Thesis Chapters by Faik Onur Acar
Third cinema movement as a virtuality / Virtüellik olarak üçüncü sinema hareketi, 2019
Abstract
The struggle against capitalism was gaining power in the 1960s, both in Europe and in La... more Abstract
The struggle against capitalism was gaining power in the 1960s, both in Europe and in Latin America, and cinema was considered as one of the fields of conflict by the activists. In this context, Fernando Ezequel Solanas and Octavio Getino created the Third Cinema Movement as a strategy to revolutionize the cinema as a form that attracted the masses to the struggle. They declared in their manifesto (Towards a Third Cinema, 1968) that one of the most important objectives of the Third Cinema Movement was to produce revolutionary subjectivities. In this thesis, I argue that the Third Cinema Movement's understanding of cinema and their suggestions are still effectual. In this regard, first the theory (manifest) of the movement is read on the basis of the studies of Maurizio Lazzarato Gilles Deleuze. Then, the mechanism of capitalism today, namely, that of the Post-Fordist era, is analyzed to re-establish the material basis of the arguments of the Third Cinema Movement. Meanwhile, the increasing importance of the production of subjectivities in the Post-Fordist era is mentioned. Finally, on this basis, after summarizing the Deleuzian understanding of cinema, the movies that contain the main characteristics of the Third Cinema Movement are analyzed respectively: The Man with a Movie Camera (Dziga Vertov, 1928), The Battle of Chile (Patricio Guzman, 1975) and The Hour of the Furnaces (Fernando Solanas and Octavio Getino, 1968).These analyses are made mainly with the guidance of Deleuzian concepts such as "movement-image", "time-image" and "affect". In this context, it is demonstrated that the Third Cinema Movement has evaluated cinema and the audiences as well as history, even the universe, both as actuality and virtuality and that therefore, the production of subjectivities was carried out on this basis.
Özet
1960'lı yıllarda Avrupa'da olduğu kadar Latin Amerika'da da kapitalist sisteme karşı mücadele güç kazanıyordu. Aktivistler tarafından sinema mücadele alanlarından biri olarak kabul ediliyordu. Bu bağlamda, Fernando Ezequiel Solanas ve Octavio Gettino, sinemayı devrimci hale getirmenin, sinema aracılığıyla kitleleri mücadeleye çekmenin bir biçimi olarak Üçüncü Sinema Hareketi'ni ortaya çıkardılar. Solanas ve Getino, yayımladıkları manifestoda (Towards a Third Cinema, 1968) Üçüncü Sinema Hareketi'nin en önemli hedeflerinden birinin devrimci öznellikler yaratmak olduğunu belirttiler. Ben bu tezde, Üçüncü Sinema Hareketi'nin sinema anlayışının ve iddialarının bugünde etkisini koruduğunu iddia ediyorum. Bu bağlamda, öncelikle hareketin teorisi (manifestosu), Maurizio Lazzarato'nun ve Gilles Deleuze'ün çalışmalarından yararlanılarak yorumlanmıştır. Ardından, hareketin maddi zemini yeniden tesis edilmesi için günümüzde yani Post-Fordist dönemde kapitalizmin işleyişi analiz edilmiştir. Bu analizde, Post-Fordist dönemde öznellik üretiminin her geçen gün artan önemine dikkat çekilmiştir. Son olarak, bu temelde, Deleuzcü sinema anlayışı özetlendikten sonra Üçüncü Sinema Hareketi'nin temel özelliklerini barındıran üç film sırasıyla incelenmiştir; The Man with a Movie Camera (Dziga Vertov, 1928), The Battle of Chile (Patricio Guzman, 1975) ve The Hour of the Furnaces (Fernando Solanas and Octavio Getino, 1968). Bu incelemeler ağırlıklı olarak "hareket-imge", "zaman-imge" ve "duygulanım" gibi Deleuzcü kavramların yol göstericiliğinde yapılmıştır. Üçüncü Sinema Hareketi'nin sinemayı ve alıcılarını olduğu kadar tarihi ve hatta evrenin kendisini de hem aktüellik hem de virtüellik olarak da ele aldığı dolayısıyla öznellik üretiminin de bu temelde gerçekleştirildiği gösterilmiştir.
The Concept of Time in the Philosophy of Hegel - Hegel'in Felsefesinde Zaman Kavramı, 2016
Abstract
This thesis examines the status of the human subject in Hegel’s philosophy. Undoubtedly... more Abstract
This thesis examines the status of the human subject in Hegel’s philosophy. Undoubtedly, the argument that Hegel perceives human subjects only as a means to the realization of spirit stands as the main criticism directed towards Hegel’s thinking. Yet another prominent interpretation of Hegel’s system of philosophy stands as a direct contrast to such kind of reading. According to this latter interpretation, which asserts that human subject’s power of negation underlies Hegel’s philosophy, the whole system of Hegel’s thinking can be inferred from human subject’s power of negation. Moreover, according to this perspective, the system itself is the justification of this power of the human subject. The purpose of this thesis is to object to both arguments.
Throughout the thesis, I intend to demonstrate that, in the system of philosophy constructed by Hegel, both human subject itself and also its activity is indispensable stages of spirit’s realization of itself. Furthermore, I argue that, in the infinity of the system, the activity of the human subject (its negation) should take place constantly.
In the last instance, in Hegel’s system of philosophy which should be interpreted as a philosophy of knowledge, a posteriori knowledge that arises from human subject’s activity and a priori knowledge that emerges in the process in which spirit exposes itself are mutually constitutive of each other. Whereas a priori knowledge, which arises from the negation of a posteriori knowledge, lays the ground for human subject’s acquisition of knowledge, a priori knowledge can only realize itself as a posteriori knowledge; and this can only be realized in human subject’s negation. These being said, it is obvious that a posteriori knowledge, which arises when human subject negates, is a stage of self-realization of the spirit. Furthermore, it is apparent that negation should be perpetuated in order for the system to remain infinite. Only in this way that the concept can last its infinite motion. Hegel wipes out this problem by identifying time and concept. The meaning of time in Hegel’s system of thinking is twofold: In the realm of consciousness, it is what human subject creates in its activity; in the realm of spirit, it is the a posteriori knowledge human subject reveals i.e. an empirical concept. The human subject, in its negation, realizes the time; it concretizes the concept. In this manner, the activity of the human subject, which stands as a form of concept’s self-realization, guarantees the infinity of the system by ensuring the concept’s motion. Concretization of the time in the activity of the human subject is the constant realization of the concept. In Hegel’s system, the activity of the human subject takes two main forms: labor and language. Whereas labor is the negation that the human subject performs on the factual ground; language constitutes human subject’s manner of negating this very factual ground. Thus, the language is the realm where the spirit fully realizes and signifies itself. Hence, philosophy in general and the system of philosophy that Hegel constructs realize in the realm of language.
Özet
Bu tezde Hegel’in felsefesinde insanın konumu araştırılmıştır. Hegel’in felsefesine yöneltilen eleştirilerin başında hiç kuşkusuz, Hegel’in kurduğu felsefe sisteminde insanı yalnızca tinin kendinin gerçekleştirmesinin bir aracı olarak konumlandırdığı iddiası gelir. Bu tarz bir eleştirinin tam karşısında yer alan Hegel’in felsefe sistemine dair bir diğer ses getiren yorum da insanın olumsuzlama gücünün Hegel’in felsefesinin temelinde yer aldığı, Hegel’in sisteminin tamamının insanın olumsuzlama gücünden çıkarsanabileceği hatta sistemin kendisinin de bu gücün temellendirmesi olduğu yolundadır. Bu tezin amacı bu iki eleştirinin her ikisine de karşı çıkmak.
Tezde, Hegel’in kurduğu felsefe sisteminde, insanın ve onun etkinliğinin hem tinin kendisini gerçekleştirmesinin zorunlu bir evresi olduğunu hem de sistemin sonsuzluğu için de insanın etkinliğinin yani olumsuzlamasının sürekli olarak gerçekleşmesi gerektiğini göstermeyi amaçlıyorum.
