Element quimic — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Classificacion periodica deis elements
Un
element quimic
es una nocion fondamentala de
quimia
que designa l'ensems deis
atòms
e deis
ions
que son nuclèu a lo meteis nombre de
protons
. Es designat per un simbòl quimic. Pòu se combinar, sensa se transformar, ambe d'autreis elements dins lo corrent d'una
reaccion quimica
per formar d'innombrables
compausats quimics
. Sa transformacion es en revènge possibla durant una
reaccion nucleara
de transmutacion.
L'identificacion deis elements quimics —118 en
2017
— representa una partida importanta de l'
istòria
de la
quimia
. Se un pichon nombre èran coneguts tre la
Preïstòria
e l'
Antiquitat
(lo
fèrre
, l'
aur
...), la màger part deis elements foguèt descubèrt après
1750
. D'efèct, de
1750
1900
, foguèron identificats la quasi totalitat deis elements estables presents dins la natura. Puei, durant la premiera mitat dau sègle XX, la descubèrta de la
radioactivitat
permetèt de trobar d'elements radioactius sintetics mai relativament estables. Enfin, après la
Segonda Guèrra Mondiala
, lo desvolopament de la recèrca nucleara e la construccion d'accelerators de particulas totjorn mai poderós permetèron de descubrir d'elements radioactius fòrça pesucs e fòrça instables que certaneis an una estabilitat inferiora a una minuta.
Leis elements quimics son generalament classats segon un tablèu dich
classificacion periodica deis elements
ò classificacion de Mendeleiev car foguèt per lo premier còp prepausada per aqueu quimista
rus
Istòria
modificar
modificar lo còdi
Evolucion de la definicion
modificar
modificar lo còdi
La definicion dau concèpte «
d'element
» conoguèt tres periòdes principaus. Pasmens, quin que siegue l'epòca, foguèt totjorn considerat coma una causa indivisibla.
Definicion classica
modificar
modificar lo còdi
La nocion d'element apareguèt tre l'
Antiquitat
en
Grècia
, en
Índia
, en
China
e dins plusors regions vesinas (
Japon
Tibet
...). En despiech dei distàncias e dei culturas diferentas, de concèptes pròches se desvolopèron
en
Grècia
e en
Índia
, cinc elements foguèron utilizats per depintar la composicion de la matèria
: lo
fuòc
, la
tèrra
, l'
aiga
, l'
èr
e l'
etèr
en
Japon
, cinc elements foguèron tanben utilizats. Quasi identics ais elements grècs e indians, èran lo
fuòc
, la
tèrra
, l'
aiga
, l'
èr
e lo
vuege
en
China
, i aviá pereu cinc elements. Tres èran comuns ambé leis autrei sistèmas dau periòde (lo
fuòc
, la
tèrra
e l'
aiga
) mai lei dos darriers èran especifs (lo
metau
e la
fusta
).
Totalament ipoteticas e basadas sus de deduccions
filosoficas
religiosas
, aquelei teorias dominèron lo mitan intellectuau fins au començament dau sègle XVII e l'aparicion dau
metòde scientific
Definicion quimica
modificar
modificar lo còdi
Retrach de
Jöns Jakob Berzelius
que sei calculs de massas
molecularas
atomicas
permetèron de difusar lei concepcions de la
quimia
desvolopadas per
Lavoisier
Edicion
russa
de la classificacion periodica deis elements de
1891
Lo declin de la teoria antica deis elements comencèt ambé la publicacion en
1661
de la teoria corpusculara de
Robert Boyle
1627
1691
). D'efèct, refusèt de sostenir la teoria deis Ancians e laissèt dubèrta la question dau nombre d'elements existents. Pasmens, lei cambiaments foguèron lents car la
tecnologia
dau periòde permetiá gaire l'estudi de la matèria. L'etapa decisiva foguèt passada amb
Antoine Lavoisier
1743
1794
) que sei trabalhs li permetèron de publicar la premiera lista d'elements. Sa definicion èra basada sus l'indivisibilitat quimica d'un compausat. Se certanei èran erronèus (coma la
lutz
), l'influéncia de l'òbra dau
quimista
francés
permetèt de difusar l'idèa d'una definicion quimica deis elements.
