Exivi de Paradiso

Exivi de Paradiso
Exivi de paradiso
Transcriptus ex Annalibus Minorum de
Wadding, vol 6, pp. 202-211.
Anno Christi 1312 Religionis Minorum 105 Henrici VII. Imp. Anno
5 Clementis V. Anno 8
Clemens V Papa
Episcopus servus servorum Dei
Declaration sum. Pontif. in regul. FF. Minorum
1.
xivi de Paradiso
, dixi, rigabo hortum
plantationum, ait ille coelestis agricola, qui vere fons sapientiae verbum
Dei, a Patre in Patre manens, genitum ab aeterno, novissime diebus istis
(fabricante Sancto Spiritu) in utero Virginis caro factum, exivit homo
ad opus arduum redemptionis humani generis peragendum: exemplar se dando
coelestis vitae, praebens hominubus semetispsum. Verum quia plerumque mortalis
vitae sollicitudinibus pressus homo, mentis aspectum ab exemplaris hujusmodi
intuitu divertebat: verus noster Salomon in solio militantis Ecclesiae
hortum voluptatis inter ceteros quemdam fecit a procellosis mundi fluctibus
elongatum, in quo quieties ac securius vacaretur contemplandis, servandisque
hujusmodi operibus, exemplaris in hunc mundum introivit ipse, ut regaret
ipsum foecundis aquis gratiae, & doctrinae. Hic hortus siquidem est
Fratrum Minorum sancta Religio, quae muris regularis observantiae firmiter
undique circumclusa, intra se solo contenta Deo adornatur abunde novellis
plantationibus filiorum. Ad hunc veniens dilectus Dei Filius mortificantis
poenitentiae myrrham metit cum aromatibus, quae suavitate mira universis
odorem attrahentis sanctimoniae circumfundunt. Haec est illa colestis vitae
forma, & regula, quam descripsit ille Confessor Chirsit eximius sanctus
Franciscus; ac servandam a suis filiis verbo docuit pariter & exemplo.
Pontifices declararunt regulam.
2.
Quia vero dictae santae regulae professores, ac aemulatores
devoti, ut & alumni, & veri Filii tanti Patris affectabant, sicut
& ferventer affectant, ad purum & ad plenum praemissam regula firmiter
observare: attendentes quaedam quae dubium poterant afferre sensum in ipsius
regulae serie contineri, pro ipsorum declaratione habenda recurrerunt prudenter
olim ad apicem Apostolicae dignitatis, ut certificati per ipsam, cujus
pedibus etiam per ipsam regulam sunt subjecti, possent Domino (pulsis cunctis
dubiis) cum plena claritate conscientiae deservire. Horum autem piis, &
justis supplicationibus plures praedecessores nostri Romani Pontifices
successive (sicut dignum erat) applicantes aures & ad animum, declaraverunt
ea quae dubia videbantur: addiderunt nonnulla, & aliqua concesserunt,
sicut expedire videbant Fratrum conscientiis, ac purae observantiae hujus
status. Verum quia plerumque ubi culpa non est, eam timere solent conscientiae
timoratae, quae in via Dei quodcumque devium expavescunt, non sunt ad plenum
ex dictis declarationibus dictorum omnium Fratrum conscientiae quietatae,
quin circa aliqua ad regulam ipsorumque statum pertinentia dubitationum
in ipsis fluctus aliqui generentur & oriantur, sicut ad aures nostras
pluries, & de quampluribus in publicis, & privatis consistoriis
est perlatum. Quapropter per ipsos Fratres nobis est humiliter supplicatum,
quatenus praedictis dubiis, quae occurrerunt, & quae possunt occurrere
in futurum, adhibere opportuna declarationis remedia, de benignitate Sedis
Apostolicae curaremus.
Affectus Pontificis in regulae professores.
3.
Nos igitur, cujus animus ab aetate tenera pia devotione efferbuit
ad hujusmodi professores regulae, & ad Ordinem ipsum totum: nunc autem
ex communi cura pastorali regiminis, quam immeriti sustinemus, ad ipsos
fovendos dulcius & attentius gratiosis favoribus prosequendos tanto
provocamur ardentius, quanto frequentius intenta mente revoluimus fructus
uberes, quos ex eorum exemplari vita, & salutare doctrina toti universali
Ecclesiae continue cernimus provenire, tam pia supplicantium intentione
commoti, ad peragendum diligenter quod petitur, studia nostra duximus convertenda:
ipsaque dubia per plures Archiepiscopos, & Episcopos, & in Theologia
Magistros, & alios litteratos providos, & discretos examinari fecimus
diligenter.