Son kertede bir bilgi felsefesi olarak değerlendirilmesi gereken Hegel’in felsefe sisteminde insanın etkinliğinde ortaya çıkan a posteriori bilgi ile tinin kendini serimlediği süreçte ortaya çıkan a priori bilgi birbirini temellendirir. A posteriori bilginin olumsuzlanması ile ortaya çıkan a priori bilgi, insanın bilgi edinme zeminini ortaya sererken, a priori bilgi de yalnızca a posteriori bilgi olarak kendisini gerçekleştirebilir. Ki bu da ancak insanın olumsuzlamasında gerçekleşir. Bu durumda insan olumsuzladığında ortaya çıkan a posteriori bilginin, tinin kendini gerçekleştirmesinin bir evresi olduğu açıktır. Diğer yandan sistemin sonsuzluğu için olumsuzlanmanın da sürekli kılınması gerektiği ortadadır. Kavram ancak bu şekilde sonsuz devinimine devam edebilir. Hegel, bu sorunu felsefesinde zamanı kavram ile özdeş kılarak ortadan kaldırır. Zaman, bilinç açısından insanın etkinliğinde yarattığı, tin açısından ise ortaya çıkardığı a posteriori bilgidir yani emprik kavramdır. İnsan olumsuzlamasında zamanı gerçekleştirir yani kavramı somutlar. Kavramın kendisini gerçekleştirmesinin bir evresi olan insan, etkiliğinde kavramın dolaşırlığını sağlayarak sistemin sonsuzluğunu da garanti altına almış olur. Zamanın insan etkinliğinde somutlanması kavramın sürekli olarak kendini gerçekleştirmesidir. Hegel’in sisteminde insanın etkinliği temel olarak iki biçim altında gerçekleşir; emek ve dil. Emek, temelde insanın olgusal zeminde gerçekleştirdiği olumsuzlama iken dil, insanın bu olgusal zemini de olumsuzlama biçimi olarak tinin kendisini tam olarak gerçekleştirdiği, ifade ettiği alandır. Nitekim genelde felsefe özelde ise Hegel’in kurduğu felsefe sistemi bu nedenle dil zemininde gerçekleşir.
Papers by Faik Onur Acar
Sinemada Diyalektiğin Direnişi: Vertov Sineması ya da Sine-Göz
ViraVerita E-Dergi, 2024
Lacancı psikanaliz pratiğinden yola çıkıp teorisine ilerleyen bu çalışmada, öncelikle travma ele ... more Lacancı psikanaliz pratiğinden yola çıkıp teorisine ilerleyen bu çalışmada, öncelikle travma ele alınmıştır. Travmanın gerçekleşmesi kadar üstesinden gelinmesinde de toplumsal olanın önemine dikkat çekilmiştir. Nitekim travma kendisinde toplumsal bir nitelik taşımaktadır. Travmaya bu toplumsal niteliğini kazandıran ise bir dil gibi ve dilin etkisiyle yapılanan bilinçdışıdır. Bilinçdışı, bu bağlamda, içerisi olduğu kadar Öteki olarak dışarısı, toplum anlamına da gelmektedir. Lacancı Özneyi ise en doğru şekilde dışarıdaki içerisi olan bilinçdışını hesaba katmadan ele almak mümkün değildir. Bu bağlamda çalışmanın ilerleyen kısımlarında bilinçdışı üzerinden özne düşüncesine geçilmiştir. Lacancı öznenin temel belirlenimleri ise feminen ve maskülen yapı tartışmasında belirlenmeye çalışılmıştır. Kadın ve erkek, cinsiyet ya da toplumsal cinsiyetler olarak değil, öznenin ontolojik yapısının ortaya serilmesi için ele alınması gereken referans noktaları olarak düşünülmüştür. Bu tartışma sonunda kadın ile erkek arasındaki salınımda ortaya çıkan Lacancı öznenin temel belirlenimlerinden birinin iletişimsizlik olduğuna dikkat çekilmiştir. Kurulan bu ontolojik yapıda öznelerin birbirinden kopukluğu, öznelerin arasına her durumda fantezinin girmesi, olası bir iletişimin önünü kesmektedir. Çalışmanın son aşaması, bu temel üzerinde, yaşadığımız kapitalizm koşullarının ve bu koşullara karşı mücadele yöntemlerinin belirlenmesine ayrılmıştır. Sınırsız meta üretimi olarak tarif edilen kapitalizm tam da öznelerin birbirleri ile iletişimsizliği temelinde varlık sürdürmektedir. Marx’ın meta fetişizmi analizi de bu bağlamda yorumlanmıştır. Diğer yandan iletişimsizliğin kapitalist sistemin kaçınılmaz bir sonucu olduğu da sistem tarafından gizlenmekte ve çözüm olarak bir kez daha farklı türden metalar öne sürülmektedir. Bu metaların alıcısı olarak ise maskülen yapı yegane özne olarak öne sürülmektedir. Bu belirlenim patriyarkal kapitalizmin yeni bir tanımını yapma olanağı vermektedir. Bu bağlamda, feminen yapının benimsenip ön plana çıkarılmasının kapitalizme karşı yeni mücadele yollarının açılması ile sonuçlanabileceği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bilinçdışı, travma, kadın, özne, kapitalizm.
In this study, which starts from the practice of Lacanian psychoanalysis and proceeds to its theory, trauma is discussed first. Attention is drawn to the importance of the social in overcoming trauma as well as its realization. As a matter of fact, trauma itself has a social quality. What gives trauma this social quality is the unconscious, which is structured like a language and under the influence of language. The unconscious, in
this context, means the outside, society, as the Other as well as the inside. It is not possible to address the Lacanian Subject in the most accurate way without taking into account the unconscious, which is the outside inside. In this context, the following parts of the study proceed to the idea of the subject through the unconscious. The basic determinations of the Lacanian subject are tried to be determined in the discussion of feminine and masculine structure. Woman and man are approached not as sexes or genders, but as reference points that need to be addressed in order to reveal the ontological structure of the subject. At the end of this discussion, attention was drawn to the fact that one of the basic determinations of the Lacanian subject that emerges in the oscillation between woman and man is miscommunication. In this
ontological structure, the disconnection of the subjects from each other, and the fact that fantasy intervenes between the subjects in every situation, prevents a possible communication. The last stage of the study is devoted to identifying the capitalist conditions we live in on this basis and the methods of struggle against these conditions. Capitalism, defined as unlimited commodity production, exists precisely
on the basis of the lack of communication between subjects. Marx's analysis of commodity fetishism is also interpreted in this context. On the other hand, it is concealed by the system that miscommunication is an inevitable consequence of the capitalist system and once again different kinds of commodities are put forward as a solution. As the buyer of these commodities, the masculine structure is put forward as the sole subject. This determination makes it possible to give a new definition of patriarchal capitalism. In this context, it has been shown that the adoption and foregrounding of the feminine structure can result in the opening of new ways of struggle against capitalism.
Keywords: Unconscious, Trauma, Woman, Subject, Capitalism.
F For Fake (1973): Bir Deneme Film Örneği
https://www.cinerituel.com/, 2019
Marxism & Sciences: A Journal of Nature, Culture, Human and Society Radical Science Movements: Past, Present and Future , 2023
The primary goal of this initiative, as outlined in the journal's aims and scope, is to rebuild "... more The primary goal of this initiative, as outlined in the journal's aims and scope, is to rebuild "the Marxist concept of totality on the basis of a materialist conception of history and materialist dialectics" (as of 9 October 9, 2023, Journal's web page listed). Not only culture and society, but also nature was considered as elements of this totality. As a result, these fields were viewed as arenas of class struggle and thus subject to interference. In this context, the first symposium was crucial to achieving its objective. It investigated the Marxist theory's totality and emphasized that comprehending capitalism's total crises is achievable only from this perspective, both in theory and in practice. The symposium's call for contributions underscored the idea that the ongoing crises form a multifaceted totality. The crises humanity experiences are indicative of the crisis-ridden nature of capitalism. Capitalism was identified as a contributing factor in crises at multiple levels. "Capitalism appears to be a factor in crises at various levels" (as of 9 October 9, 2023, Symposium's web page listed). Therefore, the examination of both these levels and their interconnections was a crucial objective of the Symposium.
