Cristianesim - Wikipedia
Và al contegnud
De Wikipedia
Quel articul chì l'è scrivüü in
Lumbard
, cun l'urtugrafia
insübrica ünificada
Antunel da Messina
Tel chì l'Omm - Ecce Homo
1474
Genua
Galeria Naziunala de Palazz Spinola
El
Cristianesim
a l'è una religiun
munuteista
basada sü la vita e i insegnament de
Gesü de Nazaret
I cristian creden che Gesü a l'è el fiö de
Diu
e'l
Messia
'me prufetizaa in de l'
Antigh Testament
. El cristianesim a l'è munuteista ma per la püssee part di fed cristiann Diu a l'è in trì personn: Diu Pader, Diu Fiö (Gesü) e'l Diu Spirit Sant. Questa dutrina a l'è ciamada la
Santissima Trinità
El cristianesim a l'è spartii in diferent cunfessiun o ges che gh'hann una bas cumüna ma diferent aspet de la dutrina o anca de l'urganizaziun.
simbuj del Cristianesim
a hinn un bel poo, ma quel principal e püssee significativ a l'è la Crus, che la rapresenta la mort de Gesü. Per quela resun chì, la Crüs la cumpar in d'un frach de bander e stem di paes de religiun cristiana.
El Cristianesim l'ha avüü un röl impurtant per la storia e la civilizaziun del "Mund Ucidental".
Una stima di cristian incö a l'è de pressapoch 2.100 miliun de gent.
Ges Cristiann
Modifega
modifica 'l sorgent
El cristianesim a l'è spartii in d'un bel poo de ges che nassüü in diferent mument de la storia e per diferent questiun de dutrina, suciaj e de
cultüraj
. I ges principaj a hinn fa sü in quij grüp chì:
Gesa Catoliga Rumana
, la püssee numerusa, che l'aceta l'uturità del
Papa
. La gh'ha pressapoch cincent miliun de member
batezaa
, cunt dent anca fedej de tradiziun latina e de alter cumünità Catoligh Urientaj, per esempi la
Gesa Catoliga Marunita
, la
Gesa Catoliga Melkita
e la
Gesa Catoliga Sira
Cesa catoliga apustòliga brasigliana
: una cesa cristiana, fundada in
Brasil
il del
1945
che l'è minga in cumüniòn cul
Vatican
Ges Prutestant
, che hinn un frach de ges indipendent, nassüü in general cun la
Refurma
(secul quel de XVI) o poch dopu, che aceten minga l'uturità del Papa e meten al center del cült e de la dutrina dumà i test de la
Bibia
Cristianesim Urtudoss
, che'l gh'ha dent la
Gesa Urtudossa Greca
e alter ges de rit uriental;
I ges urientaj di
trì cuncili
, che hinn nassüü dopu che avevev minga acetà i cunclüsiun del
Cuncili de Calcedonia
del
451
. Tiren dent la
gesa Copta
, la
Gesa Nestoriana
e la
Gesa Apustoliga Armena
, e alter.
Restauraziunism
, grüp 'me
Discepul de Crist
o i
Ges Indipendent
, nassüü principalment in di
Stat Ünii
in del
secul quel de XIX
. De quel grüp chì fan part anca alter grüp 'me i
Adventista
e i
testimoni de Geova
Murmunism
, quij che van adree ai revelaziun del
Joseph Smith
che se tröen dent in del
Liber de Mormon
Antitrinitarism
, o ges che refüden el
dogma
de la
Santissima Trinità
e la divinità de Gesü.
Dutrina
Modifega
modifica 'l sorgent
Anca se gh'hinn di diferenz intra i ges cristiann, la gh'è una dutrina de bas cumüna a tüt. Questa dutrina chì la stabiliss che'l Cristianesim a l'è el cumpiment del
Giudaism
, e che Gesü a l'è el
Messia
prufetizaa in di scritür de l'
Antigh Testament
La credenza centrala del Cristianesim a l'è che per mez de la fed in de la mort e resüreziun de Gesü, i omen poden vess salvaa de la mort, fisiga e spiritüala, per la redenziun di sò pecaa, che hinn la disubidienza e rebeliun cuntra de Diu. Per la grazia de Diu, per la fed e'l pentiment, i omen poden recunciliass cun Diu per mez del perdun e la santificaziun.
