Holland - Wikipedia
Naar inhoud springen
51°55′0″N 5°34′0″O
Van Wikipedia
Holland
Nederland
Liggienge van Holland in Europa
51°55′0″N 5°34′0″O
Officiële toale
Nederlands
Hoofdstad
Amsterdam
Stoatsvorm
Constitutionele
monarchie
Stoatshoofd
Keunienk
Willem-Alexander
Êerste minister
Rob Jetten
Ippervlak
41.543,37
km²
Inweuners
18.044.027
(januoari 2025)
Bevolkiengsdichtheid
434 inw./km²
Munte
euro
(EUR)
Tydzone
UTC+1
(zomertyd: UTC+2)
Landcode
NL, NLD
Telefongcode
(+31)
Internet-TLD
nl
Nationale fêestdag
27 april
(keunienksdag)
Holland
(Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va
België
die dêel uutmakt van 't
Keunienkryk van de Nederlandn
. In 't westn grenst 't an de
Nôordzêe
en in 't ôostn an
Duutsland
. Den
hoofdstad
is
Amsterdam
. De Caraïbische eilandn
Bonaire
Sint Eustatius
en
Saba
moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Koarte van Holland
Strikt genoomn verwyst
Holland
allêne noa de westelikke provincies
Nôord-Holland
en
Zuud-Holland
, moa de benoamienge
Olland
wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik
Nederland
nomt (een zogenoamde
pars pro toto
).
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
Bevolkienge en ippervlak
bewerk'n
brontekst bewerken
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 536 Hollanders (landippervlak, 2025), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 388 inw/km² (landippervlak, 2025, mo êerlik is êerlik: in
Vloandern
is de bevolkingsdichtheid 504 inw/km² (totoale ippervlak, 2025)).
Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%).
Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%).
Bevolkiengsontwikkelienge
Holland
België
Joar
Inweuners
Inweuners
Joar
1850
3.084.000
4.337.000
1846
1900
5.107.000
6.694.000
1900
1950
10.027.000
8.512.000
1947
2000
15.864.000
10.296.000
2001
2025
18.044.000
11.826.000
2025
Toaln
bewerk'n
brontekst bewerken
De officiële toale in Holland is
Nederlands
. In de provinsje
Friesland
is
Fries
ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn
Limburgs
in
Hollands Limburg
en
Nedersaksisch
in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze
Ingels
. 't
Jiddisch
en
Romani
hen 'n specioale minderheidsstatus. 't
Zêeuws
en 't
West-Vlams
in westelik
Zêeuws-Vloandern
wordn nie gezien als aparte toaln.
Godsdienst
bewerk'n
brontekst bewerken
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
de Rooms-
Katholieke kerke
(5 miljoe)
de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
d'Islamietn (a peu prè 800.000)
d'Indoes (a peu prè 100.000)
de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
de Joodn (a peu prè 40.000).
Administroasje
bewerk'n
brontekst bewerken
Provinsjes van Holland
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten (2025). De provinsjes zyn:
Drenthe
Flevoland
Friesland
Gelderland
Groniengn
Limburg
Nôord-Broabant
Nôord-Holland
Overyssel
Utrecht
Zêeland
Zuud-Holland
Zie ook et artikel over
Hollandsche provinsjes
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21
woaterschappn
. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
Polletiek
bewerk'n
brontekst bewerken
Holland is e parlementaire, costitutionele
monarchie
. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da
Stoatn-Generoal
) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers:
Êestn Koamer
(vergelykt by nuus mè de Senoat) en de
Twiddn Koamer
(wuk damme wyder noemn: de Koamer).
