Mecsico - Wicipedia

Mecsico - Wicipedia
Neidio i'r cynnwys
Oddi ar Wicipedia
Mecsico
Estados Unidos Mexicanos
Math
gwladwriaeth sofran,
gwlad
Prifddinas
Dinas Mecsico
Dinas fwyaf
Dinas Mecsico
Poblogaeth
132,274,416
Sefydlwyd
1810 (Annibyniaeth oddi wrth
Sbaen
1836 (eu cydnabod gan eraill)
Datganiad o annibynniaeth
16 Medi 1810
Anthem
Himno Nacional Mexicano, Toque de Bandera
Pennaeth llywodraeth
Claudia Sheinbaum
Cylchfa amser
Cylchfa Amser Canolog
Iaith/Ieithoedd
swyddogol
Sbaeneg
Nahwatleg
, Yucatec Maya
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol
America Ladin
Gogledd America
, MIKTA
Gwlad
Mecsico
Arwynebedd
1,972,550 ±1 km², 1,964,375 km²
Gerllaw
Y Cefnfor Tawel
Cefnfor yr Iwerydd
Môr y Caribî
Gwlff Mecsico
Yn ffinio gyda
Gwatemala
Belîs
Unol Daleithiau America
Cyfesurynnau
23°N 102°W
Gwleidyddiaeth
Corff gweithredol
Llywodraeth ffederal Mecsico
Corff deddfwriaethol
Cyngres yr Undeb
Swydd pennaeth
y wladwriaeth
Arlywydd Mecsico
Pennaeth y wladwriaeth
Claudia Sheinbaum
Swydd pennaeth
y Llywodraeth
Arlywydd Mecsico
Pennaeth y Llywodraeth
Claudia Sheinbaum
Crefydd/Enwad
Catholigiaeth
Anghrefydd
, Efengylaidd,
Tystion Jehofa
Ariannol
Cyfanswm CMC (
GDP
$1,272,839 million, $1,414,187 million
Arian
peso
Canran y diwaith
5 ±1 canran
Cyfartaledd plant
2.243
Mynegai Datblygiad Dynol
0.758
Ffeiliau perthnasol ar Comin
golygwch ar Wicidata
Gwlad yng
Ngogledd America
yw
Taleithiau Unedig Mecsico
neu
Mecsico
Sbaeneg
México
). Y gwledydd cyfagos yw'r
Unol Daleithiau
Gwatemala
Belîs
. Mae gan y wlad arfordir ar y
Cefnfor Tawel
yn y gorllewin; yn y dwyrain mae ganddi arfordir ar
Gwlff Mecsico
Môr y Caribî
. Mecsico yw'r wlad fwyaf gogleddol yn
America Ladin
. Y brifddinas yw
Dinas Mecsico
(Sbaeneg:
Ciudad de México
), sy'n un o ddinasoedd mwyaf poblog y byd.
Gellir olrhain tarddiad Mecsico i 8,000 CC ac fe'i nodir fel un o "chwe chrud gwareiddiad";
roedd yn gartref i lawer o
wareiddiadau Mesoamericanaidd
datblygedig, yn fwyaf arbennig y
Maya
a'r
Asteciaid
. Yn 1521, gorchfygodd a gwladychodd
Ymerodraeth Sbaen
y rhanbarth o'i ganolfan yn
Ninas Mecsico
, gan sefydlu trefedigaeth
Sbaen Newydd
. Chwaraeodd yr
Eglwys Gatholig
ran bwysig yn lledaenu Cristnogaeth a'r iaith Sbaeneg drwy'r rhanbarth, tra hefyd yn gwarchod rhai elfennau brodorol.
Cafodd poblogaethau brodorol eu hisrannu a'u hecsbloetio'n helaeth i fwyngloddio dyddodion cyfoethog o fetelau gwerthfawr, a gyfrannodd at statws Sbaen fel pŵer mawr yn y byd am y tair canrif nesaf,
ac at fewnlifiad enfawr o gyfoeth a newid yng nghyllid Gorllewin Ewrop.
Dros amser, ffurfiwyd hunaniaeth Mecsicanaidd unigryw, yn seiliedig ar gyfuniad diwylliannau brodorol ac Ewropeaidd; cyfrannodd hyn at
Ryfel Annibyniaeth Mecsico
yn erbyn Sbaen ym 1821.
