Lenin — Wikipèdia

Lenin — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Fotografia
de Lenin.
Vladimir Ilich Ulianov
(22 d'abriu de
1870
Simbirsk
- 21 de genier de
1924
Gorki
), dich
Lenin
, es un
revolucionari
e un òme d'Estat
rus
de la fin dau sègle XIX e dau començament dau sègle XX.
Eissit d'una familha
anoblida
progressista
, s'engatjèt dins lo movement revolucionari après l'execucion de son fraire,
condamnat a mòrt
per una temptativa d'
assassinat
dau tsar
Alexandre III
. Aderiguèt rapidament ai teorias de
Karl Marx
e comencèt d'organizar de movements obriers tre leis ans 1890. Aquò entraïnèt son arrestacion e sa desportacion en
Siberia
de
1897
1900
Après aqueu periòde, Lenin quitèt son país per s'exiliar en
Euròpa
ont assaièt d'organizar lo
Partit Obrier Sociau Democrata Rus
. En
1902
, expausèt ansin sa concepcion d'un partit centralizat, format d'un pichon nombre de revolucionaris professionaus, que deviá èsser l'avans-gàrdia dau
proletariat
. Pasmens, se turtèt a una viva oposicion au sen dau Partit qu'entraïnèt sa scission entre un corrent majoritari (bolchevic) e una tendància minoritària (menchevic).
Cap de la fraccion majoritària, Lenin aprofichèt l'afondrament de la monarquia russa per s'entornar dins son país en
1917
. A partir d'abriu, comencèt d'organizar la presa dau poder qu'aguèt luòc amb la Revolucion d'Octòbre. Aquò marquèt lo començament d'una guèrra civila saunosa entre lei Bolchevics (dichs lei Roges), leis autrei faccions revolucionàrias, leis armadas favorablas au restabliment dau regime tsarista e divèrsei movements independentistas. S'acabèt en
1921
1922
amb una victòria dei Roges que permetèt a Lenin d'enfortir lo regime novèu.
Après aqueu succès, Lenin adoptèt de mesuras per organizar l'
Union Sovietica
(oficialament fondada en
1922
) e per redreiçar l'economia (abandon dau «
comunisme de guèrra
» au profiech de la Novèla Politica Economica d'inspiracion pus
liberala
). Pasmens, aqueu periòde veguèt tanben la repression de l'
Oposicion Obriera
, corrent bolchevic opausat a la politica de Lenin que foguèt menaçat d'exclusion dau Partit, e de l'insureccion dei marins de
Kronstadt
Grèvament malaut a partir de la fin de
1921
, Lenin deguèt pauc a pauc abandonar la direccion deis afaires. Son influéncia politica demeniguèt fins a sa
mòrt
. Ansin, sei temptativas per escartar
Estalin
Trotski
ò per enraiar lo desvolopament de la burocracia mau capitèron totalament. Moriguèt lo 24 de genier de
1924
e venguèt lo centre d'un important culte de la personalitat. Per exemple, de
1924
1991
, la vila de Sant Petersborg portèt lo nom de Leningrad.
