qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ&ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΙΔΡΥΜΑ:Ε.Κ.Π.Α opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg ΣΧΟΛΗ:Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ:ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ&ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ:4ο hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ:ΔΙΕΘΝΕΙΣ&ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ 14/1/2006 vbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq Βασίλειος Π. Καρακάσης wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc vbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg hjklzxcvbnmrtyuiopasdfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwert yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopas dfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklz xcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnm qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ο 1 ΜΕΡΟΣ ..........................................................................................................................3 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ...........................................................................................3 Α. Εισαγωγή ...................................................................................................................3 2. Έννοια Ευρωπαϊκής Ενοποίησης ..............................................................................5 Α. Αίτια περιφερειακής ολοκλήρωσης .....................................................................5 Β. Στάδια ευρωπαϊκής ενοποίησης ...........................................................................6 2ο ΜΕΡΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ .....................................................................................................................8 1. Έννοια σοσιαλδημοκρατικού κόμματος ...................................................................8 2. Ο Τρίτος Δρόμος και η στρατηγικής της Λισαβόνας ..............................................8 3. Θέσεις ΕΣΚ για την ευρωπαϊκή ενοποίηση ...........................................................10 3ο ΜΕΡΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑ.ΣΟ.Κ & SPD1985-2005.........................12 1. Θέσεις Ελλάδας και Γερμανίας για την ευρωπαϊκή ενοποίηση ............................12 2. Εγχώριο και ευρωπαϊκό προφίλ των κομμάτων .....................................................14 Α) ΠΑ.ΣΟ.Κ .............................................................................................................14 Β) SPD ......................................................................................................................16 3. Θέσεις των κομμάτων για την ευρωπαϊκή ενοποίηση ...........................................18 Α) ΠΑ.ΣΟ.Κ .............................................................................................................18 Β) SPD ......................................................................................................................21 4. Οι ευρωπαϊκές προεδρίες των κομμάτων ...............................................................25 Α) ΠΑ.ΣΟ.Κ .............................................................................................................25 Β) SPD ......................................................................................................................27 4ο ΜΕΡΟΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ .....................28 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 2 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 1ο ΜΕΡΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Α. Εισαγωγή 21oς αιώνας. Ο κόσμος από το 1989 και μετά άρχισε να κινείται σε διαφορετική τροχιά. Η πτώση του ανατολικού μπλοκ κι η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού έφερε αρκετές μετατροπές στο διεθνές σύστημα. Η επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού και του ανταγωνισμού ως επικρατούσας οικονομικής αντίληψης με την παράλληλη τοποθέτηση των Αμερικανών σε ηγεμονικό ρόλο στο νεο-διαμορφωθέν περιβάλλον αλλοιώνει παντελώς το ψυχροπολεμικό-διπολικό σύστημα που είχε γεννηθεί στις στάχτες του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο σοβιετικός σοσιαλισμός ήδη από το 1985 μέσω του προγράμματος μεταρρυθμίσεων (περεστρόικα) άρχισε να καταρρέει καθώς ο ανταγωνισμός εξοπλισμών με τους Αμερικανούς έβγαλε νικητές τους τελευταίους. Παρά το γεγονός ότι ο φόβος για την κλιμάκωση ενός τρίτου παγκοσμίου πολέμου έστω και προσωρινά απεφεύχθη, η ηγεμονική κυριαρχία της οποίας απολαμβάνουν οι Η.Π.