SineFilozofi Dergisi Özel Sayı (4), 2022
Özet
Belgesel, geçtiğimiz birkaç on yılda büyük bir çeşitlilik göstermesine karşın John Grierson’... more Özet
Belgesel, geçtiğimiz birkaç on yılda büyük bir çeşitlilik göstermesine karşın John Grierson’un
belgesele dair yaptığı “gerçekliğin yaratıcılıkla işlenmesi” tanımının geçerliliğini koruduğunu söylemek
mümkündür. Belgesel ortaya çıktığı andan itibaren ne gerçeklikten ve varolanlardan kopmuştur ne de
varolanlara dair bir hikâye ve anlam dile getirmekten ve tüm bunları belirli bir Varlık anlayışı temelinde
yapmaktan geri kalmıştır. Bu bağlamda, her bir belgeselin Heideggerci anlamda bir yandan varolanlara
dair içeriği dolayısıyla ontik bir temel içerdiği, diğer yandan ise bir yaratımı gerçekleştiren insanın
atılımı olarak onun ontolojik varoluşuna işaret ettiği söylenebilir.
Bu çalışmada, belgesel, Heideggerci bir ifade ile oldum-olasılık ve şimdi tarafından belirlenen
insanın kendini tasarlayarak, zamansallık olarak var olma biçimlerinden biri olarak ele alınacaktır. Bu
yaratım, insanın Varlığa sahih olarak açılmışlık halidir. Diğer yandan anlamın geçerliliğini tayin eden
hakikati, varolanlardan çekip çıkarmak gerekir. Bu şekilde kendimizi bir kez daha varolanlar arasında
yani ontik zeminde buluruz.
Bu bağlamda, bu çalışmada öncelikle (1) Grierson’un belgesel düşüncesi, Heideggerci bir ifade
ile ontik-ontolojik bir belirlenime sahip olan insanın kendini Varlığa açma biçimlerinden biri olarak
okunacaktır, bu temelde (2) belgesele zamansallıkta ortaya çıkan hakikati açanın tam da belgeselin ontik
ve ontolojik zemin arasında süregiden salınımı olduğu gösterilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Belgesel, Ontik, Ontolojik, Varlık, Zaman
Abstract
Although the documentary has varied massively in the past decades, almost a century-old
definition of “creative treatment of actuality” by John Grierson is still quite valid and explanatory. From
the moment documentary has emerged, it has not detached itself from actuality and the existents as well
as not avoided narrating a story and a meaning about existence on the base of a certain apprehension
of Being. In this regard, the documentary contains an ontic basis due to its (document per se) content,
and on the other hand, it indicates an ontological understanding as a manifestation of human being who
actualizes a creation.
In this research, the documentary is considered as temporality which is a form of human existence
that is defined by “has been” and “present at hand” and exists by projecting itself. This creation is the
authentic state of Dasein which is openness to Being, resulting in the truth. The truth, which determines
the validity of meaning, should be extracted from the existing. In this manner, we find ourselves once
again on the ontic basis in other words, among existence.
Hereby, this article has two different but related objectives. Firstly, (1) Grierson’s documentary
thought will be considered as an authentic state of a human being that has an ontic-ontological
determination to open himself/herself to Being in the Heideggerian sense. On this basis (2) it will be
emphasized that the truth and the meaning emerging within the documentaries in temporality should
be analyzed as an end of the documentary’s own ongoing oscillation in between ontic and ontological.
Keywords: Documentary, Ontic, Ontological, Being, Time
Letters From Baghdad (2016): Tarihi Temsil Etmek Üzerine
www.cinerituel.com, 2019
Shoah (1985): Temsil Ettiği Gerçeklik Üzerine
https://www.cinerituel.com/?s=faik+onur+acar, 2019
Slow Food Story (2013): Belgeselde Özne Sorunu
https://www.cinerituel.com/?s=faik+onur+acar, 2019
Beuys (2017): Belgeselde Sanatçının Temsili
http://www.cinerituel.com, 2019
Eisenstein Sineması'nda Kurgu ve Düşünce
Müdahil Dergi Sayı:1, 2015
Rabarba Şenlik Aylık Sinema Dergisi Temmuz-Ağustos, 2018
SineFilozofi Dergisi Özel Sayı:1, 2019
Abstract
The Third Cinema Movement came to light in the late 1960s. In this period, socialist mo... more Abstract
The Third Cinema Movement came to light in the late 1960s. In this period, socialist movements all around Europe and Latin America were gaining power. The oppositional forces were struggling against capitalism in every field possible and cinema was among these fields. As a part of the struggle, the activists were trying to find new forms in cinema to affect people and to make them act against capitalism. In this context, the Third Cinema Movement presents itself as a part of this struggle. The initiators of this movement (Fernando Ezequiel Solanas and Octavio Gettino) tried to posit cinema as a tool that would function in the ideological field. In this paper, I would like to point out the potentiality of the Third Cinema Movement by interpreting it. I would like to demonstrate that there is still a lot to learn from this movement about producing new subjectivities with cinema, in our current situation which is the Post-Fordist era. In this context this paper firstly aims to define the Post-Fordist era and demonstrate how production of subjectivities consist a crucial part of this period of capitalism. Secondly, on the basis of the studies of Maurizio Lazzarato and Gilles Deleuze this article aims to examine the how cinema can produce new subjectivities with the “affects” of the movies. Finally, in this paper, by analyzing some sequences of Third Cinema movies and the manifest of the movement, the relation between the Third Cinema Movement and the production of new subjectivities would be revealed.
Keywords: Movement-Image, Time-Image, Third Cinema Movement, Subjectivity, Post-Fordist Era
Özet
Üçüncü Sinema Hareketi, tüm Avrupa’da ve Latin Amerika’da sosyalist hareketler güç kazandığı 1960’ların sonunda ortaya çıktı. Muhalefet güçleri kapitalizme karşı mümkün olan her alanda mücadele ediyordu, sinema da bu alanlardan biriydi. Aktivistler, bu mücadelenin bir parçası olarak sinemada insanları etkileyecek, onları kapitalizme karşı mücadeleye çağıran yeni biçim arayışları içerisindeydiler. Üçüncü Sinema Hareketi’ni ortaya çıkaranlar (Fernando Ezequiel Solanas and Octavio Gettino) sinemayı ideolojik zeminde işlev gösterecek bir araç haline getirmeye çalışıyorlardı. Bu makalede, Üçüncü Sinema Hareketi’nin potansiyellerini onu yorumlayarak ortaya çıkarmayı hedefliyorum. İçerisinde yaşadığımız dönemde yani Post-Fordizm döneminde, Üçüncü Sinema Hareketi’nden sinema aracılığıyla yeni öznellik üretimlerine dair öğrenilecek çok şey olduğunu göstermeyi amaçlıyorum. Bu bağlamda; makalede öncelikle, Post-Fordizm döneminin tasvir edilmesi ve kapitalizmin bu döneminde öznellik üretiminin ne kadar önemli bir yer kapladığının gösterilmesi hedefleniyor. Makalede, ikinci olarak, Maurizio Lazzarato ve Gilles Deleuze’nin çalışmaları temelinde sinemanın, filmlerdeki “duygulanımlar” aracılığıyla nasıl öznellik üretimi gerçekleştirdiğinin irdelenmesi hedefleniyor. Son olarak, makalede, Üçüncü Sinema Hareketi’ne dahil olan filmlerden bazı sahneler ve hareketin manifestosu analiz edilerek Üçüncü Sinema Hareketi ile yeni öznellik üretimleri arasındaki ilişki gösterilecektir.
Anahtar Kelimeler: Hareket-İmge, Zaman-İmge, Üçüncü Sinema Hareketi, Öznellik, Post-Fordizm Dönemi
Conference Presentations by Faik Onur Acar
Towards an International Critical Knowledge Network: Roundtable on Marxism, Sciences, and the Political Economy of Knowledge, 2026
The Relationship Between Marx's Critique of Hegel's Philosophy of Right and the Dialectic of the Commodity, 2026
Sunum Başlığı: Lacancı Psikanalizde Travma, Bilinçdışı ve Toplumsallık, Moderatör: Gözde Kıral Uçar, 2023
Lacancı psikanaliz sürecinin iki ana evreden meydana geldiğini söyleyebiliriz.
Terapinin ilk evr... more Lacancı psikanaliz sürecinin iki ana evreden meydana geldiğini söyleyebiliriz.