Cafodd hanes cynnar Mecsico fel
gwladwriaeth
ei nodi gan gynnwrf gwleidyddol a chymdeithasol-economaidd. Arweiniodd Chwyldro Texas a Rhyfel Mecsico-America yng nghanol y 19g at golledion tiriogaethol enfawr i'r Unol Daleithiau. Ymgorfforwyd
diwygiadau
La Reforma
yng Nghyfansoddiad 1857, a geisiodd integreiddio cymunedau brodorol a chwtogi ar bŵer yr eglwys a'r fyddin. Sbardunodd hyn ryfel Diwygio mewnol ac ymyrraeth gan Ffrainc, lle gosododd ceidwadwyr Maximilian Habsburg fel ymerawdwr yn erbyn y Gweriniaethwyr, dan arweiniad
Benito Juárez
. Yn negawdau olaf y
19g
gwelwyd yr unbennaeth
Porfirio Díaz
yn ceisio moderneiddio Mecsico ac adfer trefn.
Daeth oes Porfiriato i ben ym 1910 gyda
rhyfel cartref Mecsico
(neu
Chwyldro Mecsico
) a barhaodd am ddegawd, a lle gwelwyd tua 10% o'r boblogaeth yn marw, ac ar ôl hynny drafftiodd y 'fyddin Gyfansoddiadol fuddugol' newydd yn 1917, sy'n parhau i fod yn weithredol hyd heddiw. Bu cadfridogion y chwyldro yn arlywyddion hyd nes llofruddio
Alvaro Obregón
ym 1928. Arweiniodd hyn at ffurfio'r Blaid Sefydliadol y Chwyldroadol (Sbaeneg:
Partido Revolucionario Institucional)
y flwyddyn ganlynol, a lywodraethodd Mecsico tan y flwyddyn 2000.
10
Gwlad sy'n datblygu
yw Mecsico, ac mae hi yn y 74ydd safle ar y
Mynegai Datblygiad Dynol
, ond mae ganddi economi 15fed fwyaf y byd yn ôl
CMC enwol
a'r 11fed-fwyaf gan PPP, gyda'r Unol Daleithiau yn bartner economaidd mwyaf.
11
12
Mae ei heconomi a'i phoblogaeth fawr, ei dylanwad diwylliannol byd-eang, a'i democrateiddio cynyddol yn gwneud Mecsico yn bŵer
rhanbarthol
a chanolig;
13
14
15
16
ac fe'i diisgrifir yn aml fel pŵer sy'n dod i'r amlwg (
emerging power
) ond fe'i hystyrir yn wladwriaeth sydd newydd ei diwydiannu (
newly industrialized country
) gan sawl dadansoddwr.
17
18
19
20
21
Fodd bynnag, mae'r wlad yn parhau i gael trafferth gydag anghydraddoldeb cymdeithasol, tlodi a throseddau helaeth; mae'n graddio'n wael ar y Mynegai Heddwch Byd-eang,
22
oherwydd gwrthdaro parhaus rhwng y llywodraeth a
syndicadau masnachu cyffuriau
a arweiniodd at dros 120,000 o farwolaethau ers 2006.
23
Ar restr
Safle Treftadaeth y Byd
UNESCO mae gan Mecsico fwy o safleoedd na'r un wlad arall yn yr Americas, a'r 7fed drwy'r byd.
24
25
26
Mae hefyd yn un o 17 gwlad mwyaf amrywiol y byd, o ran
bioamrywiaeth
27
Mae treftadaeth ddiwylliannol a biolegol gyfoethog Mecsico, yn ogystal â hinsawdd a daearyddiaeth amrywiol, yn ei gwneud yn gyrchfan bwysig i dwristiaid: yn 2018, hi oedd y chweched wlad yr ymwelwyd â hi fwyaf yn y byd, gyda 39 miliwn yn cyrraedd yn rhyngwladol.
28
Mae Mecsico yn aelod o'r
Cenhedloedd Unedig
, y G20, y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD),
Sefydliad Masnach y Byd
(WTO), fforwm
Cydweithrediad Economaidd Asia-Môr Tawel
, Sefydliad Taleithiau America,
Cymuned America Ladin a Gwladwriaethau Caribïaidd
, a Sefydliad Gwladwriaethau Ibero-Americanaidd.
Hanes
golygu
golygu cod
Prif:
Hanes Mecsico
Yr
arteffactau dynol
cynharaf ym Mecsico yw sglodion o offer carreg a ddarganfuwyd ger olion tanau gwersyll yn Nyffryn Mecsico ac wedi'u dyddio â radiocarbon i oddeutu 10,000 o flynyddoedd yn ôl.
