Papers by Jens De Vleminck
PhD Summary: 'De schaduw van Kaïn: Freuds klinische antropologie van de agressiviteit
Over het tuinhek: objectum-seksualiteit
Laplanches astronomie van het onbewuste
Tijdschrift voor Psychoanalyse, Sep 1, 2016
Reeds bij leven was Jean Laplanche een van de Franse grootmeesters van de psychoanalyse. Lange ti... more Reeds bij leven was Jean Laplanche een van de Franse grootmeesters van de psychoanalyse. Lange tijd bleef hij echter ongewild in de schaduw van zijn leermeester Jacques Lacan. Desalniettemin verschenen Laplanches eerste, belangrijke publicaties nog voor die van Lacan in Engelse vertaling. Naast Vie et mort en psychanalyse (1970), dat in 1976 op de markt kwam, verwierf Laplanche reeds in 1973 in het Engelse taalgebied een eerste bekendheid met het nog steeds invloedrijke Vocabulaire de la psychanalyse (1967). Dit laatste wapenfeit bewerkstelligde dat men Laplanche veelal kende als ‹Laplanche en Pontalis›. Lacan, die pas later (eind jaren zeventig), maar met rasse schreden, aan een Engelstalige vertaalslag begon (te beginnen met Seminaire XI en een selectie van teksten uit de Ecrits), zou Laplanche al snel ook buiten het Franse taalgebied overvleugelen. Laplanches andere teksten raakten slechts traag en met mondjesmaat vertaald. Zijn werk bleef onder de radar en — in tegenstelling tot die van Lacan — bleef diens faam lange tijd beperkt. Beiden moeten echter het freudiaanse voorrecht van een Standard Edition vooralsnog ontberen. Net als bij Lacan is er bij Laplanche sprake van een zeer divers aantal vertalers. Deze grote diversiteit op eenzelfde leest schoeien en Laplanches werk voor een Angelsaksisch publiek verder ontsluiten, is een bekommernis die uitgeverij The unconscious in translation alvast ter harte wil nemen.
Tijdschrift voor Psychoanalyse, Sep 1, 2016
Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgev... more Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding) maar voor reproductie in welke vorm dan ook moet toestemming aan de uitgever worden gevraagd. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikelen 16h t/m 16m Auteurswet 1912 jo. Besluit van 27 november 2002, Stb 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofddorp (postbus 3060, 2130 KB, www.reprorecht.nl) of contact op te nemen met de uitgever voor het treffen van een rechtstreekse regeling in de zin van art. 16l, vijfde lid, Auteurswet 1912. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16, Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie-en Reproductierechten, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.cedar.nl/pro). No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.
Man, 50 years after the end of man: Michel Foucault and the future of a post-humanist philosophical anthropology
Tijdschrift voor Psychoanalyse, 2016
Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgev... more Bedankt voor het downloaden van dit artikel. De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding) maar voor reproductie in welke vorm dan ook moet toestemming aan de uitgever worden gevraagd. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikelen 16h t/m 16m Auteurswet 1912 jo. Besluit van 27 november 2002, Stb 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofddorp (postbus 3060, 2130 KB, www.reprorecht.nl) of contact op te nemen met de uitgever voor het treffen van een rechtstreekse regeling in de zin van art. 16l, vijfde lid, Auteurswet 1912. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16, Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie-en Reproductierechten, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.cedar.nl/pro). No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.
Pelckmans eBooks, 2013
Few of usfancy beingpathological, so 'most of us' try to make ourselues normal, which in turn aff... more Few of usfancy beingpathological, so 'most of us' try to make ourselues normal, which in turn affects what is normal (Hacking tggo, P' 2)' r Inleiding T\ e wijsgerige betekenis van Freuds werk ligt niet zozeer in de feitelijke inzich- L) r"ndie hij verdediS (onder meer over het onbewuste, de verdringing en de seksualiteit), maar in de gehanteerde methode en het perspectief vanwaaruit hij het menselijk bestaan begrijpt. Dit perspectief is in wezen pathoanalytisch: de psychopathologie leert ons wat het betekent mens te zijn. De freudiaanse psychoanalyse is in deze zin een klinische antropologie. Hoe interessant deze freudiaanse wijsgerige antropologie ook moge ziin, ze is niet zonder problemen. Deze zijn ons inziens tweeërlei. Op de eerste plaats zijn er moeilijkheden die samenhangen met de manier waarop Freud zijn