Biografia
modificar
modificar lo còdi
Origina e formacion
modificar
modificar lo còdi
Fotografia
de la familha Ulianov en
1879
Vladimir Ilich Ulianov nasquèt lo 22 d'abriu de
1870
Simbirsk
, vila de mai de
30 000
abitants situada lòng de
Vòlga
. Son paire, Ilia Nikolaievich Ulianov (
1831
1886
), èra inspector de l'ensenhament primari. Eissit d'una familha de sèrvs, conoguèt una ascension sociala importanta, marcada per un
anobliment
en
1876
. Sa maire, Maria Aleksandrovna Blank (
1835
1916
), èra filha d'un
mètge
. Lo pareu aguèt uech enfants
: Anna en
1864
, Olga en
1868
(mòrta avans
1871
),
Alexandre
en
1870
, Olga en
1871
, Nikolai en
1873
(mòrt durant sa premiera enfança), Dmitri en
1874
e Maria en
1878
La familha èra sensibla ais idèas
progressistas
e revolucionàrias dau periòde. En particular,
Alexandre
jonhèt lo grop
anarquista
Narodnaïa Volia
. Assaièt sensa succès d'
assassinar
lo tsar
Alexandre III
1881
1894
). Arrestat, foguèt
condamnat a mòrt
e executat lo 20 de mai de
1887
L'exili e la mesa en plaça dau partit bolchevic
modificar
modificar lo còdi
Engatjament en politica
modificar
modificar lo còdi
L'execucion d'Alexandre entraïnèt la radicalizacion de Vladimir que s'engatjèt a son torn amb lo movement revolucionari. Excluch de l'Universitat de Kazan en
1887
, acabèt seis estudis de drech a
Sant Petersborg
en
1891
. Dins aquela vila, ja fòrtament
industrializada
, participèt a l'instruccion dei ceucles obriers. Puei, en
1893
, comencèt d'escriure de tèxtes
politics
, principalament dirigits còntra lei sociaus democratas, còntra lei populistas e còntra d'organizacions revolucionàrias rivalas.
Son estile èra basat sus l'utilizacion de l'
ironia
e sus d'atacas violentas còntra seis adversaris, sovent presentats coma «
d'enemics
». Li donèt un certan prestigi que li permetèt d'establir de contactes amb de grops revolucionaris estrangiers. Ansin, en
1895
, poguèt viatjar en
Euròpa
onte rescontrèt
Karl Liebknecht
1871
1919
Berlin
Paul Lafargue
1842
1911
) a
París
. Puei, a la fin de l'annada, capitèt de reünir plusors movements revolucionaris au sen d'un ensems unic dich Union de lucha per la liberacion de la classa obriera.
Arrestacion e deportacion en Siberia
modificar
modificar lo còdi
Fotografia
de
Nadejda Krúpskaia
en
1895
. Esposa de Lenin, assegurèt tota sa vida un important trabalh de secretariat que permetèt a son marit de se concentrar sus seis activitats politicas.
Lo succès deis activitats politicas de Vladimir Ulianov atraiguèt l'atencion de la
polícia
que l'arrestèt lo 21 de decembre de
1895
. En febrier de
1897
, foguèt condamnat a tres ans de deportacion en
Siberia
dins un vilatge de la region de
Minusinsk
. Acompanhat per sa maire e per
Nadejda Krúpskaia
, sa collaboratritz que l'esposèt lo 22 de julhet de
1898
, Vladimir i demorèt fins au 10 de febrier de
1900
. I ganhèt son subrenom de «
Lenin
» que significa «
l'Òme de Lena
», un
fluvi
de Siberia Centrala.
Aqueu periòde de relegacion foguèt marcat per un important trabalh de reflexion sus lo
marxisme
e sus lo biais de conquerir lo poder. Lenin acabèt ansin la redaccion dau
Desvolopament dau capitalisme en Russia
e de
Pretzfach dei sociaus democratas rus
. I legitimèt leis aspiracions revolucionàrias dau
proletariat
, presentat coma la premiera fòrça demografica de
Russia
, e i analizèt la penetracion irreversibla dau
capitalisme
au sen de la societat russa
. Aquò li permetèt d'afiermar qu'una evolucion vèrs lo
socialisme
èra possibla en
Russia
L'exili e la formacion dau corrent bolchevic
modificar
modificar lo còdi
A la fin de son periòde de deportacion, Lenin foguèt pas autorizat de tornar s'installar dins una vila industriala. Lo 28 de julhet de
1900
, chausiguèt donc de quitar
Russia
. Largament decimat per la repression menada per la polícia dau tsar, lo movement revolucionari rus aviá assaiat de tornar fondar un parti, lo
Partit Obrier Sociau Democrata Rus
(POSDR), en
1898
mai la temptativa èra estada rapidament enraiada.
