Hak-kâ-ngî - 自由編輯个維基百科
跳至內容
Chhiùng Wikipedia lòi
(Chhùng-thin-hiong chhṳ
Hak-kâ-fa
Liá-piên "
Hak-kâ-ngî
" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"
客家語
" ke ya̍p-mien chhai
liá-hong tiám-chhut
Hak-kâ-ngî
Hak-kâ-ngî
Mû-ngî koet-kâ / thi-khî
Chûng-koet
Thòi-vân
Yî-hâ koet-kâ lâu thi-khî ke
Hak-kâ-ngìn
sa khiùn
Hiông-kóng
Sîn-kâ-po
Mâ-lòi-sî-â
Yin-nì
Ye̍t-nàm
Thai-koet
Yin-thu
Jamaica
Suriname
Mauritius
tén-tén
Hak-kâ
sa-khiùn chhi-kî thi-khî só sṳ́-yung.
Khî-vet
Hak-kâ thi-khî
Mû-ngî Sṳ́-yung ngìn-sú
44,000,000
（2007
Ngî-hì
Hon-chhông Ngî-hì
Hon-ngî-chhu̍k
Hak-kàm Ngî-kî
Hak-kâ-ngî
Vùn-sṳ
Hon-sṳ
Hak-ngî Pha̍k-fa-sṳ
Thòi-vân Hak-kâ-ngî Piâng-yîm Fông-on
Thòi vân
Hak-kâ fa piâng-yîm fông-on
(Chûng-koet Yhai-liu̍k)
Hak-ngî piâng-yîm
Hiông-kóng
Kôn-fông thi-vi
kôn-fông ngî-ngièn
Chûng-fà Mìn-koet
Sṳ̀n-ngin séu-sú ngî-ngièn
Chûng-fà Mìn-koet
fap-thin thai-chung kâu-thûng kûng-khí-pô po-yung ngî-ngièn chṳ̂-yit
Kón-lî kî-kèu
Chûng-fà Mìn-koet
Hak-kâ Vî-yèn-fi
(kiùn-han
Thòi-vân thi-khî
, fî khiòng-chṳ-sin kî-kèu)
Hiông-kóng
Pún-thú Ngî-ngièn Pó-yuk Hia̍p-fi
(mìn-kiên kî-kèu, sat yû mióng-chhàm ki-liu̍k
Hiông-kóng Hak-kâ-fa
lâu
Hiông-kóng Vì-thèu-fa
chṳ̂ fat-yîm )
Ngî-ngièn thoi-ma
ISO 639-3
hak
Hak-kâ-ngî ke thûng-hàng fam-vì, kì ya-he
Chûng-koet Thai-liu̍k
vì-yit yit-chak mu̍t-yû sat-sén ke
Hon-ngî-chhu̍k
ngî-ngièn chhu̍k-khiùn
Hak-kâ-ngî
Hon-sṳ
: 客家語, me ôn-to
Hak-kâ-fa
, kán-chhṳ̂n Hak-Ngî) he
Hon-ngî-chhu̍k
hâ-poi ke
ngî-ngièn
chû-yit, yû chhêu-ko si-chhiên van-ngìn sṳ́-yung. Hak-ngì yû kí chûng, fûn m̀-thùng thi̍t set. Yung Hak-ngì-chá kîn-chhoî
Chûng-koet
nàm fông kí sén:
Kóng-tûng
Fuk-kien
Kông-sî
Kóng-sî
Si-chhôn
Fù-nàm
Kui-chû
Hoí-nám
taú lâu
Thoì-vân
. Chhoî fà-thi chû ngoi, yû tông-tô koet-kâ tû yû hiaú-kóng Hak-ngì kai yung-chá hi kî-mìn.
