Jasus - Biquipédia
Ir para o conteúdo
Ourige: Biquipédia, la anciclopédia lhibre.
Esta páigina ó cacho fui traduzida outomaticamente i
percisa de ser rebista
por un falante natibo de mirandés. Se sabes bien mirandés ajuda la Biquipédia rebendo este artigo. Apuis de la rebison apaga esta marca. Oubrigado!
Jasus
nota 1
nota 2
a.C
.) ye la figura central de l
cristandade
. Para la maiorie de l
crestianos
el ye la
ancarnaçon
de
Dius
, l "
Filho de Dius
", que tenerie sido ambiado a la
Tierra
para salbar la
houmanidade
. Acraditan que fui curceficado, muorto, çceu a la
manson de l muortos
i ressucitou al terceiro die (na
Páscoa
. Pa ls adetos de l
islamismo
, Jasus ye coincido ne l
lhéngua árabe
cumo
Isa
' ' (عيسى,
trasl.
Īsā
),
Ibn Maryan
("Jasus, filho de Marie"). Ls
muçulmanos
tratan nel cumo un grande profeta i aguardan sou retorno antes de l
Juízo Final
. Alguns cachos de l
judaísmo
l cunsidírun un
profeta
, outros un
apóstata
. La
Bíblia
ye uas de las percipales fuontes de anformaçon subre el.
Ambora tenga
pregado
solo an regiones próssimas de adonde naciu, la
porbíncia romana
de la
Judéia
, sue anfluéncia difundiu-se enormemente al lhongo de l
seclos
passado la sue muorte. El puode ser cunsidrado cumo ua de las figuras centrales de la cultura oucidental.
Fuontes textuales
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:P52 reto.jpg
papiro P52
, scrito an
griego
paleograficamente
datados cumo tenendo sido scrito por buolta de l anho
125
d.C.
, ye atualmente reconhecido cumo l mais antigo decumiento subre Jasus
nota 3
. Cuntén un cacho de
18:31-33
ne l
reto
(frente) i
18:37-38
ne l berso.
Las fuontes textuales subre Jasus puoden ser agrupadas an quatro catadories:
Las '
cartas de Paulo
, (mais tarde ancluídas ne l
Nuobo Testamiento
): Scritas aprossimadamente antre 51 i 63
d.C.
, por
Paulo de Tarso
, repersentan ls decumientos crestianos mais antigos, mas nun cunténen anformaçones biográficas subre Jasus que poderien ser úteles pa l studo de la
figura stórica
. Inda assi, sou testemunho ne ls ajuda a antender cumo Jasus era reconhecido nas mais antigas quemunidades crestianas;
Ls quatro
eibangelhos canónicos
Mateus
Marcos
Lucas
João
: D'acuordo cun alguns storiadores, estes testos chegórun la sue forma definitiba an meados de l
seclo I
, tenendo sido scritos an bárias bersones, que fui precedida dua
década
de tradiçon oural
nota 4
, anquanto outros solo chegarian an sue berson definitiba solo na metade de l segundo seclo
. Eilhes recontan an pormenores la bida pública de Jasus, ó seia, l período de ne l pregaçones ne ls redadeiros anhos de la sue bida. Inda assi, hai lhemitadas anformaçones subre sue bida pribada. Repersentan ls percipales decumientos an que cumberge ls trabalhos
heirmenéuticos
de l storiadores. Na atualidade, dibersas scuolas cun defrentes puntos de bista subre la cunfiablidade de l
eibangelhos
i la
storicidade de Jasus
ténen se zambolbido;
Ls
libros apócrifos
: Giralmente, nun son aceitos puls studiosos cumo testemunhas cunfiables de la stória
nota 5
(dada la sue cumposiçon tardie, ls mais antigos datan de meados de l
seclo II
, son mais úteles na recustruçon de l ambiente relegioso de ls seclos seguintes
nota 6
), eilhes fázen uso de
fábulas
lhegendárias an grande partes de sues narratibas.
10
. Sous tipos i stilos son bariados:
Ls
eibangelhos apócrifos
(cumo l
Eibangelho de l Pseudo-Tomé
i l
Eibangelho de l Pseudo-Mateus
) que cuntén milagres abundantes i gratuitos que muitas bezes chega la se parecer cula lhiteratura fantástica, an nítido cuntreste cula sobriedade de l quatro eibangelhos canónicos. Jasus aparece cumo ua nino prodígio, por bezes caprichoso i bingatibo;
Ls
eibangelhos gnósticos
' ' (ancluindo l
Eibangelho de Felipe
Eibangelho de Tomé
), que cunténen rebelaçones pribadas i anterpretaçones inéditas subre l "
lhogos
", i trasforma Jasus cumo un ser debino aprisionado an chicha i uosso, que percisa deixar este mundo, la fin de alcançar salbaçon
nota 7
Ls
eibangelhos apócrifos de la peixon
(por eisemplo, l
Eibangelho de Pedro
i l
Eibangelho de Nicodemos
) que nun acrescentan muito a las çcriçones de muorte de Jasus de l
Eibangelhos canónicos
, mas cula caratelística çtintiba de retirar la culpa de
Póncio Pilatos
i coloca-las subre ls xefes i outoridades relegiosas judies.
Fuontes stóricas nó-crestianas subre Jasus
: An alguas obras de outores antigos nó-crestianos stan alguas refréncias sparsas subre Jasus ó sous seguidores. La mais antiga destas obras ye l
Testimoniun Flabianun
. Alguns storiadores
11
cunsidírun tales refréncias cumo anterpolaçones posteriores de copistas crestianos.
Etimologie
eiditar
eiditar código-fuonte
L nome
Jasus
ben de l
heibraico
ישוע (
Yeshua
nota 8
), que quier dezir "
Jeobá
YHBH
) salba
12
. Fui tamien çcrito por sous seguidores cumo
Messias
(de l
heibraico
משיח (
mashíach
, que quier dezir
ungido
i, por stenson,
scolhido
13
), cuja traduçon pa l
griego
, Χριστός (
Christós
), ye la ourige de la forma
pertuesa
Cristo
14
Nomes i títalos de Jasus
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Ichthys.sbg
L simblo de l peixe, recorriente ne l ampeço de la
iconografie
crestiana. La palabra "peixe" an griego ἰχθύς (
ichthýs
) ye l
acrónimo
de Ἰησοῦς Χριστός Θεοῦ Ὑιός Σωτήρ (
Iēsoùs Christòs Theoù Yiòs Sōtèr
), Jasus Cristo Filho de Dius Salbador
15
Ne ls lhibros de
Nuobo Testamiento
, Jasus ye mostrado nun solo cul sou própio nome mas tamien cun bários
eipítetos
títalos
(La lhista stá an orde decrescente de frequéncia):
Jasus
nota 1
Cristo
". Lhiteralmente quier dezir "ungido"
13
, i fui mais tarde associado al
Messianismo
. Na época de Jasus, l Cristo era sperado pul pobo judiu, especialmente para promober un resgate social i político
nota 9
nota 10
Senhor
". Outelizado percipalmente ne l lhibro de
Atos de l Apóstolos
i nas cartas. L títalo honorífico, an
griego clássico
ye çprobido de balor relegioso, mas ye particularmente seneficatiba la aplicaçon del la Jasus, pula associaçon que la
Setuaginta
faç deste títalo cul temo
heibraico
יהוה
YHWH
) , que ye un de ls nomes de
Dius
Filho de l Home
." Na tradiçon judaica tardie, la spresson tenie ua fuorte conotaçon
escatológica
Filho de Dius
". Ne l
Antigo Testamiento
, la spresson andica ua relaçon streita i andissociable antre Dius i un home ó ua quemunidade houmana. Ne l
Nuobo Testamiento
, l títalo assume un nuobo seneficado, andicando ua filial rial
16
Rei
". L atributo de la rialeza fui relacionada cul
Messias
, que era cunsidrado un çcendente i heirdeiro de l
Rei Dabi
. Jasus, anque se andetificar cumo l Messias, rejeitou las prerrogatibas políticas de l títalo
17
Alguns de ls sous outros títalos son:
Rabi
(ó Mestre)
18
Profeta
19
Sacerdote
20
Nazareno
21
Dius
22
Berbo
23
, Filho de
José
24
Emanuel
25
Para alhá desso, specialmente ne l
Eibangelho segundo João
, son aplicadas la Jasus spressones
alegóricas
cumo:
Cordeiro
, Cordeiro de Dius,
Luç
de l
Mundo
pastor
, buono pastor,
pan
de bida, pan bibente, pan de Dius, puorta, Camino i
Berdade
26
Puntos de bista subre Jasus
eiditar
eiditar código-fuonte
Método stórico
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigo
percipal:
Jasus stórico
Studiosos ténen outelizado l
método stórico
para zambolber la probable recustruçones de la bida de Jasus. Al lhongo de ls redadeiros duzientos anhos, la eimaige de Jasus antre ls studiosos stóricos ten benido a ser mui defrente de la eimaige de Jasus baseada ne ls eibangelhos
27
. Alguns studiosos fázen ua çtinçon antre Jasus reconstruindo atrabeç de l métodos stóricos i l Jasus antendido atrabeç dun punto de bista teológico
nota 11
, al passo que outros studiosos sustentan que l Jasus teológico repersenta ua figura stórica
. Las percipales fuontes de anformaçon subre la bida de Jasus i sous ansinamientos son ls eibangelhos, specialmente ls eibangelhos sinóticos:
Mateus
Marcos
Lucas
. Académicos bíblicos i storiadores aceitan la eisisténcia stórica de Jasus
nota 12
nota 13
28
29
L lhibro de l
alsaciano
Albert Schweitzer
La Busca de ls Jasus stórico
30
ye un sfuorço pós-eiluminista para çcrebir Jasus usando l método stórico crítico. Zde l final de l
seclo XVIII
, studiosos ténen analisado ls eibangelhos i tentado formular la biografie stórica de Jasus. Ls sfuorços cuntemporáneos tentan melhorar la cumprenson de l judaísmo de l
seclo I
, analisando ls testos relegiosos crestianos i usando ls métodos de crítica stórica i
sociológica
, para alhá de la análeze lhiterária de ls ditos de Jasus
31
Ne l islamismo
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Turkish-islan isa.jpg
Ascenson de Jasus nua antiga pintura
turca
32
Ber artigo
percipal:
Isa (profeta)
Jasus, coincido an
árabe
cumo
Isa
Isa ibn Maryan
("Jasus, filho de Marie"), ye un de ls percipales
Profetas de l Eislan
. D'acuordo cul
Alcoran
fui un de ls profetas mais amados por Dius i, al cuntrário de l que se passa ne l cristandade, nun ye un ser debino. Eisisten notables defrenças antre l relato de ls Eibangelhos i la narraçon de l Alcoran de la stória de Jasus.