La reorganizacion comencèt amb
Gueorgui Plekhanov
e Lenin que fondèron lo jornau
Iskra
(«
Beluga
» en
occitan
). Menaçat per la polícia, la redaccion deguèt regularament desmainatjar. Pasmens, lo problema pus important foguèt intèrne car de divergéncias importantas apareguèron rapidament entre lei partisans d'un jornau centrat sus lo melhorament immediat de la condicion obriera e aquelei favorables a un organe teoric intellectuau. Lenin refusèt aqueu destriament e decidèt d'explicar lei questions de politica e d'organizacion a un public larg. Critiquèt tanben l'accion dirècta practicada per lei grops anarquistas.
En parallèl, lo POSDR foguèt tornar organizar a son II
nd
Congrès que se debanèt en julhet e aost de
1903
. Un cinquantenau de delegats i sostenguèron lei tèsis de
Plekhanov
e de Lenin. I defendiguèron la formacion d'un
partit
d'avans-gàrdia, disciplinat e professionalizat, que sa mission seriá d'organizar la Revolucion sensa esperar una revòuta espontanèa dau pòble. Aquelei prepausicions suscitèron una oposicion viva de part deis autrei tendàncias dau partit mai la partença dei delegats dau
Bund
e deis «
economistas
permetèt ai dos òmes d'obtenir la majoritat. Se formèron alora au sen dau POSDR dos corrents dichs bolchevic (majoritari) e menchevic (minoritari). Rapidament, aquò entraïnèt una rompedura entre
Plekhanov
, preocupat de restablir un minimom de consensus entre lei doas tendàncias, e Lenin. Excluch dau comitat de redaccion de l’
Iskra
, aqueu darrier fondèt
V period
en genier de
1905
La Revolucion de 1905 e la scission entre Bolchevics e Menchevics
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Revolucion Russa de 1905
Fotografia
de Lenin en
1916
En
1905
, l'
Empèri Rus
foguèt tocat per una tiera de trèbols populars que comencèron en genier quand lo tsar ordonèt de tirar sus una manifestacion d'obriers. En junh, la situacion s'agravèt amb la formacion de soviets d'obriers e la
mutinariá
de l'equipatge dau
cuirassat
Potemkine
. En octòbre,
Nicolau II
1891
1917
) foguèt finalament obligat de concedir una
constitucion
d'inspiracion
liberalisme
. En particular, lo tèxte preveguèt la creacion d'una assemblada elegida au sufragi universau e lo respèct de plusors
libertats
fondamentalas.
Au contrari dei menchevics, lei bolchevics aguèron un ròtle limitat e tardiu dins aqueleis eveniments. Lo pus important foguèt una temptativa d'insureccion deis obriers de
Moscòu
que foguèt durament reprimida (7-18 de decembre). Aquò entraïnèt de tensions importantas amb lei menchevics que prenguèron brèvament la majoritat entre lo congrès d'
Estocòlme
en abriu de
1906
e aqueu de
Londres
(mai de
1907
). Lo desacòrdi regardava l'estrategia d'adoptar per instaurar un regime revolucionari en Russia. Lei menchevics desvolopèron un corrent, dich «
liquidator
», qu'èra en favor d'una aliança amb la borgesiá liberala per reversar la
monarquia
De
1908
1912
, aquelei tensions suscitèron plusors cambiaments d'aliança au sen dau POSDR permetent de mantenir una unitat precària. Aqueu periòde veguèt tanben l'adopcion dau principi dau
centralisme democratic
que permetèt ai bolchevics de gardar lo partit sota son contraròtle. Puei, en
1912
, lo congrès de Praga decidèt l'exclusion dei «
liquidators
» entraïnant la scission definitiva entre menchevics e bolchevics.
La Revolucion Russa
modificar
modificar lo còdi
La Premiera Guèrra Mondiala
modificar
modificar lo còdi
Tre son començament, la
Premiera Guèrra Mondiala
1914
1918
) foguèt considerada per Lenin coma una occasion ideala per abatre lo regime tsarista e instaurar una societat comunista. En octòbre de
1914
, declarèt dins lo jornau
Lo Sociau Democrata
desirar una «
desfacha de l'armada governamentala
». De
1914
1917
, son activitat foguèt donc subretot destinat a crear lei condicions permetent de transformar una desfacha dau tsar en revolucion. Per aquò, participèt a la
conferéncia de Zimmerwald
que reclamèt una
patz
sensa annexions ni indemnitats de guèrra. Contunièt tanben d'estudiar lei possibilitats de menar una revolucion victoriosa en
Russia
L'imperialisme, estadi suprème dau capitalisme
, 1916).