Terapinin ilk evresinde, gösterenin sabitlenmesi sonucunda yaşanan travmaya
odaklanılır. Analizan, tam da bir gösterenin gösterdiğini yani anlamını
kavrayamadığından travmaya sahip olur. Lacan’ın psikanaliz düşüncesinde, bu durum
ifadesini, en net şekilde bilinçdışının anlam dışı bir alanda faaliyet gösterdiği
iddiasında bulur. Bu bağlamda, terapinin bu evresinde amaçlanan, analizanın yaşadığı
saplanmanın üstesinden gelmek, bu saplanma haline neden olan gösterenin, Lacancı
bir ifade ile, diyalektikleşmesini sağlamak yani söz konusu gösterenin önce bastırılan
gösterilenle ve ardından diğer göstergelerle ilişkisini sağlamaktır (Fink, 1995, s. 56).
Nitekim analistin yorumu, tam da göstergeler arası ilişkinin kurulmasını sağlamaya
yöneliktir.
Terapinin ikinci evresinde ise, söz konusu diyalektikleşmenin yalnızca bireyde değil,
bireyin çevresinde yani toplumda da gerçekleşmesinin amaçlandığı söylenebilir.
Diyalektikleşme süreci ancak bu şekilde tamamlanabilir ve tamamlanmış olarak
sürebilir. Bireyin, anlam zemininde gerçekleşen değişiminin, toplumsal zeminde de
karşılık bulması gerekmektedir, çünkü gösterenin, gösterilenle ilişkisi yani anlam
ancak tam olarak toplumsal zeminde hayat bulur (Zupancic, 2022, s. 24). Bireyin
toplumsal edimlerinin ön plana çıktığı bu evrenin gerçekleşmemesi halinde, anlam
zemini ile bağı zayıflayan bireyin, bir kez daha, benzer bir saplanma içerisine girmesi
oldukça olasıdır. O halde, bu anlayış içerisinde, tabiri caizse, bireyin ancak çevresini
de değiştirerek değişebileceği söylenebilir. Son kertede, birey, kendi gözünde olduğu
kadar başkasının gözünde de değişmelidir çünkü Lacancı bir ifade ile, imgesel alan,
gerçek anlamını ancak toplumsal olan simgesel alanda bulur.
Lacancı psikanaliz pratiğine dair bu belirlenimler, bilinçdışının bir dil gibi
yapılandığına dair teorik tezde temellenir (Lacan, 1993, s. 119). Dilin temel birimi ise
göstergedir. Gösteren ve gösterilen olarak iki yüzden oluşan göstergenin, kendi
içerisinde ikiye yarılması halinde, daha önce belirtildiği gibi, gösterilenden yani
toplumsal anlam zemininden kopan gösteren, sabitlenir ya da gösterilenlerden azade
bir şekilde gösterenler arasında bir ilişki başlar. Birey bu durumda, yaşadığı olayın
anlam dışılığına saplanabildiği gibi söz konusu olayla herhangi bir anlam bağı
olmayan ancak gösterilen ilişkisi olan şeylerden de korkar ya da çekinir hale gelebilir.
Bilinçdışında, gösterilenlerden azade gösterenler zemininde ortaya çıkan her iki
durumun da kaçınılmaz sonucu, travmadır. Bu bağlamda, Lacancı anlamda travmanın,
yeni bir tanımını yapmak olanaklı hale gelir; bireyin toplumsal anlam zemininden
kopukluğunun tezahürü. Bu zeminde, bireysel ve toplumsal travmalar arasındaki
bağların oldukça güçlü olduğu ve birbirlerinde yankılandığı iddia edilebilir.
Özetle, bu çalışmanın birbiri ile bağlantılı ancak ayrık üç amacı olduğu söylenebilir.
Ağırlıklı olarak, Lacancı psikanaliz pratiğinden yola çıkıp teorisine doğru ilerleyecek
olan bu çalışmada, öncelikle, (1) analizan ve analist arasında başlayan ve analizanın
bilinçdışından, onun bilincine ilerleyen bu pratiğin, elzem bir aşamasının toplumsal
yaşam pratiğinde yapılacak değişikliklerden meydana geldiğine işaret edilecektir. Bu
aşamanın elzem olmasını nedeni ise anlam zeminin ancak toplumsal alanda hayat
bulmasıdır. Lacancı psikanaliz teorisinin, dil zemininde ön plana çıkarılacağı ilerleyen
kısımlarda, (2) psikanaliz pratiğinde çözülmeye çalışılan travmanın toplumsal
anlamına, daha doğrusu, travmanın ancak toplumsal anlamın bireyde yankılanmadığı
hallerde ortaya çıktığına işaret edilecektir. Çalışmada, bu bağlamda, son olarak, (3)
toplumsal olan anlamın eksikliği olarak tarif edilen travmanın bireyde olduğu kadar
toplumda da görülüp görülmediği ve eğer görülüyorsa, bireysel travma ile toplumsal
travmalar arasındaki ilişki tartışmaya açılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Lacan, Dil, Bilinçdışı, Travma, Birey, Toplum
Kaynakça
Fink, B. (1995). Lacancı Özne. Encore Yayınları.
Lacan, J. (1993). The seminar of Jacques Lacan: Book III: The psychoses 1955-1956.
W. Norton & Company.
Zupancic, A. (2022). Komedi: Sonsuzun Fiziği. Metis Yayınları.
Title of The Presentation: Time in the Hegelian Sense and Proletariat, Chair: Ewa Majeskwa, 2023
The time of capitalism is the time of commodity. This abstract time manifests itself, not only in... more The time of capitalism is the time of commodity. This abstract time manifests itself, not only in the measurement of surplus-value, but also within the exchange process of commodities. With the re-production, this process is completed for a moment which should be considered also a beginning of a new one. At this moment, “now”, capitalism manifests itself as a system and on this basis, The Capital can be evaluated as the process of “now”. I argue that his understanding of time corresponds to the first definition of time in Hegel’s philosophy which was analyzed in The Philosophy of Natura as “the negation of negation”. At this moment, the spirit is not in itself; instead, it is for itself. Therefore, the spirit is in the stage of alienation, it is the consciousness of the lack of itself. It is the lack and movement of the substance.
Marx also underlines the fact that the proletariat represents a unique position in the capitalist system because they have the ability to sell a different kind of commodity, the labor force. The labor force is unique because of the difference between its use value and exchange value. It is the foundation of the whole process of capitalism that was mentioned above. In this context, the proletariat can be considered as a point that actualizes and limits capitalism and consequently as the force that can redefine it as “now”. This leads to the second understanding of time in the philosophy of Hegel, which was manifested in The Philosophy of Sprit as the existing concept. It exists; it is concrete because it is a direct change in the world. Nevertheless, it is also a concept that characterizes the concrete universal as a subject that cannot be differentiated from the substance.
In this research, I would like to analyze the relationship between the proletariat and time following the questions, (1) if the politics of the proletariat, consequently, the revolution leads to a new understanding of “now” and time, (2) can it be considered as the realization of the abstract understanding of time as a concrete one in the Hegelian sense. Finally, on this basis, the criticism of Luxemburg towards the consideration of the revolution either as premature or as late would be discussed.
Keywords: Proletariat, Time, Revolution, Hegel, Marx
Sunum Başlığı: Sinema, Kadraj ve Lacancı Gerçek İlişkisi, Moderatör: Semra Keleş, , 2022
Sinemanın temel biriminin plan olduğuna dair bir mutabakat olduğu söylenebilir. Asıl sorun, tam d... more Sinemanın temel biriminin plan olduğuna dair bir mutabakat olduğu söylenebilir. Asıl sorun, tam da planı tanımlarken ortaya çıkar. Bir başka ifade ile Pascal Bonitzer’in de belirttiği gibi, sinemacı ve kuramcıların plan derken aynı plandan bahsettiklerini söylemek büyük iyimserlik olacaktır (Bonitzer, 2017, p. 19). Bu bağlamda bu çalışmada planın öncelikle değişken de olsa bir kadraj olduğu gerçeğinden yola çıkılacaktır. Her kadrajda ise gerçekliğin bir kısmı hem mekânsal hem de zamansal olarak dışarıda bırakılır. Sinema, planda dahi kendisini gösteren bu sınırın montaj aracılığıyla sürekli değiştirilmesi ve genişletilmesi ile kurulur. Değişmeyen ise sinemada yaratılan gerçekliğin bir sınırı olmasıdır. Her zaman bir dışarısı vardır.