La birgindade de
Marie
ye plenamente reconhecida pul eislan.
33
Jasus tenerie anunciado bárias bezes na
Bíblia
la chegada de
Maomé
cumo l redadeiro profeta.
34
La muorte de Jasus ye tratada cumo cumplexa, por nun recoincer splicitamente la sue
muorte
i dezir que antes de la muorte el fui sustituído por outro, de l qual nada ye dezido, anquanto Jasus ascende al cielo i lhudibria ls judius
35
. La muorte eignominiosa de Jasus nun stá cubierta, mas, afirma-se l sou regresso ne l die de l
Juízo Final
36
i la çcubierta, nesse die, de que la obra de Jasus era
berdadeira
nota 14
L Alcoran rejeita la
trindade
, cunsidrada falsa, i se refree la Jasus cumo "Berbo de Dius", mas nun l filho del.
nota 15
37
Ne l judaísmo
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigo
percipal:
Yeshua
Modelo:Mais anformaçones
judaísmo
acradita que la eideia de Jasus ser Dius, ó parte dua trindade, ó un mediador de Dius, ye heiresie
38
. L judaísmo tamien sustenta que Jasus nun ye l
messias
39
argumentando que el nun cumpriu las
profecies messiánicas
de la
Tanakh
nin ancarna las qualificaçones pessonales de l Messias. L judaísmo afirma que Jasus nun cumpriu las eisigéncias stablecidas pula
Torá
para probar que el era un profeta. I mesmo que Jasus tubisse porduzido un senhal que fusse reconhecido pul judaísmo, afirma-se que nanhun profeta poderie cuntradezir las lheis yá mencionado na Torá, que ls
rabinos
afirman que Jasus fizo.
40
Mishneh Torá
, scrita por Maimónides (ó Ramban), cunsidrado ua de las obras de la
lei judaica
, diç que "
Jasus ye un "oustaclo" quien faç "la maiorie de l mundo errar para serbir a ua dibindade para alhá de Dius
". D'acuordo cul judaísmo cunserbador, ls judius que acraditan que Jasus ye l Messias "cruzórun la lhinha" para fura de la quemunidade judaica
41
42
. I quanto al
Judaísmo reformista
, l mobimiento progressista moderno, afirman: "Para nós, de la quemunidade judaica alguien que afirma que Jasus ye sou salbador yá nun ye un judiu i si un
apóstata
43
nota 16
Ne l cristandade
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigos percipales:
Cristologie
Jasus Cristo
La figura de Jasus de Nazaré ye l centro de la
religion
coincida cumo
crestiana
, ambora eisistan dibersas anterpretaçones subre la sue pessona.
nota 17
Dun modo giral, pa ls crestianos, Jasus de Nazaré ye l protagonista dun solo ato
nota 18
i antrasferible, pul qual l home adquire la capacidade de deixar la sue natureza decaída i atingir
salbaçon
nota 19
. Tal ato ye cunsumado cula ressurreiçon de Jasus. La
ressurreiçon
ye, antoce, l fato central de l cristandade i custitui sue spráncia
soteriológica
. Cumo ato, ye sclusibo de la
dibindade
i andisponible home. De forma mais percisa, la
ancarnaçon
, la
muorte
i la
ressurreiçon
cumpensan ls trés oustaclos que sepórun, segundo la doutrina crestiana, Dius de l home: la natureza
nota 20
, l pecado
nota 21
, i la
muorte
nota 22
. Pula
Ancarnaçon de l Berbo
' ', la natureza debina se faç houmana
44
. Pula muorte de Cristo, se bence l pecado i por sue ressurreiçon, la muorte.
45
Storicamente, l núcleo de la doutrina crestiana fui fixado ne l
Cuncílio de Nicéia
, cula formulaçon de
Credo niceno
. Este cuncílio ye reconhecido pulas percipales chamaçones crestianas:
católica
ourtodoxa
i de bárias
eigreijas protestantes
L testo de l Credo Niceno que se refree la Jasus ye l seguinte:
Cremos nun solo Senhor, Jasus Cristo, Filho Unigénito de Dius, gerado de l Pai zde to la eiternidade, Dius de Dius, Luç de la Luç, Dius berdadeiro de Dius berdadeiro, gerado, nun criado, cunsustancial al Pai; por El todas las cousas fúrun feitas. Por nós i para nuossa salbaçon, çceu de l cielos; ancarnou por obra de l Sprito Santo, ne l teta de la Birge Marie, i fizo-se berdadeiro home. Por nós fui curceficado sob Póncio Pilatos; sofriu la muorte i fui sepultado. Ressucitou al terceiro die, cunforme las Scrituras; subiu als cielos, i stá sentado a la dreita de l Pai. De nuobo hai-de benir an glória, para julgar ls bibos i ls muortos; i l sou reino nun terá fin.
46
Eisisten, inda assi, eigreijas nun trinitárias que nó reconhecen la eisisténcia dua trindade de pessonas an Dius
nota 23
Jasus de Nazaré ye tamien cunsidrado la ancarnaçon i filho de Dius, segunda pessona de la trindade crestiana. Ye por filho por natureza, i nun por
adoçon
, l que quier dezir que sue dibindade i sue houmanidade son anseparables
nota 24
. La relaçon antre la natureza debina i houmana fui fixada ne l
Cuncílio de Calcedónia
, nestes tenermos:
Fiéis als santos Pais, todos nós, purfeitamente unánimes, ansinamos que se debe cunfessar un solo i mesmo Filho, nuosso Senhor Jasus Cristo, purfeito quanto a la dibindade, i purfeito quanto a la houmanidade; berdadeiramente Dius i berdadeiramente home, custando de alma racional i de cuorpo, cunsustancial cul Pai, segundo la dibindade, i cunsustancial a nós, segundo la houmanidade; an todo semelhante a nós, scetuando l pecado; gerado segundo la dibindade pul Pai antes de todos ls seclos, i nestes redadeiros dies, segundo la houmanidade, por nós i para nuossa salbaçon, nacido de la Virge Marie, mai de Dius; un i solo mesmo Cristo, Filho, Senhor, Unigénito, que se debe cunfessar, an dues naturezas, anconfundibles, eimutables, andibisibles, anseparables; la çtinçon de naturezas de modo algun ye anulada pula ounion, antes ye preserbada la propiadade de cada natureza, cuncorrendo para formar ua solo pessona i nua susisténcia; nun apartado nin debedido an dues pessonas, mas un solo i l mesmo Filho, l Unigénito, Berbo de Dius, l Senhor Jasus Cristo, cunforme ls profetas zde l percípio acerca del testemunhórun, i l mesmo Senhor Jasus ne ls ansinou, i l Credo de ls santos Pais ne ls trasmitiu.