La Revolucion de Febrier e lo retorn de Lenin
modificar
modificar lo còdi
Sagèu
sovietic
representant Lenin durant la Revolucion d'Octòbre.
A la fin de
1916
, la situacion de
Russia
èra catastrofica amb de pèrdas umanas importantas (aperaquí 1,7 milions d'òmes tuats), de desfachas militaras recurrentas e de problemas d'avitalhament grèus tant dins lei zònas de combat que dins lei regions alunchadas dau frònt. En març de
1917
, lei soudats, lei païsans e leis obriers de la capitala se revoutèron e formèron un soviet. Reversat, lo tsar deguèt laissar lo poder a un
Govèrn Provisòri
dirigit per lo prince Lvòv e lo socialista
Aleksandr Kerenski
Aqueu govèrn assaièt de perseguir la guèrra còntra leis Empèris Centraus e, simultanèament, de liberalizar
Russia
. Decapitats per la repression menada dempuei
1914
per la polícia tsarista, lei bolchevics esitèron sus l'
estrategia
d'adoptar avans de sostenir
Kerenski
. La liberacion dei prisoniers politics ajudèt aqueu raliament e permetèt lo retorn de Lenin. D'efiech, d'aqueu temps, aqueu darrier negocièt amb
Alemanha
la possibilitat de traversar lo territòri alemand per s'entornar en
Russia
. Pensant afeblir la defensa russa,
Berlin
acceptèt e Lenin arribèt a
Petrograd
(uei
Sant Petersborg
) lo 16 d'abriu de
1917
La montada en poissança dei Bolchevics
modificar
modificar lo còdi
Fotografia
dau soviet de Petrograd en
1917
A partir de son retorn, Lenin organizèt la presa dau poder per lei bolchevics. Per aquò, deviá convéncer lo partit e una partida significativa dau pòble, especialament leis obriers e lei soudats, de la legitimitat d'una revolucion destinada a reversar lo
Govèrn Privisòri
, a nacionalizar lei tèrras, a fusionar lei bancas e a donar lo contraròtle de la produccion e de la distribucion ai soviets. Pasmens, aqueu programa, largament explicat dins lei
Tèsis d'Abriu
, se turtava a l'ostilitat deis autrei partits e a d'analisis contràrias de part d'autrei bolchevics.
Premier, Lenin menèt donc una campanha fòrça activa per contornejar l'oposicion dei dos principaus caps bolchevics opausats a sa politica (
Grigory Zinoviev
Lev Kamenev
) e obtenir finalament l'assentiment de la majoritat dau partit. Amb son programa simple («
lo pan, la tèrra, la patz
»), obtenguèt pereu lo raliament de plusors grops independents, compres de menchevics coma
Trotski
Amb aquela fòrça novèla, lei bolchevics venguèron rapidament la premiera faccion russa. Pasmens, aquela montada en poissança comencèt amb una desfacha en julhet de
1917
quand lo pòble e la
garnison
de
Petrograd
se revoutèron après l'anóncia de la revirada de l'ofensiva ordonada per
Kerenski
. Prematurada, l'insureccion entraïnèt l'arrestacion de mai d'un cap bolchevic e Lenin deguèt s'enfugir en
Finlàndia
. Mai per lo Govèrn Provisòri, lo succès foguèt tanben limitat car deguèt rapidament faciar de menaças pus grèvas coma la temptativa de còp d'Estat dau
generau Kornilov
(27-31 d'aost). Òr, per aquò, deguèt obtenir lo sostèn dei milícias obrieras contraròtladas per lei bolchevics, çò que permetèt a aquelei darriers de restaurar son influéncia.