Dins lo corrent dau sègle XIX,
Jöns Jakob Berzelius
1779
1848
) capitèt de calcular per lo premier còp de massas
molecularas
atomicas
d'un biais precís. Aquò favorizèt lo concèpte e permetèt de'n assegurar la difusion. Son sistèma de notacion deis elements foguèt ansin rapidament adoptat e foguèt a l'origina de la nomenclatura modèrna. Aquò anava dominar fins au començament dau sègle XX e en
1869
Dmitrii Mendeleiev
1834
1907
) prepausèt una classificacion en foncion dei proprietats quimicas, çò que permetèt de preveire l'existéncia d'elements encara desconeguts.
Definicion atomica
modificar
modificar lo còdi
Lo desvolopament dau modèl
atomic
au començament dau sègle XX permetèt de donar una definicion novèla deis elements. La descubèrta dei
protons
permetèt de definir lo
numerò atomic
. Caracteristica unica deis atòms, permetèt de donar una definicion pus establa que foguèt completada per l'
IUPAC
après la descubèrta de l'isotòpia. Ansin, a l'ora d'ara, l'existéncia d'un element es validada s'existís un isotòp pron estable per formar un nívol electronic a l'entorn de son nuclèu. Per aquò, la durada d'estabilitat sembla d'èsser de 10 a 14 segondas.
Recèrca e descubèrta deis elements
modificar
modificar lo còdi
Durant l'
Antiquitat
, 10 elements, principalament de
metaus
aur
argent
fèrre
...), èran coneguts. Lo
platin
es un cas particular car èra conegut en
America
Precolombiana mai pas en
Euròpa
. En causa de l'abséncia de progrès tecnics e scientifics vertadiers durant lei sègles seguents, solament tres elements suplementaris foguèron trobats durant l'
Edat Mejana
e tres autrei entre
1500
1750
Ambé lo melhorament dei tecnicas quimicas, la màger part deis elements naturaus e estables foguèron identificats avans
1900
levat l'
afni
, lo
luteci
e lo
rèni
. En mai d'aquò, lei tres elements
radioactius
qu'existisson dins la natura (
urani
tòri
radi
radon
) foguèron tanben descubèrts durant aqueu periòde.
Dins lo corrent dau sègle XX, foguèron identificats lei tres darriers elements estables e mai d'un element eissit de desintegracions radioactivas. En particular, foguèt lo cas deis tres elements eissits d'elements naturaus (
neptuni
prometi
tecnèci
) e deis elements radioactius sintetics. Au començament dau sègle XXI, aqueu darrier trabalh contuniava ambé la descubèrta d'elements de numerò atomic superior a 110. En
2017
, i aviá 118 elements identificats e de recèrcas èran en cors per sintetizar l'element 119
Evolucion dei nòrmas de nomenclatura
modificar
modificar lo còdi
Simbòls quimics utilizats dins lo corrent dau sègle XVIII per representar d'elements e de compausats quimics.
L'utilizacion de simbòls per designar leis elements quimics foguèt desvolopada per leis
alquimistas
. D'aqueu temps, de simbòls èran tanben utilizats per representar de compausats quimics (
acid nitric
soda
...) ò d'operacions quimicas (
destillacion
, caufatge...). Pasmens, aqueu sistèma èra pas unicament utilizat per de rasons practicas car l'alquimia èra un «
art
» destinat a una minoritat pichona. Lei simbòls formavan ansin un còdi que permetiá de mantenir lo secrèt.