47
Chamaçones crestianas cun çcrepáncias doutrinárias
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigo
percipal:
Çputas cristológicas
Eisisten alguas minories crestianas que nun partilhan de las definiçones de l Cuncílio de Nicea, de l
Cuncílio de Éfeso
i de l
Cuncílio de Calcedónia
Nestorianismo
bariante doutrinal anspirada pul pensamiento de
Nestório
, que ten ua chamaçon atiba hoije (la
Eigreija Assíria de l Ouriente
) i ye andossada por alguas scuolas lhigadas al
Cristandade Sotérico
, cumo la
Fraternidade Rosacruç de Max Heindel
. L centro de sue doutrina ye la recusa a acraditar que l Filho de Dius tenga algun die sido ua nino. Por bias desso, la separaçon antre las pessonas houmana i debina de Jasus. Fui rejeitado pul
Cuncílio de Éfeso
Monofisismo
ye la bariante dua unificaçon de las dues doutrinas subre la natureza de Jasus de Nazaré. Afirma que an Cristo eisiste ua solo natureza: la debina. El fui promobido pul
Eutiques
i rejeitado ne l
Cuncílio de Calcedónia
Nuobos mobimientos relegiosos de ourige crestiana
eiditar
eiditar código-fuonte
Bários mobimientos relegiosos crestianos, giralmente protestantes, surgidos a partir de la segunda metade de l seclo XIX, se afastórun de las fés de la maiorie de las chamaçones crestianas ne l que cuncerne a la trindade debina, la natureza de Cristo i la sue misson. Çcute-se se esses mobimientos puoden ser cunsidrados cumo crestianos.
La
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
(coincido cumo
Mórmones
) crénen que Jasus oufrece dues salbaçones defrentes: la de la muorte física i la de la muorte spritual.
48
Ls mórmones tamien mantén la fé de que depuis de la ressurreiçon Jasus bejitou la
América
i cuntinou eilhi sous ansinamientos
49
Las
Testemunhas de Jeobá
cunsidírun Jasus cumo "filho unigénito", l solo a ser criado diretamente por Dius, bien cumo “l
primogénito
de to la criaçon”, i tamien cumo “l primogénito dentre ls muortos”, ó seia, l purmeiro a ser criado i l purmeiro a ser ressucitado dentre ls muortos para la eimortalidade. El nun ye un home nin l Dius onipotente, mas "ua poderosa criatura spritual" i un "rei antronizado, cujo sangre derramado abre l camino para la houmanidade oubter la bida eiterna"
50
. Para alhá çto, Jasus nun faç parte dua trindade, nin fui ressucitado por si própio, mas Dius l lhebantou de l muortos
51
. Las Testemunhas de Jeobá afirman que Jasus nun morriu nua
cruç
52
, mas nua
staca de tortura
, antoce, nun usan la cruç ó qualquiera outro simblo. Outra caratelística amportante ye que Jasus se tornou rei de l cielo an
1914
i que zde anton bibemos na período de la
Segunda benida de Cristo
. L
arcanjo Miguel
ye cunsidrado l própio Jasus Cristo na sue posiçon celhestrial.
La
Eigreija Adbentista de l Sétimo Die
anfatiza, cumo la maiorie de ls grupos adbentistas, ua
scatologie
milenarista i acradita que la segunda benida de Jasus ye eiminente i que será besible i palpable.
Outros mobimientos se afastan mui de las fés crestianas, cumo alguns que negan treminantemente la dibindade de Jasus i la sue misson de salbaçon
nota 25
Biografie de Jasus pul Nuobo Testamiento
eiditar
eiditar código-fuonte
Grande parte de l que ye coincido subre la bida i ls ansinamientos de Jasus ye cuntado puls
Eibangelhos canónicos
Eibangelhos
de
Mateus
Marcos
Lucas
João
, pertencentes al
Nuobo Testamiento
de la
Bíblia
. Ls
Eibangelhos Apócrifos
apersentan tamien alguns relatos relacionados la Jasus.
Esses Eibangelhos narran ls fatos mais amportantes de la bida de Jasus. Ls
Atos de l Apóstolos
cuntan un pouco de l que sucediu ne ls 30 anhos seguintes. Las Eipístolas (ó cartas) de
Paulo
tamien citan fatos subre Jasus. Amboras nó-crestianas de Jasus i de l tiempo an que el bibiu ancontran-se ne ls scritos de
Josefo
< ref group=nota>Sous relatos stan ne l lhibro
Testimoniun Flabianun
, que ye cunsidrado puls crestianos cumo ua fuonte que cumproba la eisisténcia stórica de Jasus, que naciu ne l anho
37
d.C.; ne ls de
Plínio, l Moço
, que screbiu por buolta de l anho
112
; ne ls de
Tácito
, que screbiu por buolta de
117
; i ne ls de
Suetónio
, que screbiu por buolta de l anho
120
Campanapse de ls percipales eibentos de la bida de Jasus
53
Modelo:Bida de Jasus
Genealogie
eiditar
eiditar código-fuonte
La anunciaçon de l Anjo Gabriel la Marie, por
Leonardo da Vinci
1475
, Gallerie degli Uffizi,
Florença
Hai dues apersentaçones ne ls
Eibangelhos
subre la genealogie de Jasus. Ua deilhas stá lhougo ne l ampeço de l lhibro de
Mateus
1:1-17
) i se refree a la lhinhaige rial de Jasus por antermédio de
José
, apersentando-lo cumo çcendente de l
Rei Dabi
. La outra ancontra-se registrada por
Lucas
3:23-38
) i fala de la lhinhaige de
Marie
, que tamien çcende de Dabi.
Mateus menciona sinteticamente un total de 46 antepassados que tenerien bibido até uns dous mil anhos antes de Jasus, ampeçando por
Abraon
. An sou relato, l apóstolo cita nun solamente heiróis de la fé, mas tamien menciona ls nomes de las mulhieres strangeiras que fazírun parte de la genealogie tanto de Jasus quanto de Dabi, que ne l causo fúrun
Rute
Raabe
Tamar
. Tamien nun omite ls nomes de ls perbersos
Manassés
Abias
, ó de pessonas que nun alcançórun çtaque nas Scrituras judaicas. Debide anton la genealogie de Jasus an trés grupos de catorze geraçones: de Abraon até Dabi, de Dabi até l
catibeiro babilónico
, ocorrido an
586 a.C.
, i de l eisílio judaico até Jasus.
Lhucas, por sue beç, aborda la genealogie de Jasus a partir de sue mai, retrocedendo cuntinamente até
Adon
, talbeç cul oubjetibo de amostrar l lhado houmano de Jasus. I, superando Mateus, Lhucas fornece un númaro maior de antepassados de Jasus
54
Nacimiento
eiditar
eiditar código-fuonte
La adoraçon de Cristo,
Fra Angélico
Filippo Lhippi
National Gallery of Art
Washington
Ber artigo
percipal:
Nacimiento de Jasus
Modelo:Mais anformaçones
D'acuordo cul relato de Lhucas, na época de l rei
Herodes
l sacerdote
Zacaries
, sposo de
Isabel
— ambos yá de eidade abançada —, recebiu la promessa de l nacimiento de
João Batista
atrabeç de l
anjo
Gabriel
Ne l sesto més de la gestaçon de Isabel, l mesmo anjo Gabriel aparece la
Marie
na cidade de
Nazaré
, la qual era birge i noiba de
José
, i anuncia que eilha benerie a cunceber de l
Sprito Santo
i que darie al sou filho l nome de Jasus. Mateus traç la anformaçon de que José, al saber que sue noiba staba prenha, nun tenerie cumprendido einicialmente que Marie recebira a misson de cunceber l
Messias
i se afastou deilha. Mas an suonho, un anjo l rebelou la buntade de
Dius
, i aceitando-la, recebiu Marie cumo sposa.
Segundo Mateus, l amperador
Otábio Augusto
tenerie promobido un recenseamiento de todos ls habitantes de l Ampério, tenendo estes que se alistar an sues respetibas cidades. José, por ser de la cidade de
Belén
, tenerie lhebado Marie até esta cidade. Chegando al lhocal de çtino, por nun tenéren ancontrado hospedaige, Jasus nace nua manjedoura. Segundo Lhucas, ls pastores de la region, abisados por un anjo, benirun até l lhocal de l nacimiento de Jasus.
Cumpletados ls uito dies que detreminaba la tradiçon judaica, Jasus fui apersentado al templo por sue família para ser
circuncidado
, quando fui abençoado por
Simeon
Ana
Segundo l relato de l eibangelista Mateus, Jasus tenerie recebido la bejita de l
magos
de l
ouriente
, ls quales, segundo la tradiçon natalina, serien
trés reis
de la
Pérsia
. Ls magos tenerien chegado la
Jarusalen
seguindo la trajetória dua
streilha
que anunciarie la benida de l
Messias
al mundo. I, al ancontráren Jasus nua casa cun Marie, adorórun-le i oufertórun
ouro
ancenso
mirra
repersentando, respetibamente, la sue rialeza, la sue dibindade i la sue eimortalidade. Por causa desta bejita Heirodes tenerie se decidido a matar aquel que le eirie tomar l
trono
. Tal ambora tenerie chegado la José, que anton foge cun Marie i l nino pa l
Eigito
. Jasus i sue família tenerien permanecido ne l Eigito até la muorte de Heirodes, quando anton José, passado ser abisado por un anjo an sous suonhos, retorna para la cidade de
Nazaré
Anfáncia i mocidade
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Sir John Eiberett Millales 002.jpg
John Eiberett Millales
Gesù nella casa dei suoi genitori
1850
Pouco saben ls storiadores subre la anfáncia de Jasus. Cunforme l Eibangelho de
Mateus
, Jasus tenerie passado l ampeço de sue anfáncia ne l
Eigito
até la muorte de l rei
Herodes
, que querie matá-lo.
