Mexico - Dagbani Wikipedia
Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni
Diyila Dagbani Wikipedia
Mexico
maŋsulinsi tiŋgbani
tingbani
Pahi la
Latin America
North America
MIKTA
Di pilli ni
16 Silimin gɔli September 1810
Yuli
Mexico
Мексика
المكسيك
Zuliya wuhibu
México
Mexko
Yɛtɔɣa sabbu gahinda
ˈmexiko
Balli
mestizo Mexicans
indigenous peoples of Mexico
white Mexicans
Afro Mexicans
Adiini
Catholicism
irreligion
Evangelicalism
Jehovah
s Witnesses
Participant in
Pacific War
Group of Five
Economic Complementation Agreement No. 55
World War II
Yɛltɔɣa din nyɛ tuma ni dini
Spanish
Nahuatl
Yucatec Maya
Tiŋgbani silima
National Anthem of Mexico
Toque de Bandera
Kali
culture of Mexico
Dunia yaɣili
North America
Tiŋa
Mexico
Tinzuɣu
Mexico City
Wakati luɣili
Central Time Zone
Be ni bee n pa kodoosheei zuɣu
Pacific Ocean
Atlantic Ocean
Caribbean Sea
Gulf of Mexico
Located in/on physical feature
Hispanic America
Central America
Tiŋgbaŋ yaɣili calinli
23°0′0″N 102°0′0″W
Coordinates of geographic center
20°31′15″N 99°53′45″W
Coordinates of easternmost point
21°8′7″N 86°44′27″W
Coordinates of northernmost point
32°43′8″N 114°43′11″W
Coordinates of southernmost point
14°31′50″N 92°13′43″W
Coordinates of westernmost point
32°31′23″N 117°7′29″W
Highest point
Citlaltepetl
Lowest point
Laguna Salada
Office held by head of state
President of Mexico
Tiŋgban zuɣ'lana
Claudia Sheinbaum
Office held by head of government
President of Mexico
Tiŋgbani zuɣ'lana
Claudia Sheinbaum
Has cabinet
cabinet of Mexico
Kpamba yaɣili
federal government of Mexico
Loo zalibu yaɣa
Congress of the Union
Saliya dibu kpamba ban be tooni
Supreme Court of Justice of the Nation
Federal Electoral Tribunal
Central bank
Bank of Mexico
Public holiday
Independence Day
Tingbani liɣiri
peso
Fukimsi ti
Chapultepec Castle
National Palace
Hospicio Cabañas
Palacio de Minería
Di tarisi ni
Guatemala
Belize
America
Foundational text
Political Constitution of Mexico
Duhubu yaɣili
right
Niɣilim buɣum polo puloku balishɛli
NEMA 1-15
NEMA 5-15
Taɣi
Republic of Yucatán
New Spain
First Mexican Empire
Restored Republic
Significant event
Mexican War of Independence
Mexican Revolution
Cinco de Mayo
Pastry War
Pin' shɛŋa o ni dee
Lagun Onari
Top-level Internet domain
.mx
Zal'kpana sabiri kpani
Political Constitution of Mexico
Tuuta
flag of Mexico
Coat of arms
Mexican coat of arms
Official symbol
Aquila chrysaetos
Dahlia
Geography of topic
Geography of Mexico
Nahingbaŋ
partly free country
Taarihi bachikpani dalinli
history of Mexico
most populous urban area
Mexico City
Ziligi naba trafiki yaɣili
right
Open data portal
Mexican Government Open Data
datos.gob.mx
Economy of topic
economy of Mexico
Demographics of topic
demographics of Mexico
Mobile country code
334
Tiŋgbani boligu zalikpana
52
Zuɣusaa zuɣusaa tangalimia lamba
911
GS1 tiŋgbani code
750
Lansisi plati koodi
MEX
Maritime lamba kalinli
345
Stack Exchange tag
Unicode bachinima
🇲🇽
Category for maps or plans
Category:Maps of Mexico
From Wikidata
Mexico,
lower-alpha 1
din yu'maŋli nyɛ
United Mexican States
la nyɛla tiŋgban'shɛli din be America wulun puhili polo. Dina n-nyɛ tiŋshɛli din miri
Latin
America
wulin puhili n gari tiŋ kam, di wulin puhili polo,
United States
m-beni; di wulin luhili polo mini di nuzaa polo sunsuuni,
Guatemala
mini
Belize
m-beni, bɛ ni su yaɣ'shɛli
Pacific Ocean
puuni la mi bela nudirigu polo, ka
Caribbean Sea
mi be di wulin luhili polo mini di nuzaa polo sunsuuni, ka
Gulf of Mexico
mi be di nuzaa polo. Mexico tiŋgbani galisim nyɛla maali tuhituhili, tuhikɔbisiwɔi ni pisopɔin ni ayi, ni kɔbisinu ni pihinu "1,972,550 km
(761,610 sq mi),
ka lahi nyɛ tiŋgbani shɛli din pahiri pia ni ata di yi kana tiŋgbani polo galisim ni. Di salo galisim gari miliyoŋ kɔbiga ni pihita n chana, Mexico n nyɛ tiŋ'shɛli din pahiri pia tiŋgbani yaanga zuɣu di yi kana salo galisim polo, ka di niriba pam nyɛ ban tɔɣisiri Spanish.