Lei simbòls alquimistas foguèron inicialament utilizats per lei quimistas per simplificar sei descripcions. Pasmens, ambé la multiplicacion dau nombre d'elements e de compausats quimics coneguts e utilizats, aqueu sistèma agantèt pauc a pauc sei limits. Au començament dau sègle XIX,
Jöns Jacob Berzelius
1779
1848
) prepausèt donc un sistèma pus simple basat sus d'abreviacions de doas letres chausidas a partir dau nom
latin
de l'element
. Adoptat per la communautat
scientifica
, foguèt a cha pauc completat per integrar la notacion deis isotòps e la designacion deis elements novèus.
Descripcion
modificar
modificar lo còdi
Numerò atomic
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Numerò atomic
Lo
numerò atomic
d'un element, notat Z, es egau au nombre de
protons
contengut dins lo nuclèu d'un
atòm
d'aquel element. Es caracteristic d'un element car totei leis
atòms
d'un meteis element an un nombre identic de
protons
. Per aquela rason, lo numerò atomic es rarament marcat ambé l'element. Dins lo cas contrari, es plaçat en bas a senèstra
X.
Isotòpia
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Isotòp
Dos
atòms
que son nuclèu a lo meteis nombre de
protons
mai un nombre diferent de
neutrons
son dichs «
isotòps
». La sòma dei nombres de
protons
e de
neutrons
es dicha «
nombre de massas
» e es notada A. S'es notat, es plaçat en aut a senèstra
X. Entre lei 118 elements identificats en
2017
, solament 80 an au mens un
isotòp
estable (es a dire non
radioactiu
). Se situan entre lei
numeròs atomics
Z = 1 e Z = 82. Entre aquelei, 66 an au mens dos
isotòps
estables. Per certaneis
atòms
, existisson d'isotòps quasi estables, es a dire que presentan una radioactivitat amb un periòde fòrça lònga.
Allotròpia
modificar
modificar lo còdi
Allotròps
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Allotròp
Un meteis element pòu formar plusors
còrs simples
que son solament diferenciats per l'agençament deis
atòms
dins lei
moleculas
ò leis estructuras cristallinas que lei definisson. Per exemple, lo
carbòni
existís sota forma
grafit
de sistèma cristallin exagonau, sota forma
diamant
d'estructura tetraedrica, sota forma
grafèn
que correspond a un fuelh unic de
grafit
ò sota forma fullerèn. Aquelei formas diferentas fòrman «
d'allotròps
» dau
carbòni
Leis allotròps se fòrman dins de condicions de
temperatura
e de
pression
definidas que son representadas per un diagrama de fasas. Ansin, lo
carbòni
cristalliza sota forma diamant dins de condicions de pression establa mai lo
diamant
es estable dins lei
condicions normalas de temperatura e de pression
. Pasmens, se lo
carbòni
cristalliza sota una
pression
normala, va formar de
grafit
Estat estandard
modificar
modificar lo còdi
Entre totei lei varietats allotropicas d'un element susceptiblas d'existir dins lei
condicions normalas de temperatura e de pression
, l'estat estandard es aquela que son entalpia estandard de formacion es la pus febla (per convencion, es considerada coma nulla). Per exemple, lo
grafit
es l'estat estandard dau
carbòni
Radioactivitat
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Radioactivitat
En
2017
, 274
isotòps
estables èran identificats. Totei leis autrei son
radioactius
, es a dire que son susceptibles de se transformar d'un biais espontanèu per donar d'autreis isotòps amb una emission de
particulas
ò d'
energia
. Leis elements ambé d'
isotòps
estables se situan entre en dessota de Z = 82 onte solament lo
tecnèci
e lo
prometi
presentan una
radioactivitat
En delà de Z = 82, i a de categorias diferentas d'elements. Certanei, coma
tecnèci
e lei premiereis elements de la seria deis
actinids
an au mens un isotòp amb un
periòde radioactiu
de mai de 4 milions d'
annadas
. Pòdon de còps èsser present dins la natura coma l'
urani
-238 ò lo
bismut
-209 car an de periòde de plusors miliards d'annadas. Un segond grop de radioisotòps, situats au mitan de la seria deis
actinids
, an au mens un isotòp amb un
periòde radioactiu
de mai de 800 ans. Aqueleis elements se tròban pas dins la natura mai pòdon èsser produchs e gardats en laboratòri. Per exemple, es lo cas de l'
americi
que tèn mai d'un isotòp amb un periòde radioactiu superior a un sègle. Enfin, lo darrier ensems se situa principalament après Z = 98 e gropa d'elements ambé d'isotòps pauc estables (quauquei jorns a quauquei segondas). Franc de quauqueis elements coma
radon
, son subretot d'elements descubèrts dins d'accelerators de particulas.