Α με τις παράλληλες ιδεολογικές αρχές που τη συνοδεύουν (ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίου χωρίς δασμούς, ελλιπής κοινωνική ασφάλιση για επιχειρήσεις προκειμένου ν’ανταπεξέλθουν στον οικονομικό ανταγωνισμό, ιδιωτικοποιήσεις σημαντικού μέρους του δημοσίου τομέα, ανταγωνισμός με την αντίληψη “the first is first, the second is nothing”) σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές μεταβολές τις οποίες αποτελεσματικά χρησιμοποιούν, δημιουργεί ερωτηματικά για το πώς μπορεί κάποια δύναμη ν’αντιμετωπίσει με αποφασιστικότητα τις αυθαιρεσίες της πολιτικής των. Η ανάδυση νέων οικονομικών δυνάμεων όπως η Σιγκαπούρη, Ταϊβάν και η Κίνα, χωρών προερχομένων από τον λεγόμενο πρώην Γ’Κόσμο κι η σταθερή παρουσία άλλων όπως η Ιαπωνία κι ο Καναδάς αυξάνει την ένταση του ανταγωνισμού και δημιουργεί ερωτηματικά σχετικά με το ποιος πρέπει να’ναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο νέο παγκόσμιο περίγυρο. Το πρώτο μέρος λοιπόν αναφέρεται στις ενέργειες που έχουν συντελεστεί προκειμένου η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ν’ανταπεξέλθει στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η οικονομική και πολιτική της ολοκλήρωση προβάλλει από το 1990 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 3 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ και μετά ως επιτακτική ανάγκη. Η υπογραφή της Συνθήκης της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης (ΕΕΠ) ήδη από την 1 η Ιουλίου το 1987 με τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς 1 αποδεικνύει του λόγου το αληθές. Στις 2.2.1992 υπεγράφη στο Μάαστριχτ η ομώνυμη συνθήκη, σύμφωνα με την οποία θα εδημιουργείτο η Ευρωπαϊκή Ένωση ενώ προβλέφθηκε η δημιουργία και της ΟΝΕ (Οικονομική και Νομισματική Ένωση). Το 1996 στο Άμστερνταμ και το 2000 στη Νίκαια έγινε αναθεώρηση των συνθηκών αυτών με ρυθμίσεις που έγκειτο περισσότερο σε τεχνικά ζητήματα2 από τη μία ενώ δόθηκε έμφαση στο νέο θεσμικό πλαίσιο της Ε.Ε από την άλλη. Το δεύτερο μέρος περιγράφει τις θέσεις της σοσιαλιστικής αριστεράς για τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης όπως αυτή εκφράζεται κυρίως μέσω του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος (ΕΣΚ) αφού όμως διευκρινισθεί ποια είναι η έννοια των σύγχρονων σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Οι θέσεις του λόγω των παγκόσμιων μεταβολών που έχουν συντελεστεί από τη δεκαετία του ’90 και μετά διαφέρουν σημαντικά απ’αυτές που είχαν διατυπωθεί προ του 1989. Η Στρατηγική της Λισσαβόνας και ο Τρίτος Δρόμος του Anthony Giddens μας περιγράφουν πιο γλαφυρά αλλά κι εμπεριστατωμένα τις ανανεωμένες θέσεις της Σοσιαλδημοκρατίας για τη «Νέα Ευρωπαϊκή Τάξη Πραγμάτων». Από το ΕΣΚ θα επιλέξουμε 2 επιμέρους εθνικά που το συναπαρτίζουν, το ΠΑ.ΣΟ.Κ (Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα) και το SPD (Sozialistische Partei Deutschlands) για ν’αποτυπωθεί η ευρωπαϊκή τους πολιτική, δηλαδή η στάση τους στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Αρχικά θα γίνει μία αναφορά της θέσης των περιβαλλόντων τους χωρών απέναντι στο ίδιο ζήτημα, δηλ. Ελλάδας και Γερμανίας. Κατόπιν θα περιγραφεί το εγχώριο και το ευρωπαϊκό προφίλ των 2 κομμάτων και εν συνεχεία θα εισχωρήσουμε στο επίμαχο ζήτημα, δηλαδή την «ευρωπαϊκή τους πολιτική» με μία παράλληλη νύξη των πολιτικών τους πεπραγμένων επί των ευρωπαϊκών προεδριών που διετέλεσαν. Με την ολοκλήρωση της ενότητας θα γίνει μία συγκριτική αποτίμηση αυτής της πολιτικής μεταξύ των. Γκέρχαρντ Σρέντερ και Κώστας Σημίτης- θιασώτες της ευρωπαϊκής ενοποίησης όπως αυτή την υποστήριξαν από τις ηγεσίες τους σε SPD και ΠΑ.ΣΟ.Κ αντίστοιχα. 1 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ν.ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ-Μ.ΤΣΙΝΙΣΙΖΕΛΗΣ-Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ-ΕΚΔ.ΘΕΜΕΛΙΟ 1999 ΑΘΗΝΑ-ΣΕΛ.241 2 Π.ΝΑΣΚΟΥ-ΠΕΡΡΑΚΗ-ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ- ΕΚΔ.ΑΝΤ.Ν.ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ-ΚΟΜΟΤΗΝΗ 2002-ΣΕΛ.353 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 4 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 2. Έννοια Ευρωπαϊκής Ενοποίησης Α. Αίτια περιφερειακής ολοκλήρωσης Για την έννοια της ολοκλήρωσης ή ενοποίησης (integration ο αγγλικός όρος) έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις κι έχουν έλθει σε αντιπαράθεση πολλές θεωρητικές σχολές, όπως η νεολειτουργική με κύριο εκπρόσωπο τον Ernst Haas ανέπτυξε τη θεωρία του spill over 3 με την ομοσπονδιακή με κύριους εκπροσώπους τους Clark και Sohn. H είσοδος σε αυτή την αντιπαράθεση δε κρίνεται χρήσιμη από το γράφοντα γι’ αυτό ένας θεωρητικός ορισμός της integration κρίνεται αρκετός: είναι «η εν εξελίξει διαδικασία δημιουργίας νέας μορφής διακυβέρνησης, η οποία αποδέχεται σε σημαντικό βαθμό πολιτιστικές διαφοροποιήσεις και η οποία ενσωματώνει στοιχεία του υποδείγματος κράτους/κοινωνίας καθώς και στοιχεία των υποδειγμάτων των διεθνών σχέσεων (Sbragia) 4». Έγκειται στη σταδιακή δημιουργία αδιόρατων και πολυάριθμων δεσμών με την εθελούσια υιοθέτηση νομικών πράξεων απ’ όλα τα κράτη που συμμετέχουν στην επιχείρηση. 5 Η Ε.Ε είναι μια μορφή οικονομικής ένωσης που βασίζεται στην ελεύθερη διακίνηση των παραγωγικών συντελεστών και την εναρμόνιση της οικονομικής πολιτικής μεταξύ των κρατών μελών έτσι ώστε να επικρατούν ενιαίες συνθήκες στη χρήση των πρώτων και προχωρά στην υιοθέτηση μίας ενοποιημένης οικονομικής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, η οποία θα εφαρμόζεται από τα Κ-Μ με συγκεκριμένους στόχους και μέσα 6. Το ερώτημα είναι γιατί τα ευρωπαϊκά κράτη από σχεδόν μεμονωμένες οντότητες του διεθνούς συστήματος αποφάσισαν την περαιτέρω παραχώρηση αρμοδιοτήτων σε έναν υπερεθνικό οργανισμό και την είσοδο στον παγκόσμιο οικονομικό στίβο υπό την αιγίδα της Ε.Ε. Μετά από τις περιόδους ευημερίας κι ανάπτυξης που βίωνε η τότε Ε.Ο.Κ στις δεκαετίες του ’50 και ’60 η πετρελαϊκή κρίση του 1973 ήρθε να ταράξει τα τότε 3 Βλ. Σχετικά Θ.ΑΙΜ.ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΕΚΔ.ΑΝΤ.Ν.ΣΑΚΚΟΥΛΑ-ΑΘΗΝΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 1984 ΣΕΛ.39-40 spill over σημαίνει τη διαδικασία εκχειλίσεως, δηλ. τη συσσωμάτωση από έναν τομέα (οικονομικής υφής όπως είναι οι εμπορικές ανταλλαγές) μικρής πολιτικής σημασίας για την κρατική κυριαρχία σ’ έναν άλλο με μεγαλύτερη όπως τη θέσπιση κανόνων από όργανο ανεξάρτητο από τα συμβαλλόμενα κράτη. 