Fratres non tenentur ad omnia consilia Evangelica. Tenentur
Fratres ad omnia, quae pertinent ad tria vota.
4.
Cum igitur in primis ex eo quod in dictae regulae principio
habetur: Regula, & vita Fratrum Minorum haec est: scilicet Domini nostri
Jesu Christi santum Evangelium observare, in obedientia vivendo, sine proprio,
& in castitate. Item infra: Finito vero anno probationis, recipiantur
ad obedientiam promittentes vitam istam semper & regulam observare.
Item circa finem regulae: Paupertatem, & humilitatem, & sanctum
Evangelium Domnini Nostri Jesu Christi, quod firmiter promisimus, observemus:
fuit haesitatum, an Fratres ejusdem Ordinis ad omnia, tam praecepta, quam
consilia Evangelii, ex professione suae regulae teneantur: quibusdam dicentibus,
quod ad omnia: aliis autem asserentibus, quod ad sola tria illa consilia,
videlicet, vivere in obedientia, in castitate, & sine proprio, &
ad ea, quae sub verbis obligatoriis ponuntur in regula, obligantur. Nos
circa hunc articulum praedecessorum nostrorum vestigiis inhaerentes, ipsumque
articulum quoad aliquid clarium prosequentes, dictae haesitationi duximus
respondendum, quod cum votum determinatum cujuslibet habeat cadere sub
certo, vovens regulam non potest dici teneri ex vi voti hujusmodi ad ea
consilia Evangelica, quae in regula non ponuntur, & quidem beati Franicsci
conditoris regulae haec probatur fuisse intentio, ex hoc quod quaedam Evangelica
consilia in regula posuit, aliis praetermissis. Si enim per illud verbum:
Regula & vita Fraturum Minorum haec est &c. intendisset eos ad
omnia consilia evangelica obligare, superflue & nugatorie quaedam eorum,
suppressis ceteris, in regula expressiset. Cum autem natura termini restrictivi
hoc habeat, quod sic exludit ab ipso extranea, quod cuncta ad ipsum pertinentia
concludit: declaramus & dicimus, quod dicti Fratres non solum ad illa
tria nude & absolute accepta ex professione suae regulae obligantur,
sed etiam tententur ad ea omnia implenda, quae sunt pertinentia ad tria
praedicta, quae regula ipsa ponit. Nam si ad haec tria praedicta tantum
praecise & nude promittentes se servare regulam vivendo in obedientia,
castitate, & sine proprio, & non etiam ad omnia contenta in regula,
quae hae tria modificant, arctarentur pro nihilo & vane professentur
haec verba: Promitto semper hanc regulam obsrvare: ex quo ex his verbis
nulla obligatio nasceretur. Nec tamen putandum est, quod beatus Franciscus
professores hujus regulae, quantum ad omnia contenta in regula modificantia
tria vota, seu ad alia in ipsa expresa intenderit aequaliter esse obligatos;
quin potius aperte discrevit, quod quoad quaedam ipsorum ex vi verbi transgressio
est mortalis, & quoad quaedam alia, non: cum ad quaedam ipsorum verbum
apponat praecepti, vel aequipollentis eidem, & quad aliqua verbis aliis
sit contentus.
5.