Lista deis elements quimics
modificar
modificar lo còdi
Numèro
atomic
nom
Simbòl
quimic
Massa atomica
Massa volumica
a 20
°C
Ponch
de fusion
Ponch
d'ebullicion
Data de
descubèrta
Descobreire
Idrogèn
1.00794 g/mol
0.084 g/l
-259.1
°C
-252,9
°C
1766
Henry Cavendish
Èli
He
4.002602 g/mol
0.17 g/l
-272.2
°C
-268,9
°C
1895
William Ramsay
Per Theodor Cleve
Liti
Li
6.941 g/mol
0.53 g/cm
180,5
°C
1317
°C
1817
Johan August Arfwedson
Berilli
Be
9.012182 g/mol
1,85 g/cm
1278
°C
2970
°C
1797
Louis-Nicolas Vauquelin
Bòr
10.811 g/mol
2,46 g/cm
2300
°C
2550
°C
1808
Humphry Davy
Louis Joseph Gay-Lussac
Carbòni
12.011 g/mol
3,51 g/cm
3550
°C
4827
°C
Desconeguda
Desconegut
Azòt
14.00674 g/mol
1,17 g/l
-209,9
°C
-195,8
°C
1772
Daniel Rutherford
Oxigèn
15.9994 g/mol
1,33 g/l
-218,4
°C
-182,9
°C
1774
Carl Wilhelm Scheele
Fluor
18.9984032 g/mol
1,58 g/l
-219,6
°C
-188,1
°C
1886
Henri Moissan
10
Neon
Ne
20.1797 g/mol
0.84 g/l
-248.7
°C
-246.1
°C
1898
William Ramsay
Morris Travers
11
Sòdi
Na
22,989768 g/mol
0,97 g/cm
97,8
°C
892
°C
1807
Humphry Davy
12
Magnèsi
Mg
24,305 g/mol
1,74 g/cm
648,8
°C
1107
°C
1755
Joseph Black
13
Alumini
Al
26,981539 g/mol
2,70 g/cm
660,5
°C
2467
°C
1825
Hans Christian Oersted
14
Silici
Si
28,0855 g/mol
2,33 g/cm
1410
°C
2355
°C
1824
Jöns Jacob Berzelius
15
Fosfòr
30,973762 g/mol
1,82 g/cm
44 (P4) °C
280 (P4) °C
1669
Hennig Brandt
16
Sofre
32,066 g/mol
2,06 g/cm
113
°C
444,7
°C
Desconeguda
Desconegut
17
Clòr
Cl
35,4527 g/mol
2,95 g/l
-101
°C
-34,6
°C
1774
Carl Wilhelm Scheele
18
Argon
Ar
39,948 g/mol
1,66 g/l
-189,4
°C
-185,9
°C
1894
John William Strutt Rayleigh
William Ramsay
19
Potassi
39,0983 g/mol
0,86 g/cm
63,7
°C
774
°C
1807
Humphry Davy
20
Calci
Ca
40,078 g/mol
1,54 g/cm
839
°C
1487
°C
1808
Humphry Davy
21
Escandi
Sc
44,95591 g/mol
2,99 g/cm
1539
°C
2832
°C
1879
Lars Fredrik Nilson
22
Titani
Ti
47,88 g/mol
4,51 g/cm
1660
°C
3260
°C
1791
William Gregor
23
Vanadi
50,9415 g/mol
6,09 g/cm
1890
°C
3380
°C
1801
Anfrés Manuel del Río
24
Cròme
Cr
51,9961 g/mol
7,14 g/cm
1857
°C
2482
°C
1797
Nicolas Louis Vauquelin
25
Manganès
Mn
54,93805 g/mol
7,44 g/cm
1244
°C
2097
°C