4 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ν.ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ-Μ.ΤΣΙΝΙΣΙΖΕΛΗΣ-Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ-ΕΚΔ.ΘΕΜΕΛΙΟ 1999 ΑΘΗΝΑ-ΣΕΛ.33 5 ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΣΗΣ-ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ- ΕΚΔ.ΠΑΠΑΖΗΣΗ 1993 ΑΘΗΝΑ-ΣΕΛ.25-26 6 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ν.ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ-Μ.ΤΣΙΝΙΣΙΖΕΛΗΣ-Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ-ΕΚΔ.ΘΕΜΕΛΙΟ 1999 ΑΘΗΝΑ ΣΕΛ.223-224 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 5 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ λιμνάζοντα ευρωπαϊκά νερά. Ήδη όμως οι ευρωπαϊκές οικονομίες παρουσίαζαν συμπτώματα στασιμότητας με επιτάχυνση του πληθωρισμού και επιβράδυνση της αύξησης παραγωγικότητας. Έτσι η ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής οικονομίας δέχεται απειλές από άλλα βιομηχανικά κράτη στους νέους τεχνολογικούς τομείς (Η.Π.Α, Καναδάς, Ιαπωνία) και από τα νεοεκβιομηχανιζόμενα (Σιγκαπούρη, Ταϊβάν, Κίνα) του Τρίτου Κόσμου, που παράγουν με φθηνότερο κόστος στους πιο παραδοσιακούς τομείς. Κατόπιν τούτου το αίτημα γι’ αναπροσαρμογή του ευρωπαϊκού κοινωνικού συστήματος μέσω μιας νέας οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής παρουσιάζεται πέρα ως πέρα εύλογο με αποτέλεσμα η έμφαση να δοθεί σε θέματα εσωτερικής αγοράς και τεχνολογικής συνεργασίας.7 Β. Στάδια ευρωπαϊκής ενοποίησης Έτσι λοιπόν οι ευρωπαϊκές ελίτ της εποχής εκείνης με συντονισμένες κινήσεις προχωρούν τη 1η Ιουλίου του 1987 στην υπογραφή της ΕΕΠ. Η τελευταία υποχρέωνε την Κοινότητα να πάρει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά μέχρι την 31 η Δεκεμβρίου του 1992. Με την έννοια της εσωτερικής αγοράς αποσαφηνίζεται ένας χώρος «χωρίς εσωτερικά σύνορα, μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων»8. Η συνύπαρξη όμως διαφορετικών επιπέδων ανάπτυξης, δομών και οικονομικών επιδόσεων στα πλαίσια της Κοινότητας ανάγκασε τα αρμόδια όργανα σε μία αύξηση κοινοτικών δαπανών στα διαρθρωτικά ταμεία με απώτερο σκοπό την ενίσχυση των οικονομικά αδύναμων περιφερειών για να υπάρξει ένας βαθμός σύγκλισης με τις υπάρχουσες ισχυρές χώρες. Επίσης μετά την ΕΕΠ ξεκίνησαν διαβουλεύσεις για τη μετεξέλιξη του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος (ΕΝΣ) για τη σταθερότητα των ισοτιμιών, που θα ανταπεξερχόταν στις νεο-προκύπτουσες απαιτήσεις της αγοράς. 9 Επόμενο βήμα: η περιβόητη Συνθήκη του Μάαστριχτ που υπογράφτηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 1992 σύμφωνα με την οποία θα ενισχυόταν η οικονομική και κοινωνική συνοχή των κρατών μελών με περαιτέρω ενδυνάμωση των διαρθρωτικών ταμείων (αύξηση δαπανών για ΚΠΣ ), θα ιδρυόταν μία οικονομική και νομισματική 7 Ο.Π ΣΕΛ.249-251 8 Βλ. Υπ.1 9 Ν.ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ-Μ.ΤΣΙΝΙΣΙΖΕΛΗΣ-Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ-ΕΚΔ.ΘΕΜΕΛΙΟ 1999 ΑΘΗΝΑ ΣΕΛ 245 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 6 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ένωση (ΟΝΕ) ενώ θα εντείνονταν οι ενέργειες για τη δημιουργία μίας κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) για να επιβεβαιωθεί η ταυτότητα της Κοινότητας στη διεθνή σκηνή. Η νέα συνθήκη διαχωρίζει το νεοσύστατο ευρωπαϊκό οικοδόμημα σε 3 πυλώνες: i) της τροποποιημένης πλέον Ε.Κ (από Ε.Ο.Κ που ήταν), βασισμένης στις συνθήκες της ΕΚΑΧ και της ΕΚΑΕ ii) της συνεργασίας στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (ΣΔΥΠ) iii) της ΚΕΠΠΑ. Η διαφορά αυτής της συνθήκης σε σχέση με τις υπόλοιπες διεθνείς είναι ότι δε γεννά δικαιώματα και υποχρεώσεις μόνο μεταξύ των Κ-Μ αλλά και για τους υπηκόους των, οι οποίοι μπορούν να επικαλεστούν το κοινοτικό δίκαιο κι ενόψει των εθνικών δικαστηρίων . Το 1996 στη Συνθήκη του Άμστερνταμ καθιερώνεται κι αποτυπώνεται η εισροή πολιτειακών αρχών (αναφορά δημοκρατικής αρχής και κράτους δικαίου ως αρχών στις οποίες δομείται η Ένωση όπως βάσει του άρθρου 6, παρ.1 Συνθ.Ε.Ε) στο θεσμικό οικοδόμημα της Ε.Ε (πλέον από Ε.Κ) με παράλληλη θεμελίωση της κοινωνικής αρχής (που παρά τη ρευστότητα στο αποτυπωμένο περιεχόμενό της έχουμε την ένταξη πληθώρας διατάξεων με κοινωνικό περιεχόμενο) 10. Το 2000 στη Νίκαια εγκρίθηκε ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σε χρονική στιγμή στην οποία θα ετίθετο επί τάπητος το θεσμικό και πολιτικό μέλλον της Ε.Ε λόγω της επικείμενης διεύρυνσης με την προσχώρηση 10 νέων χωρών, της διαγραφόμενης ομοσπονδιακής προοπτικής και της συζήτησης για τη θέσπιση Συντάγματος. Όλα αυτά λοιπόν μπορούν να μας καταστήσουν σαφές για το ποια ήταν τα αίτια και τα στάδια της ευρωπαϊκής ενοποίησης, της οποίας το μέλλον μετά την απόρριψη του Ευρωσυντάγματος από Γαλλία κι Ολλανδία μπαίνει σε νέες περιπέτειες. Αυτό που θα εξεταστεί παρακάτω είναι οι θέσεις των Ευρω-σοσιαλιστών για την όλη διαδικασία όπως αυτές εκφράζονται μέσω του ΕΣΚ και του «ευρωπαϊκού σοσιαλδημοκρατικού ευαγγελίου» (όπως αποκαλείται από πολλούς), του Τρίτου Δρόμου του Anthony Giddens. 10 ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ-Η ΣΥΝΤΑΓΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ-ΕΚΔ.ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 2002-ΣΕΛ.38-41 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 7 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 2ο ΜΕΡΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 1. Έννοια σοσιαλδημοκρατικού κόμματος Ο Willy Brandt είχε δηλώσει το 1990: Let’s face it! Socialism has been discredited by the mess created in the so called “socialist countries”. (Ας δούμε κατάματα την αλήθεια. Η έννοια του σοσιαλισμού έχει πλέον αμφισβητηθεί από τα «προβλήματα» που έχουν δημιουργηθεί στις λεγόμενες σοσιαλιστικές χώρες). 11 ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός σοσιαλιστικού κόμματος κι ενός σοσιαλδημοκρατικού; Το ποιος είναι ο τίτλος που «κουβαλάει» ένα κόμμα έγκειται περισσότερο στην περιβάλλουσα χώρα κι είναι σχετικά τυχαία η επιλογή. Στη Γαλλία βλέπουμε να υπάρχει σοσιαλιστικό κόμμα ενώ στη Γερμανία σοσιαλδημοκρατικό. Επίσης συγκεκριμένες εθνικές περιστάσεις μπορούν να εξηγήσουν την ύπαρξη Εργατικού Κόμματος (Labor Party) σε Μεγάλη Βρετανία και Ολλανδία. Η διαφοροποίηση μεταξύ Σοσιαλιστών και Σοσιαλδημοκρατών μπορεί να δημιουργείται στο εσωτερικό του ιδίου κόμματος μεταξύ από αντιπαραθέσεις μεταξύ «αριστεριστών» και «μεταρρυθμιστών – εκσυγχρονιστών». Οι σοσιαλδημοκράτες θέτουν το ερώτημα για το εάν πρέπει να υποστηριχθεί άκριτα περισσότερο μία οικονομική ανάπτυξη ή για το εάν πρέπει να υπάρξει μία αναθεώρηση σχετικά με τα σχέδια ανάπτυξης αναζητώντας εναλλακτικούς τρόπους ζωής.12 Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτή την εναλλακτική λύση ζωής μας δίνει ο λεγόμενος «Τρίτος Δρόμος» (The Third Way). 2. Ο Τρίτος Δρόμος και η στρατηγικής της Λισαβόνας Οι σκανδιναβικές χώρες (Νορβηγία, Σουηδία) ακολουθούν εδώ κι αρκετά χρόνια μία «πολιτική πεπατημένη» γνωστή ως Τρίτο Δρόμο. Ο τελευταίος εκφράζει μία ιδεολογία που δίνει περισσότερη έμφαση στην παροχή κάποιων κοινωνικών υπηρεσιών κι αξιών παρά στην εθνικοποίηση της οικονομίας. Αναζητούν κοινωνική ισότητα και βλέπουν την πολιτεία ως μέσο προκειμένου να πετύχουν ένα είδους κοινωνικής δικαιοσύνης. Οι σοσιαλδημοκράτες έχουν δημιουργήσει ένα σύστημα 11 Jurg Steiner-European Democracies-ΕΚΔ. Longman 1997-ΣΕΛ.3-9 12 Ο.Π ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 8 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ «αυτορυθμιζόμενου καπιταλισμού κοινωνικής πρόνοιας».13 Είναι η μέση οδός μεταξύ καπιταλισμού και σοσιαλισμού, η δημιουργία ενός αναπτυγμένου κράτους πρόνοιας που προστατεύει τους πολίτες από τις κακώς νοούμενες επιπτώσεις της οικονομίας (περιβαλλοντικές, αρρώστιες). Ο Τρίτος Δρόμος τάσσεται εναντίον των αλόγιστων κρατικών δαπανών και υποστηρίζει επενδύσεις σε τομείς όπως η εκπαίδευση επικεντρώνοντας περισσότερο στην ανάληψη ενεργητικών πολιτικών για εύρεση εργασίας των ανέργων μέσω της επανεκπαίδευσης και της επανακατάρισής των παρά στην απευθείας οικονομική τους ενίσχυση. Η συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, η εξισορρόπηση ρύθμισης και απορύθμισης σε διεθνικό κι εθνικό επίπεδο και η γενικότερη εξισορρόπηση οικονομικού και μη οικονομικού στοιχείου στην κοινωνική ζωή συμπεριλαμβάνονται στο ευρύ πρόγραμμά του. Το άλλοτε «αυταρχικό κράτος πρόνοιας» πρέπει να μετατραπεί σε ένα πιο δημοκρατικό, ένα κράτος «θετικής πρόνοιας» με κατευθυντήρια γραμμή την όλο και μεγαλύτερη επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο.14 Η πολιτική του Τρίτου Δρόμου αποτυπώνεται ευκρινέστερα στη Στρατηγική της Λισσαβόνας και καθίσταται ολοένα και πιο σημαντική λόγω της ακόμη μεγαλύτερης υστέρησης του ρυθμού ανάπτυξης της Ευρώπης έναντι της Βορείου Αμερικής και της Ασίας, τη στιγμή μάλιστα που η Ευρώπη καλείται να αντεπεξέλθει στις συνδυασμένες προκλήσεις της χαμηλής πληθυσμιακής αύξησης και της γήρανσης του πληθυσμού. Τον Μάρτιο του 2000, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεσμεύθηκαν να καταστήσουν ως το 2010 την Ε.Ε. «παγκοσμίως, ως την πλέον δυναμική και ανταγωνιστική οικονομία βασισμένη στην γνώση, ικανή να επιτύχει αειφόρο οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και σεβασμό για το περιβάλλον» 15. Η στρατηγική της Λισσαβόνας, όπως είναι πλέον γνωστή, αποτελείτο από σειρά εκτενών, αλλά και αλληλεξαρτώμενων στόχων όπως:  αύξηση προσαρμοστικότητας εργατών κι επιχειρήσεων στο διεθνές νεοδιαμορφούμενο ανταγωνιστικό οικονομικό κλίμα  προσέλκυση περισσότερων ανθρώπων στην αγορά εργασίας  μεγαλύτερη κι αποτελεσματικότερη στο ανθρώπινο κεφάλαιο 13 Charles Funderburk και Robert G. Thoboben Whright State University – Political Ideologies – Harper Collins College Publishers ΣΕΛ.41 14 ΑΝΤΟΝΥ ΓΚΙΝΤΕΝΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΑΚΗΣ – Ο ΤΡΙΤΟΣ ΔΡΟΜΟΣ Η ανανέωση της σοσιαλδημοκρατίας ΣΕΛ.140 15 http://europa.eu.int/comm/lisbon_strategy/index_en.html ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 9 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ  εγγύηση για αποτελεσματική εφαρμογή μεταρρυθμίσεων μέσω συνετούς διακυβέρνησης 16. Από κει πλέον πηγάζουν οι ανανεωμένες θέσεις της σοσιαλδημοκρατίας προσπαθώντας μέσω της εμβάθυνσης της Ε.