Mexico City
n-nyɛ tiŋzuɣu din gari tiŋ'zuɣiri maa zaa, din mali zaashɛɛ
metropolitan area
kara puuni duniya yaanga zuɣu zaa.
Ninsalinim benibu Mexico puuni nyɛla din pili kamani yuun tusaanii pɔi ni anabi Isa kandina.
Mesoamerica
n nyɛ ninsalinim ni pili shɛm Mexico, luɣa din daa nyɛ yaɣa din du pam ni pili, yaɣa kamani
Olmecs
Maya
Zapotecs
Teotihuacan
zoobu, ni
Purépecha
Spanish colonisation
daa pilla yuuni 1521, saanba maa ni daa kana n ti tuhi nyaŋ
Aztec Empire
la, ka daa kpa
New Spain
ka di tiŋzuɣu nyɛ
Tenochtitlan
, dina m pa nyɛ
Mexico City
New Spain
n daa lɛbi tiŋshɛli din nyɛ kompuuni daabilim tiŋa ninneesim ni daa na bi niŋ bayana saha shɛli maa, salin gbiriba mini bɛ zaashɛɛ zaŋ chanŋ
Europe
mini
Asia
sunsuuni n daa nyɛ din tabiri sɔŋdi ba. Dina n daa chɛ ka nimaani lɛbi tiŋgbani shɛli din laɣim zuliyanima pam duniya yaanga zuɣu zaa. Tɔb'shɛli bɛ ni daa boli
Peninsular War
la n daa nyɛ din yiɣisi 1810–1821 yuuma la saha tɔb'shɛli bɛ ni daa boli
Mexican War of Independence
(Maŋsulinsi dɛɛbu tɔbu), dina n daa zali
Peninsular
zalisi la tariga ka kpa
First Mexican Empire
, ka di daa kpini pɔbbu ni neebu ka
First Mexican Republic
pili. 1848 yuuni la saha, Mexico daa kɔŋ bɛ tiŋgbana kamani pirigili polo, di ni daa niŋ ka
America
nima zaŋ yaa n-kpɛ bɛ tiŋ maa ni na.
Liberals
taɣibu-taɣibu zaŋchaŋ yuuni 1857
constitution
la polo daa tahi tɔbu na ni
French
nima nuu timbu zaŋ chaŋ bɛ yɛlayɛla polo,
French
nima daa lɛbila Maximilian I ŋun nyɛ
Australia
niraba la naa Mexico tiŋgbani ni, din ka bɛ daa boli
Second Mexican Empire
la, ka Betino Juárez daa gari tooni n zaŋ Republican forces n chaŋ n ti tuhi yiɣisi o nam maa ni, 19th century bahigu polo Porfirio Díaz n daa nyɛ bɛ zuɣu lana ka ʒini nam ni n yuugi pam, o modernization policies daa cana came
cost of severe social unrest
. 1910–1920 yuuni
Mexican Revolution
daa zaŋ chaŋ Díaz dibu ni n zaŋ chaŋ
1917 Constitution
deebu. Mexico nyɛla din nyɛ
industrialization and economic growth
zoobu din daa niŋ 1940s–1970s, amidst
electoral fraud
Tlatelolco massacre
, ni economic yalayala. 20th yuma naabu ni ka bɛ daa nyɛ taɣibu zaŋ kpa
neoliberalism
North American Free Trade Agreement
(NAFTA) daa nyɛla 1994 yuuni, amidst
unrest in Chiapas
Yuli Taarihi
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Miguel Hidalgo y Costilla's Cry of Dolores on silimin gɔli
September
dabaa pia ni ayobu 1810 yuuni, by J.J. del Moral. Saha shɛli bɛ ni daa kuhi m bɔli bɛ linjimanima n daa leei bɛ maŋ sulinsi deebu Spanish nima, ban nye bɛn deei bɛ sulinsi, sɔli piligu.