1774
Carl Wilhelm Scheele
Johan Gottlieb Gahn
26
Fèrre
Fe
55,847 g/mol
7,87 g/cm
1535
°C
2750
°C
Desconeguda
Desconegut
27
Cobalt
Co
58,9332 g/mol
8,89 g/cm
1495
°C
2870
°C
1735
Georg Brandt
28
Niquèl
Ni
58,69 g/mol
8,91 g/cm
1453
°C
2732
°C
1751
Axel Fredrik Cronstedt
29
Coire
Cu
63,546 g/mol
8,92 g/cm
1083,5
°C
2595
°C
Desconeguda
Desconegut
30
Zinc
Zn
65,39 g/mol
7,14 g/cm
419,6
°C
907
°C
Desconeguda
Desconegut
31
Galli
Ga
69,723 g/mol
5,91 g/cm
29,8
°C
2403
°C
1875
Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran
32
Germani
Ge
72,61 g/mol
5,32 g/cm
937,4
°C
2830
°C
1886
Clemens Winkler
33
Arsenic
As
74,92159 g/mol
5,72 g/cm
613
°C
sublimation
v. 1250
Albertus Magnus
34
Selèni
Se
78,96 g/mol
4,82 g/cm
217
°C
685
°C
1817
Jöns Jacob Berzelius
Johan Gottlieb Gahn
35
Bròme
Br
79,904 g/mol
3,14 g/cm
-7,3
°C
58,8
°C
1826
Carl Löwig
Antoine-Jérôme Balard
36
Cripton
Kr
83,8 g/mol
3,48 g/l
-156,6
°C
-152,3
°C
1898
William Ramsay
Morris Travers
37
Rubidi
Rb
85,4678 g/mol
1,53 g/cm
39
°C
688
°C
1861
Robert Wilhelm Bunsen
Gustav Kirchhoff
38
Estronci
Sr
87,62 g/mol
2,63 g/cm
769
°C
1384
°C
1787
William Cruickshank
39
Itri
88,90585 g/mol
4,47 g/cm
1523
°C
3337
°C
1794
Johan Gadolin
40
Zircòni
Zr
91,224 g/mol
6,51 g/cm
1852
°C
4377
°C
1789
Martin Heinrich Klaproth
41
Niòbi
Nb
92,90638 g/mol
8,58 g/cm
2468
°C
4927
°C
1801
Charles Hatchett
42
Molibdèn
Mo
95,94 g/mol
10,28 g/cm
2617
°C
5560
°C
1778
Carl Wilhelm Scheele
43
Tecnèci
Tc
98,9063 g/mol
11,49 g/cm
2172
°C
5030
°C
1937
Carlo Perrier
Emilio Segrè
44
Rutèni
Ru
101,07 g/mol
12,45 g/cm
2310
°C
3900
°C
1844
Carl Ernst Klaus
45
Ròdi
Rh
102,9055 g/mol
12,41 g/cm
1966
°C
3727
°C
1803
William Hyde Wollaston
46
Palladi
Pd
106,42 g/mol
12,02 g/cm
1552
°C
3140
°C
1803
William Hyde Wollaston
47
Argent
Ag
107,8682 g/mol
10,49 g/cm
961,9
°C
2212
°C
Desconeguda
Desconegut
48
Cadmi
Cd
112,411 g/mol
8,64 g/cm
321
°C
765
°C
1809
Magnus Martin Pontin
49
Indi
In
114,82 g/mol
7,31 g/cm
156,2
°C
2080
°C
1863
Ferdinand Reich
Hieronimus Theodor Richter
50
Estam
Sn
118,71 g/mol
7,29 g/cm
232
°C
2270
°C
Desconeguda
Desconegut
51
Antimòni
Sb
121,75 g/mol
