Djezus d' Nazarete — Wikipedia
Aller au contenu
Èn årtike di Wikipedia.
Pol
discramiaedje
des årtikes avou l' mot « Djezus »,
loukîz cial
so ene pondeure da Manet
Li dierinne cene
: Djezus lave les pîs d' ses shuveus (Passion d'
Lignè
Djezus d' Nazarete
, c' est on personaedje k' åreut viké podbon el
Palestene
Si skepiaedje sieve di prumire anêye å
calindrî grigoryin
, eployî pa toplin des payis sol
Daegne
Les crustins l' lomnut «
Djezus-Cri
» ou «
li Crisse
». Cwand on djåze du lu come efant, on dit cobén: l' «
Efant Djezus
», u (po djåzer ås efants) li «
Ptit Djezus
».
Etimolodjeye
candjî
candjî l’ côde wiki
Li no d'
Djezus
est on
ptit no
ebreu, ישוע (yeshoua, çou ki vout dire li
schapaedje
). Li mot
crisse
k' î est aclapé dins
Djezus-Cri
, i vént do grek Χριστός (xhristos, li ci k' a stî oendou).
Creyances so Djezus dins li rlidjon crustinne
candjî
candjî l’ côde wiki
Po les
crustins
(k' ont shuvou li rlidjon k' il aveut-st enondé), c' est l'
Messî
(u
Messeye
) ratindou dins l' rilidjon djwive.
Dispu l' acceptance do mistere del
Trinité
diviè 400, c' est
Diu l' Fi
, li fi da Diu l' Pere, divnou èn ome på shofla do Sint-Esprit dins l' vinte di l'
Aviedje
. Eto, on mete padecô ene
grande lete
ås
pronos
kel riprezintèt. On l' lome eto «
Bon Diu
».
Djezus åreut cmincî a pretchî e
30
et åreut morou e
33
, crucifyî pås Romins. Mins il åreut raviké li 3inme djoû, et monter å cir 40 djoûs pus tård.
Les prumîs shuveus da Djezus, k' on lome les
apoisses
, u les
dicipes
, end aveut doze. Inte di zels
sint Pire
ki va divnou leu mineu,
Djuda
, kel va trayi,
sint Djhan l' evandjilî
, et les troes ôtes
evandjilîs
sint Matî
sint Luk
et
sint Mår
. Ossu
Sint Djåke li grand
ki s' tombe åreut stî rtrovêye a
Sint-Djåke-el-Galice
Li skepiaedje da Djezus-Cri (a
Betleyem
) est fiesti a
Noyé
. Å
Rwès
, on fiestixh li vizite di troes rwès, ki l' årént vnou vey påpåd. Li
Tchandleuse
rimimbere si prezintaedje å timpe, a 40 djoûs.
Si moirt (a
Djeruzalem
) est rmimbrêye tins del
Peneuse Samwinne
. Si ravicaedje est fiesti a
Påke
et si montaedje å cir, a l'
Acinsion
).
Si veye est racontêye dins les
Evandjîles
. Si vnowe å monde esteut djouwêye p des vraiys personaedjes dins les
djowes do Noyé
, ki les dierins, ça a stî e
Vervî
al fén do 19inme sieke. Si moirt et s' ravicaedje sont djouwés dins les
djowes del passion
, ki s' fwaiynut so e 2004.
Creyances so Djezus dins les rlidjons muzulmane et djwives
candjî
candjî l’ côde wiki
Po les
muzulmans
(kel lomèt
Sidna Aysa
), c' est onk des mwaisses profetes k' on vnou divant
Mawoumet
, avou
Abråm
et
David
Les muzulmans n' creyèt nén ki Djezus a morou so ene croes, mins bén k' il a monté å Cir.
Po les
djwifs
, c' est on simpe pretcheu k' a critiké les grands mwaisses di leu rlidjon, et k' a stî ramassé et crucifyî pås Romins.
Vraiys dataedjes del vicåreye da Djezus-Cri
candjî
candjî l’ côde wiki
Tot corwaitant les dnêyes istorikes, on pinse ki Djezus-Cri a skepyî e 6 divant Dj.C (c' est ene miete drole a dire), et a morou e 30 ap. Dj.C.
Sipårdaedje des pretchmints da Djezus-Cri
candjî
candjî l’ côde wiki
Dins on live so les grands personaedjes k' ont l' pus candjî l' vicåreye di tos les djoûs des cis k' ont vnou après zels (Michel Hart,
The 100, a ranking of the most influential persons in history
) eplaidî e 1978, Djezus-Cri est metou troejhinme (dirî
Mawoumet
eyet
Isaac Newton
).
Portant, les djins k' ont yeu ene sacwè d' candjeye dins leus veye a cåze di lu, end a kécfeye dipus ki po les deus ôtes. Mins i fåt vey ki li rlidjon crustinne n' a nén stî askepieye pa Djezus-Cri tot seu, mins eto pa
Sint På
Si Djezus-Cri a pretchî sol boune codujhance des djins, c' est sint På k' a bråmint adjinçné li teyolodjeye crustinne, po k' les idêyes da Djezus-Cri divnexhe ene rilidjon. Al moirt da Djezus-Cri, ses shuveus n' estént k' ene pitite seke djwive. C' est les scrijhaedjes da Sint På, et ses pretchmints foû del Palestene, el Sireye, e l' Azeye mineure, pu el Grece k' ont fwait cnoxhe long et lådje les atuzes diswalpêyes pa Djezus.
Djezus djåzéve l'
arameyin
et l'
ebreu
. Sint På eployive purade li
grek
, on lingaedje ricnoxhou adon come fwait po djåzer di filozofeye et di rlidjon.
Hårdêye divintrinne
candjî
candjî l’ côde wiki
Antécri
Commons
I gn a so les
cmons Wikipedia
des imådjes ou fitchîs son a vey avou
Djezus d
Nazarete
Prin del pådje «
Categoreyes
Crustinnisse
Islam
Rilomés Djwifs
Palestene
Askepieus di rlidjons
Pår rilomêyès djins
Djezus d' Nazarete
Radjouter on sudjet