Mujibur Rahman - Wikipedia
Naar inhoud springen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Mujibur Rahman
Official portrait, circa 1970
Geboren
17 maart
1920
Tungipara
Brits-Indië
Overleden
15 augustus
1975
Dhaka
Bangladesh
Politieke
partij
Awami Liga
Handtekening
1e
President van Bangladesh
Aangetreden
11 april
1971
25 januari
1975
Einde termijn
12 januari
1972
15 augustus
1975
Voorganger
Geen voorganger
Mohammad Mohammadullah
Opvolger
Syed Nazrul Islam
Khondaker Mostaq Ahmad
Premier van Bangladesh
Aangetreden
12 januari
1972
Einde termijn
24 januari
1975
Voorganger
Tajuddin Ahmad
Opvolger
Muhammad Mansur Ali
Portaal
Politiek
Mujibur Rahman
of
Mujib ur-Rahman
Tungipara
17 maart
1920
Dhaka
15 augustus
1975
) was een
Bengaals
politicus. Hij leidde de afscheiding van
Oost-Pakistan
en werd de eerste leider van
Bangladesh
. In het land staat hij ook wel bekend als de "vader van de natie" en ook wel als
Bangabandhu
(betekenis: "Vriend van Bengalen").
Levensloop
bewerken
brontekst bewerken
Zijn vader was een hoge
ambtenaar
. Mujibur Rahman volgde lager en middelbaar onderwijs aan een
zendelingenschool
. Hij studeerde daarna
economie
aan de
Islamia College
van de
Universiteit van Calcutta
(1944-1947). Tijdens zijn studententijd was hij secretaris-generaal van de
Islamia College Studentenvereniging
Na zijn studie was hij activist binnen de All-India
Moslim Liga
van
Mohammed Ali Jinnah
. Hij werd ook Bengaals afgevaardigde binnen de bestuursraad van de All-India
Moslim Liga
. Nadat in
1947
Brits-Indië
werd opgesplitst in twee onafhankelijke staten, namelijk
Pakistan
en
India
, verkreeg Rahman het staatsburgerschap van de nieuwe staat
Pakistan
. Pakistan bestond uit
West-Pakistan
(het huidige Pakistan) en het door 1500 kilometer Indiaas grondgebied daarvan gescheiden
Oost-Pakistan
(het huidige Bangladesh).
Sjeik
Mujibur Rahman ging rechten studeren aan de Oost-Pakistaanse
Universiteit van Dhaka
. Inmiddels was hij tot de conclusie gekomen dat de Oost-Pakistanen werden achtergesteld bij de West-Pakistanen (zowel op politiek als op economisch gebied). Hij werd een groot voorstander van Oost-Pakistaans
autonomie
. Wegens zijn activiteiten werd hij in
1949
uit de universiteit gezet. In datzelfde jaar werd hij echter lid van de
Oost-Pakistaanse Awami Moslim Liga
(AL) en tot secretaris-generaal van de AL gekozen.
In
1954
werd Rahman voor het Verenigd Front van Oost-Pakistaanse partijen in de Kamer van Afgevaardigden gekozen (dit parlement bevond zich in de Pakistaanse hoofdstad
Islamabad
). Van
1958
tot
1961
zat hij gevangen wegens zijn politieke activiteiten. In
1966
werd Rahman voorzitter van de AL. De AL veranderde van koers en werd radicaler. Was de partij aanvankelijk voorstander van autonomie, nu eiste zij de onafhankelijkheid van Oost-Pakistan. Rahman stelde een zes-puntenprogramma als uitgangspunt voor besprekingen met West-Pakistan.
Wegens zijn
separatisme
zat hij een tweede maal vast in de
gevangenis
(1966-1969). Na de val van het regime van
generaal
Mohammed Ayub Khan
1969
) kwam hij vrij. Hij keerde daarna na Oost-Pakistan terug.