Yîn-koet
fò khì thâ
Eû-chû
koet-ga,
Mî-koet
Fî-chû
, Nàm
Thai-phìn-yòng
Yin-thu
Fî-lṳ̍t-pîn
Mâ-loì-sî-â
Àu-chiu
tén thi fông tû yû. Ho̍k-su̍t-sông, Hak-ngî yî
Mòi-yen-fa
cho thoi-péu; chhai Thoì-vân tú,
Si-yen khiông
he Hak-kâ-ngî ke kha khiòng-sṳ fông-ngièn.
Kién-kie
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Su̍k-sin
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hak-kâ-ngî he
Hon-chhu̍k
Hak-kâ-ngìn
ke mû-ngî, fûn-phu khî-vet tông kóng-fàm, pâu-koat yí
Chûng-koet
Thai-liu̍k tûng-nàm yèn-hói, nàm-phu, sî-phu (li-yì
Si-chhôn
) ke sén-fun,
Hói-nàm
Hiông-kóng
Sîn-kie
Thòi-vân
, hói-ngoi Hak-kâ-ngìn yì-mìn thi-khî (yì
Mô-lî-khiù-sṳ̂
Yin-thu
Mâ-lòi-sî-â
Sâ-pâ-chû
tén-tén) . Pí-káu si̍p-chûng ke chûng-sîm vùn-fa-khî he
Kóng-tûng-sén
tûng-pet phu (chit
Ye̍t-tûng
Ye̍t-pet
),
Kông-sî
ke nàm-phu (
Kàm-nàm
),
Fuk-kien
ke sî-phu (chit
Mên-sî
), liá-têu thi-khî thúng chhṳ̂n-cho Mên-Ye̍t-Kàm sâm-kok thi-tai, ya ôn-to Mên-Ye̍t-Kàm piê-khî.
Phe̍t-ke Hêm-fap
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Yîn-vi “Hak-kâ” liá-chak hêm-fap pin-mò liù-hàng yî yit-têu thi-kî, ku-só Hak-kâ-ngî yû mò-séu phe̍t-ke hêm-fap. Lie̍t-péu yì-hâ poi:
Hêm-fap
Fûn-phu thi-khî
Hêm-fap yù-lòi
Fu-chu
Hak-kâ-fa
Kóng-tûng tûng-phu, pet-phu; Fuk-kien sî-phu, Kông-sî sî-nàm phu tén
siên-yû “Hak-kâ-ngìn” hêm-fap, heu yû “Hak-kâ-ngî” hêm-fap
Chṳn-sṳt chhòng-ha̍p yin chhṳ̂n-vi Hak-kâ-ngî, Hak-ngî
Ngâi-fa
Ye̍t-sî, Kui-nàm tén thi-khî
Yîn-vi thi-yit ngìn-chhṳ̂n vi Ngài (𠊎) yì tet-miàng
Sîn-mìn-fa
Kóng-sî
Siông-tui yî
Chong-chhu̍k
lâu
Ye̍t-chhu̍k-ngìn
Hak-kâ-ngìn
he sîn yì-mìn, só-yî tông-thi-ngìn ôn-to Hak-kâ-ngî cho Sîn-mìn-fa
Mak-ke-fa
Kóng-sî
Yin Hak-kâ-ngî thi̍t-set chhṳ̀ “Mak-ke” yì-yèn tet-miàng
Fài-yén-fa
Kóng-sî
Thùng-kú-yen
tén-thi,
Fù-nàm
Liù-yòng-sṳ
tén phu-fun thi-khî
Yin
Chhîn-chêu
Hak-sit-ngìn ngi̍p-sit fài-yén tû yì tet-miàng
Yit-pân chṳ́-ke he Hak-ngî Thùng-kú phién.