Alhóndiga de Granaditas gbaabu din daa niŋ
Guanajuato tingbani ni ka di nye gbaabu shɛli
Hidalgo nima linjimanima ni daa niŋ shɛli
silimin gɔli September dabaa pihita yinika1810 yuuni, ka di ny`Ela
José Díaz del Castillo
n daa puhi li
Anfooni din wuhiri llinjimanima ban nye Three Guarantees la ni daa kperi mexico tinpuuni silmin goli September pishibni apɔin 1821 yuuni
yuuni 1836 tɔbu din daa nye El Álamo din daa lu Mexico linjimanima ban toondana daa nye tingbani zuɣulana Antonio López de Santa Anna mini America linjimanima sunsuuni .
Liberal Tingbang zuɣulana Benito Juárez. Bɛ ni mi so zan kpa o kpaŋmaŋa zaŋkpa mexico tingbaŋ lɛbigibu, ka o lahi nye ninvuɣiuso ŋun zabiri o tiŋgbani jilima ni dariza, n ti lahi pahi o ni kpaŋsiri maŋsulinsi mini suhuyurilim zan chaŋ salo gɔrim polo tuuni saha shɛli din gbaaai yuun kɔbga din pahi pia ni awei pirigili zaŋ kana
Anfooni di wuhiri Kparibɔɣu zuɣulana Maximilian nyevuli dibu
, silimin gɔli
June
yuuni 1867. Linjima. Tomás Mejía, m bie nu'zaa polo
; Maximiian, m bie sunsuuni
; Linjima . Miguel Miramón, m bie nu'dirigu polo . Anfooni ŋɔ nyɛla Édo ni nam shɛli
Anfooni din wuhiri
Vicente Fox
ni daa di yuuni
2000 tingbani zuɣulana tali piibu piibu
ka o daa leei tuuli tiŋgbani zuɣulana amaa ka
PRI
1929 ha, ni tuuli piibu opposition paati shɛli din bɛ sahi n ti paati shɛli din be nam tuum
Francisco I. Madero
ni daa leei tingbani zuɣulana 1911 yuuni.
Anfooni din wuhiri labiʒibibu nin liɣa shee bɛ ni bɔli shɛli
Teotihuacan
Anfooni din wuhiri labiʒibibu nin liɣa shee bɛ ni bɔli shɛli
Temple of Kukulcán (El Castillo)
din bie
Maya city
dundɔŋ ni din bie
Chichen Itza
tingbani
Anfooni din wuhiri
Mexico-Tenochtitlan
Guanajuato
daa nyɛla tingbani sh`elli din pahi tingbana sh`eli din mali ariziki ni bundaannima
New Spain
tingbana nima puuni
Mexican Revolution (1910–1920)
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Political consolidation and one-party rule (1920–2000)
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Taarihi
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Mēxihko
din n-nyɛ
Nahuatl
yuli n-zaŋ ti "heartland" n-yina Aztec Empire,n boonila valley n-nyɛ
Mexico
ni din gili di yaɣ'li, hali bɛ ni mi ni bɛ niriba n-nyɛ
mexica
.Di nyɛla sokam ni dihitabili ni
toponym
n-zaŋ n-ti valley daa nyɛla di yaɣ'li zaŋ ti primary
ethnonym
zaŋ ti
Aztec Triple Alliance
, amaa di naa tooi nyɛ shɛli yaɣa.
Din daa nyɛ colonial saha (1521–1821) Bin daa mi ka
Mexico
nyɛ
New Spain
, central region n-daa nyɛ Intendency n-zaŋ ti Mexico. Spain palli n-daa deei maŋsulinsi
Spanish Empire
nima sani 1821yuuni ka leei sovereign state, ni Intendency ni daa kana n ti nyɛ
State of Mexico
, ka tiŋgbaŋ pali daa boli
Mexico City
.Tiŋgbana yu'timsa n taɣa kamani gomnanti gba ni taɣi sham. bɛ ni daa yɛn yihi maŋsulinsi na polo November dabaa ayɔbu dali 1813 yuuni zaŋ kpa deputies n-nyɛ di Congress n nyɛ Anáhuac n boli yaɣa din kuɣali América Septentrional (Northern America). 1821yuuni gbaai di Iguala gba zaŋ América Septentrional.laɣingu dibaa ayi puuni (1821–1823 yuuni mini 1863–1867 yuuni), bɛ daa mila tiŋgbani maa ka di booni Imperio Mexicano (Mexican Empire). federal nima ata constitutions (1824, 1857, mini 1917 yuuni, constitution din na beni) zaŋ di yuli [1]—bee di variant Estados-Unidos Mexicanos,[2] Di zaa ni taɣ'li n-ti "United Mexican States". Bachi ŋɔ República Mexicana, "Mexican Republic", bɛ daa zaŋ niŋ 1836 yuuni Constitutional zalikpana .[3] m-be Nahuatl version n-nyɛ di punpɔŋɔ constitution,[4] yuli shɛli bɛ ni daa zaŋ n-ti li n-nyɛ Mexika Sentik Wexteyowalko,[5] ni Yucatec Maya version, U Múuchꞌ Péetluꞌumiloꞌob México.[6] Din beni, bɛ ni bɔri din tuhi yim n-nyɛ Spanish m-pahi pihi yɔbu ni ata bal' shɛli din bi yoli tinŋgbani, bɛ zaa mali bɛ maŋmaŋa taɣibu zaŋ kpa bin tiba yuli.
