologlar
Orta Çağ Arap filozofları
Orta Çağ Arap simyacıları
Orta Çağ Arap astrologları
Orta Çağ Müslüman simyacıları
Orta Çağ Müslüman astrologlar
Orta Çağ Müslüman hekimleri
Orta Çağ İslam filozofları
Gizli kategoriler:
ISBN sihirli bağlantısını kullanan sayfalar
Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
BIBSYS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNE tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
CINII tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
ISNI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
NTA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
RERO tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SELIBR tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
TDVİA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
Trove tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
VIAF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
WorldCat-LCCN tanımlayıcısı içeren Vikipedi maddeleri
Câbir bin Hayyân
Konu ekle