Hak-siang-fa
Fù-nàm
Ngièn-yî khì-thâ mìn-hì tui Hak-kâ-ngî ke hêm-fap
Liù-yòng tông-thi Hak-kâ-ngìn ya chhṳ-chhṳ̂n Hak-siang-ngìn
Ye̍t-tûng-fa
Thoì-vân
Thoì-vân Ngit-kí Sṳ̀-khì
, Sit-kon
Kóng-tûng-sén
ke Thoì-vân thú-mìn pûn ki-chai cho “Ye̍t-sit” fe̍t-chá “Ye̍t-tûng-ngìn”, só-yung ngî-ngièn fûn ôn-to “Ye̍t-tûng-ngî ”，“Ye̍t-tûng” yì “Kóng-tûng”
Hien-thoi Thoì-vân yí-kîn séu-yung liá-chúng hêm-fap
Thi̍t-sû chok-yung
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Li̍t-sṳ́
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hien-chhong
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hói-ngoi
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Fông-ngièn
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Thoi-péu
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Ngî-ngièn ho̍k-kâ yit-pân tsiông Kóng-tûng
Mòi-yen-fa
khon-tso Hak-kâ-ngî ke tién-hìn thoi-péu
. Tshai Thòi-vân，tshiu yî
Si-yen-fa
vì tién-hìn thoi-péu （kì lâu Mòi-yen-fa yû tông-tô siông-thùng），thai-tsong yun-sû tú ke Hak-kâ-ngî kóng-po sṳ́-yung ke thai-tô he kî. m-ko pin-mò sùn-tshai yit-tsak kông-yin ke pêu-tsún khéu-yîm. Sûi-yèn Mòi-yen-fa he Hak-kâ-ngî thoi-péu，m-ko，mìn-kiên tui “Mòi-yen-fa tsok-vì Hak-kâ-ngî pêu-tsún-yîm”khiet-fap ngin-thùng，tô-su sṳ́-yong fî Mòi-yen-fa ke Hak-kâ-ngìn yit-pân m-voi kóng Mòi-yen-fa，sim-tsṳ lâu kóng Mòi-yen-fa ke ngìn kâu-liù sṳ̀ hàn-yû yit-têu kêu-thûng tsông-ngoi.
fûn-phién
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hak-kâ-ngî tshai 《tsûng-koet-ngî-ngièn-thi-thù-tshak》 tú fûn-va̍k tso pat-phién：
Ye̍t-thòi-phién
Ye̍t-tsûng-phién
Fi-tsû-phién
Ye̍t-pet-phién
Thîn-tsû-phién
Nèn-liùng-phién
Yî-kui-phién
Thùng-kú-phién
。Tshù-hôi song-poi só-kóng ke pat-phién，hàn-yû yit-têu mò fûn-phién ke Hak-kâ-ngî fông-ngièn，hó-tshiong Ye̍t-sî，Kui-tûng-nàm，si-tshôn tén thi-khî ke Hak-kâ-ngî
Fûn-phu
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Chu-yîm lâu Sû-siá hìn-sṳt
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hak-kâ-ngî chhòn-thúng sṳ́-yung
Hon-sṳ
, fûn-phu vù-fap-thu kháu-chhat châng-sṳ ke péu-tha̍t vông-vông yung thùng-yîm sṳ thoi-thi;
Chûng-koet Thai-liu̍k Kóng-tûng-sén yû thôi-chhut
Hak-kâ-fa Piâng-yîm Fông-on
, m̀-ko tân-chhiang yung chhai
Mòi-yen-fa
Yîn-koet Chóng-ló-fi Chhâi-fi
chhai Hak-kâ-ngî thi-khî, tông-chhièn yî Ńg-kîn-fu (五經富, kîm-ha su̍k-yî Kóng-tûng-sén
Ket-sî-yen
),
Thai-phû-yen
Sông-hông-yen
Sân-thèu
lâu Thòi-vân vi-chú sṳ́-yung
Pha̍k-fa-sṳ
Thòi-vân thi-khî yung-yî vi Hak-kâ-ngî chu-yîm ke he
Thòi-vân Hak-ngî Thûng-yung piâng-yîm
(toi11 van11 hag2 ngi24 tung24 iung55 pin24 im24), heu-lòi yu kói-chin vi
Thòi-vân Hak-kâ-ngî piâng-yîm fông-on
Chhâm-kháu Vùn-hien
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Chhia Liù-vùn, Vòng Siet-chṳ̂n (2007-08-24).