Ε να ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη μεν, θέτοντας δε κάποιες ασφαλιστικές δικλείδες μέσω του αιτήματος για επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο. 3. Θέσεις ΕΣΚ για την ευρωπαϊκή ενοποίηση Μετά την επικύρωση της Συνθήκης της Ρώμης τον Μάρτιο του 1957 και προ των πυλών της Συνέλευσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τα σοσιαλιστικά κόμματα των 6 τότε κρατών μελών, που λειτουργούσαν ως ομάδα στα πλαίσια της Σοσιαλιστικής Διεθνούς αποφάσισαν τη συμμετοχή με τη μορφή ξεχωριστής σοσιαλιστικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στις 5.4.1974 μετά τη διεύρυνση με Αγγλία, Δανία και Ιρλανδία ανακοινώθηκε η ίδρυση της Συνομοσπονδίας των Σοσιαλιστικών Κομμάτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα ( Confederation of Socialist Parties in European Community) με πρώτο πρόεδρο τον Wilhelm Droescher.17 Ανταποκρινόμενα στην πρόκληση που επέφερε η υπογραφή της ΕΕΠ το 1987 τα σοσιαλιστικά κόμματα προσπάθησαν να εντείνουν τους ρυθμούς συνεργασίας μεταξύ τους, με σκοπό τη δημιουργία της κοινωνικής Ευρώπης βασισμένης στην αλληλεγγύη παράλληλα με την υιοθέτηση κοινού νομίσματος. Οι βασικές αρχές που διείπαν τους Ευρωπαίους Σοσιαλιστές στο θέμα της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης ήταν για την εποχή εκείνη οι εξής:  διατήρηση του δικαιώματος εργασίας για όλους τους πολίτες, καθώς και στην προστασία των αρχών του κοινωνικού κράτους  σεβασμός των αρχών της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της ελευθερίας  εφαρμογή μίας ευρύτερης οικονομικής συνεργασίας για την ανάπτυξη της κοινωνικής Ευρώπης, στην υιοθέτηση του κοινού νομίσματος και στον εκδημοκρατισμό της ΕΚ.18 16 Report of the Employment Taskforce chaired by Wim Kok – Jobs, Jobs, , Jobs – European Communities, 2004 ΣΕΛ.8 17 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Μ.ΣΠΟΥΡΔΑΛΑΚΗΣ – ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ – ΕΚΔ.ΙΣΤΑΜΕ –ΣΕΛ.85+90 18 Ο.Π ΣΕΛ.96 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 10 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Το Φεβρουάριο του 1990 τα σοσιαλιστικά κόμματα κάλεσαν την ΕΚ να αναλάβει πρωτοβουλίες για την υιοθέτηση Κοινωνικού Χάρτη και την εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής ανάμεσα στα Κ-Μ.19. Με την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχ κατοχυρωνόταν θεσμικά δια του άρθρου 138Α η δημιουργία και δράση πολιτικών κομμάτων σε υπερεθνικό επίπεδο. Η Συνομοσπονδία Σοσιαλιστικών Κομμάτων μετεξελίχθηκε σε Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΕΣΚ) δείχνοντας την προσήλωση των επιμέρους εθνικών κομμάτων στην ουσιαστική και πολιτική ενοποίηση παρά το διαφορετικό τρόπο σύλληψης που ενδεχομένως να είχαν για την έννοια του σοσιαλισμού (γεγονός όμως που έθεσε πολλές δυσκολίες στην οικοδόμηση του νέου κόμματος). Το ζήτημα που κυριάρχησε στις σκέψεις των σοσιαλιστών ήταν η συνεχώς αυξανόμενη ανεργία στην Ευρώπη του ’90 κι η υιοθέτηση ενός «προγράμματος δράσης» με σκοπό τόσο την καταπολέμηση της πρώτης όσο και του πληθωρισμού. Αυτό συνίσταται στη μείωση των επιτοκίων, την αύξηση ιδιωτικών και δημοσίων επενδύσεων για τη δημιουργία νέων και παραγωγικότερων θέσεων εργασίας και τη βελτίωση του μορφωτικού και του επιπέδου εκπαίδευσης των εργαζομένων με στόχο τη διαμόρφωση μίας αποτελεσματικότερης αγοράς εργασίας. Τον Μάρτιο του 1995 οι εργασίες του ΕΣΚ επικεντρώθηκαν στην ανάγκη αναθεώρησης της Συνθήκης του Μάαστριχ δημιουργώντας νέους όρους στη διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην οικονομική αλλά τόσο στην πολιτική όσο και στην κοινωνική ενοποίηση. 20 19 Ο.Π ΣΕΛ.98 20 Ο.Π ΣΕΛ.103+105 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 11 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 3ο ΜΕΡΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑ.ΣΟ.Κ & SPD1985-2005 1. Θέσεις Ελλάδας και Γερμανίας για την ευρωπαϊκή ενοποίηση Ελλάδα και Γερμανία έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στις όλες διαδικασίες της ευρωπαϊκής ενοποίησης παίζοντας η κάθε μία χώρα το δικό της ρόλο κι έχοντας η κάθε μία το δικό της ειδικό βάρος. Η Γερμανία (η Δυτική αρχικά) αποτελεί ιδρυτικό στέλεχος του ευρωπαϊκού οικοδομήματος καθώς αυτή μαζί με τα υπόλοιπα 5 τότε μέλη (Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο, Ολλανδία, Λουξεμβούργο) υπέγραψε τη Συνθήκη της Ρώμης το 1957, προϊόν αποτελεσματικής συνεργασίας δύο κορυφαίων πολιτικών, του Adenauer (Καγκελλαρίου τότε της Γερμανίας) και του Ντε Γκωλ (Πρόεδρος τότε της Γαλλικής Δημοκρατίας). Ήδη από το 1946 έως και το 1990 η Γερμανία δεν είχε τη μορφή που έχει σήμερα. Απόρροια του Ψυχρού Πολέμου η χώρα που λόγω των πεπραγμένων της κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου και του Β’Παγκοσμίου Πολέμου είχε μπει ήδη υπό καθεστώς επιτήρησης από τις συμμαχικές δυνάμεις των Η.Π.Α, Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλία και Ε.Σ.Σ.Δ πλήρωσε τα σπασμένα της ψύχρανσης των σχέσεων μεταξύ των τριών πρώτων και της τελευταίας δύναμης και χωρίστηκε σε 2 κομμάτια, τη Δυτική Γερμανία που ονομάστηκε Bundesrepublick Deutschland (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας) υπό τη στρατιωτική επίβλεψη Η.Π.Α, Η.Β και Γαλλίας και την Ανατολική που ονομάστηκε Deutsche Demokratische Republick (Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας) της οποίας το καθεστώς προσομείωσε αυτό της Ε.Σ.Σ.Δ με την ίδρυση του Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος. Οπότε στις διαδικασίες ευρωπαϊκής ενοποίησης μέχρι το 1990 συμμετείχε μόνο η Δυτική Γερμανία. Η όλη της δραστηριότητα όμως δεν την εμπόδισε να αποκαλεστεί ως η «ατμομηχανή της Ευρώπης». Τα δύο μεγάλα κόμματα της Γερμανίας (CDU/CSU και SPD) συναίνεσαν στη χάραξη της ευρωπαϊκής πολιτικής της περιβάλλουσας χώρας τους και στην ανάδειξη των εθνικών της συμφερόντων μέσω της ιδέας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 12 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Από την άλλη η Ελλάδα δεν αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Ε.