Ninsali shaba ban daa pun beni pɔi ni "European" nim biehigu (Pɔi ni yuma 1519)
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Tuuli ninsalnim binmaana din nye kuɣa binmaana shahiranim beni m miri buɣim malibu shahiranima,Science baŋdiba wuhiya, ni di nyela din be Mexico tiŋ sunsuuni luɣi'shaŋa kom ni zoya ni be zuŋo yuun tuhi pia ( 10,000 years ago).
Mexico nyala kawana, kamantoosi nti pahi tuya yiŋa.Bɛ yi koli nimaani di nyala din niŋdi vienyala. Lala ŋɔ zuɣu daa chemi ka tuuli ninsal'shaba ban daa cheni n gindi tinsi ni n kori ka gori tohigu ka lahi guli binkɔbri daa baŋ di yala ka palim ʒi nimaani ko, di daa nyela din pili kaman yuma "5000 BC".
Mesoamerica nyela tiŋgbani sheli din be tiŋgbana ayobu sheli nineesim ni paai bɛ sani ka bi za bɛ gama zuɣu puuni. Lala saha maa ka niriba biehisi kaman bɛ daadiininim mini bɛ buɣa, bɛ kawana kobu ni bɛ ya mebu n ti pahi binyara ni kaani sham
daa wuhigi n gabi Mexico bilichiinim kali puuni ka lahi wuligi n gili Mesoamerican yaɣa zaa.Lala saha maa, tinsi daa nyela din laɣim salo pam ka niriba maa walginsim chaŋ nti doli tuun baŋsim shaŋa bɛ ni mala. Bɛ zoosim daa kana nti paai saha shali bɛ ni pa mali nanima, toondaan shaba ban daa mali adiini mini nam yahi daa nyala ban me jama duri din galisi pam.
Tuuli ninneesim shali din daa kpe Mexico n daa nye Olmec nim kali, di daa nyela din chaŋ n gili "Gulf Coast" kaman yuma "1500 BC" saha. Olmec nim kali yaltɔɣa chaŋ n gili Mexico ni di tiŋkpansi kaman Chiapas, Oaxaca, n ti pahi "Valley of Mexico".
Geography
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Main article:
Geography of Mexico
Anfooni din wuhiri
Topographic map
din wuhiri Mexico tingbani biehigu
Anfooni din wuhiri Pico de Orizaba, din nye zoli shɛli din bɛ Mexico tingbani ni
Mexico bɛla latitudes 14° ni 33°N, mini longitudes 86° ni 119°W sunsuuni in the southern yaɣili shɛli din bɛ
North America
, n be fɔnsi zaa kalinli n nyɛ
1,972,550
km
(761,606
sq
mi)
, nŋɛla
13th tiŋ' shɛŋa din galisi ni di fɔnsi laɣimbu
. Di malila coastlines m be di
Pacific Ocean
mini
Gulf din be California
, hali ni saha shɛli
Gulf din be Mexico
mini
Caribbean muɣili
, latter dibaa ayi yaɣa laɣimbu din be Atlantic Ocean.
muɣa ŋɔ yaɣa nyɛla din gili
6,000
km
(2,317
sq
mi)
m be islands. Mexico yaɣa zaa lumi m be
North American Plate
, n tabili yaɣa bihi din be
Baja California peninsula
m bePacific mini Cocos Plates. Geophysically, geographers Shaba m be east yaɣa din gili ba ka be Isthmus of Tehuantepec (din paai 12% of the total) ka di be Central America puuni.
10
Geopolitically, Mexico nyɛla bɛni zali shɛli pahi North America.
11
Pam ban bɛ Mexican central mini northern yaɣ'li din bɛ saazuɣ altitudes, ni kamani din galisi elevations ka di bɛ
Trans-Mexican Volcanic Belt
ka di garibu Mexico east zaŋ chaŋ west:
Pico de Orizaba (
5,700
m or 18,701
ft
), Popocatépetl (
5,462
m or 17,920
ft
) ni Iztaccihuatl (
5,286
m or 17,343
ft
mini Nevado de Toluca (
4,577
m or 15,016
ft
). Zoya ayi zahambu m-boli
Sierra Madre Oriental
mini
Sierra Madre Occidental
, din nyɛ di extension n-nyɛ di Rocky Mountains from northern North America n-zaŋ gbaai tinŋgbani north zaŋ chaŋ south ni zoli yaɣ'li, Sierra Madre del Sur, zorimi zaŋ gbaai Michoacán zaŋ chaŋOaxaca. Mexican yaɣ'li shɛli prone zaŋ chaŋ volcanism.