Hak-kâ fông-ngièn ke fûn-khî
(in Chinese). Pet-kîn: 《Fông-ngièn》. pp.
238–249. Archived from
the original
on 2014-12-29
2014-12-29
chhà-khon
Kîn-kí 《Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Hàng-chṳn Khî-va̍k Kién-chhak 》(2004), sṳ́-yung Hak-kâ-ngî ke ngìn-khiéu
Kông-sî
thai-yok 80-0van,
Kóng-tûng
thai-yok 2300-van,
Fuk-kien
thai-yok 300-van ,
Fù-nàm
thai-yok 300 van, kâ sông
Kóng-sî
Si-chhôn
Hói-nàm
Thòi-vân
Hiông-kóng
khi̍p hói-ngoi
Fà-ngìn
, fà yí ke Hak-kâ-ngî
ngìn-khiéu
, chúng kie 4,400 van chó-yu
「客家基本法」三讀 客語列國家語言
Thai-chung yun-sû kûng-khí pô-yîm ngî-ngièn phìn-tén pó-chong fap
》：“Thai-chung yun-sû kûng-khí chhù Koet-ngî ngoi, nang yin yî
Mên-nàm-ngî
, Hak-kâ-ngî pô-yîm . ” Mìn-koet 89-ngièn ( 2000-ngièn ) 3-ngie̍t 31-ngit li̍p-fap
Chiet-chṳ 2005-ngièn 9-ngie̍t,
Hàng-chṳn-yen Hak-kâ Ve-yèn-fi
tui ńg-chúng Thòi-vân Hak-kâ ngî ke sòng-yung sṳ chhṳ̀ chok liáu thu̍k-yîm, yung-sṳ kûi-fam, liá-chúng kûi-fam sṳ̂-hàng yî
Hak-kâ-ngî ngièn nèn-li̍t ngin-chṳn kháu-sṳ
chûng, than put tui ngit-sòng sṳ́-yung chin-hàng khiòng-chṳ .
Chhù Hak-ve-fi ngoi,
Hiông-kóng chhùng-chang chúng-fi
Kóng-tûng-sén kau-yuk-thâng
Thòi-vân ngî-vùn ho̍k-fi
Chûng-fà Mìn-koet Kau-yuk-phu
tén kî-kèu yi̍t chin-hàng liáu yit-têu kûi-fam , than tû mò tha̍t-to chang-yîm chang-sṳ ke kô-thu .
Men Van-chhûn. Shám-sî sông-lo̍k “Kóng-tûng-fa” ngî-yîm ngiên-kiu [J]. Yèn-ôn Thai-ho̍k Ho̍k-po (Sa-fi Khô-ho̍k pán), 2008, 30(05), 100-103.
Lai Vùn-fûng. Nèn-chiu Fài-yén-ngìn Yen-ngièn Hi-kháu [J]. Nî-chhûn Ho̍k-yen Ho̍k-po, 2005. (03).
Tshia-yún-tshông. Kú-hon-ngî ke “fa̍t-fa-sa̍k”——Hak-kâ-fa（Kiâm-lun Hak-kâ-fông-ngièn yî Mòi-yen-fa vì thoi-péu ke yèn-yù）[J]. Kâ-yin-thai-ho̍k ho̍k-po（sâ-fi-khô-ho̍k）,1997,(5),102-107.