Item quia praeter ea, quae expresse verbo praecepti, ac exhortationis,
seu moniti ponuntur in regula: talia nonnulla verbo imperativi modi negative
vel affirmative apposito inseruntur, hactenus extitit dubitatum an tenerentur
ad ista, ut ad habentia vim praecepti. Et quia, ut intelleximus, non minuitur
hoc dubium, sed augetur ex eo quo faelicis recordationis Nicolaus Papa
III. praedecessor noster noscitur declarasse, quod Fratres ipsi ex professione
suae regulae sunt adstricti ad ea consilia evangelica, quae in ipsa regula
praeceptorie vel inhibitorie, seu sub verbis equipollentibus exprimuntur;
& nihilominus ad eorum omnium observantiam, quae ipsis in eadem regula
sub verbis obligatoriis indicuntur; supplicaverunt praedicti Fratres, ut
ad ipsorum conscientias servanda declarare, quae horum censeri debeant
praeceptis aequipollentia, ac obligatoria dignaremur. Nos itaque, qui in
sinceris horum conscientiis delectamur, attendentes quod in his, quae animae
salutem respiciunt, ad vitando graves remorsus conscientiae pars securior
est tenenda: dicimus quod licit Fratres non ad omnium, quae sub verbis
imperativi modi ponuntur in regula, sicut ad praeceptorum, seu praeceptis
aequipollentium observantiam teneantur: expedit tamen ipsis Fratribus ad
observandam puritatem regulae, & rigorem, quod ad ea, sicut ad aequipollentia
praeceptis se noverint obligatos, quae hic inferium adnotantur. Ut autem
haec, quae videri possint aequipollentia praeceptis ex vi vebi, vel saltem
ratione materiae de qua agitur, seu ex utroque sub compendio habeantur:
declaramus, quod illud quod ponitur in regula de non habendo plure tunica,
quam unam cum caputio, & alim sine caputio: item de non portandis calceamentis,
& de non aequitando extra casum necessitatis: item quod Fratres vilibus
induantur. Item quod jejunare a festo omnium Sanctorum usque ad Natale
Domini, & in sextis feriis teneantur: Item quod Clerici faciant divinum
officum secundum ordinem Sanctae Romanae Ecclesiae: Item quod Ministri,
& custodes pro necessitatibus infirmorum, & Fratribus induendis
sollicitam curam gerant: Item quod si quis Fratrum in inifrmitatem ceciderit,
alii fratres debent ei servire: Item quod Fratres non praedicent in Episcopatu
alicujus Episcopi, cum ab eo illis fuerit contradictum: Item quod nullus
audeat penitus populo praedicare, nisi a Generali Ministro, vel aliis,
quibus secundum declarationem praedictam id competit, fuerit examinatus,
approbatus, & ad hoc institutus: Item quod Fratres qui cognoscerent
se non posse praemissam regulam spiritualiter observare, debeant, &
possint ad suos Ministros recurrere: Item quod omnia quae ponuntur in regula
ad formam habitus tam Novitiorum, quam etiam professorum: necnon ad receptionis
modum, ac professionem spectantia, nisi recipientibus quoad habitum Novitiorum
(sicut dixit regula) secundum Deum aliter videatur. Haec (inquam) omnia
sunt a Fratribus tamquam obligatoria servanda: Item ordo communiter sentit,
tenet, & tenuit ab antiquo, quod ubicumque ponitur in regula hoc vocabulum,
teneantur, obtinet vim praecepti: & observari debet a Fratribus sicut
tale.
An Frat. possint licite recipere de bonis intrantium religionem,
si ei dentur. Cautela a Fr. observanda circa receptionem oblatorum ab ingredientibus
religionem.
6.
Ceterum quia Christi Confessor praedictus agendorum, ac servandorum
circa recipiendos ad Ordinem, Ministris, & Fratribus modum praebens,
dixit in regula, quod caveant Fratres & eorum Ministri, ne sint solliciti
de rebus suis temporalibus, ut libere faciant de eis quidquid ipsis a Domino
fuerit inspiratum: licentiam tamen habeant ipsi Ministri mittendi eos ad
aliquos Deum timentes si consilium requiratur, quorum consilio sua bona
pauperibus erogentur: dubitaverunt, & dubitant multi Fratrum, an liceat
ipsis de bonis ingredientium quidquam recipere si donetur: & si ad
dandum personis & conventibus possint eos inducere sine culpa: Si etiam
ad disponendum distributionem rerum talium debeant ipsi Ministri seu Fratres
dare consilum, ubi ad consulendum alii, quam ex ipsis ad quos ingressuri
mittantur, possint idonei invenire. Nos autem considerantes attente intendisse
sanctum Franciscum suae regulae professores, quos fundaverat in maxima
paupertate, ab affectu temporalium rerum ipsorum ingredientium per dicta
verba specialiter & totaliter elongare, ut quantum est ex parte Fratrum
ipsorum, receptio ad Ordinem sancta & purissima appareret, & ne
aliquo modo oculum viderentur habere ad bona eorum temporalia, sed ad ipso
tantum divino servitio mancipandos: dicimus de cetero debere tam Ministros
quam Fratres ceteros, ad dictis inductionibus ad sibi dandum & suasionibus,
necnon & dandis circa distributionem consiliis abstinere, cum per hoc
ad timentes Deum status alterius mitti debeant, non ad Fratres: ut vere
cunctis pateant esse tam salubris Instituti paterni studiosi zelatores,
saeduli, & perfecti. Cum vero facere de rebus suis quod Dominus ispirabit,
ipsamet regula ingredientibus liberum esse velit, non videtur quin liceat
eis recipere, consideratis scilicet eorum necessitatibus & moderaminibus
declarationis jam dictae, si quid de bonis suis intrans sicut, & ceteris
pauperibus per modum eleemosynae libere velit dare: cavere tamen in acceptione
oblatorum talium decet Fratres, ne ex receptorum quantitate notabili, praesumi
possit sinister oculus contra ipsos.