12
Mexico mali yaɣ'li di paa dibaa awɔi
: Baja California, Pacific Coastal Lowlands, Mexican Plateau, Sierra Madre Oriental, Sierra Madre Occidental, Cordillera Neovolcánica, Gulf Coastal Plain, Southern Highlands, ni Yucatán Peninsula.
13
An important geologic feature of the Yucatán peninsula n-nyɛ Chicxulub crater, scientific consensus ni Chicxulub impactor was responsible zaŋ ti Cretaceous–Paleogene extinction event. Mexico ni galisi ŋɔ zaa ( zahabili din gari
2,000
mi (3,219
km)
wahalim puuni n-nyɛ yɔmyɔm tinŋgbani), tinŋgbani ŋɔ pam ku tooi kɔ, binyahiri ŋɔ zuɣu aridity, soil, or terrain.
12
2018 yuuni, be daa zaham 54.9% tinŋgbani daa nyɛla kɔbu; 11.8% daa nyɛla arable; 1.4% din daa kuli zamti bimbira; 41.7% din daa kuli zamti pasture; ni 33.3% daa nŋɛla mɔnn ni.
12
Mexico mali mɔa pam, ni zahawahanli din nyɛ Rio Grande, ka di nyɛ behigu eastern border nin pahi United States.
14
Usumacinta River
nŋɛla natural southern barrier din be between Mexico ni Guatemala.
15
Climate
mali niŋ
mali mi di yibu sheena n-niŋ
Main articles:
Climate of Mexico
and
Climate change in Mexico
Köppen climate classification map din wuhiri Mexico
Climate
din nyɛ Mexico pa yim tinŋgbani maa ni bɛ saɣisi tabimaa ni topography. Tropic of Cancer di pirigila tinŋgbani maa n-ti temperate and tropical zones. Land north din bɛ Tropic di Cancer be n-ŋmɛri maasim din ti nŋɛ kikaa gɔli. Tropic of Cancer din bɛ South, temperatures benimi yuuni kam and ka nŋɛ solely balibu tuma din bɛ. Di tiri Mexico yaɣ' shɛli din nyɛ weather systems.
16
Maritime air masses zaŋdi saha precipitation n-yina
May
zaŋ chaŋ
August
. Mexico yaɣ'li pam, shɛli be ni boli north, di mali wooni ni pahi sporadic saa konko, ka ɣaɣ shɛŋa din bɛ lowlands ka di yina south di zaa yiɣisila
2,000
mm (78.7
in)
yuuni kam puuni. Di shahara n-nyɛ, fɔŋ shɛŋa din bɛ north kamani Monterrey, Hermosillo, ni Mexicali be nŋɛri temperatures
40
°C (104
°F)
beei ka di gari Sahashaŋa ni. Sonoran Desert temperatures paa
50
°C (122
°F)
beei ka di gari.
16
Mexico mali di baa apɔin climate balibu
17
n pahi mahim din climate ka di nyɛ coastal zaŋ chaŋ 900 meters ka be nŋɛri southern region din bɛ Mexico; wooni climates beni nŋɛ northern tinŋgbani pirigili; temperate humid ni di pirigili be ni nŋɛ pastures ka di bɛ elevation 1,800 meters ni zahawahanli central Mexico ni di maa ka be nŋɛri elevation 3,500 meters ni din gari. Country's yaɣshaŋa mali wooni climate.
17
Climate di naa apɔin balibu m-bɛ Mexico
17
m-pahi waligu ka di bɛ climate ka di nyɛ coastal ka di paagi 900 meters ka bɛ nŋɛri li southern tinŋgbani din bɛ Mexico; wuuni climates ka bɛ nŋɛli northern yaɣ' shɛli din bɛ tinŋgbani maa half
; temperate humid ni sub-humid ka bɛ nŋɛri li elevation of 1,800 meters din bɛ wahanli central Mexico di mini maasim ka bɛ nŋɛri elevation 3,500 meters ni din gari. Tinŋgbani pam mali yaɣ' shɛŋa din mali wuuni.