6,69 g/cm
630,7
°C
1750
°C
Desconeguda
Desconegut
52
Telluri
Te
127,6 g/mol
6,25 g/cm
449,6
°C
990
°C
1782
Joseph Müller von Reichenstein
53
Iòde
126,90447 g/mol
4,94 g/cm
113,5
°C
184,4
°C
1811
Bernard Courtois
54
Xenon
Xe
131,29 g/mol
4,49 g/l
-111,9
°C
-107
°C
1898
William Ramsay
Morris Travers
55
Cèsi
Cs
132,90543 g/mol
1,90 g/cm
28,4
°C
690
°C
1860
Robert Wilhelm Bunsen
Gustav Robert Kirchhoff
56
Bari
Ba
137,327 g/mol
3,65 g/cm
725
°C
1640
°C
1808
Humphry Davy
57
Lantan
La
138,9055 g/mol
6,16 g/cm
920
°C
3454
°C
1839
Carl Gustaf Mosander
58
Cèri
Ce
140,115 g/mol
6,77 g/cm
798
°C
3257
°C
1803
Martin Heinrich Klaproth
59
Praseodimi
Pr
140,90765 g/mol
6,48 g/cm
931
°C
3212
°C
1895
Carl Auer von Welsbach
60
Neodimi
Nd
144,24 g/mol
7,00 g/cm
1010
°C
3127
°C
1895
Carl Auer von Welsbach
61
Prometi
Pm
146,9151 g/mol
7,22 g/cm
1080
°C
2730
°C
1945
Jacob A. Marinsky
Lawrence E. Glendenin
Charles D. Coryell
62
Samari
Sm
150,36 g/mol
7,54 g/cm
1072
°C
1778
°C
1853
Jean Charles Galissard de Marignac
63
Euròpi
Eu
151,965 g/mol
5,25 g/cm
822
°C
1597
°C
1890
Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran
64
Gadolini
Gd
157,25 g/mol
7,89 g/cm
1311
°C
3233
°C
1880
Jean Charles Galissard de Marignac
65
Terbi
Tb
158,92534 g/mol
8,25 g/cm
1360
°C
3041
°C
1843
Carl Gustaf Mosander
66
Dispròsi
Dy
162,5 g/mol
8,56 g/cm
1409
°C
2335
°C
1886
Paul Émile Lecoq de Boisbaudran
67
Òlmi
Ho
164,93032 g/mol
8,78 g/cm
1470
°C
2720
°C
1879
Per Thodor Cleve
68
Èrbi
Er
167,26 g/mol
9,05 g/cm
1522
°C
2510
°C
1842
Carl Gustav Mosander
69
Tuli
Tm
168,93421 g/mol
9,32 g/cm
1545
°C
1727
°C
1879
Per Teodor Cleve
70
Itèrbi
Yb
173,04 g/mol
6,97 g/cm
824
°C
1193
°C
1878
Jean Charles Galissard de Marignac
71
Luteci
Lu
174,967 g/mol
9,84 g/cm
1656
°C
3315
°C
1907
Georges Urbain
Carl Auer von Welsbach
Charles James
72
Afni
Hf
178,49 g/mol
13,31 g/cm
2150
°C
5400
°C
1923
Dirk Coster
George von Hevesy
73
Tantal
Ta
180,9479 g/mol
16,68 g/cm
2996
°C
5425
°C
1801
1802
Charles Hatchett
Anders Gustaf Ekeberg
74
Tungstèn
183,85 g/mol
19,26 g/cm
3407
°C
5927
°C
1783
Juan José
Fausto de Elhúyar
75
Rèni
Re
186,207 g/mol