L'insureccion d'Octòbre
modificar
modificar lo còdi
En setembre de
1917
, Lenin, amb lo sostèn de
Trotski
e d'
Estalin
, obtenguèt lo sostèn dau partit per organizar una segonda insureccion còntra lo
Govèrn Provisòri
. En despiech, un còp de mai, de l'oposicion de
Zinoviev
Kamenev
, lei preparatius comencèron en octòbre. Lo sostèn dau soviet de
Petrograd
, largament contrarotlat per Trotsky, foguèt decisiu.
D'efiech, lo 3 de novembre, la garnison de la capitala se ralièt au comitat militar revolucionari, fondat per
Trotski
, au sen d'aqueu soviet. Tres jorns pus tard, aquò permetèt ai Gardas Roges, grops armats de bolchevics, d'ocupar divèrsei posicions estrategicas en
Petrograd
sensa rescontrar de resisténcia significativa
. Lo 7, Lenin podiá anonciar la destitucion dau govèrn de Kerensky e la convocacion dau soviet de Petrograd per formar un «
poder sovietic
».
Après aqueu succès, Lenin comencèt rapidament l'instauracion d'una societat socialista amb l'adopcion de plusors
decrets
sus la proprietat dei tèrras agricòlas (fisadas ai païsans), sus la nacionalizacion dei bancas, sus lo contraròtle obrier de la produccion, sus la creacion d'una milícia obriera, sus l'adopcion de la jornada d'uech oras, sus la sobeiranetat e l'egalitat dei pòbles de Russia, sus la separacion de la Glèisa e de l'Estat ò sus l'adopcion dau
calendier
gregorian. Aquò li permetèt d'obtenir lo sostèn ò la neutralitat d'una partida de la populacion mentre que començava la
Guèrra Civila Russa
La fondacion de l'Union Sovietica
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Guèrra Civila Russa
Esquèma generau de la Guèrra Civila Russa dins lei regions occidentalas de Russia.
De
1918
1923
Russia
foguèt lo teatre d'una guèrra civila saunosa qu'opausèt lei diferentei faccions russas. Fòrça complèxa, causèt la mòrt d'au mens 3,5 milions de personas e s'acabèt per l'
independéncia
de plusors país (
Polonha
Finlàndia
...) e la victòria dei bolchevics que fondèron l'
Union Sovietica
en
1922
Lo Tractat de Brèst-Litovsk
modificar
modificar lo còdi
Tropas
estatsunidencas
desbarcadas en
Vladivostok
durant l'intervencion aliada còntra lei Roges.
Maugrat lo succès de l'Insureccion d'Octòbre, lei bolchevics èran relativament isolats en novembre de
1917
. Avián plusors enemics mai ò mens declarats
leis armadas blancas, partisanas de la restauracion de la
monarquia
, que dispausavan d'unitats militaras formadas de soudats professionaus e qu'èran sostengudas per leis Aliats (subretot après la desfacha d'Alemanha en novembre de
1918
).
la
borgesiá
qu'èra opausada au retorn de l'absolutisme mai qu'èra tanben fòrça ostila au
comunisme
. Recebèt lo sostèn de la màger part dei corrents revolucionaris non bolchevics (menchevics, sociaus revolucionaris...) que pensavan impossible l'establiment d'una societat comunista en
Russia
lei pòbles frontaliers que se revoutèron per tornar venir independents. Lei perilhs pus importants èran aquelei de
Polonha
e d'
Ucraïna
, qu'alinhavan d'armadas importantas, mai i aguèt de conflictes en
Finlàndia
, dins lei regions balticas, en
Caucàs
e en
Asia Centrala
Dirigit per Lenin, lo govèrn bolchevic, dich Conseu dei commissaris dau pòble, assaièt d'acabar la guèrra còntra
Alemanha
per concentrar sei fòrças sus leis autrei frònts. Lo 15 de decembre, un
armistici
foguèt ansin signat que manteniá lo
statu quo
territòriau. Pasmens, durèt gaire car leis Alemands tornèron començar lei combats en febrier per aprofichar lo coas qu'èra a se desvolopar en
Russia
Decidit a restablir la patz amb leis Empèris Centraus, Lenin acceptèt alora de signar lo
Tractat de Brèst-Litovsk
lo 3 de març de
1918
Russia
i perdiguèt un quart de son territòri
europèu
, çò que suscitèt de tensions importantas au sen dau POSDR (vengut Partit Comunista en març de
1918
). Pasmens, lo tractat permetèt la liberacion dei presoniers e, coma esperat per Lenin, lo desplaçament de tropas per arrestar l'avançada dei Blancs. Enfin, lo 13 de novembre, foguèt denonciat après la desfacha alemanda.