I aspet che hann furmaa i fundament dutrinaj del Cristianesim (anca se di grüp ja aceten minga tücc) a hinn:
Diu a l'è una Trinità, un vess etern che l'esist in trì personn: Pader, Fiö (el Verb incarnaa, Gesü Crist) e Spirit Sant.
Gesü a l'è a l'istess temp, cumpletament Diu e cumpletament üman.
Maria Vergin
, la mader de Gesü, l'ha avüü Gesü per mez del Spirit Sant, e l'era vergin.
Gesü a l'è el Messia che speraven i Giüdej, l'ered al trono del
Re David
Gesü a l'è inucent de tücc i pecaa. Per mez de la mort e resüreziun de Gesü, i credent a hinn perdunaa di sò pecaa e vegnen recunciliaa cun Diu. Per mez de la fed, i credent riceven el Spirit Sant
Gesü al returnarà cunt el sò corp in sü la
Tera
per el giüdizi de l'Ümanità, e per purtà i fedej a la presenza de Diu.
La Bibia a l'è la Parola che l'ha ispirada Diu, ma che l'hann scrivüda i omen.
Vita cristiana e rit
Modifega
modifica 'l sorgent
El cristian al gh'ha de viv la sò vita de tücc dì in acordi a la mural cristiana e'l gh'ha de relaziunass cun Diu cun l'
uraziun
, che la pö vess un dialogh persunal o basaa sü furmul pre-stabilii e tradiziunaj 'me el
Pader Noster
. Fundamentaj a hinn i
sacrament
, che ja ufizia un
sacerdot
'me intermediari cun Diu. I nom di sacrament cambien a segunda de la Gesa Cristiana; quij püssee acetaa a hinn el
batesim
e la
cumüniun
, ma per el Catolicesim a hinn püssee, a hinn set.
La furma de preghiera cumünitaria a l'è la
messa
. La messa la vegn ufiziada tücc i dì ma quela
de precet
a l'è quela de la
dumeniga
e di
dì
de festa per el
tacuin
litürgich, cuma la
Pasqua
e'l
Nadal
. La messa la cambia a segunda de la cunfessiun cristiana e, dent a una cunfessiun, la pö anca cambià fina a un cert punt (el tema di letür e'l schema general a l'è quel del messal litürgich).
Presenza
Modifega
modifica 'l sorgent
I religiun de stat in del mund
El cristianesim a l'è la religiun cun püssee fedej, pressapoch un 33% de la pupulaziun mundiala
. El 17,5% se disen catoligh, un 5,6% urtudoss e un 3,6%
anglican
. In del temp i credent a hinn vegnüü giò de nümer in
Europa
e cressüü in America.
Quij stat chì hann deciaraa el Cristianesim religiun ufiziala:
Argentina
Bulivia
Costa Rica
Danimarca
El Salvador
Finlandia
Grecia
Inghiltera
Islanda
Liechtenstein
Malta
Monach
Nurvegia
Cità del Vatican
. El paes cun püssee cristian a hinn i Stat Ünii, e dopu al gh'è el Brasil.
Referenz
Modifega
modifica 'l sorgent
Adherents.com,
Stima di credent d'ogni religiun
Arqiviad
qé:
EN
World Christian Trends (2001)
Putnam, Democracies in Flux: The Evolution of Social Capital in Contemporary Society, p. 408.
Alter pruget
Modifega
modifica 'l sorgent
Altri progetti
Wikiquote
Wikimedia Commons
Wikivoyage
Wikiquote
el gh'ha dent citazzion de o su
Cristianesim
Wikimedia Commons
el gh'ha dent imagin o alter archivi su
Cristianesim
Wikivoyage
el gh'ha dent Informazzion turisteghe su
Cristianesim
Vus curelaa
Modifega
modifica 'l sorgent
Cred de Nicea
Cristianità paolina
Utegnüü da "
Categorie
Articoi in grafia insubrica unificada
Articoi in Lombard Ocidental
Articoi che tucc i Wikipedie gh'hann de havégh
Cristianesim
Cristianesim
Sgionta un argoment