An birtude de la lhacuna deixada puls
Eibangelhos Canónicos
, l pouco que se sabe de la anfáncia de Jasus probén dun relato subre sue bida de l cinco als duoze anhos, feita por Tomé, filósofo israelita de l
seclo I
, coincido cumo "
La Anfáncia de l Senhor Jasus
", tamien chamado cumo l
Eibangelho de l Pseudo-Tomé
, un antigo manuscrito
apócrifo
scrito an
Siríaco
. Mas ye cumbeniente salientar que tales fuontes ténen sue outenticidade cuntestada, i an alguns causos ye notória la anfluéncia de l pensamiento de grupos relegiosos de l
seclo II
al
IV
, dibersos de las raízes tradecionales crestianas.
Nuas de las poucas refréncias canónicas a la mocidade de Jasus,
Lucas
diç que, als 12 anhos, el fui cun ls pais de Nazaré la
Jarusalen
, para la fiesta de
Pessach
, la
Páscoa
judaica, i alhá surprendiu ls doutores de l
Templo
pula facelidade cun que daprendia ls ansinos, i por sues preguntas antrigantes.
55
Batismo i tentaçon
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Ary Scheffer - The Temtation of Christ (1854).jpg
Tentaçon de Cristo
por
Ary Scheffer
, pintura de l seclo XIX.
Todos ls trés
Eibangelhos sinóticos
çcriben l batismo de Jasus por
João Vatista
56
, i este eibento ye çcrito puls eruditos bíblicos cumo l ampeço de l menistério público de Jasus. D'acuordo cun las fuontes canónicas, Jasus fui pa l
riu Jordan
adonde João Batista staba pregando i batizando las pessonas.
Mateus çcribe que João staba heisitante an atender l pedido de Jasus para ser batizado, alegando que el ye quien deberie ser batizado por Jasus. Mas Jasus ansistiu, "
Cunsente agora; porque assi ne ls cumbén cumprir to la justícia.
" (
3:15
). Depuis que Jasus fui batizado i saliu de la auga, Marcos afirma que Jasus "
biu ls cielos se abriren, i l Sprito, qual palomba, la çcer subre el. i oubiu-se de ls cielos esta boç: Tu sós miu Filho amado; an ti me cumprazo.
" (
1:10–11
). L
Eibangelho de João
nun çcribe l batismo i nin se refree la João cumo "l Batista" mas el atesta que Jasus ye aquel subre quien João tenie pregado — l Filho de Dius.
Passado l sou batismo, Jasus fui lhebado pa l deserto por Dius, adonde
jejuou
durante quarenta dies i quarenta nuites
57
. Durante esse tiempo, l
diabo
le apareciu i l tentou por trés bezes. An cada ua de las bezes, Jasus rejeitou las tentaçones respundendo cun ua citaçon de las
scrituras
58
. An seguida l diabo se fui i ls anjos benirun para cuidar de Jasus.
59
Menistério
eiditar
eiditar código-fuonte
Sermon de la Muntanha
Carl Heinrich Bloch
Copenhagen
, séc. XIX.
Ls eibangelhos narran que Jasus bino al mundo para anunciar la
salbaçon
i las
Bien-abinturanças
a la
houmanidade
60
61
. Durante l sou menistério, ye dezido que Jasus fizo bários milagres, cumo andar subre la auga, trasformar auga an bino, bárias curas, sorcismos i ressucitaçon de muortos (cumo
Lázaro
62
L eibangelho de João çcribe trés
Pessachs
durante l menistério de Jasus, i esso amplica dezir que Jasus pregou por pul menos dous anhos i un més,
63
anque alguas anterpretaçones de ls eibangelhos sinóticos sugeriren un período de solo un anho
64
65
. Jasus zambolbiu sou menistério percipalmente na Galiléia, tenendo feito de
Cafarnaun
ua de sues bases eibangelísticas i se çlocando bárias bezes la
Tiberíades
pul
Mar de la Galiléia
. Stubo tamien an cidades cumo
Samarie
, na
Judéia
i subretodo an
Jarusalen
lhougo antes de sue crucificaçon. Stubo an outros lhugares de Eisrael, chegando a passar brebemente por
Tiro
i por
Sidon
, cidades de la
Fenícia
Mandamientos
eiditar
eiditar código-fuonte
Ls percipales temas de la pregaçon de Jasus éran l anúncio de l
Reino de Dius
, de l
perdon
debino de l
pecados
i de l
amor de Dius
66
. Spostos, antre outros, ne l
Pai-Nuosso
67
, nas
Bien-abinturanças
68
i na chamada
regra de ouro
69
, na qual Jasus resume "
to la Lhei i ls
Profetas
" de l
Antigo Testamiento
an dous mandamientos,
70
a saber: "
Amar la
Dius
de to
coraçon
, de to
alma
i de to
sprito
i al próssimo cumo a ti mesmo
"(
22:37-39
70
Para alhá destes ansinamientos, alguns de ls quales éran recorrientes ne ls pregadores de la época, Jasus ansinou un nuobo, cunsidrado por alguns radical, mandamiento: "
amai-bos uns als outros, cumo
You
bos amo
" (
15:10
71
. Este mandamiento ye cunsidrado l fundamiento de todos ls outros mandamientos i ansinamientos de ls crestianos i, para alguns, tamien de to la
Rebelaçon debina
La trasfiguraçon
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigo
percipal:
Trasfiguraçon (cristandade)
De acuordo cun ls eibangelhos sinóticos, Jasus lhebou trés de ls sous apóstolos —
Pedro
João
Tiago
— a un monte para ourar. Anquanto alhá stában, Jasus fui trasfigurado delantre deilhes. Segundo l relato de l eibangelista
Lucas
, sou rostro brilhaba cumo l
sol
i las sues roupas resplandecian, anton
Eilias
Moisés
aparecírun i cumbersában cul. Ua nubre brilhante ls cercou, i ua boç benida de l cielo dixe: "
Este ye l miu Filho amado, de quien me cumprazo, a el oubi
". Ls eibangelhos tamien afirman que até l final de sou menistério, Jasus ampeçou a alertar sous çcípulos de sue muorte i ressurreiçon fetura
72
73
La peixon
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigo
percipal:
Mistério Pascal
La antrada triunfal an Jarusalen
eiditar
eiditar código-fuonte
Segundo ls quatro eibangelhos, Jasus fui cun sous seguidores la
Jarusalen
para celebrar eilhi la fiesta de la páscoa. El antrou na cidade ne l lhombo dun
jumiento
nota 26
. Fui recebido por ua multidon, que l aclamou cumo "filho de Dabi"
74
. Ne ls eibangelhos de Lhucas i João, tamien ye chamado de rei.
Segundo
Lucas
, alguns de l fariseus, oubindo l clamor de la multidon de l çcípulos, chegórun a pedir la Jasus que ls reprendisse. Jasus anton respunde als fariseus dezindo: "
Se eilhes se caláren, las própias piedras clamaran
" (
19:40
).
Cena anterior a la crucificaçon
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Lheonardo de la Binci (1452-1519) - The Lhast Supper (1495-1498).jpg
La Redadeira Cena
, de
Leonardo da Vinci
, 1495-1497
Segundo ls sinóticos, Jasus celebrou la páscoa cun sous apóstolos — eibento chamado pula tradiçon crestiana de "
La Redadeira Cena
". Durante la comemoraçon, Jasus predisse que serie traído por un de ls sous apóstolos,
Judas Iscariotes
. Al serbir l pan, el dixe: "
Tomai i comei, este ye l miu cuorpo
", lhougo passado, pegou un cálice i dixe: "
bebei todos, este ye l miu sangre, l sangre de la nuoba aliança, que será derramado para la rEimisson de l pecados
".
75
Eibangelho segundo João
oufrece maiores detalhes subre ls momientos de la redadeira cena antre ls capítulos 13 i 17, relatando l momiento an que Jasus lhabou ls pies de l çcípulos cun auga, ls diálogos cun ls apóstolos, ls redadeiros ansinamientos que trasmitiu antes de morrer i la
ouraçon sacerdotal
La prison
eiditar
eiditar código-fuonte
Mais tarde, na mesma nuite, segundo ls sinóticos, Jasus tenerie ido pa l jardin de
Getsémani
, na costielha de l monte de las
Oulibeiras
, an frente al Templo, para ourar. Trés çcípulos — Pedro, Tiago i João — fazien-le cumpanha.