29
Tyfwyd digonedd o indrawn, tomato a ffa, yn y wlad. Galluogodd hyn y newid o helwyr-gasglwyr paleo-Indiaidd i bentrefi
amaethyddol
gan ddechrau tua 5000 CC.
30
Yn y cyfnodau ffurfiannol dilynol gwelwyd y canlynol yn ehangu drwy'r ardal: tyfu indrawn, nodweddion diwylliannol fel mytholeg cymhleth a chrefyddol, system rifol sylfaen 20.
31
Yn y cyfnod hwn, daeth pentrefi'n fwypoblog, a chrewyd haenau cymdeithasol, gyda dosbarth artisan, a datblygu i fod yn lwythi gyda phenaeth ar bob un. Roedd gan y llywodraethwyr mwyaf pwerus bwerau crefyddol a gwleidyddol, gan drefnu adeiladu canolfannau seremonïol enfawr.
32
Tyfu indrawn, a ddangosir yn y Florentine Codex (1576) wedi'i dynnu gan ysgrifennydd brodorol, gyda thestun yn Nahuatl ar y ffolio hwn
Y gwareiddiad cymhleth cynharaf ym Mecsico oedd
diwylliant Olmec
, a ffynnodd ar Arfordir y Gwlff o tua 1500 CC. Gwasgarwyd y diwylliant Olmec trwy Fecsico i ddiwylliannau oes ffurfiannol eraill yn Chiapas, Oaxaca a Dyffryn Mecsico. Yn ystod y cyfnod ffurfiannol hwn, lledaenwyd traddodiadau crefyddol a symbolaidd gwahanol, yn ogystal â chyfadeiladau artistig a phensaernïol.
33
Ystyrir yr ardal yn un o chwe chrud annibynnol gwareiddiad.
34
Yn y cyfnod cyn-glasurol dilynol,
datblygodd gwareiddiadau Maya
Zapotec
ganolfannau cymhleth yn
Calakmul
Monte Albán
. Yn ystod y cyfnod hwn datblygwyd y gwir systemau ysgrifennu Mesoamericanaidd cyntaf yn y diwylliannau Epi-Olmec a'r Zapotec. Cyrhaeddodd y traddodiad ysgrifennu Mesoamericanaidd ei anterth yn sgript Hieroglyffig Clasurol Maya. Mae'r hanesion ysgrifenedig cynharaf yn dyddio o'r oes hon. Roedd y traddodiad o ysgrifennu yn bwysig ar ôl concwest Sbaen ym 1521.
35
Yng Nghanol Mecsico, yn anterth y cyfnod clasurol gwelwyd esgyniad
Teotihuacán
, a ffurfiodd ymerodraeth filwrol a masnachol yr oedd ei dylanwad gwleidyddol yn ymestyn i'r de i ardal Maya yn ogystal â'r gogledd. Roedd gan Teotihuacan, gyda phoblogaeth o fwy na 150,000 o bobl, rai o'r strwythurau pyramidaidd mwyaf yn yr America cyn-Golumbiaidd.
36
Ar ôl cwymp Teotihuacán tua 600 OC, cafwyd cystadleuaeth rhwng sawl canolfan wleidyddol bwysig yng nghanol Mecsico fel Xochicalco a Cholula. Ar yr adeg hon, dechreuodd pobloedd Nahua symud i'r de i Fesoamerica gan gryfhau eu gafael yng nghanol Mecsico, wrth iddynt ddadleoli siaradwyr ieithoedd Oto-Manguean.
Roedd Mecsico yn gartref i wareiddiad y
Maya
rhwng yr
2g
a'r
13g
. Yn y cyfnod rhwng yr
8g
a'r
12g
flodeuodd diwylliant y
Toltec
. Olynwyd y gwareiddiadau cynnar hyn gan wareiddiad yr
Asteciaid
gyda'u prifddinas yn
Tenochtitlán
(safle Dinas Mecsico heddiw).
Yn
1521
goresgynnwyd yr Asteciaid gan
Hernán Cortés
a'r Sbaenwyr a daeth Mecsico yn rhan o
Sbaen Newydd
. Dechreuodd yr ymgyrch am annibyniaeth ar
Sbaen
yn
1810
. Erbyn
1821
roedd Mecsico yn wlad annibynnol. Roedd yn diriogaeth fwy sylweddol na'r wlad bresennol, yn cynnwys rhannau o dde'r Unol Daleithiau fel
Texas
Califfornia
. Arweinydd pwysicaf y wlad oedd
Santa Anna
. Collwyd y rhan fwyaf o'r tir hwnnw i'r
Unol Daleithiau
newydd, yn arbennig ar ôl
Rhyfel Mecsico
1846
1848
).