South fɔnsi din bɛ Tropic of Cancer m-pahi elevations di paa
1,000
m (3,281
ft)
, southern yaɣ' shɛŋa din bɛ coastal plains di mini Yucatán Peninsula, di mali yuuni temperature
24 and 28
°C (75.2 and 82.4
°F)
. Temperatures kpalimla din bɛ zuɣusaa yuuni maa za , ka di nyɛ di kɔŋko
°C (9
°F)
waliginsim din bɛ wuuni ni kikaa ni bela sunsuuni. Pacific coast nŋɛla subject n-ti natural hazards dini n-nyɛ tsunamis di mini Mexican coasts n-pahi exception din bɛ south coast nŋɛ Bay of Campeche ni northern Baja California n-nyɛ vulnerable n-zaŋ ti ninmɔhi hurricanes din nyɛ wuuni ni saa saha. Hali fɔnsi shɛŋa din bɛ Tropic of Cancer tulimi ni humid during the summer, be mali yuuni kam bɛla temperature averages (
20 to 24
°C or 68.0 to 75.2
°F
) din taɣ'li daa nyɛ moderate pam conditions, wuuni saha .
16
ka di lahi nye bɛ ni kpuɣi bindiri shɛli ni di leei Mexico bindiri gahindili
18
]]
Anfooni din wuhiri
Televisa
nima yili zuɣu din bie
Mexico City
tingbani ni
Anfooni din wuhiri Mexico bilichini ŋun nye
Pedro Infante
ŋun daa nye ŋun pahi yiliyiindiba ban yiini
ranchera
ka di chibira.
Anfooni din wuhiri
Alfonso Cuarón
, ŋun nye Mexico tingbani tuuli kpɛri kpɛrita biinga ŋun di
Academy Award for Best Director
pini gahindili
Anfooni din wuhiri
Octavio Paz
, ŋun na nye tuuli ni ninvuhiso ŋun di
Nobel Prize in Literature
pini gahaindili Mexico tingbani puuni
,Anfooni din wuhiri
The National Auditorium
diɛma ni kpɛri kpɛribu shee
Anfooni din wuhiri
Palacio de Bellas Artes
(bɛ ni mi shɛli nuuni baŋsim nayili la), din mali dikpuna nuuni baŋsim anfoonima , nuuni baŋsim shɛhiranima din gba pahi n ti lahi pahi diɛma diɛmbu luɣa shee
Anfooni din wuhiri dikpuni nuuni baŋsim anfooni
Diego Rivera
ni nam shɛli ka di wuhiri pɔi ni Columbia nima saha
Aztec
tiŋ din daa bie
Tenochtitlán
tingbani ni. Ka ŋa nyƐla din bie
Palacio Nacional
puuni
Mexico City
tingbani ni.
Anfooni din wuhiri
Diego Rivera
mini
Frida Kahlo
, ban baan shɛba ban mali yuli pam Mexico tingbani puuni
Anfooni din wuhiri
Cry of Dolores
. yuuni kam puuni bie'shɛli pɔi ni Mexico maŋsulinsi deebu dasili, Tingbani zuɣulana nyɛla ŋun yen labi n niŋ kumsim shɛli Mexico zuɣulana nam yili ni
Anfooni din wuhiri
Secretariat of Health
Mexico tingbani puuni
Anfooni din wuhiri
Central Library
din bie
National Autonomous University of Mexico
karimzɔŋ titali puuni
Anfooni din wuhiri bala din bie Mexico tingbani ni ni yarigi n gili shɛm, ka bala ŋɔ nyɛla salo ban kalinli yaɣi 100,000 n chana n nye ban yɛri ŋa
Anfooni din wuhiri
Mexico–United States barrier
din bie
San Diego
tariga linjimanima ban bie
California
tingbani, US (Anfooni din bie nu'zaa polo) mini
Tijuana
, Mexico tingbani ni (Anfooni din bie nu'dirigu polo)
Anfooni din wuhiri mappu dijn wuhiri of Mexico salo kalinli ni bɛ ni yarigi n gili shɛm tingbani maa shɛm
Anfooni din wuhiri
Baluarte Bridge
,kɔdɔriko shɛli din gu n gari kɔdɔrikokam din pahi America yaɣa tingbana ni.