An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk
Willem-Alexander
. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is
Rob Jetten
. E zetelt mè ze regerienge in
Den Haag
Twiddn Koamer
bewerk'n
brontekst bewerken
De zetelverdêlienge van de
Twiddn Koamer
ziet er ezô uut:
Party
2025
2023
2021
2017
2012
2010
2006
2003
2002
1998
1994
1989
D66
26
24
19
12
10
14
24
12
PVV
26
37
17
20
15
24
VVD
22
24
34
33
41
31
22
28
24
38
31
22
GL
PvdA
20
25
GL
14
10
10
11
PvdA
38
30
33
42
23
45
37
49
CDA
18
15
19
13
21
41
44
43
29
34
54
JA21
FVD
BBB
DENK
SGP
PvdD
CU
SP
14
15
15
25
50+
Volt
NSC
20
BIJ1
LPF
26
LN
AOV
CD
U55+
Totoal
150
150
150
150
150
150
150
150
150
150
150
150
Ipkomst
78%
78%
79%
82%
75%
75%
80%
80%
79%
73%
79%
80%
¹ 2023-2025: GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
Êestn Koamer
bewerk'n
brontekst bewerken
De zetelverdêlienge van de
Êestn Koamer
ziet er ezô uut:
Party
2023
2019
2015
2011
2007
2003
1999
1995
1991
BBB
16
GL
PvdA
14
GL
PvdA
14
14
19
15
14
16
VVD
10
12
13
16
14
15
19
23
12
CDA
12
11
21
23
20
19
27
D66
10
12
PVV
10
PvdD
JA21
SP
12
CU
FVD
12
SGP
Volt
OPNL
50+
LPF
AOV
Totoal
75
75
75
75
75
75
75
75
75
¹ 2023: GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
Kabinettn
bewerk'n
brontekst bewerken
Hollandsche kabinettn sins 1945:
Kabinet
Joarn
Party
Party
Party
Party
Party
Schermerhorn-Drees
1945 – 1946
CDA
CHU
KVP
) ¹
PvdA
Beel I
1946 – 1948
CDA (
KVP
PvdA
Drees I
1948 – 1951
CDA (CHU, KVP)
PvdA
VVD
Drees II
1951 – 1952
CDA (CHU, KVP)
PvdA
VVD
Drees III
1952 – 1956
CDA (
ARP
, CHU, KVP) ¹
PvdA
Drees IV
1956 – 1958
CDA (ARP, CHU, KVP)
PvdA
Beel II
1958 – 1959
CDA (ARP, CHU,
KVP
De Quay
1959 – 1963
CDA (ARP, CHU,
KVP
VVD
Marijnen
1963 – 1965
CDA (ARP, CHU,
KVP
VVD
Cals
1965 – 1966
CDA (ARP,
KVP
PvdA
Zijlstra
1966 – 1967
CDA (
ARP
, KVP)
De Jong
1967 – 1971
CDA (ARP, CHU,
KVP
VVD
Biesheuvel I
1971 – 1972
CDA (
ARP
, CHU, KVP)
VVD
DS'70
Biesheuvel II
1972 – 1973
CDA (
ARP
, CHU, KVP)
VVD
Den Uyl
1973 – 1977
CDA (ARP, KVP)
D66
PvdA
PPR
Van Agt I
1977 – 1981
CDA
VVD
Van Agt II
1981 – 1982
CDA
D66
PvdA
Van Agt III
1982 – 1982
CDA
D66
Lubbers I
1982 – 1986
CDA
VVD
Lubbers II
1986 – 1989
CDA
VVD
Lubbers III
1989 – 1994
CDA
PvdA
Kok I
1994 – 1998
D66
PvdA
VVD
Kok II
1998 – 2002
D66
PvdA
VVD
Balkenende I
2002 – 2003
CDA
VVD
LPF
Balkenende II
2003 – 2006
CDA
D66
VVD
Balkenende III
2006 – 2007
CDA
VVD
Balkenende IV
2007 – 2010
CDA
PvdA
CU
Rutte I
2010 – 2012
CDA
VVD
PVV
Rutte II
2012 – 2017
PvdA
VVD
Rutte III
2017 – 2022
CDA
D66
VVD
CU
Rutte IV
2022 – 2024
CDA
D66
VVD
CU
Schoof
2024 – 2026
VVD
PVV
NSC
BBB
Jetten
2026 – no
CDA
D66
VVD
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
Premiers
bewerk'n
brontekst bewerken
Êestn ministers sins 1945:
Premier
Party
Termyn
Joarn
Wim Schermerhorn
VDB
PvdA
1945 – 1946
Louis Beel
KVP
1946 – 1948
Willem Drees
PvdA
1948 – 1958
10
Louis Beel
KVP
1958 – 1959
Jan de Quay
KVP
1959 – 1963
Victor Marijnen
KVP
1963 – 1965
Jo Cals
KVP
1965 – 1966
Jelle Zijlstra
ARP
1966 – 1967
Piet de Jong
KVP
1967 – 1971
Barend Biesheuvel
ARP
1971 – 1973
Joop den Uyl
PvdA
1973 – 1977
Dries van Agt
CDA
1977 – 1982
Ruud Lubbers
CDA
1982 – 1994
12
Wim Kok
PvdA
1994 – 2002
Jan Peter Balkenende
CDA
2002 – 2010
Mark Rutte
VVD
2010 – 2024
14
Dick Schoof
2024 – 2026
Rob Jetten
D66
2026 - nu
Cultuur
bewerk'n
brontekst bewerken
E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure,
Rembrandt
en
Johannes Vermeer
(schilders),
windmeulns
, tulpn
Kunst
bewerk'n
brontekst bewerken