Κ αλλά ήταν η πρώτη χώρα που έκανε μία απόπειρα ένταξης σε αυτή καθώς η ενσωμάτωση σε ένα τέτοιο θεσμό θα αποτελούσε ένα σημαντικό βήμα διασφάλισης της επισφαλούς τότε δημοκρατίας και σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας. Αποτέλεσμα της απόπειρας αυτής ήταν η υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα τον Ιούλιο του 1961 η οποία όμως «πάγωσε» κατά τη διάρκεια της εφτάχρονης δικταορίας (1967-1974) 21. Μετά την πτώση της τελευταίας το «ευρωπαϊκό όραμα» φάνταζε ως μονόδρομος στην ατζέντα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, όραμα για την πραγματοποίηση του οποίου σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής που σε συνεργασία με τον τότε Υπουργό Εξωτερικών Γ. Μαύρο συνέβαλαν στο «ξεπάγωμα» της Συμφωνίας Σύνδεσης. Τα πολιτικά κίνητρα γι’αυτή την κίνηση ήταν σαφή: διασφάλιση δημοκρατίας από επίδοξους καταπατητές της, την έξοδο της χώρας από τη διεθνή απομόνωση την οποία υφίστατο λόγω δικτατορίας, την εξασφάλιση ενός στρατηγικού ερείσματος έναντι της Τουρκίας 22 και τη μερική απεμπλοκή από τον αμερικάνικο παράγοντα. Παρά τις επιφυλάξεις που εξεφράσθησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά και τις εσωτερικές αντιδράσεις μερίδας του πολιτικού κόσμου (ΠΑ.ΣΟ.Κ και ΚΚΕ) υπεγράφη στις 28.5.1979 στο Ζάππειο η συμφωνία ένταξης της Ελλάδας στην Ε.Ε και στη 1.1.1981 η Ελλάδα έγινε επίσημα το δέκατο μέλος της Κοινότητας. Στις εκλογές τον Οκτώβριο του 1981 κυβερνών κόμμα αναδείχθηκε το ΠΑ.ΣΟ.Κ που είχε ως κύριο πρόγραμμα στην προεκλογική του εκστρατεία την εναντίωση στην ευρωπαϊκή ένταξη της χώρας, τη διακοπή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και τη διενέργεια δημοψηφίσματος για την παραμονή της Ελλάδας ή μη στην Ε.Ο.Κ. Μέχρι το 1985 οι σχέσεις με την Κοινότητα ήταν αρκετά διαταραγμένες. Από κει και πέρα όμως τα πράγματα όμως άλλαξαν λόγως της θετικής (έστω και μερικής) ανταπόκρισης της τελευταίας στο ελληνικό μνημόνιο το οποίο απαιτούσε την εξαίρεση από τους κανόνες της διαμορφούμενης «κοινής αγοράς» και περισσότερη χρηματοδοτική βοήθεια23. Η Κοινότητα αναγνώρισε ως βάσιμο μόνο το δεύτερο αίτημα και το ικανοποίησε με τη μορφή των Μεσογειακών Ολοκληρωμένων 21 ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1949-1988-ΕΚΔ.ΣΙΔΕΡΗ ΑΘΗΝΑ 2005 ΣΕΛ.271 22 Ο.Π ΣΕΛ.274 23 ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ- ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ1944-2000 ΕΚΔ.ΠΑΤΑΚΗ, ΑΘΗΝΑ 2003 ΣΕΛ.366 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 13 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Προγραμμάτων (ΜΟΠ), την ενίσχυση δηλαδή των οικονομικών δομών στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες. Από τότε η ελληνική εξωτερική πολιτική από την αμφισβήτηση των σχέσεων με την Ε.Ο.Κ άρχισε να αποκτά «φιλοενοποιητικό» περιεχόμενο24 γραμμή την οποία ουδέποτε εγκατέλειψε από τότε. 2. Εγχώριο και ευρωπαϊκό προφίλ των κομμάτων Α) ΠΑ.ΣΟ.Κ «Ανακοινώνουμε σήμερα την εκκίνηση ενός νέου πολιτικού Κινήματος που πιστεύουμε ότι εκφράζει τους πόθους και τις ανάγκες του απλού Έλληνα, ενός Κινήματος που να ανήκει στον αγρότη, τον εργάτη, το βιοτέχνη, το μισθωτό, τον υπάλληλο, στη θαρραλέα και φωτισμένη νεολαία μας. Τους καλούμε να πυκνώσουν τις τάξεις του.» «Βασικός κυριαρχικός στόχος του Κινήματος είναι η δημιουργία πολιτείας απαλλαγμένης από ξένο έλεγχο ή επεμβάσεις, πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας, πολιτείας ταγμένης στην προστασία του Έθνους και στην υπηρεσία του Λαού». «Η διακήρυξη του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος αποτελεί εκκίνηση για την ίδρυση, στελέχωση και θεμελίωση ενός Κινήματος που θέλουμε να αποτελέσει το φορέα όλων των γνήσια προοδευτικών και δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας. Κάνουμε έκκληση αυτές οι δυνάμεις ενωμένες να προχωρήσουν στον αγώνα. Θεμελιακή αρχή του Κινήματος είναι η απόλυτα κατοχυρωμένη δημοκρατική διαδικασία από τη βάση μέχρι την ηγεσία με απόλυτη ισοτιμία όλων των μελών που θα το στελεχώσουν.» Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα είναι πολιτικό  Ανδρέας Παπανδρέου, Κίνημα που αγωνίζεται για τους ακόλουθους στόχους: ιδρυτής του ΠΑ.ΣΟ.Κ κρατώντας την  ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ διακήρυξη του ‘74  ΛΑΪΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ25 Κι εγένετο... ΠΑ.ΣΟ.Κ. Τα  αποσπάσματα της άνωθι διακήρυξης μας δίνουν με το πλέον γλαφυρό ύφος το λόγο για τον οποίο το ΠΑ.ΣΟ.Κ αποφάσισε να εισέλθει με τον πλέον δυναμικό τρόπο στην ελληνική πολιτική σκηνή. Οι βασικοί προγραμματικοί προσανατολισμοί του Ανδρέα Παπανδρέου, ηγέτη του κινήματος ήταν οι εξής:  Εισαγωγή και προώθηση της συναιτεριστικής καλλιέργειας κι εμπορίας στην ύπαιθρο  Κοινωνικοποίηση των βασικών βιομηχανικών μονάδων, δηλαδή την κατάργηση της εξαρτημένης εργασίας, την αυτοδιαχείριση των 24 Ο.Π ΣΕΛ 370-371 25 http://www.pasok.gr/portal/gr/134/8867/1/7/1/showdoc.html ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 14 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ επιχειρήσεων από τους εργαζόμενους στα πλαίσια των αποφάσεων των διοικητικών συμβουλίων  Αποκέντρωση με τη μεταβίβαση διοκητικών και οικονομικών εξουσιών από το κέντρο στην περιφέρεια  Συνδικαλισμός με την καθολίκευση συμμετοχής εργατών και αγροτών σε σωματεία και συλλόγους αντίστοιχα  Προγραμματισμός με τη διαμόρφωση εθνικού προγράμματος οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης με συμβολή περιφερειών, συνδικάτων και αγροτικών συλλόγων 26. Όσον αφορά στην ένταξη στην Ελλάδας στην Ε.Ε η κυριαρχούσα αντίληψη των στελεχών του ΠΑ.ΣΟ.