Anfooni din wuhiri vuhim mini dimaŋ dibu shee tiŋa din bie
Cancún
tingbnani silimiin gɔli May yuuni 2008 puli ni
Anfooni din wuhiri
Large Millimeter Telescope
din bie
Puebla
tingbani ni
Anfooni din wuhiri
Telmex
Tower din bie Mexico City tingbani ni
Anfooni din wuhiri
Skyscrapers
din bie
San Pedro Garza García
Nuevo León
tingbani ni
Anfooni din wuhiri Yili daa n ti (Headquarters)
América Móvil
din bie
Mexico City
tingbani ni, ka nye
largest mobile network operator outside Asia
ya`yili zaa
Anfooni din wuhiri Ayirimo shɛli din daa tɔ dabsili 26 silimiin gɔli September yuuni 2015, din daa niŋ ka yuuni giligi shikuru bihi ban kalinli daa yiɣisi pihinahi ni ata ni daa barigi
disappearance of the 43 students
ka ŋa daa niŋ Mexican tingbani yuli booni
Iguala
Anfooni din wuhiri
Mexican Federal Police
pirinsi diɛma diɛmbu
Anfooni din wuhiri matuka yiɣirigu din nye Mexico tingbani ni mali shɛli ka ŋa yuli nye S-45 BAALAM
UAV
Hydra Technologies
nima ni mali shɛli, yuuni 2022
Anfooni din wuhiri a yi liƔi anfooni maa puuni din miri na hali ti kpa din bie katiŋa
Papaloapan-class
Usumacinta, Mexico mini Dutch nima ni laɣim m mali pantuu shɛli din nye Reformador-class ka bɛ bɔli ŋa
Benito Juárez
n ti pahi Japanima
Izumo-class
pantuu din kpuɣiri ŋa taba, yuuni 2022
Anfooni din wuhiri Yili daa n ti (Headquarters) n ti
Secretariat of Foreign Affairs
Mexico tingbani ni
Anfooni din wuhiri
Chamber of Deputies
, din nye din nye jintɔri duu din pan
Congress of Mexico
zuɣu
Anfooni din wuhiri
National Palace
din bie wuliŋ puɣili polo ni
Plaza de la Constitución
bee
Zócalo
,din nye laɣingu mini diɛma diɛmbu shee Mexico tingbani ni; Di daa nyɛla biɛhigu shee n ti
viceroys
n ti pahi
Mexico tingbani zuɣulana nima
ka pa nye yili n ti Mexico gɔvinanti zuŋɔ.
Anfooni din wuhiri
National Palace
din bie wuliŋ puɣili polo ni
Plaza de la Constitución
bee
Zócalo
,din nye laɣingu mini diɛma diɛmbu shee Mexico tingbani ni; Di daa nyɛla biɛhigu shee n ti
viceroys
n ti pahi
Mexico tingbani zuɣulana nima
ka pa nye yili n ti Mexico gɔvinanti zuŋɔ.
Anfooni din wuhiri
Mexican Stock Exchange
yanima, din bie
Mexico City
tingbani ni
Anfooni din wuhiri Central Eólica Sureste I, Fase II din bie
Oaxaca
tingbani ni
Claudia Sheinbaum
Tingbani zuɣulana
Rosa Icela Rodríguez
gbaŋ ŋmarikpɛma n ti Mexico tingbani
Anfooni din wuhiri binkɔbiga ŋun nye
puma
ŋun bie
cloud forest
Sierra de Manantlán Biosphere Reserve
puuni
Anfooni din wuhiri binkɔbiga ŋun nye
Mexican wolf
ŋun dɔya n vuhiri a
Anfooni din wuhiri sa'kpɛli din daa niŋ Mexico tingbani ni
Anfooni din wuhiri
Köppen climate classification
mappu din wuhiri naawuni namtiɛri tahibu tahibu Mexico tingbani ni
Anfooni din wuhiri
Pico de Orizaba
, din nye zɔli din du n gari zɔli kam din bie Mexico tingbani ni
Anfooni din wuhiri
Topographic map
din wuhiri Mexico tingbani biehigu
Anfooni din wuhiri
Vicente Fox
ni daa di yuuni
2000 tingbani zuɣulana tali piibu piibu
ka o daa leei tuuli tiŋgbani zuɣulana amaa ka
PRI
1929 ha, ni tuuli piibu opposition paati shɛli din bɛ sahi n ti paati shɛli din be nam tuum
Francisco I. Madero
ni daa leei tingbani zuɣulana 1911 yuuni.
Tomás Urbina, Pancho Villa mini Emiliano Zapata nje be Tingzaa Nayili Mexican Revolution saha maa ni, 1914 yuuni puuni
Anfooni din wuhiri Francisco I. Madero, ŋun daa zaŋ o nyɔɣu n yu Diaz ka taai zaɣisi kɔrinfɔɣili din daa niŋ yuuni 1910 piibu piibu ka daa leei tingbani maa ni pii so din daa niŋ ka tingbaŋ daa niŋ Diaz firimiinsi ka o shee nam ni silimiin gɔli May yuuni 1911 puuni
Anfooni din wuhiri Plutarco Elías Calles, ŋun daa nye zuɣulana n ti
Maximato
ka daa lahi nye ŋun kpiri Institutional Revolutionary Paati, paati sh`eli din gbibi Mexico tingbani nam yuuni 1929 hali ti tɔ yuuni 2000
Anfooni din wuhiri linjima Amɔkaanima Zocalo dundogni 1968 yuuni ayirimo tɔbu maa saha
Anfooni din wuhiri NAFTA gbaŋ zuɣu nuu dihibu lahingu , din daa niŋ silimiin gɔli October yuuni 1992. A yi liɣi nu'zaa ti kpa nu'dirigu yaɣili
: (nivuhiso ŋun zaya) tingbani zuɣulana Carlos Salinas de Gortari (Mexico tingbani ), tingbani zuɣulana George H. W. Bush (U.S. tingbani ), n ti pahi Prime Minister Brian Mulroney (Canada tingbani).
