Linux (Bedriefsystem) — Wikipedia
Zum Inhalt springen
Uß de Wikipedia
Tux
, dä
Pinguin
, es et Linux-
Maskottsche
Linux
, dat klengk:
ˈliːnʊks
IPA
, um_mer säät och
GNU/Linux
jnuː ˈliːnʊks
IPA
doför
. Et is en
friejes
Multiplattform
Miehbenutzer
Bedriefsystem
, dat de
Linux-Kään
verwende dät, op
GNU
basiere dät un
Unix-ähnlich
sin dät. Erztmals in größerem Stil ingesatzt wood dat Linux
1992
noh de
GPL
-Lizenzjierung von de Linux-Kään.
Dat modular opgebaute Bedriefsystem wed wigger usgebaut, von
Softwareentwicklern
op de ganze Welt, welche bei de verschiddenen Projekte mitmache däte. Do sin dan Ungernehmen wie och
Non-Profit-Organisatione
un Enzelpersonne beteiljigt, die dat dan als
Hobby
betreivve. Im Leeve werde dann miest sogenannte
Linux-Distributione
genutzt, in denne dan verschiddene Software fix un feddich parat gemacht wudde sinn. Aal von denne Distributione enthale somit quasi Linux also genau gesacht de Linux-Kään. Von denne Linux-Distributionen gibt et wirklich ärch viel, evver für de aktuelle Kernel 2.2.x, 2.4.x un 2.6.x gidet immer nur en stabille, in aktiv gepflechte und en wigger entwickelte Version – dobei wird de (stabille) 2.6.16er-Zweich noh gepflegt un et wede
Patches
für de vorherje Versionen parat gemat. Evver viell von de
Distributoren
und von de versierte Benutzer mache sich de
Bedriefsystemkään
mehr oder wenniger für ihre Zweck selvs parat.
Linux kanste quasi övveral gebruche, so op dinge
Desktop-Rechner
, op nen
Servern
, in en
Mobiltelefon
, oder nen
Router
, op Multimedia-Endgeräten un in enem
Supercomputer
. Dobei sinn die Ungerschide in de verbreitung von de enzelne Bereich at äch drastisch. So is dat Linux op dem Server-Maat ne feste Größ, wobei et op de Desktops un Notebooks (also esu Dinnge för dem de gerad sitze däst) bislang nur ein kleen
Roll spillt. Dazu kütt dat de wirtschaftliche un de geographische Lage ener Region e wichtige Roll spille dät. So wille zeerzt südamerikanische
Schwelleländer
de Insatz von de Linux ärch verstärke donn.
Geschicht
Ändere
der Quälltäx ändere
Janz jenou fengk mer et op dä Houpsigk övver →
dem Linux sing Geschicht
Wat is fürher passeet?
Ändere
der Quälltäx ändere
Anno 1983
hät de
Richard Stallman
ens e Projekt in et Lääve geroofe, und hät de ganze Rötsch
GNU-Projekt
genannt, för dat et dat Zill wor, en dem
Unix
ähnlichet Bedriefsystem für ze mache, wat sich mit dem
POSIX
gut vertrare sollt dät. Zwor wor at am anfang von de
90er Johr
en ordentlich Rötsch vun Programme geschrieve wode, evver de wichtige
Bedriefsystem-Kään
, wor noch e
Idötze
, un koom nur langsam fürran.
Jo un dan wor da noch de
Berkeley Software Distribution
, de hät sich at in de
80er
entwikelt, dat wor och en frije Programm, evver de bedötschte
Advokate
hadde sich noh in de Hoor, un wie dat wod wede sollt, kund och noch kener sage, sodat dat och kee Altanativ för e frijet Bedriefsystem wor.
Jo, un so koom et dann, dat am Beginn von de
90er Johr
kee einziges frijet System do wor, wat vollstandig sinn dät, un esu för dat de Entwikler intressant hät sinn könne.
Un wat is dann passet?
Ändere
der Quälltäx ändere
Do gov et in de Stadt
Helsinki
dat is in
Finnland
, ne statze Käärl de wo
Linus Torvals
heiße dät, un de hät sich nu
1991
gefrocht wie dat de singge
Kompjuda
den esu innedrinn so funkzeniere dät, oder genauer gesacht, wie dat de singge
Proßessa
arbeide dät. Jo esu koom et dann, dat he angefange hät e sogenannte
Terminal
Emulation
für ze schrieve.
Als de dan so e Zick dran entwikele dät, do komm he dadrupp, dat dat genze op de beste Wech is e Bedriefsystem för ze wehde, un wat dät de Jung, he sazt in de
Aanwender
Themengrup
för et Bedriefsystem
Minix
e Meldung wo dat he singge Bedriefsystem ankündege dät.
De Linus hät sich dat esu gedaacht, dat dat Bedriefsystem noch im Septemba vun dem Johr op e'nem
Server
för denne jestallt wede sult, die sich daför interessiere däte. Un he hät sich och gedaacht, dat de ganze Pröll op de Nom
Freax
odder
Buggix
hüre sult, evver de
Ari Lemmke
, dat wor de Fetz wo domals de
Administrato
von dem FTP Server wor, dem geviel dat nitt, un esu het de dann de ganze Rötsch inne e ein Vezeichniß ze verfügung gestallt dat he Linux genannt hät.
De Linus hät gesaat dat he dat net gut finde dät, evver no koter Zick hät he et dann doch för gut befundde, he meint dat Linux doch e besser Nom för et dat wör.