Rheolwyd y wlad gan
Maximilian, Archddug Awstria
am gyfnod byr (
1864
1867
), ond cafodd ei ladd yn 1867 a dilynodd cyfnod ansefydlog a arweiniodd at
Chwyldro Mecsico
pan ddiorseddwyd
Porfirio Diaz
gan
Francisco Madero
. Dyma gyfnod
Zapata
Pancho Villa
. Yn
1917
datganwyd gweriniaeth Mecsico.
Chwyldro Mecsicanaidd (1910–1920)
golygu
golygu cod
Ymgeisydd
Francisco I. Madero
gyda'r arweinydd gwerinol
Emiliano Zapata
yn Cuernavaca yn ystod y
Chwyldro Mecsicanaidd
Roedd
y Chwyldro Mecsicanaidd
yn wrthdaro trawsnewidiol a barodd dros ddegawd ym Mecsico, gyda chanlyniadau sy'n para hyd heddiw.
37
Cododd gwrthryfel yn erbyn yr Arlywydd Díaz, ac ymddiswyddodd o'r arlywyddiaeth dros dro, ac etholwyd y tirfeddiannwr cyfoethog,
Francisco I. Madero
ym 1911. Yn Chwefror 1913, dymchwelodd
coup d’état
milwrol lywodraeth Madero, gyda chefnogaeth yr Unol Daleithiau, a llofruddiwyd Madero gan asiantau Cyffredinol y Fyddin Ffederal. Trechodd clymblaid o luoedd gwrth-Huerta yn y Gogledd, y Fyddin Gyfansoddiadol a oruchwyliwyd gan Venustiano Carranza, a byddin werinol yn y De o dan
Emiliano Zapata
, y Fyddin Ffederal. Yn 1914 diddymwyd y fyddin honno. Yn dilyn buddugoliaeth y chwyldroadwyr yn erbyn Huerta, ceisiodd byddinoedd chwyldroadol frocera datrysiad gwleidyddol heddychlon, ond holltodd y glymblaid, gan blymio Mecsico i ryfel cartref eto.
Gweahanodd y cadfridog cyfansoddiadol Pancho Villa, rheolwr Adran y Gogledd, oddi wrth Carranza gan ochri â Zapata. Trechodd cadfridog gorau Carranza,
Alvaro Obregón
, Villa, ei gyn-gymrawd ym mrwydr Celaya ym 1915, a gwahanwyd lluoedd Villa yn llwyr. Daeth Carranza yn bennaeth de facto ar Fecsico, a chydnabu’r Unol Daleithiau ei lywodraeth. Ym 1916, cyfarfu'r enillwyr mewn confensiwn cyfansoddiadol i ddrafftio
Cyfansoddiad 1917
, a gadarnhawyd yn Chwefror 1917. Cryfhaodd Cyfansoddiad Said y darpariaethau gwrthglerigol a gariwyd drosodd o Gyfansoddiad 1857.
38
Gyda gwelliannau, mae'n parhau i fod yn ddogfen lywodraethol Mecsico heddiw. Amcangyfrifir i'r rhyfel ladd 900,000 o boblogaeth 1910 o 15 miliwn.
39
40
Cydgrynhoad gwleidyddol a rheol un blaid (1920-2000)
golygu
golygu cod
Logo y Blaid Chwyldroadol Sefydliadol, sy'n ymgorffori lliwiau baner Mecsico
Nodweddwyd chwarter canrif gyntaf y cyfnod ôl-chwyldroadol (1920-1946) gan gadfridogion chwyldroadol a oedd yn Llywyddion Mecsico, gan gynnwys
Álvaro Obregón
(1920–24),
Plutarco Elías Calles
(1924–28),
Lázaro Cárdenas
(1934– 40), a
Manuel Avila Camacho
(1940-46). Ers 1946, nid oes unrhyw aelod o'r fyddin wedi bod yn Arlywydd ar Fecsico. Ceisiodd prosiect ôl-chwyldroadol llywodraeth Mecsico ddod â threfn i’r wlad a dod ag ymyrraeth filwrol mewn gwleidyddiaeth i ben. Ymgorfforwyd gweithwyr, gwerinwyr, gweithwyr swyddfa trefol, a hyd yn oed y fyddin am gyfnod byr fel sectorau o'r blaid sengl a oedd yn dominyddu gwleidyddiaeth Mecsico o'i sefydlu ym 1929.