Lí-yùng，Yùng-tsin-fî，Tsông-tsin-hîn tén. Tsûng-koet-ngî-ngièn-thi-thù-si̍p. Hiông-kóng：Lóng-vùn tshut-pán (Yén-tûng) yû-han kûng-sṳ̂,1987
Chhâm-siòng
phiên-siá
kói ngièn-sṳ́-mâ
Hak-kâ
Hak-kâ li̍t-sṳ́
Nèn-fa
Sa̍k-piak
Thú Hak Hài-téu
Thai-phìn-thiên-koet
Hak-kâ kî-yîn chhu̍k-phú
Hak-kâ vùn-fa
Hak-kâ-ngî
Hak-kâ sân-kô
Lò Hiông-lìm
Hak-kâ pat-yîm
Hak-kâ thai-hi
Hak-kâ yîm-ngo̍k
Hon-khia̍k
Hak-kâ liù-hàng yîm-lo̍k
Hak-kâ làm-sâm
Thiên-chhôn-ngit
Liuk-fú-phài
Thu Thòi Pî-kô
Hak-kâ chhoi
Ngiòng-theu-fú
Khieu-ngiuk
Yam-mien
lâu
Sâm-khi̍p-thi-thông
Yàm-kiuk-kiê
Ngiòng-chiú-kiê
Hak-kâ Seú-chháu
Hak-kâ-mien
Hak-kâ ngiòng-chiú
Lùi-chhà
Ngie-pán
Fat-pán
Mi-kau-pán
Lò-phe̍t-pán
Chhà-pán
Poi-ki-pán
Yùn-phién-kô
Mí-chhî-muk
Pán-thiàu
Mén-sî pat-thai-kôn
Vì-liùng-vuk
Fâ-ngo̍k-lèu
Yùng-fâi-lèu
Thì-fà-vì
Phàn-ôn-vì
- Thú-lèu-khiùn (
Thièn-lô-hâng
Kô-pet
Fùng-hâng
Hò-hâng
Chú-yeu fûn-pu thi-khî
Kóng-tûng (
Mòi-chû
Hò-ngièn
Fi-chû
Sèu-koân
Liu̍k-hò
Chhṳ̂m-chun
) - Fuk-kien (
Liùng-ngâm
Sâm-mìn
) - Kông-sî (
Kam-chû
Thùng-kú
) - Fù-nàm (
Yû-yen
Kui-tûng
Ngì-sàng
Yàm-lîn
Chhà-lîn
Phìn-kông
Liù-yòng
) - Kóng-sî (
Fo-chû
Kui-kóng
Pet-hói
Khîm-chû
Ngiu̍k-lìm
Fòng-sàng
) -
Thòi-vân
Thò-yèn
Sîn-chuk-sṳ
Sîn-chuk-yen
Mèu-li̍t-yen
Liuk-tôi
Phìn-tûng-yen
Kô-hiùng
),
Thòi-chûng
Nàm-thèu
Fâ-lièn
Thòi-tûng
Lûn-poi
Ho̍k-ló-hak
) -
Hói-nàm
Si-chhôn
Chhùng-khin
Sam-sî
Chet-kông
Hiông-kóng
Ye̍t-nàm
Mâ-lòi-sî-â
Yin-nì
Sîn-kâ-po
Khièn-vî khúng-chṳ
GND
4249616-0
NDL
001117797
Lòi chhṳ "
Fûn-lui
CS1 Chinese-language sources (zh)
Hàm yû put pûn kî-chhṳ̀ sin-sit khiông sṳ-thon ke ngî-ngièn lui thiàu-muk
Sin-sit khiông mò chhâm kháu chṳ̂ liau sṳ-thon ke ngî-ngièn lui thiàu-muk
Sṳ́-yung ko-sṳ̀ chhâm-sú ke ngî-ngièn lui thiàu-muk
Ngî-ngièn
Hak-kâ Vùn-fa
Hak-kâ-ngî
Ám-hí ke fûn-lui:
Pâu-hàm GND sṳt-phe̍t-fù ke thiàu-muk
Hak-kâ-ngî
Kâ-ngi̍p fa-thì