7.
Praeterea cum dicatur in regula, quod illi qui jam promiserunt
obedientiam, habeant unam tunicam cum caputio, & aliam sine caputio
qui habere voluerint: Item quod Fratres omnes vilibus induantur: nosque
praedicta verba declaraverimus aequipollere praeceptis: volentes haec determinari
plenius, dicimus quantum ad numerum tunicarum, quod plure uti non licet,
nisi in necessitatibus, quae haberi possunt ex regula, secundum quod hunc
passum memoratus praedecessor noster plenius declaravit. Vilitatem autem
vestium tam habitus, quam interiorum tunicarum, illam intelligi debere
dicimus, quae secundum consuetudinem vel conditionem patriae debeat quantum
ad colorem panni & pretium vilitas merito reputari: non enim quoad
regiones omnes potest determinatus unus modus in talibus assignare. Hujusmodi
etiam vilitatis judicium Ministris & Custodibus seu Guardianis duximus
committendum, eorum super hoc conscientias onerantes: ita tamen quod servent
in vestibus vilitatem, quorum etiam Ministrorum, Custodum & Guardianorum
judicio eodem modo relinquimus, pro qua necessitate possint ipsi Fratres
calceamenta portare.
Declaration circa jejunium.
8.
Deinde cum duobus temporibus annotatis in regula, scilicet
a festo omnium Sanctorum usque ad Nativitatem Domini, & maxime quadragesimae,
in quibus jejunare tenentur, inferatur in eadem regula: aliis autem temporibus
non teneantur nisi sexta feria jenunare: & ex hoc voluerint aliqui
dicere, quod dicti Ordinis Fratres non tenentur, nisi ex condecentia ad
alia jejunia, quam ad ista: declaramus, debere intelligi eos non teneri
ad jejunium aliis temporibus, preterquam in jejuniis ab Ecclesia constitutis:
non est enim verisimile, quod vel Institutor regulae, vel etiam confirmator
absolvere ipsos intenderit a servandis illis jejuniis, ad quae de communi
statuto Ecclesiae obligantur ceteri christiani.
Prohiben. cippi. Fr. nequeunt recurrere ad pecun. nisi pro
causis expressis a Nicol. III. Cautelae observandae a Fr. circa pecuniam
tam cum deponitur. quia, circa depsotatam, & circa depositar.
9.
Porro cum dictus Sanctus volens Fratres suos super omnia a
denariis seu pecunia esse totaliter alienos, praeceperit firmiter Fratribus
universis, ut nullo modo denarios vel pecuniam recipiant per se, vel per
interpositam personam: istumque articulum declarans, praedecessor noster,
casus & modos posuerit, quibus servatis a Fratribus non possint dici,
nec debent per se, vel per alium pecuniae receptores, contra regulam vel
sui Ordinis puritatem. Dicimus Fratres teneri cavere summopere quod pro
aliis causis & sub modis aliis, quam ponat dicti praecedessoris nostri
declaratio, ad dantes pecunia, sive deputatos nuncios non recurrant, ne
(si secus ab ipsis attentatum fuerit) trangressores praecepti & regulae
merito possint dici: nam ubi alicui generaliter prohibetur, quod expresse
non conceditur intelligitur denegatum. Quocirca quaestus omnis pecuniae,
ac oblationum, pecuniarum receptio in Ecclesia, vel alibi, cippi vel trunci
ordinati ad offerentium, vel donantium pecunias reponendas: necnon &
quicumque recursus ad pecunias, seu habentes ipsas, qui per declarationem
ipsam non conceditur: haec inquam omnia sunt eis simpliciter interdicta.