Mecsico Cyfoes
golygu
golygu cod
Enillodd Vicente Fox
a'i wrthblaid Plaid Weithredu Genedlaethol etholiad cyffredinol 2000, gan ddod â rheol un blaid i ben.
Yn 2000, ar ôl 71 mlynedd, collodd y PRI etholiad arlywyddol i
Vicente Fox
o Blaid Weithredu Genedlaethol yr wrthblaid (PAN). Yn etholiad arlywyddol 2006, cyhoeddwyd mai
Felipe Calderón
o’r PAN oedd yr enillydd, gyda mwyafrif nychan iawn o 0.58%, dros y gwleidydd chwith
Andrés Manuel López Obrador
a oedd ar y pryd yn ymgeisydd Plaid y Chwyldro Democrataidd (PRD).
41
Fodd bynnag, fheriodd López Obrador yr etholiad ac addo creu "llywodraeth amgen".
42
Ar ôl deuddeng mlynedd, yn 2012, enillodd y PRI yr arlywyddiaeth eto gydag ethol
Enrique Peña Nieto
, llywodraethwr
Talaith Mecsico
rhwng 2005 a 2011. Fodd bynnag, enillodd gyda lluosogrwydd o tua 38%, ac nid oedd ganddo fwyafrif deddfwriaethol.
43
Lluoedd milwrol yn ystod ymgyrch gwrth-gyffuriau yn
Michoacán
. Ers 2006 mae Mecsico wedi bod yn
rhyfela yn
erbyn amryw o garteli cyffuriau, a bu farw degau o filoedd o bobl.
Ar ôl sefydlu’r blaid wleidyddol newydd MORENA, enillodd Andrés Manuel López Obrador etholiad arlywyddol 2018 gyda dros 50% o’r bleidlais. Mae ei glymblaid wleidyddol, dan arweiniad ei blaid asgell chwith a sefydlwyd ar ôl etholiadau 2012, yn cynnwys pleidiau a gwleidyddion o bob rhan o'r sbectrwm gwleidyddol. Enillodd y glymblaid fwyafrif hefyd yn siambrau'r gyngres uchaf ac isaf.
44
Mae gan Fecsico gyfraddau troseddu uchel iawn, llygredd swyddogol,
narco-draffig
, ac economi nad yw'n datblygu. Preifateiddiwyd llawer o fentrau diwydiannol dan berchnogaeth y wladwriaeth gan ddechrau yn y 1990au, gyda diwygiadau neoliberal (gw.
Neo-ryddfrydiaeth
), ond dim ond yn araf y mae Pemex, y cwmni petroliwm sy'n eiddo i'r wladwriaeth, yn cael ei breifateiddio, gyda thrwyddedau archwilio yn cael eu rhoi.
45
Yn ymgyrch AMLO yn erbyn llygredd o fewn y llywodraeth, mae cyn-Brif Swyddog Gweithredol Pemex wedi’i arestio.
46
Daearyddiaeth
golygu
golygu cod
Prif:
Daearyddiaeth Mecsico
Mae Mecsico yn wlad fawr sy'n gorwedd rhwng y Cefnfor Tawel i'r gorllewin a Môr y Caribi i'r dwyrain. Yn y gogledd mae'n ffinio â thaleithiau
Califfornia
Arizona
New Mexico
Texas
yn ne'r Unol Daleithiau. Fel yn achos y taleithiau hynny, mae gogledd Mecsico yn wlad o fynyddoedd uchel (
sierras
), sych ac arfordiroedd
Canoldirol
. Mae'r mynyddoedd sy'n rhedeg trwy ganol y wlad yn ymffurfio'n ddwy gadwyn, sef y
Sierra Madre Gorllewinol
a'r
Sierra Madre Dwyreiniol
, gyda
Llwyfandir Mecsico
yn y canol. Yn y gorllewin ceir Gwlff Califfornia gyda'i fraich allanol
Baja California
. Yn y dwyrain ceir gwastadeddau sylweddol ar hyd yr arfordir ar Gwlff Mecsico. Yn y de eithaf mae'r tir yn culhau i ffurfio gwddw gyda bryniau a
llosgfynyddoedd
i'r gorllewin a gorynys
Yucatan
i'r dwyrain ar y ffin â
Belîs
Gwatemala
. Mae'r brifddinas,
Dinas Mecsico
, yn gorwedd ar ymyl ddeheuol Llwyfandir Mecsico.