Anfooni din wuhiri
Azteca Stadium
, Mexico tingbani ni
México
in
Diccionario panhispánico de dudas
by
Royal Spanish Academy
and
Association of Academies of the Spanish Language
, Madrid: Santillana. 2005.
ISBN 978-8-429-40623-8
Mexico
The World Factbook
Central Intelligence Agency
Geografía(INEGI), Instituto Nacional de Estadística y.
Censo de Población y Vivienda (CPV) 2020
(es)
William Bright (2004).
Native American Placenames of the United States
. University of Oklahoma Press. p.
281.
ISBN
978-0-8061-3598-4
Werner 2001
, pp.
386–.
sfn error: no target: CITEREFWerner2001 (
help
Susan Toby Evans; David L. Webster (2013).
Archaeology of Ancient Mexico and Central America: An Encyclopedia
. Routledge. p.
54.
ISBN
978-1-136-80186-0
Diehl, Richard A. (2004).
The Olmecs: America's First Civilization
. Thames & Hudson. pp.
9–25.
ISBN
978-0-500-02119-4
Carmack, Robert M.; Gasco, Janine L.; Gossen, Gary H. (2016).
The Legacy of Mesoamerica: History and Culture of a Native American Civilization
. Routledge.
ISBN
978-1-317-34678-4
page
needed
Vargas, Jorge A. (2011).
Mexico and the Law of the Sea: Contributions and Compromises
. Martinus Nijhoff Publishers. p.
405.
ISBN
978-90-04-20620-5
Archived
from the original on 4 February 2024
. Retrieved
25 September
2020
Nord-Amèrica, in Gran Enciclopèdia Catalana
Grec.cat.
Parsons, Alan; Jonathan Schaffer (May 2004).
Geopolitics of oil and natural gas
. Economic Perspectives. U.S. Department of State.
Archived
2021-01-26 at the
Wayback Machine
Mexico Fact Book. accessed 6 May 2022
Fact Book
Archived
13 Silimin gɔli October 2023 at the
Wayback Machine
Mexico. Accessed 4 May 2022
The Rio Grande
(en)
"Usumacinta River | Yucatan, Guatemala, Belize, & Map"
"Brittanica", retrieved on October 16, 2024.
{{cite encyclopedia |chapter-url=
|chapter=Drainage |archive-url=
|archive-date=1 July 2022 |encyclopedia=
Encyclopedia Britannica
Mexico |access-date=6 May 2022 |title=Mexico
History, Map, Flag, Population, & Facts
Britann
Kundivihira
Anfooni din wuhiri
El Santo
, din nye Mexico tingbani
luchadores
din nye yuli ni zaɣa pam anduniya yaangi zuɣu
[[File:Comida_en_la_Feria_del_Mole_2014_12.JPG|link=
Anfooni din wuhiri
Mole sauce
, bindiri shɛli din mali balibu balibu din pahi pia ni ayi chana Mexico tingbani ni, ka di nye bindiri shƐli di wuhiri mexico nim kaya ni taada bƐ ni bɔli shɛli
Mexicanidad
El mole símbolo de la mexicanidad
CONACULTA.
"ATLAS / ATMOSFERA"
"SEMARNAT", retrieved on October 10, 2024.
A chirim ya: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Mole
Usually, in
Spanish
, the name of the country is spelled
México
; however, in
Peninsular (European) Spanish
, the variant
Méjico
is used alongside the usual version. According to the
Diccionario panhispánico de dudas
by the
Royal Spanish Academy
and
Association of Academies of the Spanish Language
, the version with J is also correct; however, the spelling with X is recommended, as it is the one used in Mexico.
A chirim ya:
&It;ref>
tuma maa yi laɣingu din yuli nyɛ "lower-alpha", ka lee bi saɣiritiri
$It;references group ="lower-alpha"/>
tuka maa bon nya
Di yila "
Pubu pubu
Articles containing Spanish-language text
Pages using ISBN magic links
Mexico
Articles with text in Nahuatl languages
Harv and Sfn no-target errors
Wikipedia articles needing page number citations from December 2020
Articles with invalid date parameter in template
Webarchive template wayback links
Pages using multiple image with auto scaled images
Countries in North America
Federal constitutional republics
Former Spanish colonies
G15 nations
G20 members
Member states of the United Nations
OECD members
Countries and territories where Spanish is an official language
States and territories established in 1810
1810 establishments in New Spain
Peejinima din kundivira bi viɛla
Pages using the Kartographer extension
Mexico
Pahimi yaɣili
US