Bu çalışmada, plandan itibaren sinemada varlığını koruyan dışarısı, Lacancı gerçek düşüncesi bağlamında ele alınacaktır. Lacan, her türlü oluşu kendi psikanaliz düşüncesi içerisinde imgesel, simgesel ve gerçek zeminleri ve bu zeminler arasındaki ilişkiler, etkileşimler bağlamında ele almıştır. Lacan’ın düşüncesi sinemaya taşınırken genelde takip edilen doğrultu ise imgesel üzerinden kurulur. Öznenin kuruluşunun ilk aşamasını oluşturan imgesel özdeşleşmenin/yabancılaşmanın bir benzerinin sinema izleyicilerinde de filmleri deneyimlerken oluştuğu kabulünden hareketle, Lacancı bakışın sinemada açtığı yollar araştırılır.
Bu çalışmada ise farklı olarak, Lacancı gerçeklik ve gerçek kavramları temel alınacak ve sinemanın temel biriminden itibaren bir gerçeklik oluşturduğu kadar gerçeği de dışarıda bıraktığına dikkat çekilecektir. Lacan’a göre imgesel özdeşleşme/yabancılaşma sonrası ayrılma evresinde insan, simgesele bir başka ifade ile gerçekliğe katılarak özne olur. İnsanın bu bağlamda, eksik bir özne olarak kendisi kadar gerçekleştirdiği tüm üretiminin de simgesel zeminde bir karşılığı olduğu söylenebilir. Hiç kuşkusuz sinema da bu üretimlerden biridir. Öznenin ve onun üretimlerinin gerçekle bağı ise her zaman mevcuttur çünkü simgesel de her sistem gibi kendini adlandıramaz ya da eksik adlandırır. Bir başka ifade ile, simgesel, gerçeklik hem kendi yapısı içerisinden hem de dışarıda bıraktıklarıyla gerçeğe işaret etmeyi sürdürür.
Bu bağlamda, bu çalışmada, öncelikle sinemanın bir simgesel yapı olarak yarattığı gerçekliğin çıkmazlarında, Lacancı gerçeğe işaret etmeyi sürdürdüğü ve gücünü de bu yetkinliğinden aldığına dikkat çekilecektir. İkinci olarak bu belirlenimden hareketle, sinemanın temel birimi olan planın, gerçekliği yaratan olarak pozitif olduğu kadar gerçeği dışarıdan bırakan olarak negatif bir yorumu yapılmaya çalışılacaktır. Bir başka ifade ile planı, zamansal ve mekânsal olarak gerçeklik temelinde sınıflandırma denemelerinin çıkmazlarına işaret edilecektir.
Anahtar Kelimeler: Lacan, Gerçek, Gerçeklik, Plan, Simgesel
Kaynakça
Bonitzer, P. (2017). Kör Alan ve Dekdrajlar. Çev. İzzet Yaşar. İstanbul: Metis Yayınları.
Title of The Presentation: Woman and Proletariat from a Lacanian Perspective Chair: Panagiotis Sotiris, 2022
The general approach to the working class is as if they are the potentiality of the proletariat, ... more The general approach to the working class is as if they are the potentiality of the proletariat, who actualizes by gaining their political class consciousness. What if this consciousness is the consciousness that cannot be defined within the system?
According to Lacan, the subject's attitude has close relations with sexuality. Every subject is sexual and placed within two different, related, but not united structures: feminine and masculine. They are different but related configurations of the same contradictious substance in an ontological sense. In other words, they are two different characteristic ways of subjectivity that refer to the relations of the substance to itself. But unlike men, women do not accept the universality of the signifier. In other words, women, in a way, are aware that the signifier in itself is lacking. In this context, the capitalist system is considered the force that forms the ontological base.
From a Lacanian perspective, thinking within the feminine configuration, the proletariat gains another meaning. As Marx underlines, the workers represent a unique position in the capitalist system because they have the ability to sell a different kind of commodity, the labor force. It is the foundation of surplus value, consequently, capitalism. On this basis, the proletariat is a point that simultaneously actualizes and limits capitalism. It is the source that the system and the reality cannot define, just like the woman, and proof that the system, the Other, is lacking in itself. From a Lacanian perspective, I argue that the feminine configuration offers new ways to think of the proletariat.
Key Words: Subjectivity, Woman, Proletariat, Capitalism
Uploads
Thesis Chapters by Faik Onur Acar
The struggle against capitalism was gaining power in the 1960s, both in Europe and in Latin America, and cinema was considered as one of the fields of conflict by the activists. In this context, Fernando Ezequel Solanas and Octavio Getino created the Third Cinema Movement as a strategy to revolutionize the cinema as a form that attracted the masses to the struggle. They declared in their manifesto (Towards a Third Cinema, 1968) that one of the most important objectives of the Third Cinema Movement was to produce revolutionary subjectivities. In this thesis, I argue that the Third Cinema Movement's understanding of cinema and their suggestions are still effectual. In this regard, first the theory (manifest) of the movement is read on the basis of the studies of Maurizio Lazzarato Gilles Deleuze. Then, the mechanism of capitalism today, namely, that of the Post-Fordist era, is analyzed to re-establish the material basis of the arguments of the Third Cinema Movement. Meanwhile, the increasing importance of the production of subjectivities in the Post-Fordist era is mentioned. Finally, on this basis, after summarizing the Deleuzian understanding of cinema, the movies that contain the main characteristics of the Third Cinema Movement are analyzed respectively: The Man with a Movie Camera (Dziga Vertov, 1928), The Battle of Chile (Patricio Guzman, 1975) and The Hour of the Furnaces (Fernando Solanas and Octavio Getino, 1968).These analyses are made mainly with the guidance of Deleuzian concepts such as "movement-image", "time-image" and "affect". In this context, it is demonstrated that the Third Cinema Movement has evaluated cinema and the audiences as well as history, even the universe, both as actuality and virtuality and that therefore, the production of subjectivities was carried out on this basis.
Özet
1960'lı yıllarda Avrupa'da olduğu kadar Latin Amerika'da da kapitalist sisteme karşı mücadele güç kazanıyordu. Aktivistler tarafından sinema mücadele alanlarından biri olarak kabul ediliyordu. Bu bağlamda, Fernando Ezequiel Solanas ve Octavio Gettino, sinemayı devrimci hale getirmenin, sinema aracılığıyla kitleleri mücadeleye çekmenin bir biçimi olarak Üçüncü Sinema Hareketi'ni ortaya çıkardılar. Solanas ve Getino, yayımladıkları manifestoda (Towards a Third Cinema, 1968) Üçüncü Sinema Hareketi'nin en önemli hedeflerinden birinin devrimci öznellikler yaratmak olduğunu belirttiler. Ben bu tezde, Üçüncü Sinema Hareketi'nin sinema anlayışının ve iddialarının bugünde etkisini koruduğunu iddia ediyorum. Bu bağlamda, öncelikle hareketin teorisi (manifestosu), Maurizio Lazzarato'nun ve Gilles Deleuze'ün çalışmalarından yararlanılarak yorumlanmıştır. Ardından, hareketin maddi zemini yeniden tesis edilmesi için günümüzde yani Post-Fordist dönemde kapitalizmin işleyişi analiz edilmiştir. Bu analizde, Post-Fordist dönemde öznellik üretiminin her geçen gün artan önemine dikkat çekilmiştir. Son olarak, bu temelde, Deleuzcü sinema anlayışı özetlendikten sonra Üçüncü Sinema Hareketi'nin temel özelliklerini barındıran üç film sırasıyla incelenmiştir; The Man with a Movie Camera (Dziga Vertov, 1928), The Battle of Chile (Patricio Guzman, 1975) ve The Hour of the Furnaces (Fernando Solanas and Octavio Getino, 1968). Bu incelemeler ağırlıklı olarak "hareket-imge", "zaman-imge" ve "duygulanım" gibi Deleuzcü kavramların yol göstericiliğinde yapılmıştır. Üçüncü Sinema Hareketi'nin sinemayı ve alıcılarını olduğu kadar tarihi ve hatta evrenin kendisini de hem aktüellik hem de virtüellik olarak da ele aldığı dolayısıyla öznellik üretiminin de bu temelde gerçekleştirildiği gösterilmiştir.