Is-adrannau gweinyddol
golygu
golygu cod
Mae Unol Daleithiau Mecsico yn ffederasiwn o 31 o daleithiau rhydd a sofran, sy'n ffurfio undeb sy'n arfer rhywfaint o awdurdodaeth dros
Ddinas Mecsico
47
Mae gan bob gwladwriaeth ei chyfansoddiad, ei chyngres, a'i barnwriaeth ei hun, ac mae ei dinasyddion yn ethol trwy bleidleisio llywodraethwr yn uniongyrchol, am dymor o chwe blynedd, a chynrychiolwyr i'w cyngresau gwladwriaeth unochrog uniongyrchol am dymhorau o dair blynedd.
48
Mae Dinas Mecsico yn adran wleidyddol arbennig sy'n perthyn i'r ffederasiwn yn ei chyfanrwydd ac nid i unrhyw dalaith benodol.
47
Rhennir y taleithiau yn fwrdeistrefi, yr endid gwleidyddol gweinyddol lleiaf yn y wlad, a lywodraethir gan
faer neu lywydd trefol
presidente municipal
), wedi'i ethol gan ei thrigolion yn ôl lluosogrwydd.
49
Enw/Byrfodd
Prifddinas
Enw/Byrfodd
Prifddinas
Aguascalientes (AGS)
Aguascalientes
Morelos (MOR)
Cuernavaca
Baja California (BC)
Mexicali
Nayarit (NAY)
Tepic
Baja California Sur (BCS)
La Paz
Nuevo León (NL)
Monterrey
Campeche (CAM)
Campeche
Oaxaca (OAX)
Oaxaca
Chiapas (CHIS)
Tuxtla Gutiérrez
Puebla (PUE)
Puebla
Chihuahua (CHIH)
Chihuahua
Querétaro (QRO)
Querétaro
Coahuila (COAH)
Saltillo
Quintana Roo (QR)
Chetumal
Colima (COL)
Colima
San Luis Potosí (SLP)
San Luis Potosí
Durango (DUR)
Durango
Sinaloa (SNL)
Culiacán
Guanajuato (GTO)
Guanajuato
Sonora (SON)
Hermosillo
Guerrero (GRO)
Chilpancingo
Tabasco (TAB)
Villahermosa
Hidalgo (HGO)
Pachuca
Tamaulipas (TAMPS)
Victoria
Jalisco (JAL)
Guadalajara
Tlaxcala (TLAX)
Tlaxcala
State of Mexico (EM)
Toluca
Veracruz (VER)
Xalapa
Mexico City (CDMX)
Mexico City
Yucatán (YUC)
Mérida
Michoacán (MICH)
Morelia
Zacatecas (ZAC)
Zacatecas
Economi
golygu
golygu cod
Prif:
Economi Mecsico
Gweler hefyd
golygu
golygu cod
Poner el Cuerpo, Sacar la Voz
mudiad di-drais sy'n ceisio dod a swyl i ddiflaniad myfyrwyr.
Cyfeiriadau
golygu
golygu cod
"MAPPED: THE 6 CRADLES OF CIVILIZATION"
Mapscaping
. 8 Mai 2018
. Cyrchwyd
13 Gorffennaf
2019
Michael Arbagi,
THE CATHOLIC CHURCH AND THE PRESERVATION OF MESOAMERICAN ARCHIVES: AN ASSESSMENT
Archer, Christon I. (2015). "Military: Bourbon New Spain". In Werner, Michael (gol.).
Concise Encyclopedia of Mexico
. Routledge. tt. 455–462.
ISBN
978-1-135-97370-4
Fischer, David Hackett (1996).
The Great Wave: Price Revolutions and the Rhythm of History
. Oxford University Press.
ISBN
978-0-19-505377-7
6.0
6.1
"History of Mexico"
The History Channel
. 9 Tachwedd 2009
. Cyrchwyd
15 Gorffennaf
2019
Rama, Anahi; Stargardter, Gabriel (28 Mehefin 2012).
"Chronology: Checkered history of the PRI's rule in Mexico"
Reuters
"Mexico's history of one-party rule"
The Washington Post
. 5 Ionawr 2012.
Padgett, L. Vincent (1957).
"Mexico's One-Party System: A Re-Evaluation"
The American Political Science Review
51
(4): 995–1008.
doi
10.2307/1952448
JSTOR
1952448
Whitehead, Laurence (2007). "An elusive transition: The slow motion demise of authoritarian dominant party rule in Mexico".