Κ ήταν ότι η ενσωμάτωση μίας μικρής και οικονομικά αδύνατης χώρας σ’ένα συνασπισμό συμφερόντων βορειοευρωπαϊκού κεφαλαίου και πολυεθνικών επιχειρήσεων οδηγεί σε απώλεια του εθνικού ελέγχου σε πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις ενώ η τύχη μίας μικρής «ευρωπαϊκής επαρχίας» σαν την Ελλάδα θα ρυθμιζόταν από το Οικονομικό Διευθυντήριο των Βρυξελλών 27 με παράλληλες αρνητικές επιπτώσεις στον γεωργικό και βιομηχανικό τομέα λόγω του συναγωνισμού με τις πιο αναπτυγμένες χώρες. Η στάση της χώρας άρχισε να διαφοροποιείται από το 1985 και μετά λόγω της εφαρμογής των ΜΟΠ που αποτελούσαν μία θετική ανταπόκριση της Κοινότητας στο ελληνικό Μνημόνιο του 1982 σχετικά με τις σχέσεις Ελλάδας-Ε.Ο.Κ. Γιαυτό το ΠΑ.ΣΟ.Κ διαπίστωσε ότι η υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων θα γινόταν μέσω της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Το «πατριωτικό» τότε ΠΑ.ΣΟ.Κ άρχισε να χάνει τον αρχικό του χαρακτήρα και να μετατρέπεται σε πιο «ευρωπαϊκό» και να αποκτά ένα πιο φιλοενοποιητικό περιεχόμενο στην πολιτική του. Η επιτάχυνση της πραγματικής και κοινωνικής σύγκλισης με τα υπόλοιπα Κ-Μ συνιστούσε πρωταρχικό πλέον στόχο τόσο της εσωτερικής όσο και της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. 26 ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ- ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ1944-2000 ΕΚΔ.ΠΑΤΑΚΗ, ΑΘΗΝΑ 2003 ΣΕΛ.338-340 27 Ο.Π ΣΕΛ.341 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 15 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Β) SPD Αποτελεί το παλαιότερο και το μεγαλύτερο κόμμα βάσει αριθμού μελών. Η ίδρυσή του έλαβε χώρα στη Λειψία μαζί με τη Γενική Γερμανική Ένωση Εργατών στις 23.5.1863 και συνιστά ακόμη πρότπο ενός σύγχρονου κόμματος μαζών κι ενός κόμματος μελών. Οι κοινωνικές, οικονομικές και διεθνείς συγκυρίες μέχρι και το 1945 δεν επέτρεψαν την ομαλή του λειτουργία και δράση. Από το 1933 και μετά ελέω Χίτλερ το Κόμμα απαγορεύτηκε και τα μέλη του υπέστησαν διώξεις κι εξορισμούς. Στο Βερολίνο στις 17.6.1945 εχουμε την «επανίδρυση» και την οργανωτική αναζωογόνηση του κόμματος με πρόεδρο τον Kurt Schumacher (1895- 1952) με την ελπίδα η παράταξη αυτή θα συνέβαλε στην ανοικοδόμηση της δημοκρατίας στη Γερμανία 28. Αρχικά οι δύο κύριοι μεταπολεμικοί στόχοι ήταν η δημιουργία μίας πραγματικής σοσιαλιστικής δημοκρατίας στη βάση της αναμόρφωσης της οικονομικής δομής κι η όσο το δυνατόν ταχύτερη ανάκτηση της γερμανικής ανεξαρτησίας μέσω μίας πολιτικής διεκδίκησης εθνικών συμφερόντων 29. Kurt Schumacher, ηγέτης του SPD από το 1946 μέχρι το 1952 Το πρόγραμμα του Γκόντεσμεργκ (Godesberger Programm) συνιστούσε το ιδεολογικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο στηρίχτηκε το SPD από το 1945 και μετά. Στην προσπάθεια απαγκίστρωσης του κόμματος από το «αυταρχικό» κομμουνιστικό σύστημα πολλές αρχικές μαρξιστικές θέσεις που εμπεριέχονταν στο ιδεολογικό οπλοστάσιο του αντικατάστηθηκαν από πιο δημοκρατικές. Π.χ η κατάργηση της ιδιοκτησίας έδωσε τη θέση της στην ελεύθερη επιχειρηματική πρωτοβουλία, η εθνικοποίηση-κρατικοποίηση των σημαντικότερων μέσων παραγωγής στην προώθηση της ατομικής ιδιοκτησίας αυτών και οι στόχοι για μία κεντρικά σχεδιασμένη οικονομία στην αναγνώριση του ρόλου της οικονομίας της αγοράς. Από το 1989 και μετά το κυριαρχούν σύνθημα ήταν: «τόσος ανταγωνισμός όσο γίνεται- 28 Heinrich – Oberreuter - Uwe Kranenpohl - Gunter Olzog - J.Liese- Die politishen Parteien in Deutshland – Olzog 2000 ΣΕΛ.157 29 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΙΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣΗΣ Kurt Sontheimer, Wilhelm Bleek – ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ – ΕΚΔ.ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 2004 ΣΕΛ.356 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 16 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ τόσος σχεδιασμός όσος χρειάζεται» 30. Στο ιδεολογικό οπλοστάσιο των Γερμανών σοσιαλδημοκρατών θα προστεθούν και οι οικολογικές ανησυχίες με την απαίτηση για οικολογική ανανέωση της «βιομηχανικής κοινωνίας» (Industriegesellschaft). Στην εργασία δίνεται ένας ευρύτερος ορισμός καθώς μέσω αυτής δε νοείται μόνο η παραγωγή κι η διαχείριση αλλά κάθε δραστηριότητα χρήσιμη για την κοινωνία 31. Όσον αφορά στην οπτική γωνία με την οποία αντιμετωπίζουν το ζήτημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης οι δηλώσεις του Καγκελλαρίου Σρέντερ σε μία πανηγυρική συνεδρίαση στις 23.5.2003 στο Βερολίνο για τα 140 χρόνια ζωής του SPD μας δίνουν μία ξεκάθαρη εικόνα: ‘ Από το 1925 έχουμε διατυπώσει την ευρωπαϊκή ιδέα ως πολιτικό στόχο... Η ευρωπαϊκή ιδέα της ενοποιητικής διαδικασίας αποτελεί μία σοσιαλδημοκρατική διακαή επιθυμία... Υπό το πρίσμα μίας ενοποιημένης Ευρώπης δικαιοσύνης και ευημερίας μπορεί κανείς να παρατηρήσει το ευρωπαϊκό σοσιαλιστικό μοντέλο και τη δική μας οικονομική παραγωγικότητα στον κόσμο της παγκοσμιοποίησης ... Μέσω μίας Ευρώπης με ιδανικά όπως η ελευθερία, η ειρήνη, η ανάπτυξη και δικαοσύνη μπορούν παγκόσμια προβλήματα και προκλήσεις να αντιμετωπιστούν... Γνωρίζαμε από την εποχή της ίδρυσής μας ότι οι περισσότεροι από τους στόχους μας μόνο σε διεθνές επίπεδο θα μπορούσαν να επιτευχθούν και υπό ένα καθεστώς διεθνούς αλληλεγγύης... Η αποφυγή ενός πολέμου μεταξύ των άλλοτε «προπατορικών εχθρών» απαιτεί την ύπαρξη μίας εσωτερικής αγοράς χωρς σύνορα και ουσιαστική πολιτική συνεργασία στην ευρωπαϊκή ήπειρο’ 32. Σε άλλο σημείο της ομιλίας του αναφέρει: ‘Δε χρειαζόμαστε στην Ευρώπη περισσότερη γραφειοκρατία αλλά μεγαλύτερη διαφάνεια, μία σαφή οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων της Ε.