Lo comunisme de guèrra e la victòria militara dei Roges
modificar
modificar lo còdi
Fotografia
de Lenin e dei delegats au X
en
Congrès dau Partit.
La
guèrra civila
s'intensifiquèt a partir de l'estiu de
1918
e cada camp adoptèt de mesuras fòrça duras per s'impausar. Regardant lo camp dei Roges, lei premierei mesuras foguèron presas tre la fin de
1917
amb la creacion de la
Tcheka
polícia politica
dirigida per
Feliks Dzerjinski
. Inicialament destinada a la lucha dirècta còntra leis agents enemics, veguèt pauc a pauc sei competéncias aumentar e la repression s'estendre a totei lei corrents susceptibles de concurrenciar lei bolchevics (
anarquistas
, movements agrarians, revolucionaris moderats...). De mai, sei metòdes suscitèron de contestacions importantas e lo 18 de decembre de
1918
, Lenin demandèt dau Comitat Centrau l'adopcion d'una resolucion enebissent de criticar leis accions de la Tcheka.
L'autra mesura importanta adoptada per ganhar lo conflicte foguèt la mesa en plaça dau comunisme de guèrra. Decidida per lo VIII
en
Congrès en març de
1919
, organizèt la mobilizacion e la presa de contraròtle de totei lei ressorsas dau país. De mai, Lenin sostenguèt l'organizacion de l'Armada Roja, fisada a
Trotski
, que necessitèt d'instaurar la
conscripcion
e de laissar en plaça d'
oficiers
de l'armada tsarista per comandar lei tropas sus lo prat batalhier. Rapidament, aquelei mesuras permetèron ai tropas rojas, ben ajudadas per lo ret ferroviari rus, de rebutar totei leis atacas advèrsas. Pasmens, Lenin acceptèt pas lei projèctes de Trotski pertocant la militarizacion dau trabalh.
D'efiech, lo comunisme de guèrra e lei destruccions entraïnadas per lei combats èran vengudas la fònt d'un important maucontentament popular, compres au sen dei sostèns dei bolchevics. En març de
1921
, lei marins de la basa de
Kronstadt
, qu'avián tengut un ròtle decisiu dins la Revolucion d'Octòbre, se revoutèron e denoncièron la «
dictatura bolchevica
». Revendiquèron l'eleccion liuras dei soviets, la libertat de premsa e de reünion per totei lei movements socialistas, la fin dei requisicions de guèrra e lo restabliment d'un mercat liure. Dins aquò, se turtèron a un refús dei caps bolchevics – que crenhavan una utilizacion de la basa per lei Blancs – qu'ordonèron la repression de l'insureccion (1
èr
-18 de març de
1921
).
En parallèl de la repression dau movement de
Kronstadt
, la direccion de Lenin foguèt tanben contestada per lei partisans d'un contraròtle obrier dirècte dei mejans de produccion e d'una societat egalitarista. Menada per
Aleksandra Kollontaï
Alexandre Chliapnikov
, aqueu corrent, dich
Oposicion Obriera
, èra fòrt dau sostèn deis obriers de
Petrograd
. Per eliminar aquela menaça, Lenin obtenguèt un vòte permetent d'enebir lei fraccions au sen dau partit. Aquò entraïnèt la dissolucion de l'
Oposicion Obriera
e permetèt de muselar sei responsables, accusats de minar l'unitat dau Partit.