Zeezt hät de Linus dat Linux wie et jazt heiße dät noch ungger eigene
Lizenz
erussgegevve, wobei he verbidde dat, dat mo dat Linux benutze dät för Geld domit ze verdinne. Nu wor et evver esu dat dat nit esu jot för de entwicklung von dem Linux wor, un so koom et, dat he sich gedaat hät, ma sullt de Entwickler ärch viel mi Freirüüm losse. För dat ze werwirkliche dät he mit de anderre zesamme de mit em drann arbeide däte, dat ganze dan ungger de
GNU GPL
stalle. Esu kunnt ma nu hingon un dat Linux mit de Projamme us dem
GNU-Projekt
zesamme don, un so dat ezte frieje Bedriefsystem för anzebidde. Jo su kunnt ma jetzt dat ganze viell besser modifiziere und verbreede un dat wor nun för e viel größere Zahl vun Entwikla interessant. Dat dät sich at esu gut entwikele, dat de Linus sich gedaht hät ma müßt noch e
Maskotsche
han, do he nun
Pingoinne
ärch jot ligge kunnt, wollt he och e'ne Pingoinn, un su hät he dann
1996
ne Wettbewerb ussgeschrieve, un als Sieger is dann de
Tux
doruss erfür gegangge (dat is de Jung do bovve räschts op de Sigg he).
Ma sollt veleicht noch sage, dat de Lück dat Linux so gut fande, dat ze ne
Asteroid
, de ze am
12. Oktober
1994
entdeckt hann noh dem Linux dann de
Linux
genannt hann.
Un warööm heißt det nun och GNU/Linux
Ändere
der Quälltäx ändere
För de egentliche fum Linus geschievene
Kään
, hät de Linux gesaat, un de Kään wood och zeezt op dem
Minix
eingesazt. Nohdem de Jungens
1992
dat Linux dann unger de
GNU GPL
erussgegieve däte, wood de Kään in dat
GNU
intregiert. Un dat wood nu ratz fatz zu de am mieste genutze Variannt, do et zu de Zick noch kei andere frije Kään gof de fluppe dät. So koom et dat de Lück un och de Linus dat ganze dröm un dran dan nur noch enfach Linux nenne däte. Evver de
Richard Stallman
, also de Begründer von dem
GNU-Projekt
wollt nu dat ma dat allet zesamme GNU/Linux nänne dät sollt, do jo dat GNU e wichtige Roll spielle dät, un dat sollt nit vegesse wede. Dat GNU-Projekt selfst un och dat
Debian
-Projekt han dat och dereckt gedonn, evver de mieste Entwickler un och andere
Linux-Distributoren
(dat sin de Lück de de Linux-Kään nimme un mit andere Projamme zesamme patschich paraat gemaat erussbringe) wullte dat nit un han sich och oft einfach drübber hinwegjesazt. De han gesaat, dat ze dat nit wille, weil dat jo einfacher wör dat nur
Linux
för ze nenne (wie pragmatisch dat müsse
kölsche
gewesse sinn), un usserdem wör et jo esu, dat ze in de Zwichenzick och ne ganze Rötsch an
Projamme
be de Kään donn de nit us dem GNU-Projekt kumme däte.
Wie süd dat hück us?
Ändere
der Quälltäx ändere
De Linus is de houpsächlich verantwordliche för de Linux Kään, un damit he och genuch Zick hätt sich daröm för zu kümmere, wed he vun de
Linux Fondation
bezahlt, de Fondation is gemeinnützich. Jo un de andere Entwilkla de werde oft fun ene Firma bezahlt för dat se sich mit dem Linus zesamme öm de Kään kümere däte. Luurens de
Andrew Morton
de dät z. B. för
Google
am Linux Kään arbeide, un is dobei im sogenannte
Merge Window
för dat sammele vun alle Änderunge zuständich, un mot die dann an de Linus wiggergevve.
Jo esu wigg de Kään, evver och noch andere Lück sinn mit de Linux beschäftigt, denn esunne Känn för sich allein genomme nötz de Aanwänder noch nit esu viell. So kütt et dat et do esu Sache gift wei de versidenne
grafische Desktop's
dat sinn
grafische Aanwenderbovverfläche
wie dat
KDE
oder de
Gnome
, de sinn daför gemaat, dat et at wirglich einfach is mit enem Rechna ümzejonn. Jo un de vielle Distibutionen, de sinn oft esu gemaat, dat et och für enem Aafänger jans einfach wör för dat kommplette System för ze installiere also op de Rechna druff för ze mache, un de ganze Rötsch för inzestalle.
Dat is at wat, evver et git noch mie, op de ganze Welt donn sich de Lück zesamme un donn och noch andere Projamme schrieve, un och ärch viel über dat Linux un alles dröm un drann för ze Dokomentiere. Un ne ganze Rötsch vun Firme don de ihre Software also de Projamme esu ömschrieve, su dat ze op dem Linux laufe däte. Un dat alles don se miestens als frieje Software mache, un dat Geld daför kut us Firme die dat sponsere däte, oder vun Stiftunge, de vun Spende un och odder vun Sponsore sich finanziere däte. Un wat och anders is als bei andere Sofware is dat sich de Lück ärch vill mie üvver dat
Intranet
zesamme findde däte, un och esu zesamme arbeide.
Henwies
Ändere
der Quälltäx ändere
loor ens nooch däm
GNU/Linux-Nomenszänk
Web-server
Websigge
Ändere
der Quälltäx ändere
— de Houmpäjdsch
Di Sigg heh stamp vun „
“.
Saachjropp
Kompjutorëij
Linux (Bedriefsystem)
Ne neue Afschnet onge drahn!
US