Cum etiam recursus ad amicos spirituales expresse tantum in duobus casibus
secundum regulam concedatur: videlicet pro necessitatibus infirmorum, &
Fratribus induendis: idque pie & rationabiliter considerata necessitate
vitae, ad alias necessitates Fratrum pro tempore occurrentes (cessantibus
eleemosynis) seu etiam ingruentes, saepe dictus praedecessor noster duxerit
extendendum: attendant Fratres praefati, quod pro nullis causis aliis quam
praedictis vel similibus in via, vel alibi recurrere licet eis ad amicos
hujusmodi, sive sint dantes pecunias seu deputati per ipsos, sive nuntii
vel depositarii, seu alio quovis nomine appellentur: etiamsi concessi per
eadem declarationem modi circa pecuniam integre servarentur. Denique cum
idem Confessor summe affectaverit, suae regulae professores totaliter esse
abstractos ab affectu & desiderio terrenorum, & specialiter a pecunia
in regula sepius repetita: curare Fratres vigilanter necesse est, quod
cum ex causis praedictis & modis ad habentes pecunias deputatas pro
ipsorum necessitatibus recurrere opportebit ad tenentes ipsas, quicumque
hi fuerint principales vel nuntii, in omnibus sic se gerant, quod se cunctis
ostendant in dictis pecuniis (sicut nec habent) penitus nihil habere. Quapropter
praecipere quod & qualiter pecunia expendatur, computumque exigere
de expensa, eam quomodocumque repetere sive deponere, aut deponi facere,
capsulam pecuniae, vel ejus clavem deferre, hos actus & consimiles
sibi Fratres illicitos esse sciant: praedicta enim facere ad solos Dominos
pertinet, qui dederunt, & eos quos ipsi deputaverunt ad hoc ipsum.
Sum. Pontif. receperunt in se & Romana Eccl. dominium
eorum quorum usum Fr. licet habere. Fr. Minor. non sunt capaces successionum
cum in his transeat dominium ad haered. Fr. non possunt recipere annuos
redditus nec possessiones nec eorum usum.
10.
Proinde cum Vir sanctus paupertatis praemissae in regula
modum exprimens dixerit in eadem: Fratres nihil sibi approprient, nec domum,
nec locum, nec aliquam rem: sed tamquam peregrini & advenae in hoc
seculo, in paupertate & humilitate Domino famulantes, vadant pro eleemosyna
confidenter: sicque declaratum extitit per nonnullos praedecessores nostros
Romanos Pontifices, hanc expropriationem intellige debere tam in speciali
quam etiam in communi, propter quod & rerum concessarum omnium, oblatarum
& donatarum Fratribus (quas & quarum usum facti, scilicet Ordini
vel ipsius Fratribus licet habere) proprietatem & dominium in se &
Romana Ecclesia receperunt, dimisso ipsis Fratribus in eis tantummodo usu
facti simplicis. Ad nostrum fuerunt deducta examen quae in Ordine fieri
dicebantur, & videbantur praedicto voto & puritati Ordinis repugnare:
videlicet, ut ea prosequamur ex ipsis quae remedio credimus indigere, quod
se institui haeredes non solum sustinent sed procurant: Item quod redditus
annuos recipiunt interdum in tam notabili quantitate, quod Conventus habentes
totaliter inde vivunt: Item quod cum ipsorum negotia etiam pro rebus temporalibus
in curiis agitantur, assistunt advocatis & procuratoribus, & ad
instigandum eosdem se ibidem personaliter representant: Item quod executiones
ultimarum suscipiunt voluntatum, & gerunt, seque intromittunt quandoque
de usuarum, vel male ablatarum dispositionibus seu restitutionibus faciendis:
Item quod alicubi non solum excessivos hortos, sed etiam vineas magnas
habent, de quibus tam de oleribus quam de vino multum colligiter ad vendendum:
Item quod temporibus messium vel vindemiarium sic copiose granum &
vinum mendicando vel aliunde emendo colliguntur a Fratribus, & in cellariis
& granariis reconduntur, quod per anni residuum & absque eorum