La revirada dei temptativas d'exportacion de la Revolucion
modificar
modificar lo còdi
Au començament de la
guèrra civila
, l'exportacion de la Revolucion en
Euròpa
foguèt considerada coma una clau per la subrevida d'un regime atacat per mai d'un adversari. Per aquò, en
1919
, Lenin fondèt la
III
Internacionala
(ò Internacionala Comunista) afin d'encoratjar, de sostenir e de coordenanr lei movements revolucionàrias dins d'autrei país. Pasmens, en despiech de succès provisòris en
Alemanha
e, subretot, en
Ongria
, leis autrei comunistas
europèus
mau capitèron de prendre lo poder.
Dau comunisme de guèrra a la NEP
modificar
modificar lo còdi
Après lei trèbols de març de
1921
, Lenin decidèt d'adoptar de mesuras economicas novèlas per limitar lo maucontentament popular eissit de l'afondrament economic de
Russia
. Gropats au sen d'un ensems dich
Politica Economica Novèla
(NEP), foguèron validadas per per lo X
en
Congrès qu'aguèt luòc durant la repression de l'insureccion de
Kronstadt
. La NEP arrestèt lei requisicions, restabliguèt la libertat de
comèrci
e l'economia monetarizada, donèt mai d'autonòmia ai sectors
nacionalizats
e autorizèt lo retorn de l'iniciativa privada dins lei pichonei companhiás. En despiech de la contestation dei caps de l'èx-Oposicion Obriera – que foguèron menaçats d'exclusion dau Partit per fraccionisme – permetèt de redreiçar l'economia.
Pasmens, la NEP mau capitèt de reglar lo problema dau desvolopament de la burocràcia. D'efiech, amb lo desvolopament dau Partit, aquela darriera èra a venir un element poderós capable d'impausar la sieuna vision de la Revolucion. Per la gardar sota contraròtle, Lenin imaginèt un sistèma d'inspeccion e de contraròtle obrier e païsan fisat au Partit. Dins aquò, plaçat sota l'autoritat d'
Estalin
, que s'apielèt sus la burocràcia per prendre lo poder après la mòrt de Lenin, aqueu contraròtle demorèt teoric.
Fin de vida
modificar
modificar lo còdi
Estatua de Lenin en
Cazacstan
Victima d'
arterioscleròsi
a partir d'aost de
1918
, Lenin deguèt se retirar dins lo relarg de
Moscòu
a la fin de
1921
en causa de sa
malautiá
. Tre
1922
, èra plus capable de trabalhar d'un biais continú. Informat deis afaires de l'Estat per
Estalin
, assaièt pasmens de l'escartar de la direccion dau Partit. En particular, dictèt una letra onte criticava durament Estalin e demandava au Partit de trobar un mejan per lo demetre de sei foncions de secretari dau Partit. Vouguèt tanben accelerar la lucha còntra la burocracia. Dins aquò, la malautiá l'empediguèt d'intervenir au XII
en
Congrès. Fin finala, moriguèt lo 21 de genier de
1924
Tre sa
mòrt
, Lenin venguèt l'objècte d'un culte de la personalitat. D'efiech, lo Politburo ordonèt la conservacion de son còrs qu'es totjorn expausat dins un
mausolèu
bastit sus la
Plaça Roja
de
Moscòu
. Pielon de la
propaganda
sovietica
fins a l'
URSS
entraïnèt l'auborada d'una multitud d'estatuas e de monuments a la glòria de Lenin.
Òbra politica e filosofica
modificar
modificar lo còdi
Article detalhat:
Leninisme
Lenin a laissat una importanta òbra
politica
filosofica
que
pòrta son nom
. Element fòrça important de la doctrina de la màger part dei
partits
comunistas
dau sègle XX, es un ensems de practicas destinadas a permetre la presa dau poder per lo
proletariat
. Ansin, au començament dau sègle XXI, demorava una referéncia per lei país e lei movements se reclamant encara dau comunisme (
Cuba
Vietnam
Laos
...).
D'efiech, dins sei tèxtes,
Karl Marx
aviá explicat la necessitat per lei proletaris de s'emancipar elei meteissei e d'abolir lo destriament entre governants e governats. Per aquò, devián prendre consciéncia de son existéncia e de seis interès avans de s'amassar dins un partit per menar la revolucion. Pasmens, Marx aviá pas descrich pas leis etapas concrètas de la revolucion qu'èran laissadas a l'apreciacion istorica deis estats majors politics.