Democratization
(3): 246–269.
doi
10.1080/13510349508403441
"Mexico (05/09)"
. US Department of State. 25 Mehefin 2012
. Cyrchwyd
17 Gorffennaf
2013
"CRS Report for Congress"
(PDF)
. Congressional Research Service. 4 Tachwedd 2008. Archifwyd o'r
gwreiddiol
(PDF)
ar 2017-12-12
. Cyrchwyd
17 Gorffennaf
2013
James Scott; Matthias vom Hau; David Hulme.
"Beyond the BICs: Strategies of influence"
. The University of Manchester. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 25 Mai 2017
. Cyrchwyd
11 Ebrill
2012
Nolte, Detlef (October 2010).
"How to compare regional powers: analytical concepts and research topics"
Review of International Studies
36
(4): 881–901.
doi
10.1017/S026021051000135X
JSTOR
40961959
ProQuest
873500719
"Ministry of Foreign Affairs of Japan"
(PDF)
. Cyrchwyd
7 Mai
2012
"Oxford Analytica"
. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 24 Ebrill 2007
. Cyrchwyd
17 Gorffennaf
2013
"G8: Despite Differences, Mexico Comfortable as Emerging Power"
. ipsnews.net. 5 Mehefin 2007. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 16 Awst 2008
. Cyrchwyd
30 Mai
2010
Paweł Bożyk (2006). "Newly Industrialized Countries".
Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy
. Ashgate Publishing. t.
164
ISBN
978-0-7546-4638-9
Mauro F. Guillén
(2003). "Multinationals, Ideology, and Organized Labor".
The Limits of Convergence
. Princeton University Press. t. 126 (table 5.1).
ISBN
978-0-691-11633-4
David Waugh (2000). "Manufacturing industries (chapter 19), World development (chapter 22)".
Geography, An Integrated Approach
(arg. 3rd). Nelson Thornes. tt.
563
, 576–579, 633, and 640.
ISBN
978-0-17-444706-1
N. Gregory Mankiw (2007).
Principles of Economics
(arg. 4th). Mason, Ohio: Thomson/South-Western.
ISBN
978-0-324-22472-6
"Global Peace Index 2019: Measuring Peace in a Complex World"
(PDF)
Vision of Humanity
. Sydney: Institute for Economics & Peace. June 2019. Archifwyd o'r
gwreiddiol
(PDF)
ar 27 Awst 2019
. Cyrchwyd
4 Mehefin
2020
Brianna Lee; Danielle Renwick; Rocio Cara Labrador (24 Ionawr 2019).
"Mexico's Drug War"
Council on Foreign Relations
. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 2019-07-16
. Cyrchwyd
19 Gorffennaf
2019
"UNESCO World Heritage Centre — World Heritage List"
. UNESCO
. Cyrchwyd
25 Mai
2012
"Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters"
. whc.unesco.org
. Cyrchwyd
30 Mai
2010
Table of World Heritage Sites by country
"What is a mega-diverse country?"
Mexican biodiversity
. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 2019-09-07
. Cyrchwyd
13 Gorffennaf
2019
"México ocupa el sexto lugar en turismo a nivel mundial"
www.expansion.mx
. CNN Expansión. 28 Awst 2018
. Cyrchwyd
8 Ionawr
2019
Werner 2001
Susan Toby Evans; David L. Webster (2013).
Archaeology of Ancient Mexico and Central America: An Encyclopedia
. Routledge. t. 54.
ISBN
978-1-136-80186-0
Colin M. MacLachlan (13 Ebrill 2015).
Imperialism and the Origins of Mexican Culture
. Harvard University Press. t. 39.
ISBN
978-0-674-28643-6
Carmack, Robert M.; Gasco, Janine L.; Gossen, Gary H. (2016).
The Legacy of Mesoamerica: History and Culture of a Native American Civilization
. Routledge.
ISBN
978-1-317-34678-4
Diehl, Richard A. (2004).
The Olmecs: America's First Civilization
. Thames & Hudson. tt.
–25.
ISBN
978-0-500-02119-4
"MAPPED: THE 6 CRADLES OF CIVILIZATION"
Mapscaping
. 30 Mai 2018
. Cyrchwyd
14 Gorffennaf
2019
Sampson, Geoffrey (1985).
Writing Systems: A Linguistic Introduction
. Stanford University Press.
ISBN
978-0-8047-1756-4
Cowgill, George L. (21 Hydref 1997). "State and Society at Teotihuacan, Mexico".
Annual Review of Anthropology
26
(1): 129–161.
doi
10.1146/annurev.anthro.26.1.129
OCLC
202300854
Benjamin, Thomas.
Matute, Alvaro.