Judas habie rialmente traído Jasus, i l antregou als sacerdotes i als anciones de Jarusalen, que pretendian prendé-lo, por trinta monedas de prata.
76
Acumpanhado por un grupo de homes armados, Judas chegou al jardin anquanto Jasus ouraba, para prendé-lo. Al beisá-lo na face, rebelou la eidantidade de Jasus i este fui preso. Por parte de sous seguidores houbo un percípio de resisténcia, mas depuis todos se dipersórun i fugiran
77
nota 27
L julgamiento
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Ecehomo1.jpg
Ece Homo
("Eis l home"!)
Póncio Pilatos
al apersentar
Jasus Cristo
als
judius
. Obra de l pintor eitaliano
Antonio Ciseri
(1821-1891)
Ls suldados lhebórun Jasus para la casa de l
Sumo Sacerdote
. La lhei judaica nun permitie que l
Sinédrio
, la suprema corte judaica, se reunisse durante l
Pessach
i cundenasse un home a la muorte durante la nuite. Jasus fui acusado purmeiramente de amenaçar çtruir l templo, mas las testemunhas entrórun an zacordo. Depuis, preguntórun la Jasus se el era l Messias, l Filho de Dius i rei de l judius. Jasus respundiu que era, i fui anton acusado de blasfemar al dezir-se Dius.
Passado esso, ls lhíderes judius lhebórun Jasus a la persença de
Póncio Pilatos
, que anton gobernaba la porbíncia romana de la Judéia. Acusában nel de star traindo Roma al dezir-se rei de l judius. Cumo Jasus era
galileu
, Pilatos ambiou-lo la
Heirodes Antipas
— filho de
Heirodes, l Grande
— que gobernaba la Galiléia. Lhucas cunta que Heirodes zombou de Jasus, bestindo-lo cun un manto rial, i debolbiu-lo la Pilatos.
Era de praxe ls gobernantes romanos lhibertáren un prisioneiro judiu por ocasion de l
Pessach
. Pilatos spós Jasus i un assassino cundenado, de nome
Barrabás
, na scadarie de l palácio, i pediu a la multidon que escolhisse qual de ls dous deberie ser puosto an lhiberdade. La multidon boltou-se contra Jasus i scolheu Barrabás. Pilatos cundenou anton Jasus a morrer na cruç. La crucificaçon era ua forma quemun de eisecuçon romana, aplicada, an giral, als criminosos de classes anferiores.
La crucificaçon
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Cristo curceficado.jpg
Diego Belázqueç
Cristo curceficado
1631
Jasus fui bestido cun un manto burmeilho, punirun-le na cabeça ua corona de spinhos i na mano ua bara de bambu. Ls suldados romanos zombában del dezindo: "
Salbe l Rei de l Judius
78
. A seguir, spancórun nel i cuspiran nel. Forçórun nel a carregar la própia cruç, até un lhugar chamado gólgota
nota 28
. Al bé-lo perder las fuorças, ourdenórun a un home, de nome
Simon Cireneu
, que tomasse de la cruç i la carregasse durante parte de l camino.
Cunduzido para fura de la cidade, Jasus fui pregado na cruç puls suldados romanos. João cunta que screbírun ne l alto de la cruç la frase lhatina "
Iesus Nazarenus Rex Iudeorun
' '"
nota 29
. Punirun la cruç de Jasus antre las de dous lhadrones
79
nota 30
. Antes de morrer, Jasus sclamou: "
Elí, Elí, lhemá sabatani
" que traduzido serie "
Miu Dius, miu Dius, por que me abandoneste?
" (
27:46
). Depuis de trés horas, Jasus morriu.
José de Arimatéia
Nicodemos
depusírun l sou cuorpo nun túmulo recén-abierto, i l fechórun cun ua piedra.
La ressurreiçon
eiditar
eiditar código-fuonte
Ber artigo
percipal:
Ressurreiçon
Mistério Pascal
La ressurreiçon de Cristo, por
Raffaello Sanzio
1500
MASP
Ls Eibangelhos cuntan que, ne l demingo de manhana,
Marie Madalena
fui bien cedo al túmulo de Jasus, adonde ancontrou la piedra fura de l lhugar i l sepulcro bazio. Depuis desso, Jasus apareciu a eilha i la Simon Pedro. dous çcípulos biran nel na strada de
Emaús
Ls Eibangelhos dízen que ls onze apóstolos fiéis ancontrórun-se cul, purmeiro an Jarusalen i depuis na Galiléia adonde chegou a ser bisto por alguas cientos de pessonas. Mas, ye l relato de Mateus que mais oufrece detalhes subre ls acuntecimientos que ambolbírun l momiento de la ressurreiçon.
Segundo l
Eibangelho de Mateus
, la ressurreiçon de Jasus tenerie sido precedida dun grande terremoto an rezon de la remoçon de la piedra que staba na antrada de l sepulcro:
I eis que houbo un grande terremoto; porque un anjo de l Senhor çceu de l cielo, chegou-se, remobiu la piedra i assentou-se subre eilha. L sou aspeto era cumo un relámpago, i la sue beste, alba cumo la niebe. I ls guardas tembrórun spaboridos i quedórun cumo se stubíssen muortos.
Mateus
, 28:2-4
Nesta mesma fuonte stórica, esto ye, ne l Eibangelho de Mateus, ye anformado tamien que ls lhíderes judius de la época tenerien subornado ls guardas para que cuntassen ua berson defrente, ó seia, que ls çcípulos tenerien lhebado l cuorpo de Jasus anquanto ls bigies stubíssen drumindo
80
Para alhá de l quatro Eibangelhos i de l lhibro de
Atos de l Apóstolos
, hai outras fuontes que falan de la ressurreiçon de Jasus. Ua deilhas, tamien ancontrada ne l Nuobo Testamiento bíblico, serie un brebe relato de Paulo ne ls bersos de 3 a 8 de l capítulo 15 an sue
purmeira eipístola als coríntios
, scrita por buolta de l anho
55
de la era crestiana, adonde l apóstolo menciona dues outras apariçones de Jasus passado la sue ressurreiçon, nun registradas ne ls Eibangelhos. Nua deilhas, Jasus tenerie sido bisto por mais de quinhentas pessonas. Na outra ocasion, tenerie aparecido al sou pariente
Tiago
, l qual, passado esta speriéncia, tenerie se tornado un seguidor i lhíder de la Eigreija de Jarusalen, screbendo inda un de ls lhibros de l Nuobo Testamiento.
La ascenson
eiditar
eiditar código-fuonte
Garofalo
Ascenson de Cristo
, 1510-20.
Ber artigo
percipal:
Ascenson de Jasus
La
ascenson
de Jasus ye relatada ne ls Eibangelhos de Marcos i de Lhucas, para alhá de custar ne l ampeço de l lhibro de Atos de l Apóstolos, l qual tamien fui scrito por Lhucas.
An Atos, Lhucas narra que Jasus, passado ressucitar, apareciu durante quarenta dies als apóstolos, passando-les ansinamientos i cunfirmando que recebirien l Sprito Santo. Prossegue l eibangelista anformando que, passado esses dies, Jasus fui eilebado a las alturas até ser ancoberto por ua nubre.
Marcos, an sou resumido Eibangelho, solo comenta que Jasus, depuis de tener falado als sous çcípulos, fui recebido ne ls cielos i se assentou a la dreita de Dius. Ye Lhucas quien dá mais detalhes subre esse momiento, anformando tener sido an
Betánia
que Jasus se çpediu de sous çcípulos, abençoando-los anquanto era eilebado pa l cielo (Lhucas 24:50-52).
Por sue beç, an Atos, l sou segundo lhibro, Lhucas relata que, durante la ascenson de Jasus, ls çcípulos permanecírun mirando pa l cielo até que tubírun la bison de dous anjos que le indagórun subre aqueilha atitude, ls quales tenerien proferido las seguintes palabras:
Barones galileus, por que stais mirando para las alturas? Este Jasus que dentre bós fui assunto al cielo benerá de l modo cumo l bistes subir
Atos
, 1:11
Defrente de la ocasion de la dramática muorte de Jasus na cruç, Lhucas diç que ls çcípulos nun quedórun antristecidos cula aparente separaçon ocorrida na ascenson, mas retornórun felizes para Jarusalen.
Yá ne ls Eibangelhos scritos puls apóstolos Mateus i João, nun hai nanhue çcriçon subre la ascenson de Jasus. An Mateus, por eisemplo, l testo tremina na segunda parte de l sou redadeiro berso cula frase de que Jasus permanecerá todos ls dies cun ls sous çcípulos até l fin de l mundo (Mateus 28:20).
Mesmo depuis de la ascenson, las obras que cumponen l Nuobo Testamiento bíblico trazen outros relatos de apariçones de Jasus, cumo acuntece na cumberson de Saulo i tamien na bison de João quando l apóstolo ye arrebatado als cielos durante sue prison an
Patmos
i recibe a misson de screbir l
Apocalipse
Supostas relíquias de Jasus
eiditar
eiditar código-fuonte
Fexeiro:Shroud positibe negatibe cumpare.jpg
Detalhes de l
Sudário
: La squierda l retrato rial, la dreita un negatibo an preto i branco.