Es aquela manca que l'òbra de Lenin assaièt de comolar en explicant coma conquistar lo poder sensa cedir ai tentacions d'una aliança politica amb de partits reformistas en cambi de progrès economics per la classa obriera. Per aquò, prepausèt de fisar la conducha de la revolucion a una avans-gàrdia, formant un partit politic disciplinat e centralizat, cargada de guidar lo proletariat. Suggeriguèt pereu de conclure de compromés provisòris amb d'autrei fòrças politicas per aprofichar totei leis ocasions de favorizar la revolucion.
L'avantatge d'aquelei solucions èra de permetre d'organizar una revolucion amb un sostèn limitat de la classa obriera car un partit poderós èra capable d'arribar au poder dirèctament amb lei sieus mejans. Segon aquela concepcion, lo leninisme es donc un acorchi vèrs lo
comunisme
. Dins aquò, l'inconvenient es una manca de politizacion dau proletariat es, subretot, l'instauracion d'un destriament entre una novèla classa dirigenta (lo Partit) e lo rèsta de la populacion. Ansin, après la
mòrt
de Lenin, aquela contradiccion favorizèt l'emergéncia de l'
estalinisme
que s'apielèt sus la poissança dau Partit, especialament aquela de sa burocracia, per instaurar una
dictatura
saunosa.
Liames intèrnes
modificar
modificar lo còdi
Comunisme
Guèrra Civila Russa
Revolucion d'Octòbre
Union Sovietica
Bibliografia
modificar
modificar lo còdi
Nòtas e referéncias
modificar
modificar lo còdi
En
1881
, aqueu grop aviá capitat d'assassinar lo tsar
Alexandre II
1855
1881
).
Figura majora dau
comunisme
alemand
dau començament dau sègle XX,
Karl Liebknecht
foguèt un dei caps de l'insureccion espartaquista de Berlin en
1919
. Foguèt executat per lei militars après la revirada dau movement.
En
1897
, leis estatisticas oficialas russas recensavan 2 milions d'obriers per 128 milions d'abitants. Pasmens, Lenin, en addicionant leis obriers e lei salariats de l'
agricultura
, identifiquèt au mens 50 milions de proletaris.
En particular, identifiquèt l'aparicion d'una classa de païsans aisats, lei
kulaks
, que tenián un ròtle mai ò mens similar a aqueu de la borgesiá car èran proprietaris de tèrras agricòlas – ò de còps d'otís agricòlas – e emplegavan de païsans salariats per leis esplechar. Lo desvolopament d'aquela classa foguèt un objectiu dau Premier Ministre
Piotr Stolypine
afin d'estabilizar lo monde rurau.
Lo
Bund
(Union Generala dei Trabalhaires Judieus) èra una organizacion socialista judieva
antisionista
qu'èra en favor de l'emancipacion dei trabalhaires judieus dins l'encastre dau
socialisme
. Quitèt lo POSDR après lo refús per lei delegats d'un estatut d'autonòmia au sen dau partit. O tornèt jónher en
1906
e se fragmentèt durant la
Guèrra Civila Russa
. Lo Bund
polonés
subrevisquèt fins a la
Segonda Guèrra Mondiala
onte participèt a la resisténcia còntra
Alemanha
Leis «
economistas
» èran una faccion de sociaus democratas que luchavan subretot per lo melhorament dei condicions de vida deis obriers. Èran favorables a una aliança amb la borgesiá liberala.
En particular, la presa dau Palais d'Ivèrn, sèti dau Govèrn Provisòri, foguèt celebrada coma una victòria militara majora. Pasmens, en realitat, leis assalhidors se turtèron a quauquei centenaus de defensors que capitulèron après quauqueis oras de combats.
Recuperada de «
Categorias de la pagina
Article redigit en provençau
URSS
Revolucion russa
Comunisme
Naissença en Russia
Naissença en 1870
Decès en 1924
Lenin
Apondre un subjècte