mendicatione possunt transigere vitam suam: Item quod Ecclesias vel alia
aedificia faciunt vel procurant fieri in quantitate & curiositate figurae,
& formae, ac sumptuositate notabiliter excessiva, sic quod non videntur
habitacula pauperum, sed magnatum: Paramenta etiam Ecclesiastica in plerisque
locis tam multa habent, & tam notabiliter pretiosa, quod excedunt in
his magnas Ecclesia Cathedrales: equos insuper & arma eis oblata in
funeralibus recipiunt indistincte: tamen communitas Fratrum & specialiter
Rectores ipsius Ordinis asserebant, quod praedicta, seu plura ex ipsis
in Ordine non fiebant, quod & si qui reperiuntur rei in talibus rigide
puniuntur: necnon contra talia ne fiant, sunt facta pluries ab antiquo
statuta in Ordine multum stricta. Cupientes igitur nos ipsorum Fratrum
providere conscientiis, & cuncta dubia (quantum possibile nobis est)
de ipsorum pectoribus removere, ad praedicta, modo, qui sequitur respondemus.
Cum enim ad veritatem vitae pertineat, ut id quod exterius agitur, interiorem
mentis dispositionem & habitum representet: necesse habent Fratres,
qui se expropriatione tanta a temporalibus abstraxerunt, ab omni eo, quo
dictae expropriationi esset, vel posset videri contrarium, abstinere. Quia
igitur in successionibus transit non solum usus rei, sed & dominium
suo tempore in haeredes: Fratres autem praefati nihil sibi in speciali
acquirere, vel eorum Ordini possunt, etiam in communi: declarando dicimus,
quod sucessionum hujusmodi, quae etiam ex sui natura indiferenter ad pecuniam,
& etiam ad alia mobilia, & immobilia se extendunt (considerata
sui puritate voti) nullatenus sunt capaces: nec licet eis valorem haereditatum
talium, vel tantam earum partum, quod praesumi possit hoc in fraudem fieri,
quasi sub modo & forma legati sibi dimissi facere, vel sic dimissa
recipere: quin potius ista sic fieri ab ipsis simpliciter prohibemus. Cumque
annui redditus inter immobilia censeantur a jure, ac hujusmodi redditus
obtinere paupertati & mendicitati repugnet, nulla dubitatio est, quod
praedictis Fratribus redditus quoscumque sicut & possesiones vel earum
etiam usum (cum eis non reperiatur concessus) recipere vel habere (conditione
considerata ipsorum) non licet. Amplius, cum non solum quod malum esse
dignoscitur, sed & omne quod speciem habet mali, sit a viris perfectis
specialiter evitandum: ex talibus autem assistentiis in curiis, & instigationibus,
cum de rebus agitur in ipsorum commoda convertendis, creduntur verisimiliter
ex his, quae foris patent (de quibus habent homines foris judicare) in
ipsis rebus Fratres assistentes aliquid quaerere tamquam suum: nullo modo
debent hujusmodi voti & regulae professores se talibus curis, &
litigiosis actibus immiscere: ut & testimonium habeant ab his qui foris
sunt, & puritati satisfaciant voti sui, evitetur per hic scandalum
proximorum. Verum etiam cum dicti Ordinis Fratres non solum a receptione,
propietate, dominio, sive usu ipsius pecuniae, verum etiam contrectatione
qualibet ipsius, & ab ea sint penitus alieni, quemadmodum saepe dictus
praedecessor noster in delaratione hujusmodi regulae plane dixit: cumque
dicti Ordinis professores pro nulla re temporali possint in judicio expetire,
praedictis Fratribus non licet nec competit, quin potius considerata sui
puritate status debent scire sibi interdictum, quod hujusmodi executionibus
& dispositionibus se exponant, cum haec saepius absque litigio &
contrectatione vel administratione pecuniae nequeant expedire. Verumtamen
in his exequendis dare consilium ipsorum statui non obsistit, cum ex hoc
ipsis circa bona temporalia nulla jurisdictio sive actio in judicio, sive
dispensatio tribuatur.