"The Mexican Revolution"
. Public Broadcasting Service. 20 Tachwedd 1910. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 2011-05-14
. Cyrchwyd
17 Gorffennaf
2013
Robert McCaa.
"Missing millions: the human cost of the Mexican Revolution"
. University of Minnesota Population Center
. Cyrchwyd
17 Gorffennaf
2013
Valles Ruiz, Rosa María (June 2016).
"Elecciones presidenciales 2006 en México. La perspectiva de la prensa escrita"
(yn es).
Revista mexicana de opinión pública
(20): 31–51
Reséndiz, Francisco (2006).
"Rinde AMLO protesta como "presidente legítimo""
(yn es).
El Universal
. Adalwyd 2021-09-12
"Enrique Pena Nieto wins Mexican presidential election"
Telegraph.co.uk
. 2 Gorffennaf 2012
. Cyrchwyd
25 Awst
2015
Sieff, Kevin.
"López Obrador, winner of Mexican election, given broad mandate"
Washington Post
Sharma, Gaurav (10 Mai 2018).
"Mexico's Oil And Gas Industry Privatization Efforts Nearing Critical Phase"
Forbes
. Cyrchwyd
4 Mehefin
2020
Barrera Diaz, Cyntia; Villamil, Justin; Still, Amy (14 Chwefror 2020).
"Pemex Ex-CEO Arrest Puts AMLO in Delicate Situation"
Rigzone
. Bloomberg
. Cyrchwyd
4 Mehefin
2020
47.0
47.1
Amanda Briney (8 Hydref 2018).
"Mexico's 31 States and One Federal District"
. Thought.Co
. Cyrchwyd
15 Gorffennaf
2019
"Article 116"
Political Constitution of the United Mexican States
. Congress of the Union of the United Mexican States. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 13 Tachwedd 2006
. Cyrchwyd
7 Hydref
2007
"Article 115"
Political Constitution of the United Mexican States
. Congress of the Union of the United Mexican States. Archifwyd o'r
gwreiddiol
ar 13 Tachwedd 2006
. Cyrchwyd
7 Hydref
2007
gw
sg
go
Gogledd America
Gwladwriaethau sofranaidd
Antigwa a Barbiwda
Y Bahamas
Barbados
Belîs
Canada
Ciwba
Costa Rica
Dominica
El Salfador
Grenada
Gwatemala
Gweriniaeth Dominica
Haiti
Hondwras
Jamaica
Mecsico
Nicaragwa
Panamâ
Sant Kitts-Nevis
Sant Lwsia
Sant Vincent a'r Grenadines
Trinidad a Thobago
Unol Daleithiau America
Tiriogaethau dibynnol
ardaloedd ymreolaethol
thiriogaethau
eraill
Anguilla
Arwba
Bermuda
Bonaire
Curaçao
Guadeloupe
Martinique
Montserrat
Puerto Rico
Saba
Saint Barthélemy
Saint-Martin
Saint-Pierre-et-Miquelon
Sint Eustatius
Sint Maarten
Ynys Clipperton
Yr Ynys Las
Ynys Navassa
Ynysoedd Americanaidd y Wyryf
Ynysoedd Caiman
Ynysoedd Prydeinig y Wyryf
Ynysoedd Turks a Caicos
Ystyrid weithiau
fel rhan o
Dde America
Awdurdod
WorldCat
VIAF
154311247
LCCN
n81013960
GND
4039058-5
SUDOC
026392577
BIBSYS
90875945
HDS
003379
NLA
36590136
NDL
00567575
NKC
ge128515
The SBN id BVEV070820 is not valid.
BNE
XX4575373
CiNii
DA02943005
KulturNav
id
Wedi dod o "
Categorïau
Mecsico
Aelod-wladwriaethau'r Cenhedloedd Unedig
Aelod-wladwriaethau'r G20
Cyn-drefedigaethau Ymerodraeth Sbaen
Gweriniaethau ffederal
Gwledydd America Ladin
Gwledydd Gogledd America
Gwledydd a thiriogaethau Sbaeneg
Categorïau cudd:
Nodyn
Erthyglau sy'n defnyddio Nodyn Gwybodlen lle Wicidata
Erthyglau sy'n cynnwys testun Sbaeneg
Wikipedia articles with VIAF identifiers
Wikipedia articles with LCCN identifiers
Wikipedia articles with GND identifiers
Wikipedia articles with BIBSYS identifiers
Wikipedia articles with NLA identifiers
Wikipedia articles with faulty authority control identifiers (SBN)
Pages using the Kartographer extension
Mecsico
Ychwanegu pwnc