This thesis examines the status of the human subject in Hegel’s philosophy. Undoubtedly, the argument that Hegel perceives human subjects only as a means to the realization of spirit stands as the main criticism directed towards Hegel’s thinking. Yet another prominent interpretation of Hegel’s system of philosophy stands as a direct contrast to such kind of reading. According to this latter interpretation, which asserts that human subject’s power of negation underlies Hegel’s philosophy, the whole system of Hegel’s thinking can be inferred from human subject’s power of negation. Moreover, according to this perspective, the system itself is the justification of this power of the human subject. The purpose of this thesis is to object to both arguments.
Throughout the thesis, I intend to demonstrate that, in the system of philosophy constructed by Hegel, both human subject itself and also its activity is indispensable stages of spirit’s realization of itself. Furthermore, I argue that, in the infinity of the system, the activity of the human subject (its negation) should take place constantly.
In the last instance, in Hegel’s system of philosophy which should be interpreted as a philosophy of knowledge, a posteriori knowledge that arises from human subject’s activity and a priori knowledge that emerges in the process in which spirit exposes itself are mutually constitutive of each other. Whereas a priori knowledge, which arises from the negation of a posteriori knowledge, lays the ground for human subject’s acquisition of knowledge, a priori knowledge can only realize itself as a posteriori knowledge; and this can only be realized in human subject’s negation. These being said, it is obvious that a posteriori knowledge, which arises when human subject negates, is a stage of self-realization of the spirit. Furthermore, it is apparent that negation should be perpetuated in order for the system to remain infinite. Only in this way that the concept can last its infinite motion. Hegel wipes out this problem by identifying time and concept. The meaning of time in Hegel’s system of thinking is twofold: In the realm of consciousness, it is what human subject creates in its activity; in the realm of spirit, it is the a posteriori knowledge human subject reveals i.e. an empirical concept. The human subject, in its negation, realizes the time; it concretizes the concept. In this manner, the activity of the human subject, which stands as a form of concept’s self-realization, guarantees the infinity of the system by ensuring the concept’s motion. Concretization of the time in the activity of the human subject is the constant realization of the concept. In Hegel’s system, the activity of the human subject takes two main forms: labor and language. Whereas labor is the negation that the human subject performs on the factual ground; language constitutes human subject’s manner of negating this very factual ground. Thus, the language is the realm where the spirit fully realizes and signifies itself. Hence, philosophy in general and the system of philosophy that Hegel constructs realize in the realm of language.
Özet
Bu tezde Hegel’in felsefesinde insanın konumu araştırılmıştır. Hegel’in felsefesine yöneltilen eleştirilerin başında hiç kuşkusuz, Hegel’in kurduğu felsefe sisteminde insanı yalnızca tinin kendinin gerçekleştirmesinin bir aracı olarak konumlandırdığı iddiası gelir. Bu tarz bir eleştirinin tam karşısında yer alan Hegel’in felsefe sistemine dair bir diğer ses getiren yorum da insanın olumsuzlama gücünün Hegel’in felsefesinin temelinde yer aldığı, Hegel’in sisteminin tamamının insanın olumsuzlama gücünden çıkarsanabileceği hatta sistemin kendisinin de bu gücün temellendirmesi olduğu yolundadır. Bu tezin amacı bu iki eleştirinin her ikisine de karşı çıkmak.
Tezde, Hegel’in kurduğu felsefe sisteminde, insanın ve onun etkinliğinin hem tinin kendisini gerçekleştirmesinin zorunlu bir evresi olduğunu hem de sistemin sonsuzluğu için de insanın etkinliğinin yani olumsuzlamasının sürekli olarak gerçekleşmesi gerektiğini göstermeyi amaçlıyorum.
Son kertede bir bilgi felsefesi olarak değerlendirilmesi gereken Hegel’in felsefe sisteminde insanın etkinliğinde ortaya çıkan a posteriori bilgi ile tinin kendini serimlediği süreçte ortaya çıkan a priori bilgi birbirini temellendirir. A posteriori bilginin olumsuzlanması ile ortaya çıkan a priori bilgi, insanın bilgi edinme zeminini ortaya sererken, a priori bilgi de yalnızca a posteriori bilgi olarak kendisini gerçekleştirebilir. Ki bu da ancak insanın olumsuzlamasında gerçekleşir. Bu durumda insan olumsuzladığında ortaya çıkan a posteriori bilginin, tinin kendini gerçekleştirmesinin bir evresi olduğu açıktır. Diğer yandan sistemin sonsuzluğu için olumsuzlanmanın da sürekli kılınması gerektiği ortadadır. Kavram ancak bu şekilde sonsuz devinimine devam edebilir. Hegel, bu sorunu felsefesinde zamanı kavram ile özdeş kılarak ortadan kaldırır. Zaman, bilinç açısından insanın etkinliğinde yarattığı, tin açısından ise ortaya çıkardığı a posteriori bilgidir yani emprik kavramdır. İnsan olumsuzlamasında zamanı gerçekleştirir yani kavramı somutlar. Kavramın kendisini gerçekleştirmesinin bir evresi olan insan, etkiliğinde kavramın dolaşırlığını sağlayarak sistemin sonsuzluğunu da garanti altına almış olur. Zamanın insan etkinliğinde somutlanması kavramın sürekli olarak kendini gerçekleştirmesidir. Hegel’in sisteminde insanın etkinliği temel olarak iki biçim altında gerçekleşir; emek ve dil. Emek, temelde insanın olgusal zeminde gerçekleştirdiği olumsuzlama iken dil, insanın bu olgusal zemini de olumsuzlama biçimi olarak tinin kendisini tam olarak gerçekleştirdiği, ifade ettiği alandır. Nitekim genelde felsefe özelde ise Hegel’in kurduğu felsefe sistemi bu nedenle dil zemininde gerçekleşir.
Papers by Faik Onur Acar
Anahtar Kelimeler: Bilinçdışı, travma, kadın, özne, kapitalizm.
In this study, which starts from the practice of Lacanian psychoanalysis and proceeds to its theory, trauma is discussed first. Attention is drawn to the importance of the social in overcoming trauma as well as its realization. As a matter of fact, trauma itself has a social quality. What gives trauma this social quality is the unconscious, which is structured like a language and under the influence of language. The unconscious, in
this context, means the outside, society, as the Other as well as the inside. It is not possible to address the Lacanian Subject in the most accurate way without taking into account the unconscious, which is the outside inside. In this context, the following parts of the study proceed to the idea of the subject through the unconscious. The basic determinations of the Lacanian subject are tried to be determined in the discussion of feminine and masculine structure. Woman and man are approached not as sexes or genders, but as reference points that need to be addressed in order to reveal the ontological structure of the subject. At the end of this discussion, attention was drawn to the fact that one of the basic determinations of the Lacanian subject that emerges in the oscillation between woman and man is miscommunication. In this
ontological structure, the disconnection of the subjects from each other, and the fact that fantasy intervenes between the subjects in every situation, prevents a possible communication. The last stage of the study is devoted to identifying the capitalist conditions we live in on this basis and the methods of struggle against these conditions. Capitalism, defined as unlimited commodity production, exists precisely
on the basis of the lack of communication between subjects. Marx's analysis of commodity fetishism is also interpreted in this context. On the other hand, it is concealed by the system that miscommunication is an inevitable consequence of the capitalist system and once again different kinds of commodities are put forward as a solution. As the buyer of these commodities, the masculine structure is put forward as the sole subject. This determination makes it possible to give a new definition of patriarchal capitalism. In this context, it has been shown that the adoption and foregrounding of the feminine structure can result in the opening of new ways of struggle against capitalism.
Keywords: Unconscious, Trauma, Woman, Subject, Capitalism.
Belgesel, geçtiğimiz birkaç on yılda büyük bir çeşitlilik göstermesine karşın John Grierson’un
belgesele dair yaptığı “gerçekliğin yaratıcılıkla işlenmesi” tanımının geçerliliğini koruduğunu söylemek
mümkündür. Belgesel ortaya çıktığı andan itibaren ne gerçeklikten ve varolanlardan kopmuştur ne de
varolanlara dair bir hikâye ve anlam dile getirmekten ve tüm bunları belirli bir Varlık anlayışı temelinde
yapmaktan geri kalmıştır. Bu bağlamda, her bir belgeselin Heideggerci anlamda bir yandan varolanlara
dair içeriği dolayısıyla ontik bir temel içerdiği, diğer yandan ise bir yaratımı gerçekleştiren insanın
atılımı olarak onun ontolojik varoluşuna işaret ettiği söylenebilir.