Fr. non possunt habere hortos vineas, nec similia. Non habeant
Eccl. excessivas in magnitudine. Temperata & humilia aedificia habeant.
11.
Licet vero non solum sit licitum, sed & multum conveniens
rationi, quod Fratres qui in laboribus spiritualibus orationis & studii
sedule occupantur, hortos & areas habeant competentes ad recollectionem
vel recreationem sui, & interdum ad se ipsos post labores hujusmodi
corporaliter deducendos, necnon ad habenda necessaria hortalitia pro se
ipsis: habere tamen hortos aliquos ut colantur, ac olera & alia hortalitia
pretio distrahantur, necnon & vineas, repugnat suae regulae & Ordinis
puritati, secundum quod dictus praedecessor declaravit ac etiam ordinavit:
quod si talia ad usus proxime dictos, ut puta agrum vel vineam ad colendum
& consimilia Fratribus legarentur, per omnem modum Fratres a receptione
talium abstinerent, cum etiam praemissa habere ut pretium fructuum suis
temporibus habeatur, ad naturam & formam proventuum appropinquet. Rursus
cum praedictus Sanctus, tam in exemplis vitae, quam verbis regulae ostenderit
se velle, quod Fratres sui & filii divinae providentiae innitentes,
suos in Deum jacerent cogitatus, qui volucres coeli pascit, quae non congregant
in horrea, nec seminant nec metunt: non est verisimile voluisse ipsum eos
habere granaria vel cellaria, ubi quotidianis mendicationibus deberent
sperare posse tranfigere vitam suam. Et idcirco non ex timore levi relaxare
se debent ad congregationes & conservationes hujusmodi faciendas: sed
tunc tantum cum esset multum credibile ex jam expertis, quod non possent
vitae necessaria aliter invenire. Hoc autem Ministrorum & Custodum
simul, & separatim in suis administrationibus & custodiis (cum
Guardiani & duorum de conventu loci discretorum Sacerdotum & antiquorum
in Ordine Fratrum consilio & assensu) duximus judicio reliquendum,
eorum super hos specialiter conscientias onerantes. Hinc est quod, cur
Vir sanctus Fratres suos in paupertate summa, ac humilitate fundare voluerit,
quoad affectum pariter & effectum, sicut gere regula tota clamat: convenit
ipsis, quod nullo modo deinceps fieri faciant, vel fieri sustineant Ecclesias
vel alia quaecumque aedificia, quae (considerato Fratrum inhabitantium
numero) excessiva in multitudine & magnitudine debeant reputari. Ideoque
volumus, quod ubique in suo Ordine deinceps temperatis & humilibus
aedificiis sint contenti, ne huic tantae paupertati promissae, quod patet
oculis, contrarium foris clamet. Quamvis etiam paramenta & vasa Ecclesiastica
ad honorem divini Nominis ordinentur, propter quem omnia fecit ipse Deus:
tamen qui absconditorum est cognitor, ad animum sibi ministrantium respicit
principaliter, non ad manum: nec per illa sibi vult serviri quae suorum
servitorum conditioni & statui dissonarent: propter quod sufficere
debent eis vasa & paramenta Ecclesiastica decentia, in numero &
in magnitudine sufficientia competenter. Superfluitas autem aut nimia pretiositas,
vel quaecumque curiositas in his seu aliis quibuscumque non postest ipsorum
professioni vel statui convenire: cum enim haec sapiant thesaurizationem
seu copiam, paupertati tantae quoad humanum judicium derogant manifeste:
quapropter praemissa servari a Fratribus volumus, & mandamus. Circa
equorum vero & armorum oblationes illud decernimus in omnibus, &
per omnia observandum, quod per declarationem praedictam in pencuniariis
noscitur eleemosynis definitum.
12.
Ex praemissis autem succrevit non parum scrupolosa quaestio
inter Fratres: videlicet utrum ex suae professione regulae obligentur ad
arctum & tenuem, sive pauperem usum rerum: quibusdam ex ipsis credentibus
& dicentibus, quod sicut quoad dominium rerum habent ex voto abdicationem
arctissimam, ita ipsis quoad usum arctitudo maxima & exilitas est indicta:
aliis in contrarium asserentibus, quod ex professione sua ad nullum usum
pauperem, qui non exprimatur in regula obligantur, licet teneantur ad usum
moderatum temperantiae, sicut & magis ex condecenti quam ceteri christiani.