Bij de verkiezingen van
1970
werd de AL de grootste politieke partij. Desondanks negeerde de politieke elite in Islamabad de AL. Als reactie hierop brak er een grote volksopstand uit in Oost-Pakistan. Het Pakistaanse leger probeerde met grof geweld de opstand te onderdrukken, maar de Oost-Pakistanen wisten met Indiase steun het Pakistaanse leger te verdrijven. Dit voorkwam evenwel niet dat duizenden Oost-Pakistani het leven lieten.
Besprekingen tussen generaal
Yahya Khan
, de Pakistaanse president en Mujibur Rahman, de leider van het verzet, liepen op niets uit en op
7 maart
1971
riep Rahman de
Volksrepubliek Bangladesh
(Bangla Desh= Vrij Bengalen) uit. Een Pakistaanse aanval op
Dhaka
, de hoofdstad, leidde echter tot de arrestatie van sjeik Mujibur Rahman (
25 maart
1971
). In april 1971 werd hij
in absentia
tot
president
van de
volksrepubliek
gekozen. Na de Pakistaanse
capitulatie
in december
1971
in de
Indo-Pakistaanse Oorlog van 1971
werd Rahman vrijgelaten en keerde hij naar
Bangladesh
terug.
Terug in Bangladesh koos Rahman voor de parlementaire democratie naar Westminster-model, en verwisselde hij het ambt van president voor dat van
premier
. Hoewel het bewind van Rahman officieel
socialistisch
was, kwam het uiteindelijk vooral de rijke landeigenaren, de grote boeren en de opkomende
middenklasse
ten goede. Wel werden enkele grote bedrijven
genationaliseerd
. De
paramilitaire
garde van de AL, de
Rakshi Bahini
, werd ingezet om eventuele opstanden tegen Rahman te onderdrukken. Desondanks nam het verzet toe.
Op
25 januari
1975
werd sjeik Mujibur Rahman opnieuw president. Op
5 augustus
1975
werd de AL omgevormd tot de
Bangladesh Krishak Sramik Awami Liga
(BAKSAL). De BAKSAL werd de enige toegestane partij. Voorts werd de
staat van beleg
afgekondigd. Dit alles in het kader van de 'Tweede Revolutie'. Ontevreden militairen pleegden op
15 augustus
1975
een staatsgreep en vermoordden president Rahman, zijn vrouw en zijn drie zonen en hun vrouwen. Zijn dochter, de latere premier sjeik
Hasina Wajed
, was op dat moment in Duitsland en ontsnapte aan de dood.
Na zijn dood
bewerken
brontekst bewerken
De staatsgreep luidde een lange periode van politieke onrust in Bangladesh in. De coupplegers werden snel afgezet en tegen-coups en nieuwe politieke moorden hielden het land in een wurggreep. Er kwam weer orde in het land na een coup in 1977, waarbij legerchef
Ziaur Rahman
de macht in handen kreeg. Hij riep zichzelf uit tot president in 1978.
De coupplegers gingen lange tijd vrijuit. Pas in
1998
, toen Mujibs dochter Hasina premier was geworden, werden er twaalf gerechtelijk vervolgd. Ze werden ter dood veroordeeld voor de moorden. Na een afgewezen gratieverzoek werden vijf van hen op 28 januari 2010 door ophanging terechtgesteld. Abdul Majed werd in april 2020 kort na zijn arrestatie verhangen. Vijf andere veroordeelden zijn nog voortvluchtig. Een andere dader stierf, vermoedelijk in Zimbabwe.
Zijn geboortedatum 17 maart geldt in Bangladesh als een nationale feestdag (
Birthday of the Father of the Nation Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman
Zie ook
bewerken
brontekst bewerken
Bangladesh
Awami Liga
Bronnen, noten en/of referenties
Winkler Prins Jaarboek 1972, p. 47, 251
Overgenomen van "
Categorieën
Premier van Bangladesh
President van Bangladesh
Vermoord politicus
Mujibur Rahman
Onderwerp toevoegen