Bu çalışmada, belgesel, Heideggerci bir ifade ile oldum-olasılık ve şimdi tarafından belirlenen
insanın kendini tasarlayarak, zamansallık olarak var olma biçimlerinden biri olarak ele alınacaktır. Bu
yaratım, insanın Varlığa sahih olarak açılmışlık halidir. Diğer yandan anlamın geçerliliğini tayin eden
hakikati, varolanlardan çekip çıkarmak gerekir. Bu şekilde kendimizi bir kez daha varolanlar arasında
yani ontik zeminde buluruz.
Bu bağlamda, bu çalışmada öncelikle (1) Grierson’un belgesel düşüncesi, Heideggerci bir ifade
ile ontik-ontolojik bir belirlenime sahip olan insanın kendini Varlığa açma biçimlerinden biri olarak
okunacaktır, bu temelde (2) belgesele zamansallıkta ortaya çıkan hakikati açanın tam da belgeselin ontik
ve ontolojik zemin arasında süregiden salınımı olduğu gösterilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Belgesel, Ontik, Ontolojik, Varlık, Zaman
Abstract
Although the documentary has varied massively in the past decades, almost a century-old
definition of “creative treatment of actuality” by John Grierson is still quite valid and explanatory. From
the moment documentary has emerged, it has not detached itself from actuality and the existents as well
as not avoided narrating a story and a meaning about existence on the base of a certain apprehension
of Being. In this regard, the documentary contains an ontic basis due to its (document per se) content,
and on the other hand, it indicates an ontological understanding as a manifestation of human being who
actualizes a creation.
In this research, the documentary is considered as temporality which is a form of human existence
that is defined by “has been” and “present at hand” and exists by projecting itself. This creation is the
authentic state of Dasein which is openness to Being, resulting in the truth. The truth, which determines
the validity of meaning, should be extracted from the existing. In this manner, we find ourselves once
again on the ontic basis in other words, among existence.
Hereby, this article has two different but related objectives. Firstly, (1) Grierson’s documentary
thought will be considered as an authentic state of a human being that has an ontic-ontological
determination to open himself/herself to Being in the Heideggerian sense. On this basis (2) it will be
emphasized that the truth and the meaning emerging within the documentaries in temporality should
be analyzed as an end of the documentary’s own ongoing oscillation in between ontic and ontological.
Keywords: Documentary, Ontic, Ontological, Being, Time
The Third Cinema Movement came to light in the late 1960s. In this period, socialist movements all around Europe and Latin America were gaining power. The oppositional forces were struggling against capitalism in every field possible and cinema was among these fields. As a part of the struggle, the activists were trying to find new forms in cinema to affect people and to make them act against capitalism. In this context, the Third Cinema Movement presents itself as a part of this struggle. The initiators of this movement (Fernando Ezequiel Solanas and Octavio Gettino) tried to posit cinema as a tool that would function in the ideological field. In this paper, I would like to point out the potentiality of the Third Cinema Movement by interpreting it. I would like to demonstrate that there is still a lot to learn from this movement about producing new subjectivities with cinema, in our current situation which is the Post-Fordist era. In this context this paper firstly aims to define the Post-Fordist era and demonstrate how production of subjectivities consist a crucial part of this period of capitalism. Secondly, on the basis of the studies of Maurizio Lazzarato and Gilles Deleuze this article aims to examine the how cinema can produce new subjectivities with the “affects” of the movies. Finally, in this paper, by analyzing some sequences of Third Cinema movies and the manifest of the movement, the relation between the Third Cinema Movement and the production of new subjectivities would be revealed.
Keywords: Movement-Image, Time-Image, Third Cinema Movement, Subjectivity, Post-Fordist Era
Özet
Üçüncü Sinema Hareketi, tüm Avrupa’da ve Latin Amerika’da sosyalist hareketler güç kazandığı 1960’ların sonunda ortaya çıktı. Muhalefet güçleri kapitalizme karşı mümkün olan her alanda mücadele ediyordu, sinema da bu alanlardan biriydi. Aktivistler, bu mücadelenin bir parçası olarak sinemada insanları etkileyecek, onları kapitalizme karşı mücadeleye çağıran yeni biçim arayışları içerisindeydiler. Üçüncü Sinema Hareketi’ni ortaya çıkaranlar (Fernando Ezequiel Solanas and Octavio Gettino) sinemayı ideolojik zeminde işlev gösterecek bir araç haline getirmeye çalışıyorlardı. Bu makalede, Üçüncü Sinema Hareketi’nin potansiyellerini onu yorumlayarak ortaya çıkarmayı hedefliyorum. İçerisinde yaşadığımız dönemde yani Post-Fordizm döneminde, Üçüncü Sinema Hareketi’nden sinema aracılığıyla yeni öznellik üretimlerine dair öğrenilecek çok şey olduğunu göstermeyi amaçlıyorum. Bu bağlamda; makalede öncelikle, Post-Fordizm döneminin tasvir edilmesi ve kapitalizmin bu döneminde öznellik üretiminin ne kadar önemli bir yer kapladığının gösterilmesi hedefleniyor. Makalede, ikinci olarak, Maurizio Lazzarato ve Gilles Deleuze’nin çalışmaları temelinde sinemanın, filmlerdeki “duygulanımlar” aracılığıyla nasıl öznellik üretimi gerçekleştirdiğinin irdelenmesi hedefleniyor. Son olarak, makalede, Üçüncü Sinema Hareketi’ne dahil olan filmlerden bazı sahneler ve hareketin manifestosu analiz edilerek Üçüncü Sinema Hareketi ile yeni öznellik üretimleri arasındaki ilişki gösterilecektir.
Anahtar Kelimeler: Hareket-İmge, Zaman-İmge, Üçüncü Sinema Hareketi, Öznellik, Post-Fordizm Dönemi
Conference Presentations by Faik Onur Acar
Terapinin ilk evresinde, gösterenin sabitlenmesi sonucunda yaşanan travmaya
odaklanılır. Analizan, tam da bir gösterenin gösterdiğini yani anlamını
kavrayamadığından travmaya sahip olur. Lacan’ın psikanaliz düşüncesinde, bu durum
ifadesini, en net şekilde bilinçdışının anlam dışı bir alanda faaliyet gösterdiği
iddiasında bulur. Bu bağlamda, terapinin bu evresinde amaçlanan, analizanın yaşadığı
saplanmanın üstesinden gelmek, bu saplanma haline neden olan gösterenin, Lacancı
bir ifade ile, diyalektikleşmesini sağlamak yani söz konusu gösterenin önce bastırılan
gösterilenle ve ardından diğer göstergelerle ilişkisini sağlamaktır (Fink, 1995, s. 56).
Nitekim analistin yorumu, tam da göstergeler arası ilişkinin kurulmasını sağlamaya
yöneliktir.
Terapinin ikinci evresinde ise, söz konusu diyalektikleşmenin yalnızca bireyde değil,
bireyin çevresinde yani toplumda da gerçekleşmesinin amaçlandığı söylenebilir.
Diyalektikleşme süreci ancak bu şekilde tamamlanabilir ve tamamlanmış olarak
sürebilir. Bireyin, anlam zemininde gerçekleşen değişiminin, toplumsal zeminde de
karşılık bulması gerekmektedir, çünkü gösterenin, gösterilenle ilişkisi yani anlam
ancak tam olarak toplumsal zeminde hayat bulur (Zupancic, 2022, s. 24). Bireyin
toplumsal edimlerinin ön plana çıktığı bu evrenin gerçekleşmemesi halinde, anlam
zemini ile bağı zayıflayan bireyin, bir kez daha, benzer bir saplanma içerisine girmesi
oldukça olasıdır. O halde, bu anlayış içerisinde, tabiri caizse, bireyin ancak çevresini
de değiştirerek değişebileceği söylenebilir. Son kertede, birey, kendi gözünde olduğu
kadar başkasının gözünde de değişmelidir çünkü Lacancı bir ifade ile, imgesel alan,
gerçek anlamını ancak toplumsal olan simgesel alanda bulur.