21,03 g/cm
3180
°C
5627
°C
1925
Walter Noddack
Ida Tacke
Otto Berg
76
Òsmi
Os
190,2 g/mol
22,61 g/cm
3045
°C
5027
°C
1803
Smithson Tennant
77
Iridi
Ir
192,22 g/mol
22,65 g/cm
2410
°C
4130
°C
1803
Smithson Tennant
78
Platin
Pt
195,08 g/mol
21,45 g/cm
1772
°C
3827
°C
Desconeguda
Desconegut
79
Aur
Au
196,96654 g/mol
19,32 g/cm
1064,4
°C
2940
°C
Desconeguda
Desconegut
80
Mercuri
Hg
200,59 g/mol
13,55 g/cm
-38,9
°C
356,6
°C
Desconeguda
Desconegut
81
Talli
Tl
204,3833 g/mol
11,85 g/cm
303,6
°C
1457
°C
1861
William Crookes
82
Plomb
Pb
207,2 g/mol
11,34 g/cm
327,5
°C
1740
°C
Desconeguda
Desconegut
83
Bismut
Bi
208,98037 g/mol
9,80 g/cm
271,4
°C
1560
°C
1540
Georgius Agricola
84
Polòni
Po
208,9824 g/mol
9,20 g/cm
254
°C
962
°C
1898
Marie
Pierre Curie
85
Astat
At
209,9871 g/mol
302
°C
337
°C
1940
Dale R. Corson
Kenneth Ross MacKenzie
Emilio Gino Segrè
86
Radon
Rn
222,0176 g/mol
9,23 g/l
-71
°C
-61,8
°C
1900
Friedrich Ernst Dorn
87
Franci
Fr
223,0197 g/mol
27
°C
677
°C
1939
Marguerite Perey
88
Radi
Ra
226,0254 g/mol
5,50 g/cm
700
°C
1140
°C
1898
Marie
Pierre Curie
89
Actini
Ac
227,0278 g/mol
10,07 g/cm
1047
°C
3197
°C
1899
André-Louis Debierne
90
Tòri
Th
232,0381 g/mol
11,72 g/cm
1750
°C
4787
°C
1829
Jöns Jacob Berzelius
91
Protactini
Pa
231,0359 g/mol
15,37 g/cm
1554
°C
4030
°C
1917
Kasimir Fajans
Otto H. Göhring
92
Urani
238,0289 g/mol
18,97 g/cm
1132,4
°C
3818
°C
1789
Martin Heinrich Klaproth
93
Neptuni
Np
237,0482 g/mol
20,48 g/cm
640
°C
3902
°C
1940
Edwin McMillan
Philip Abelson
94
Plutòni
Pu
244,0642 g/mol
19,74 g/cm
641
°C
3327
°C
1940
Glenn Theodore Seaborg
Edwin McMillan
Joseph William Kennedy
Arthur Wahl
95
Americi
Am
243,0614 g/mol
13,67 g/cm
994
°C
2607
°C
1944
Glenn Theodore Seaborg
Leon Morgan
Ralph James
Albert Ghiorso
96
Curi
Cm
247,0703 g/mol
13,51 g/cm
1340
°C
1944
Glenn Theodore Seaborg
Ralph James
Albert Ghiorso
97
Berkèli
Bk
247,0703 g/mol
13,25 g/cm
986
°C
1949
Glenn Theodore Seaborg
Stanley Gerald Thompson
Kenneth Street Jr.
Albert Ghiorso
98
Califòrni
Cf
251,0796 g/mol
15,1 g/cm
900
°C
1950
Glenn Theodore Seaborg
Stanley Gerald Thompson
Kenneth Street Jr.
