Linux - Wikipedia
Jump to content
Dae Wikipedia, s'entziclopedia lìbera.
Custu artìculu est iscritu cun sa grafia
Limba Sarda Comuna
. Abbàida sas àteras bariedades gràficas:
campidanesu
logudoresu
nugoresu
Disambiguatzione
– Si ses chirchende su
nùcleu
impreadu dae custa famìlia de
sistemas operativos
, càstia
Linux (nùcleu)
Custu artìculu est galu unu abbotzu. Lu podes modificare e fàghere mannu e pretzisu. Agiuda·si!
Tux, sa
mascotte
ufitziale de Linux
Ischermada de
Ubuntu
, una de sas distributziones prus famadas de Linux
Linux est una famìlia de
sistemas operativos
lìberos, formados dae s'unione de su
nùcleu Linux
e is programmas de su progetu GNU.
S'isvilupu est incumentzadu in su 1991 dae
Linus Torvalds
, a cussu tempus istudiante a s'universidade de
Hèlsinki
, in
Finlàndia
. Torvalds at detzìdidu de distribuire su còdighe de Linux comente programma lìberu cun
lissèntzia GNU GPL
e custu nd'at favoridu s'ispainadura e at incoragidu medas àteros programmadores a pigare parte a s'isvilupu suo. Dae su cumintzu, a su nùcleu Linux benint s'ispissu unidos sos programmas de su progetu GNU pro creare unu sistema cumpletu
. Custos sistemas, segundu
Richard Stallman
, fundadore de su
progetu GNU
, diant dèpere èssere narados
GNU/Linux
imbetzes ca isceti Linux, fintzas pro ite esistent sistemas comente
Android
chi impreant su matessi nùcleu, ma non is programmas GNU.
Fundamentos de Linux
modìfica
modìfica su còdighe de orìgine
Is sistemas Linux sunt parte de sa famìlia
UNIX
. Fintzas chi a cumentzu su
nùcleu
fiat criadu pro andare cun
carculadores
de arratza x86
(CISC, IBM Cumpatibile) oe in die est istadu portadu a diferentes architeturas, comente is de tipu RISC e sa ARM. Is distribuiduras de Linux sunt formadas de su nùcleu Linux acumpangiados dae unu programma de installadura e de unu set de programmas, utilidades i drivers chi podent permìtere, in cussas prus a sa moda, de installare de manera simpre e crara unu sistema lestru, modernu e cumpletu de totu su chi podet serbire pro traballare o s'ispassiare cun sa computera. Aici etotu, s'agatant distribuiduras de Linux prus pagu craras i bonas pro is prus espertos.
Istòria
modìfica
modìfica su còdighe de orìgine
Su
nùcleu Linux
est istadu creadu su 25 austu 1991 dae s'istudiante finlandesu de
informàtica
Linus Torvalds
chi, apassionadu de programmatzione, fiat pagu cuntentu de su sistema operativu
Minix
(sistema operativu didàticu tipu-unix iscritu dae Andrew Tanenbaum, professore ordinàriu de Sistemas de retze a s'universidade de Amsterdam), ca suportaiat male s'architetura i386 a 32 bit, a cussu tempus noa, econòmica e pobulare. Aici, Torvalds at detzìdidu de creare unu
nùcleu
nou pro s'ispassiare e istudiare su funtzionamentu de s'elaboradore suo nou, unu 80386.
Mancari siat istadu programmadu a s'incumentzu a suta de Minix, Linux no at mai impreadu còdighe de cussu sistema. At imbetzes impreadu dae luego partes de su sistema GNU pro funtzionare
. S'impreu de sa lissèntzia GNU GPL at permìtidu de distribuire Linux e GNU in paris fadende·nde unu sistema cumpridu e lìberu
Torvalds preferiat pònnere Freax a su nùcleu chi fiat iscriende, ma Aret Lemmke, assistente a s'Hèlsinki University of Technology chi dd'aiat ofertu s'ispàtziu FTP pro su progetu (ftp.funet.fi), at prefertu assignare a sa subdirectory dedicada su nùmene de traballu Linux, chi a sa fine est essidu su nùmene definitivu.
Giai dae sa versione 0.01 faghiat a compilare e aviare sa shell GNU Bash
. Finas a sa versione 0.10 fiat rechertu unu computer cun Minix pro cunfigurare, compilare e installare Linux, ca custu impreaiat su pròpiu sistema de archìvios; dae sa versione 0.11 podiat èssere compiladu dae Linux matessi.
Su 12 martzu 1994 Linus Torvalds at presentadu sa prima versione istàbile de Linux a s'Universidade de Hèlsinki.
Acàpios de foras
modìfica
modìfica su còdighe de orìgine
www.kernel.org
Su giassu ofitziali de su Coru de Linux
Slackware Linux
Sistema Linux istòricu, bonu pro is prus espertos.
Ubuntu
Sistema Linux meda famau, simpre, craru e bonu pro totus.
Red Hat Linux
Su prus famau Linux a pagamentu.
Riferimentos
modìfica
modìfica su còdighe de orìgine
EN
) Linus Torvalds,
Free minix-like kernel sources for 386-AT
, in
groups.google.com
«ma apo aviadu cun sutzessu sa shell bash/GCC/GNU-make/GNU-sed/compress etc.»
EN
) Google Groups,
What would you like to see most in minix?
, in
groups.google.com
URL consultadu su 2 austu 2020
Wayback Machine,
RELEASE NOTES FOR LINUX v0.12
, in
web.archive.org
, 19 austu 2007.
URL consultadu su 2 austu 2020
(archiviadu dae s'
url originale
su 10 austu 2011)
EN
How Linux Begun - It was Almost called "Freax"
, in
www.pcsteps.com
URL consultadu su 2 austu 2020
IT
) Torvalds, Linus.,
Rivoluzionario per caso
: come ho creato Linux (solo per divertirmi)
, Garzanti libri, 2001, pp.
101, 105, 109,
ISBN
88-11-73896-2
OCLC
801162420
URL consultadu su 2 austu 2020
EN
Linus Torvalds Introduces Linux 1.0
, in
youtube.com
Bogadu dae "
Categorias
Limba Sarda Comuna
Stub
Unix
Linux
Agiunghe cuntierra