Lacancı psikanaliz pratiğine dair bu belirlenimler, bilinçdışının bir dil gibi
yapılandığına dair teorik tezde temellenir (Lacan, 1993, s. 119). Dilin temel birimi ise
göstergedir. Gösteren ve gösterilen olarak iki yüzden oluşan göstergenin, kendi
içerisinde ikiye yarılması halinde, daha önce belirtildiği gibi, gösterilenden yani
toplumsal anlam zemininden kopan gösteren, sabitlenir ya da gösterilenlerden azade
bir şekilde gösterenler arasında bir ilişki başlar. Birey bu durumda, yaşadığı olayın
anlam dışılığına saplanabildiği gibi söz konusu olayla herhangi bir anlam bağı
olmayan ancak gösterilen ilişkisi olan şeylerden de korkar ya da çekinir hale gelebilir.
Bilinçdışında, gösterilenlerden azade gösterenler zemininde ortaya çıkan her iki
durumun da kaçınılmaz sonucu, travmadır. Bu bağlamda, Lacancı anlamda travmanın,
yeni bir tanımını yapmak olanaklı hale gelir; bireyin toplumsal anlam zemininden
kopukluğunun tezahürü. Bu zeminde, bireysel ve toplumsal travmalar arasındaki
bağların oldukça güçlü olduğu ve birbirlerinde yankılandığı iddia edilebilir.
Özetle, bu çalışmanın birbiri ile bağlantılı ancak ayrık üç amacı olduğu söylenebilir.
Ağırlıklı olarak, Lacancı psikanaliz pratiğinden yola çıkıp teorisine doğru ilerleyecek
olan bu çalışmada, öncelikle, (1) analizan ve analist arasında başlayan ve analizanın
bilinçdışından, onun bilincine ilerleyen bu pratiğin, elzem bir aşamasının toplumsal
yaşam pratiğinde yapılacak değişikliklerden meydana geldiğine işaret edilecektir. Bu
aşamanın elzem olmasını nedeni ise anlam zeminin ancak toplumsal alanda hayat
bulmasıdır. Lacancı psikanaliz teorisinin, dil zemininde ön plana çıkarılacağı ilerleyen
kısımlarda, (2) psikanaliz pratiğinde çözülmeye çalışılan travmanın toplumsal
anlamına, daha doğrusu, travmanın ancak toplumsal anlamın bireyde yankılanmadığı
hallerde ortaya çıktığına işaret edilecektir. Çalışmada, bu bağlamda, son olarak, (3)
toplumsal olan anlamın eksikliği olarak tarif edilen travmanın bireyde olduğu kadar
toplumda da görülüp görülmediği ve eğer görülüyorsa, bireysel travma ile toplumsal
travmalar arasındaki ilişki tartışmaya açılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Lacan, Dil, Bilinçdışı, Travma, Birey, Toplum
Kaynakça
Fink, B. (1995). Lacancı Özne. Encore Yayınları.
Lacan, J. (1993). The seminar of Jacques Lacan: Book III: The psychoses 1955-1956.
W. Norton & Company.
Zupancic, A. (2022). Komedi: Sonsuzun Fiziği. Metis Yayınları.
Marx also underlines the fact that the proletariat represents a unique position in the capitalist system because they have the ability to sell a different kind of commodity, the labor force. The labor force is unique because of the difference between its use value and exchange value. It is the foundation of the whole process of capitalism that was mentioned above. In this context, the proletariat can be considered as a point that actualizes and limits capitalism and consequently as the force that can redefine it as “now”. This leads to the second understanding of time in the philosophy of Hegel, which was manifested in The Philosophy of Sprit as the existing concept. It exists; it is concrete because it is a direct change in the world. Nevertheless, it is also a concept that characterizes the concrete universal as a subject that cannot be differentiated from the substance.
In this research, I would like to analyze the relationship between the proletariat and time following the questions, (1) if the politics of the proletariat, consequently, the revolution leads to a new understanding of “now” and time, (2) can it be considered as the realization of the abstract understanding of time as a concrete one in the Hegelian sense. Finally, on this basis, the criticism of Luxemburg towards the consideration of the revolution either as premature or as late would be discussed.
Keywords: Proletariat, Time, Revolution, Hegel, Marx
Bu çalışmada, plandan itibaren sinemada varlığını koruyan dışarısı, Lacancı gerçek düşüncesi bağlamında ele alınacaktır. Lacan, her türlü oluşu kendi psikanaliz düşüncesi içerisinde imgesel, simgesel ve gerçek zeminleri ve bu zeminler arasındaki ilişkiler, etkileşimler bağlamında ele almıştır. Lacan’ın düşüncesi sinemaya taşınırken genelde takip edilen doğrultu ise imgesel üzerinden kurulur. Öznenin kuruluşunun ilk aşamasını oluşturan imgesel özdeşleşmenin/yabancılaşmanın bir benzerinin sinema izleyicilerinde de filmleri deneyimlerken oluştuğu kabulünden hareketle, Lacancı bakışın sinemada açtığı yollar araştırılır.
Bu çalışmada ise farklı olarak, Lacancı gerçeklik ve gerçek kavramları temel alınacak ve sinemanın temel biriminden itibaren bir gerçeklik oluşturduğu kadar gerçeği de dışarıda bıraktığına dikkat çekilecektir. Lacan’a göre imgesel özdeşleşme/yabancılaşma sonrası ayrılma evresinde insan, simgesele bir başka ifade ile gerçekliğe katılarak özne olur. İnsanın bu bağlamda, eksik bir özne olarak kendisi kadar gerçekleştirdiği tüm üretiminin de simgesel zeminde bir karşılığı olduğu söylenebilir. Hiç kuşkusuz sinema da bu üretimlerden biridir. Öznenin ve onun üretimlerinin gerçekle bağı ise her zaman mevcuttur çünkü simgesel de her sistem gibi kendini adlandıramaz ya da eksik adlandırır. Bir başka ifade ile, simgesel, gerçeklik hem kendi yapısı içerisinden hem de dışarıda bıraktıklarıyla gerçeğe işaret etmeyi sürdürür.
Bu bağlamda, bu çalışmada, öncelikle sinemanın bir simgesel yapı olarak yarattığı gerçekliğin çıkmazlarında, Lacancı gerçeğe işaret etmeyi sürdürdüğü ve gücünü de bu yetkinliğinden aldığına dikkat çekilecektir. İkinci olarak bu belirlenimden hareketle, sinemanın temel birimi olan planın, gerçekliği yaratan olarak pozitif olduğu kadar gerçeği dışarıdan bırakan olarak negatif bir yorumu yapılmaya çalışılacaktır. Bir başka ifade ile planı, zamansal ve mekânsal olarak gerçeklik temelinde sınıflandırma denemelerinin çıkmazlarına işaret edilecektir.
Anahtar Kelimeler: Lacan, Gerçek, Gerçeklik, Plan, Simgesel
Kaynakça
Bonitzer, P. (2017). Kör Alan ve Dekdrajlar. Çev. İzzet Yaşar. İstanbul: Metis Yayınları.
According to Lacan, the subject's attitude has close relations with sexuality. Every subject is sexual and placed within two different, related, but not united structures: feminine and masculine. They are different but related configurations of the same contradictious substance in an ontological sense. In other words, they are two different characteristic ways of subjectivity that refer to the relations of the substance to itself. But unlike men, women do not accept the universality of the signifier. In other words, women, in a way, are aware that the signifier in itself is lacking. In this context, the capitalist system is considered the force that forms the ontological base.
From a Lacanian perspective, thinking within the feminine configuration, the proletariat gains another meaning. As Marx underlines, the workers represent a unique position in the capitalist system because they have the ability to sell a different kind of commodity, the labor force. It is the foundation of surplus value, consequently, capitalism. On this basis, the proletariat is a point that simultaneously actualizes and limits capitalism. It is the source that the system and the reality cannot define, just like the woman, and proof that the system, the Other, is lacking in itself. From a Lacanian perspective, I argue that the feminine configuration offers new ways to think of the proletariat.
Key Words: Subjectivity, Woman, Proletariat, Capitalism