Albert Ghiorso
99
Einsteini
Es
252,0829 g/mol
860
°C
1952
Albert Ghiorso
100
Fermi
Fm
257,0951 g/mol
1527
°C
1952
Albert Ghiorso
101
Mendelevi
Md
258,0986 g/mol
1955
Albert Ghiorso
Bernard Harvey
Gregory Choppin
Stanley Thompson
Glenn Theodore Seaborg
102
Nobeli
No
259,1009 g/mol
827
°C
1958
Albert Ghiorso
Glenn Theodore Seaborg
Torbjørn Sikkeland
John R. Walton
103
Laurenci
Lr
260,1053 g/mol
1627
°C
1961
Albert Ghiorso
Glenn Theodore Seaborg
Torbjørn Sikkeland
John R. Walton
104
Rutherfòrdi
Rf
261,1087 g/mol
1964
69
JINR
105
Dubni
Db
262,1138 g/mol
1967
70
JINR
106
Seabòrgi
Sg
263,1182 g/mol
1974
JINR
LBNL
107
Bòhri
Bh
262,1229 g/mol
1976
GSI
108
Assi
Hs
265 g/mol
1984
GSI
109
Meitneri
Mt
266 g/mol
1982
GSI
110
Darmstadti
Ds
269 g/mol
1994
GSI
111
Roentgèni
Rg
272 g/mol
1994
GSI
112
Copernici
Cn
277 g/mol
1996
GSI
113
Nihòni
Nh
2004
RIKEN
114
Fleròvi
Fl
1998
JINR
115
Moscòvi
Mc
2004
JINR
LLNL
116
Livermòri
Lv
2000
JINR
117
Tennessina
Ts
2010
JINR
118
Oganesson
Og
2002
JINR
Bibliografia
modificar
modificar lo còdi
Liames intèrnes
modificar
modificar lo còdi
Categoria:Element quimic
Taula periodica
Lista dels elements per simbòl
Descobèrta dels elements quimics
Lista dels elements quimics, triats per temperatura de fusion
Taula dels isotòps
Liames extèrnes
modificar
modificar lo còdi
Wikimedia Commons
prepausa de documents multimèdia liures sus
Element quimic
Banca de donadas
de la Societat Francesa de Quimia (SFC)
Nòtas e referéncias
modificar
modificar lo còdi
En
Grècia
, la nocion d'element sembla d'aparéisser dins la
filosofia
d'
Empèdocles
(vèrs
490
- vèrs
430 avC
) dins lo corrent dau sègle V avC. Segon eu, la matèria èra formada per quatre elements qu'èran Au sègle seguent,
Aristòtel
384
322 avC
) i apondiguèt un cinquen element que foguèt l'
etèr
En revènge, segon una partida de la communautat scientifica, lei conoissenças tecnicas actualas permèton pas d'esperar la descubèrta de l'element 120 e dei seguents.
L'origina
latina
dei noms de referéncias deis elements permet d'explicar certanei diferéncias entre lei noms actuaus e lei simbòls quimics utilizats. Per exemple, lo
sòdi
es notat Na car son nom latin es
Natrium
Aqueu metal èra conegut en
America
Precolombiana. En
Euròpa
, foguèt mencionat per lo premier còp en
1557
per
Jules César Scaliger
Elements quimics
Lista per simbòl
Lista per nom
Tablèu periodic simple
Tablèu periodic detalhat
Taula devesida dels isotòps
Taula completa dels isotòps
Dmitrii Mendeleiev
Ernest Rutherford
Portal de la Quimia
Recuperada de «
Categorias de la pagina
Article redigit en provençau
Element quimic
Categorias amagadas :
Article utilizant lo modèl Commons
Bon article en japonés
Portal:Quimia/Articles ligats
Referéncia qu'utiliza lo modèl Metaligam cap a portal
Element quimic
Apondre un subjècte