Volentes itaque conscientiarum praedictorum Fratrum providere quieti, &
his altercationibus finem dare, declarando dicimus, quod Fratres Minores
ex professione suae regulae specialiter obligantur ad arctos usus seu pauperes,
qui in ipsorum regula continentur: & eo obligationis modo, sub quo
continet seu ponit regula dictos usus.
13.
Dicere autem sicut aliqui asserere perhibentur, quod haereticum
sit, tenere usum pauperem includi vel non includi sub voto evangelicae
paupertatis, praesumptuosum & temerarium judicamus. 14. Demum quia
ex eo quod dicta regula per quos, & ubi fieri debeat Ministri Generalis
electio tradens, nullam facit de Ministrorum Provincialium electione, vel
institutione penitus mentionem, oriri super hoc poterat dubitatio inter
Fratres: nos volentes posse ipsos clare & secure procedere in omnibus
factis suis: declaramus, statuimus etiam & ordinamus in hac constitutione
in perpetuum valitura, ut cum alicui Provinciae de Ministro fuerit providendum,
ipsius Ministri electio penes Capitulum Provinciale resideat, quam idem
Capitulum die sequenti, qua fuerit congregatum, facere teneatur. Ipsius
autem electionis confirmatio ad Ministrum pertineat Generalem, & si
quidem ad electionem hujusmodi per formam scrutinii procedatur, & votis
in diversa divisis, electiones plures in discordia celebrari contingat,
illa quae a majori parte Capituli numero (nulla zeli vel meriti collatione,
aut consideratione habita) fuerit celebrata, exceptione seu contradictione
quacumque alterius partis non obstante, per dictum Generalem Ministrum
de consilio discretorum de Ordine (prius tamen ex Officio, prout spectat
ad ipsum, diligenti examinatione praemissa) confirmetur, vel etiam infirmetur:
prout ei secundum Deum visum fuerit expedire: & si fuerit infirmata,
ad Capitulum Provinciale electio hujusmodi revertatur.
15.
Ceterum si Capitulum Provinciale die praedicta Ministrum
eligere praetermittet: ex tunc Ministri Provinicalis provisio ad Generalem
Ministrum libere devolvatur. Verum si Ministro praedicto, & Capitulo
generalibus ex certa ac rationabili causa, videretur aliquando in Provinciis
ultra Maris Hiberniae, Graecia, seu Romaniae, in quibus hactenus alius
providendi modus dicitur ex causa certa, & rationabili fuisse servatus,
expedire Ministrum Provincialem, per Ministrum Generalem, cum proborum
Ordinis consilio potius, quam per Capituli praedicti electionem praefici:
in Provinciis Hiberniae etiam ultramarinis irrefragabiliter, in Romania
vero, vel Graecia quando Minister dictae Proviniciae moreretur, vel obsolveretur
citra Mare; illa vice servetur absque dolo, partialitate, & fraude
(super quo eorum conscientias oneramus) quod super hoc dictus Minister
cum dictorum proborum Consilio duxerit ordinandum.
16.
In destitutione vero dictorum Ministrorum Provincialium servari
volumus, quod super hoc hactenus de ipso Ordine extiterit observatum. Ceterum
si contigerit eosdem Ministro Generali carere, per Vicarium Ordinis fiat
super hoc, quod faciendum fuerit per eumdem Ministrum usquequo provisum
fuerit de Generali Ministro.
17.
Porro si quid de hujusmodi Ministro Provinciali secus attentari
forte contigerit, illud ipso facto sit irritum, & inane.
Nulli igitur omnino hominum liceat hanc paginam nostrarum delarationum,
dictorum, commissionis, mandati, constitutionum, judicationum, & voluntatum
infringere, vel ei ausu temerario contraire: si quis autem hoc attentare
praesumperit, indignationem Omnipotentis Dei, ac beatorum Petri, &
Pauli Apostolorum ejus se noverit incursurum.
The paragraph numbers have been added for clarity
by the English languague translator. The paragraph headings are from Wadding's
transcription of the text.
Click here to view the
English translation.