Ber artigos percipales:
Prepúcio Sagrado
Santo Graal
Santo Sudário
Segundo la tradiçon católica i ourtodoxa, que nun fui aceita puls
protestantes
, eisisten muitas
relíquias
atribuídas la Jasus. Ye probable que muitas (se nun todas) dessas relíquias séian falsificaçones mediebales
81
82
83
Na cuntemporaneidade, la mais coincida, studada i çcutida
84
relíquia de Jasus ye l
Sudário
(σινδών,
sindón
, que quier dezir "panho" an
griego
) , atualmente armazenados an
Turin
i de posse pessonal de l
Papa
. Segundo la tradiçon, ye l panho an que staba ambolto l cuorpo de Jasus ne l túmulo. L tecido ye de
lino
i mede 442 x 113cn. Apersenta ua dupla eimaige (frente i berso) dun home cun barba, bigote i pelos cumpridos, ostentando las marcas ne l cuorpo correspondente a la çcriçon de la peixon: marcas de flagelaçon, la corroa de spinhos, manos i pies perfurados por crabos i la ferida por lhança al lhado. L quadro nun ye ua pintura, mas l resultado dun gradual amarelecimiento de la fibra téxtil - cumo se fusse un negatibo dun
filme fotográfico
nota 31
. Na parte mais perfunda de las feridas hai bruxedos de sangre tipo
AB
Las outras relíquias atribuídas la Jasus son ls supostos restos de l cuorpo de Jasus (ancluindo bários traços de
sangre
, ua
costielha
i ls restos de la circuncison de Jasus - l
Santo prepúcio
) i ls oubjetos cun ls quales el antrou an cuntato, cumo las
lascas de la cruç
(ua de las quales, probablemente oureginal ancontra-se ne l
Oubelisco de l Baticano
), la corona cun spinhos, la lhança que l perfurou, l títalo que fui pregado a la cruç
nota 29
i copa que el tenerie ousado na redadeira cena (l
Santo Graal
).
Jasus na fiçon i na arte
eiditar
eiditar código-fuonte
Na arte
eiditar
eiditar código-fuonte
Cristo Pantocrator, mosaico. Catedral de
Cefalù
Nun purmeiro momiento, la
arte de l cristandade
eibitou repersentar Jasus an forma houmana, preferindo ambocar sue figura atrabeç de simblos, tales cumo l
monograma
formado pulas lhetras griegas
, einiciales de l nome griego Χριστός (
Cristo
), la ounion las bezes de
, purmeira i redadeira lhetras, respetibamente, de l alfabeto griego, para andicar que Cristo ye l percípio i l fin; l simblo de l peixe an griego (ΙΧΘΥΣ, «ikhtus»,
acróstico
de
Ἰησοῦς Χριστός, Θεοῦ Υἱός, Σωτήρ
Iesous Khristos Theos uios Soter
; "Jasus Cristo Filho de Dius Salbador"). El tamien yá fui repersentado cumo un
cordeiro
l Cordeiro de Dius
; i tamien an simblos antropomórficos, cumo l
Buono Pastor
Mais tarde aparecírun repersentaçones de Cristo, purmeiro repersentado cumo un moço, i a partir de l
seclo IV
fui repersentado quaije sclusibamente cun barba. Na
arte bizantina
se tornou habitual ua série de repersentaçones de Jasus. Alguas de las quales cula eimaige de l Pantocrator, que tubírun un grande sucesso na
Ouropa
mediebal
Na lhiteratura
eiditar
eiditar código-fuonte
Zde finales de l seclo XIX, einúmeros outores de obras lhiterários ténen dado sue anterpretaçon pessonal de la bida de Jasus. Antre las obras mais çtacadas que tratórun de l tema podemos citar:
Mikhail Vulgakob
L Mestre i Margarida
(scrito antre 1928 i 1940, publicado an 1967).
Robert Grabes
Rei Jasus
(1947).
Níkos Kazantzákis
Cristo Curceficado
(1948) i
La Redadeira Tentaçon de Cristo
(1951), ne l qual se basearie
Martin Scorsese
para filmar l filme homónimo.
Fulton Oursler
La Maior Stória Jamales Cuntada
(1949). Ne l qual se baseou l filme de
George Stebenes
José Saramago
L Eibangelho segundo Jasus Cristo
(1991).
Norman Carta eiletrónicaer
L Eibangelho segundo l Filho
(1997).
Fernando Sáncheç Dragó
Carta de Jasus al Papa
(2001).
L mistério de la bida de Jasus tamien ye tema de alguas obras de la lhiteratura comercial, a las bezes an géneros cumo la fiçon ó l remanse de mistério.
Mirza Ghulan Ahmad
Jasus na Índia
1899
João José Beníteç
Ouperaçon Cabalho de Tróia
(1984-2006; saga de bários belumes).
Dan Brown
L Código de la Binci
(2003)
Ne l cinema
eiditar
eiditar código-fuonte
La bida de Jasus d'acuordo cun ls relatos de l Nuobo Testamiento i normalmente sob un punto de bista crestiano, ten sido frequente. De fato, Jasus de Nazaré ye un de ls personaiges mais anterpretados ne l
cinema
. L purmeiro filme subre la bida de Jasus fui
La bie eit la passion de Jésus-Christ
de Georges Hatot y Lhouis Lhumière
85
. Ne l cinema mudo, l filme que mais se çtacou fui
L Rei de l Reis
' ' (
1927
) de
Cecil B. DeMille
L tema fui abordado an dibersas ocasiones, i de dibersos puntos de bista: Zde la grandiosa porduçon de Hollwod
L Rei de l Reis
' ' (
Nicholas Ray
1961
) até las bisones mais austeras de cineastas cumo
Pier Paolo Pasolini
Eil bangelo secondo Matteo
1964
). Tamien dórun sue anterpretaçon pessonal a la figura de Jasus outores cumo
Buñuel
Nazarín
, 1958), y
Dreyer
Ourdet
, 1954).
Alguns de ls filmes mais recentes subre la bida de Jasus nun stan isentos de polémicas. Ye l causo de
La Redadeira Tentaçon de Cristo
(1988), de
Martin Scorsese
, baseado ne l remanse homónimo de
Nikos Kazantzakis
, mui criticado por sue anterpretaçon pouco ourtodoxa de Jasus. L filme de
Mel Gibson
La Peixon de Cristo
' ' (2004) recebiu la aprobaçon de bários setores de l Cristandade, mas fui cunsidrado anti-semita por alguns nembros de la quemunidade judaica
86
87
La personaige Jasus ten sido tratado ne l cinema de bários ángulos
nota 32
. Nun faltan, por eisemplo, anterpretaçones satíricas de la figura de l criador de l
cristandade
, cumo
La Bida de Brian
' ' (
Terry Jones
, 1979). Musicales, cumo l célebre
Jasus Cristo Superstar
' ' (Norman Jewison, 1973), i tamien filmes de animaçon, cumo
The Miracle Maker
(Derek W. Hayes y Stanislab Sokolob, 2000).
Ne l triato
eiditar
eiditar código-fuonte
La bida de Jasus tamien ten sido lhebada als palcos de la
Broadway
i la outras partes de l mundo atrabeç de l musicales. Antre las repersentaçones lhíricas de la bida i de la obra de Jasus puode-se çtacar l popular musical
Jasus Cristo Superstar
' ', ua ópera de rock cun músicas de
Andrew Lloyd Webber
i arranjos de
Tin Rice
, repersentada pula purmeira beç an
1970
, i que mais tarde benerie la se spalhar pul resto de l planeta
88
. Tamien se çtaca la peça
Godspell
, cun música de
Stephen Schartç
i arranjos de John-Michael Tebelak, que fui ancenada pula purmeira beç tamien an
1970
89
Notas
eiditar
eiditar código-fuonte
L nome Jasus ye la berson pertuesa de la forma
griega
Ίησους,
trasliterado
Iēsous
que por sue beç ye la traduçon de l nome heibraico
Yeshua
, que por ser filho de
Marie
i de
José
, l
carpinteiro
, an
Belén
, ye reconhecido oufecialmente na
genealogie
de la Casa Rial de
Dabid
cumo
Yeshua
ben Yoseph
, ó seia, "Jasus, filho de José".
Jasus tamien ye coincido cumo
Jasus de Nazaré'
Jasus Nazareno
Jasus de la Galiléia
, ls crestianos l chaman de
Jasus Cristo
i ls muçulmanos l conhecen por
Isa
Hai muitas cuntrobérsias subre la dataçon de l papiro
7Q5
ancontrado an
Qumran
, que remontarie la
50 d.C.