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de
goudn
zeevntienste êeuwe mè schilders lik
Rembrandt
Johannes Vermeer
Frans Hals
en
Jan Steen
. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder
Vincent van Gogh
is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van
Piet Mondriaan
. In
1948
wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de
Belg
Pierre Alechinsky
, de
Deenn
Asger Jorn
en
Carl-Henning Pedersen
en de Hollanders
Karel Appel
Constant
en
Corneille
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn
Joost van den Vondel
en
Pieter Corneliszoon Hooft
. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde
Multatuli
de situoatie in
Indonesië
in zijn werk
Max Havelaar
Louis Couperus
was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van
de grôte drie
, verwyzend noa
Willem Frederik Hermans
Harry Mulisch
en
Gerard Reve
Cultureel en nateurlik erfgoed
bewerk'n
brontekst bewerken
Belangryke musea in Olland zyn 't
Ryksmuseum Amsterdam
Van Gogh Museum
Mauritsuus
Museum Boijmans Van Beuningen
Paleis Het Loo
en 't
Kröller-Müller Museum
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè
riviern
polders
en
meulens
. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de
Veluwe
, de
Waddneilandn
, de
Biesbosch
en 't blommnpark de
Keukenhof
. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
Vervoer
bewerk'n
brontekst bewerken
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d'
êerste plekke
in Europa.
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60
% van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in
België
Sport
bewerk'n
brontekst bewerken
Voetbol
is 'n belangrykstn sport. Peis mor an
Ajax
PSV
en
Feyenoord
. Oek populair is
schatsn
, zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in
vélokoerse
, hockey en volleybol.
Referensjes
bewerk'n
brontekst bewerken
Statistieken Nederland
, AlleCijfers
Bevolking; kerncijfers
, StatLine - CBS
Bevolkingsatlas van Nederland
, p. 29
De volkstellingen in België sinds 1830
, Statbel
Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu
, nlverkiezingen
Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu
, nlverkiezingen
Kabinetten sinds 1945
, Rijksoverheid
Alle premiers van Nederland
, Historiek
Cobra Museum
cobra-museum.nl (gearchivêerd)
Externe koppeliengn
bewerk'n
brontekst bewerken
Ryksoverheid
Hollanschn overheid
Plaatsengids
AlleCijfers
CBS
Koartn
, map5
Klimaatinfo
KNMI
Mêer ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien ip
Holland
ip
Wikimedia Commons
{{{ofb_links}}}
Europese Unie
(EU)
{{{ofb_groot}}}
België
Bulgareye
Cyprus
Denemarkn
Duutsland
Estland
Finland
Grieknland
Holland
Hongareye
Ierland
Itoalië
Kroatië
Letland
Litouwn
Luxemburg
Malta
Ôostnryk
Pooln
Portugal
Roemenië
Slovakeye
Slovenië
Spanje
Tsjechië
Vrankryk
Zweedn
{{{ofb_links}}}
Landn
in
Europa
{{{ofb_rechts}}}
{{{ofb_groot}}}
Albanië
Andorra
Armenië
Azerbeidzjan
België
Bosnië-Herzegovina
Bulgareye
Cyprus
Denemarkn
Duutsland
Estland
Finland
Georgië
Grieknland
Holland
Hongareye
Ierland
Itoalië
Kazachstan
Kosovo
Kroatië
Letland
Liechtnstein
Litouwn
Luxemburg
Malta
Moldoavië
Monaco
Montenegro
Noord-Macedonië
Nôorweegn
Oekraïne
Ôostnryk
Pooln
Portugal
Roemenië
Rusland
San Marino
Servië
Slovakeye
Slovenië
Spanje
Tsjechië
Turkeye
Vaticoanstad
Verênigd Keunienkryk
Vrankryk
Wit-Rusland
Ysland
Zweedn
Zwitserland
Overgenomen van "
Categorieën
Holland
Pagina's die de uitbreiding Kartographer gebruiken
Holland
Onderwerp toevoegen