pathoanalyse van het bestaan articuleert. Hier gaat het ten gronde om interne coherentie en consistentie. Daarnaast zijn er kwesties die op het freudiaanse project zelfbetrekking hebben. Het gaat hier om vragen die het bestaansrecht en de mogelijkheid zelf van de pathoanalyse betreffen' In wat volgt, bespreken we kort enkele thema's uit elk van beide categorieën in hun onderlinge samenhang. Zo kunnen we de freudiaanse pathoanalyse ook confronteren met inzichten uit de hedendaagse wijsbegeerte. Deze bespreking en deze confrontatie laten ons toe om de grenzen van de freudiaanse pathoanalyse kritisch nader te bepalen en om enkele perspectieven aan te reiken voor verder onderzoek. X4* FREUD ALS FILOSOOF z Verdere uitwerkingvan de freudiaanse pathoanalyse Freud stelt dat de verschillende psychoanalyische syndromen ons informere: over de krachtlijnen die het menselijkbestaan bepalen. Drie psychopathologische s)mdromen spelen in dit verband een centrale rol: de hysterie, de dwangneurose en de paranoia. De studie van deze slmdromen is volgens Freud als het ware hel laboratorium van de wijsgerige antropologie. De problematieken die hun genes€ en syrnptomatologie bepalen, karakteriseren tegelijkertijd het menselijk bestaar als zodanig. Maar Freud verwijst ook naar andere psychopathologische sll rdromer voor het begrijpen van het menselijkbestaan. Zo spelen de traumatische neurose en de melancholie een cruciale rol in Aan gene ziide uan het lustprincipe (Freud 192og). Freud geeft geen sluitend antwoord op devraaghoe dezeverschillende slmdromer zich onderling tot elkaar verhouden. Al evenmin maakt hij duideliikwaalom hi" zoveel nadruk legt op deze -en niet op anderepathologieën. Van een pathoaÍra- lytisch geïnspireerde wUsgerige antropologie zouden we nochtans kunnen rerwachten dat zij plausibel kan maken waarom sommige pathologieën een cen- trale rol spelen in de studie van de mens en andere nietof in mindere mate. Alleen zo kan zij vermijden om de menselijke conditie te denken als een reek' problematieken die zonder meer naast elkaar staan, zonder dat ooit duidelijkrt-or& hoe ze onderling samenhangen, of hoe ze kunnen of moeten worden samenge- dacht. De pathoanalyse dreigt zo een empiristisch karakter te krijgen dat vantd: wijsgerig oogpunt enkel onbewedigend kan zijn. De verbinding van de hysterie, de dwangneurose en paranoia met drie grote cuI- turele verwezenlijkingende kunst (in het bijzonder de literatuur), de religie en de filosofie -lijkt hier het begin van een oplossing te kunnen brengen."o Deze drie verwezenlijkingen zijn immers tegelijk de drie basisfiguren van het hegeliaanse 'absolute weten' (Hegel rBoZ). Dit is uiteraard op zichzelf geen afdoend argumenÏ om hen in een pathoanal),tische context een geprivilegieerde rol toe te kennen" maar het doet vermoeden dat er wel degelijk'goede' wijsgerige redenen kunnen worden gevonden waarom sommige pathologieën'antropologisch interessanter zijn dan andere. Wanneer de mens een 'tussen-wezen' is wiens bestaan als het \r'are '," Freud bespreekt de dialectische relatie tussen de neurosen en de 'culturele formaties' als r-oigr: 'De neurosen vertonen enerzijds opvallende en diepgaande overeenkomsten met de grote sociale voortbrengselen van kunst, religie en filosofie, anderzijds lijken ze de vertekende lteergave daarvan. Men zou zich aan de uitspraak kunnen wagen dat een hysterie de karikatuur Ís van een kunstschepping, een dwangneurose de karikatuur van een religie en een paranoïsche waan de karikatuur van een filosofisch systeem' (Freud rgrz-rga, p. 8+-85).
Evidence-based psychoanalysis – trajecten van innerlijke verandering
Tijdschrift voor Psychoanalyse, Apr 2, 2015
A dangerous method
Tijdschrift voor Psychoanalyse, Mar 17, 2015
Recht en geweld
Polis eBooks, 2017
Review: F. Jacobs, Een filosofie van emoties en verlangens (Amsterdam: Niewezijds, 2008)
Review: H.P.J. Stroeken, Psychoanalytisch woordenboek: Begrippen. Termen. Personen. Literatuur. Derde, herziene en vermeerderde editie. (Amsterdam: Boom, 2008)
Review: S.J. Costello, Hermeneutics and the Psychoanalysis of Religion (Oxford/Bern: Peter Lang, 2010)
Tijdschrift Voor Filosofie, Jun 1, 2012
La pulsion de mort chez Freud: métapsychologie et clinique
The Death Instinct, Psychoanalysis’ Enigmatic Signifier? Rereading Laplanche, Rereading Freud (forthcoming)
Review: Bert Olivier, Philosophy and Psychoanalytic Theory (Bern: Peter Lang, 2009)
Review: C. Kerslake & R. Brassier (eds.), Origins and Ends of the Mind: Philosophical Essays on Psychoanalysis. Figures of the Unconscious 7 (Leuven: Leuven University Press, 2007)
Review: H. Carel, Life and Death in Freud and Heidegger (Amsterdam: Rodopi, 2006)