: Segundo alguns studiosos, el cuntén
6:52-53
, mas la necidade de justeficar las muitas ancoeréncias cul testo tradicional straído de ls outros papiros le tirou l títalo que, se cunfirmado, eirie se aprossimar de la suposta data de cumposiçon de l
Eibangelho segundo Marcos
La dataçon de l purmeiro seclo fui ye perpuosta pula maiorie de ls studiosos crestianos. Veija, por eisemplo, la dataçon de la
Tradution Oecuménique de la Bible
(1975-1976): Mateus tenerie sido scrito por buolta de 80-90 d.C. (p. 2175), Marcos por buolta de 65-70 (p. 2261), Lhucas antre 80-90 (p. 2317) i João datarie de l fin de l seclo I (p. 2414).
Modelo:Citaçon
Modelo:Citaçon
Beija tamien l artigo
Gnosticismo
Ne ls relatos de
Toledot Yeshu
, eilemientos de l
Eibangelhos
subre Jasus son cunflitados cun çcriçones de l andebíduos chamados pul nome de “
Yeshu
” ne l
Talmud
. Tales narratibas splican la zeignaçon
Yeshu
cumo un
acrónimo
de la frase heibraica
ימח שמו וזכרו
Yemach Shemó Bezichró
- Seia apagado sou nome i sue mimória.
A la época, la
Palestina
staba sob dominaçon de l
Ampério Romano
Beija tamien l artigo
Jasus Cristo
L Jasus teológico puode ser antendido cumo la figura de Jasus segundo la
Fé
Modelo:Citaçon
Modelo:Citaçon
Ó seia, que el tenerie sido rialmente ambiada por Dius
La Trindade cria un porblema para Maomé: l
politeísmo
contra l qual el tanto lhutou. Aceitar que un Dius puode ser un i trés al mesmo tiempo ye un porblema zde l ampeço (la sola doutrina de la trindade que Maomé conheciu fui la de l
coliridianos
). Inda assi, las sues posiçones son parecidas cula de l própio
Cuncílio de Lhatron
, que bisa corregir la fé de que Jasus ye l Filho de Dius nun sentido houmano. Anton, hai quien beija semelhanças, mas inda assi la hai defrenças.
Eilhes stan ancrédulos dízen que Dius ye l terceiro dua tríade. Nun hai mais dibindade, solo un solo Dius. ... L Messias, filho de Marie, nun ye nada mais de l que un mensageiro
. (Sura
Al-Ma'ida
, ayat 77 a a 79)
Un personaige chamado
Yeishu
Jeshu
ó an
heibraico
יש"ו
) ye mencionado ne ls antigos testos rabínicos, ancluindo l
Talmud babilónico
, eilaborado ne l ampeço de l
seclo VII
, i de la lhiteratura
Midrash
, eilaborada antre ls
seclos III
BIII
. L nome ye semelhante mas nun idéntico a la
Yeshua
, que ye cunsidrado por muitos outores cul nome oureginal de Jasus an
aramaico
. Para alhá desso, an bários manuscritos de l Talmud babilónico aparece cul apelido "ha-Notztri", que puode seneficar "l Nazareno." Por este motibo, i por ciertas semelhanças antre la stória de Jasus cuntada puls crestianos i ls Eibangelhos de Yeishu citado ne l Talmud, alguns outores ténen eidantificado ls dous personaiges. Inda assi, eisisten dibergéncias subre este punto. Ne ls testos rabínicos, Yeishu ye caratelizado por un punto de bista negatibo: el aparece cumo un almanecha que ancentiba ls judius a a apostatar de la sue religion.
Lhebando an cunta que l cristandade stá mui lhoinge de tener ua ounidade de fés i dogmas, para falar de Jasus ne l Cristandade, teríamos de çcrebir ls bários antendimientos de la pessona de Jasus puls defrentes galhos de l cristandade, tamien chamados de
chamaçones crestianas
. Ambora todas estas eideias séian purfeitamente aceitables cumo pressupostos de fé, spor a todas eilhas an pie de eigualdade lhebarie a un cierto relatibismo que nun lhebarie an cunta que alguas fés son manjoritárias i outras particulares, que alguas fúrun abandonadas depuis de mui studo i reflexon i outras fúrun cunsidradas
heiresies
zde l ampeço.
La ressurreiçon de Jasus de Nazaré ye un de ls solos fato que çtingue l cristandade de las outras
religiones
griegas. Se, para essas redadeiras, l tiempo ye ua anteligéncia circular i repetitiba, que se sucede por meio de ls eiternos retornos, l cristandade assume zde l ampeço, un cunceito lhinear de tiempo an que la ressurreiçon ye un marco stórico solo subre la stória passada i fetura. Beija tamien l lhibro de Heinry Puech,
El tiempo en el cristandade
An cuntreste cun ls cunceitos científicos que cunsidírun l home cumo l pinaclo de la
eiboluçon
natural, teologie crestiana acradita que l home ye spiritualmente
caído
La natureza de Dius (
ancriada
) i de la natureza de l home (criatura) stan apartadas pul abismo
ontológico
de la criaçon
s nihilo
La necidade de l pecado ye natual a la natureza decaída de l ser houmano
Antendida subretodo ne l sentido ontológico (deixar de ser).
Beija ls artigos
Dius ne l cristandade
Unitarianismo
Beija l artigo
Ounion heipostática
San bastante singulares, cumo por eisemplo, las fés subre Jasus Cristo de la
Eigreija de la Unificaçon
, que afirma que Jasus nun ye Dius, mas simplesmente un home "Refletindo Dius", nacido dua relaçon adúltera antre Marie i Zacaries, i que falhou an sue misson de salbaçon: para eilhes, la crucificaçon de Jasus testemunha l fracasso de l cristandade.
Cumprindo assi la profecie de Zacaries que diç: "
Alegra-te muito, ó filha de Sion; sulta, ó filha de Jarusalen: eis ende te ben l tou Rei, justo i salbador, houmilde, montado an jumiento, nun jumentico, cria de jumenta.
9:9
L relato de João traç bariantes seneficatibas: Nun se cita l Getsémani cumo l lhugar de la prison, i si un horto de l outro lhado de l rieiro de Cedron. La detençon de Jasus ye feita por ua corte romana i Jasus nun ye denunciado por Judas, el mesmo se antrega
An
aramaico
Gólgota quier dezir "
Lhugar de las cabeiras
".
Esta serie la anscriçon que
Pilatos
tenerie mandando pregar a la cruç de cristo. Eilha fui scrita an trés lhénguas: an griego (
ιησους ο ναζωραιος ο βασιλευς των ιουδαιων
), an lhatin (
IESBS·NAZARENBS·REX·IBDÆORBM
) i an heibraico: (
ישוע הנצרי ומלך היהודים
) i la sue traduçon serie:
Jasus de Nazaré, Rei de l Judius
João nun menciona Simon Cireneu i afirma que Jasus fui curceficado antre dues pessonas mas nó diç se son lhadrones.
Alguns ténen falado de l Sudário cumo ua foto
Polaroid
de la ressurreiçon.
Beija tamien l aneixo
Lista de atores que anterpretórun Jasus Cristo ne l cinema i na telebison
Refréncias
eiditar
eiditar código-fuonte
Ratzinger, Joseph
(2007).
Jasus de Nazaré
(an pertués) 1º Eidiçon eid. [S.l.]: Planeta de l Brasil. 312
páiginas.
ISBN 978-85-7665-278-6
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«La bison Islamica subre Jasus»
Sociadade beneficente Muçulmana de l Riu de Janeiro
(an pertués)
. Cunsultado an
14 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Carlos Brazil.
.com.br/html/materie/materie_fjij.html «Jasus ye profeta para muçulmanos»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Ounibersia Brasil
(an pertués)
. Cunsultado an
14 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
John T. Pawlikowski.
«Bistas Modernas Judaicas de Jasus»
Relacionamientos Judaicos-Crestianos
(an pertués)
. Cunsultado an
14 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Sergio Feldman.
.com.br/Maio%202004/Artigos%20e%20reportaiges/judaismo_i_cristandade_reflexoes_storicas.htn «Judaísmo i cristandade: reflexones stóricas»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Bison Judaica
(an pertués)
. Cunsultado an
14 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Tradution Oecuménique de la Bible
, pp. 2919-2920.
Alfred Lhoisy (1964).
Le ouregini del Crestianesimo
(an eitaliano). [S.l.: s.n.]
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
. Ambrose Domini tamien assume ua data antre 70 d.C i meados de l segundo seclo.
Lhuigi Moraldi (1984).
Apocrifi del Nuobo Testamiento
(an eitaliano). [S.l.]: Piemme
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Lhuigi Moraldi (1991).
I Vangeli Gnostici
(an eitaliano). [S.l.]: Adelphi
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Geno Pampaloni,
La fatica della storia
Antre estes Emil Schurer (
The Story of the Jewish People in the Age of Jasus Christ (175 B.C.- La.D. 135)
, 4 boll., Eidimburgo, T. & T. Clark, 1973-87) i Heinry Chadwick (
The Early Church
, Lhondra, Penguin, 1993²
Ezequias Soares (
8 de nobembre
de 2007).
«La queston subre l nome de Jasus»
CACP
(an pertués)
. Cunsultado an
16 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Definiçon de Messias»
StremeHost
(an pertués)
. Cunsultado an
16 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Pedro Mendes.
«Seneficado i etimologie de l termo Cristo»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Público.t
(an pertués)
. Cunsultado an
16 de outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Análeze de l simblos relegiosos»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Cumprender - Rebista Crestiana de Reflexon
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Beija
1:26-38
Beija
6:15
18:36
19:16-17
26:18
20:16
5:35
13:57
4:19
7:40
8:4
10:21
26:71
16:6
2:22
22:8
Beija
20:28
1:1-4
1:1
19:13
Beija
1:45
Beija
1:23
Alguas refréncias son:
1:29
3:19
10:11
6:35
10:7
14:6
18:37
Borg, Marcus J. i N. T. Wright,
The Meaning of Jasus: Two bisions
. New York: HarperCollines. 2007.
Robert I. Van Borst,
Jasus Outside the New Testament: An Antrodution to the Ancient Eibidence
Grand Rapids, MI: Eerdmanes, 2000, p. 16.
Walter P. Weaber,
The Storical Jasus in the Twentieth Century, 1900-1950
, Cuntinun Anternational, 1999, page 71.
Albert Schweitzer (2005).
La Busca de ls Jasus stórico
. Un studo crítico de se progesso (an pertués). San Paulo: Eiditora Crestiana Nuobo Seclo. 485
páiginas.
ISBN 85-86671-30-4
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Cross, F. L., ed.
The Oxford Ditionary of the Christian Church
. New York: Oxford University Press. 2005 - article "Storical Jasus, Quest of the"
Karl Veitschegger.
«Jasus nas outras religiones»
(an alman)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Sura
Al-i-Eimran
, ayat 41, Sura
Al-Ma'ida
, ayat 19 i Sura
Maryan (sura)
, ayat 22 i seguintes.
.com.br/Christanismo/jasus%20christo/jcbm25.htn «Jasus anuncia la benida de Maomé»
Cunsulte valor
url=
ajuda
. Cunsultado an
30 de dezembre
de 2008
Sura
Al-i-Eimran
, ayat 48 i sura
An-Nisa
, ayat 156.
Sura
An-Nisa
, ayat 157 i sura
Aç-Zukhruf
, ayat 61
Bermet, John.
L Alcoran
, páiginas 48, 49, 135, 146, 147.
Sa'adiah ben Yosef Gaon (933).
Bok of the Articles of Faith and Dotrines of Dogma
. [S.l.: s.n.]
.com/en/article/120,350/Why-don-t-Jews-beliebe-that-Jasus-was-the-messiah.html «Why de l not Jews beliebe that Jasus was the messiah?»
Cunsulte valor
url=
ajuda
AskMoses .com
(an anglés)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Rabino Shraga Simmones.
«Por que ls judius nun acraditan an Jasus?»
Beit Chabad de l Brasil
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Quien son ls "judius"-messiánicos?»
Ounion Sefardita Spano-Pertuesa de Beneficéncia
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Jonathan Waxman.
«Messianic Jews Are Not Jews»
United Synagogue of Cunserbatibe Judaisn
(an anglés)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Reforn's Position On...What is unacetable pratice?»
(an anglés)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Ber
1:14
Bladimir Lhossky.
Teología mística de la eiglesie de ouriente
(an spanhol). [S.l.: s.n.]
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
.com/testos/credos/credoniceno.htn «L Credo Niceno»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Monergismo
(an pertués)
. Cunsultado an
28 de Janeiro
de 2009
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Credo de la Calcedónia»
Cobenant Protestant Reformed Church
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
"Guía Para el Studio de las Scrituras: Salbación | El Lhibro de Mormón". La Eiglesie de Jesucristo de los Santos de los Redadeiros Días. Salt Lhake City 1992; pág. 184
Terceiro lhibro de Nefi, capítulos 11 a a 28 de l
Lhibro de Mormón
. La Eiglesie de Jesucristo de los Santos de los Redadeiros Días. Salt Lhake City 1992; págs 518-559.
«Quien ye Jasus Cristo?»
Torre de Vigie
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Jasus Cristo: Dius ó home?»
Torre de Bigie
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Recordaçon de ls dies finales de Jasus na Tierra»
Torre de Bigie
(an pertués)
. Cunsultado an
18 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Angelico, Poppi (1992).
Campanassi quadriforme dei quattro bangeli
(an eitaliano). [S.l.]: EMP. 576
páiginas.
ISBN 978-88-250-1781-6
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Para analisar las defrenças antre las genealogies de Marcos i Mateus, beija Darrell L. Bock,
Lhucas
. Grand Rapids: Baker, 1994. páiginas 918-923.
2:46-47
An Mateus:
3:13-17
, an Marcos:
1:9-13
i an Lhucas
3:20-23
4:1–2
1:12
1:12
Las citaçones son:
6:13
6:16
8:3
4:1–11
1:12–13
4:1–113
Cumpéndio de l Catecismo de la Eigreija Católica
(CCIC), n. 85
10:45
4:43
20:31
11:1–44
9:25
7:15
John P. Meier (1992).
Un Judiu Marginal
. Repensando Jasus Stórico (an pertués) 3º eid. [S.l.]: Eimago. 483
páiginas.
ISBN 85-312-0283-3
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
"The Thompson Chain-Refrence Study Bible NIB," 1999, B.B. Kirkbride Bible Co.
Willian Adler & Paul Tuffin, "The Chronography of George Synkellos: La Byzantine Chronicle of Ounibersal Story fron the Creation," Oxford University Press (2002), p. 466
Catecismo de la Eigreija Católica
, n. 1427 i n. 545
6:9-13
5:3-12
7:12
«L solo mandamiento»
. paroquias.org
. Cunsultado an
16 de Maio
de 2009
«La bida an Cristo: prescriçones i mandamientos»
. paroquias.org
. Cunsultado an
16 de Maio
de 2009
17:1-9
.com/anoeclesiastico/trasfigura0608.htn Trasfiguraçon de Jasus ne l Monte Tabor - por Páigina Ouriente
[lhigaçon einatiba]
21:1-11
11:1-11
19:28-40
12:12-19
26:26-29
14:22-25
22:19-20
. Pa ls crestianos, tal géstio dou ourige a la tradiçon de la eucaristia
26:14-16
11:10-11
22:3-6
26:47-56
14:43-52
22:47-53
18:2-12
27:26-31
15:15-20
27:32-44
15:21-32
23:26-43
19:16-24
(Mateus 28:12-15)
Paulo de la Silba Nieto Sobrino.
«Falsificaçones»
Portal de l Sprito
(an pertués)
. Cunsultado an
24 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Paul-Eric Blanrue.
.com.br/storiabiba/reportaiges/l_milagre_de la_multiplicacao_de_reliquias_5.html «L milagre de la multiplicaçon de relíquias»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Stória Biba
(an pertués)
. Cunsultado an
24 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
.com/religiao/la-falsificacao-de l-sudario-de-turin/ «La falsificaçon de l Sudário de Turin»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Ceticismo, Ciéncia i Tecnologie
(an pertués)
. Cunsultado an
24 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
De acordo cun muitos, l Sudário ye probablemente l mais studado de l mundo. Ber, por eisemplo,
"Sudário de Turin'
, de la
Anciclopédia de la CICAP
Modelo:Eimdb
Paoula Abou-Jaquode.
.com.br/fuolha/eilustrada/ult90u41733.shtml «Berson de Mel Gibson para "Peixon de Cristo" rebolta relegiosos»
Cunsulte valor
url=
ajuda
Fuolha online
(an pertués)
. Cunsultado an
24 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Angela Pumienta.
«Polémico filme de Mel Gibson subre Cristo stréia ne ls Stados Ounidos»
BBC Brasil
(an pertués)
. Cunsultado an
24 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
«Jasus Cristo Superstar - Campanapse»
Cunsulte valor
url=
ajuda
(an pertués)
. Cunsultado an
19 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
.com.br/shoppingmusic/julho99/foradeserie.htn «Godspell»
Cunsulte valor
url=
ajuda
(an pertués)
. Cunsultado an
19 de Outubre
de 2008
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida (
link
Sacado an "
Catadories
SienRebison
Páiginas que outelizan lhigaçones mágicas ISBN
!Páiginas cun erros CS1: datas
!Páiginas cun erros URL
Jasus
Cristologie
Judius de Eisrael
Personaiges de l Nuobo Testamiento
Lhíderes relegiosos
Pessonas eisecutadas por crucificaçon
Profetas de l Eislan
Páiginas cun lhigaçones scachadas pa fexeiros
Catadories scundidas:
!CS1 mantenéncia: Lhéngua nó recoincida
!Artigos cun lhigaçones einatibas
Jasus
Nuobo cacho
US