Ε και μεγαλύτερη πολιτική βούληση για από κοινού διαμόρφωση του μέλλοντος... Για την υπόσταση της ευρωπαϊκής ταυτότητας πρέπει να ενισχύσουμε την ανανέωση στη έννοια της ευημερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης... Με το πρόγραμμα του Γκόντεσμπεργκ δόθηκε μία σημαντική ώθηση στην ανανέωση της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας υπό τις κοινωνικές επιταγές μίας κοινωνικής οικονομίας αγοράς’ 33. 30 Heinrich – Oberreuter - Uwe Kranenpohl - Gunter Olzog - J.Liese- Die politishen Parteien in Deutshland – Olzog 2000 ΣΕΛ.177 31 Ο.Π ΣΕΛ.177 32 http//:www.spd.de/servlet/PB/show/1588428/SPD Beshlusse2001.pdf 33 O.Π ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 17 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ 3. Θέσεις των κομμάτων για την ευρωπαϊκή ενοποίηση Α) ΠΑ.ΣΟ.Κ Το ΠΑ.ΣΟ.Κ αναγνωρίζοντας το ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον της δεκαετίας του ’80 και την ανάγκη για κατάργηση των εσωτερικών συνόρων στα πλαίσια δημιουργίας μίας ενιαίας αγοράς δίνει το δικό του στίγμα για το όλο ζήτημα. Η παρέμβαση του Αν. Υπουργού Εξωτερικών Θ. Πάγκαλου σε Διακυβερνητική Διάσκεψη τον Οκτώβριο του 1985 αναφέρει: αν κι η Ελλάδα δεν αμφισβητεί την ανάλυση του ευρωπαϊκού προβλήματος που επικεντρώνεται στη διεθνή ανταγωνιστικότητα, θεωρεί ότι αυτό δε πρέπει να μείνει ξεκομμένο από την εξέλιξη των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών της Ευρώπης. Δεν επιτρέπεται να αγνοηθούν οι ανομοιογένειες και οι οικονομικές ανισότητες στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού χώρου, με συνέπεια την άνιση κατανομή των οφελών της ολοκλήρωσης ανάμεσα στις καθυστερημένες κι αναπτυγμένες χώρες που υπό συνθήκες κρίσης μπορεί να οδηγήσει σ’απώλειες ευημερίας τις πρώτες. Για την ολοκήρωση της εσωτερικής αγοράς per se πρέπει να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια για μία οικονομική σύγκλιση των βιοτικών επιπέδων ανάπτυξης με την ενίσχυση και διεύρυνση των κοινοτικών μηχανισμών μεταφοράς πόρων και κοινοτικών πολιτικών (π.χ διαμόρφωση κι εφαρμογή μιας πραγματικής πολιτικής βιομηχανίας και μεταφορά τεχνολογίας σε σημαντικά πεδία συνεργασίας) 34. Σε ένα άλλο υπόμνημα αναφέρεται ότι η προσαρμογή της Κοινότητας στις νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες επιβάλλει την ανάπτυξη πολιτικών και δράσεων σε τομείς που θα ενισχύσουν το ρόλο της στο διεθνές σύστημα όπως: στην έρευνα και τη τεχνολογική ανάπτυξη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων άλλων ανταγωνιστικών χωρών μέσω της διασφάλισης πλήρους συμμετοχής όλων των Κ-Μ, της διάχυσης των τεχνολογικών γνώσεων και της αξιοποίησης του ρόλου δυναμικών φορέων όπως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην ενέργεια και μεταφορές με την άσκηση μίας συνεκτικότερης και δυναμικότερης κοινής πολιτικής με στόχους τη μείωση της εξωτερικής 34 ΕΚΕΜ ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ- Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ (1981-1994) ΚΕΙΜΕΝΑ-ΕΚΔ. ΑΝΤ. Ν . ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 1994 ΣΕΛ.163-164 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 18 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ εξάρτησης, την πλήρη αξιοποίηση των ενεργειακών πηγών των Κ-Μ, την ανάπτυξη εναλλακτικών κι ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, τη δημιουργία αποτελεσματικού δικτύου μεταφορών και την υλοποίηση εκτεταμένων προγραμμάτων έργων υποδομής. Ένα σημαντικό μέρος των άρθρων της ΕΕΠ αναφέρεται στην Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή. Η ελληνική πλευρά αναφέρει ότι είναι αναγκαία η κατάρτιση ενός συνεκτικού πολυετούς Προγράμματος Προώθησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Συνοχής το οποίο θα ενσωματώνει τη δράση και τις προτεραιότητες που η Κοινότητα θα πρέπει να αναλάβει στον τομέα αυτό μέσα σ’ένα ορισμένο χρονικό διάστημα λαμβάνοντας κάποια συγκεκριμένα μέτρα: προσαρμογή κανόνων δομής και λειτουργίας των διαρθρωτικών ταμείων κι άλλων χρηματοδοτικών μέσων της Κοινότητας στις συνθήκες αγοράς εργασίας των λιγότερο εύπορων Κ-Μ επικεντρωνόμενη στην ανάγκη ενίσχυσης μεταφορών με την υποβοήθηση της ανάπτυξης των απομακρυσμένων από το Κέντρο της Κοινότητας περιοχών διαμόρφωση σε κοινοτικό επίπεδο πλέγματος μέτρων που θα λειτουργούν ως κίνητρα για την εγκατάσταση οικονομικών παραγωγικών δραστηριοτήτων στις λιγότερο εύπορες περιοχές (δημιουργία «επενδυτικών ζωνών κοινοτικού ενδιαφέροντος και ολοκληρωμένων επιχειρήσεων ανάπτυξης») 35 Μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ την οποία επικύρωσε ως κόμμα αντιπολίτευσης το ΠΑ.ΣΟ.Κ και παρά την αρχική συμφωνία μεταξύ των τότε Κ-Μ στην κατεύθυνση της ονομαστικής σύγκλισης στην πορεία προς την ΟΝΕ για μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του πληθωρισμού, νομισματική σταθερότητα, περιορισμό του δημοσίου χρέους κι έλεγχο των μισθολογικών εξελίξεων το τελευταίο τόνισε την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της πραγματικής οικονομίας στο πλαίσιο προτεραιοτήτων της ευρωπαϊκής οικοδόμησης μέσω: 35 Ο.Π ΣΕΛ.185-189 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 19 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ της επεναξέτασης της μακροοικονομικής πολιτικής με άμεση μείωση των επιτοκίων σε μέσο κοινοτικό επίπεδο προκειμένου με κάποια άλλα πρόσθετα μέτρα να δοθεί μία αναγκαία ώθηση στις επενδύσεις της πλήρους κι εύελικτης χρήσης πόρων για την διαρθρωτική πολιτική της κοινότητας της έμφασης στις κοινοτικές πρωτοβουλίες (Ταμείου Συνοχής) της εφαρμογής μηχανισμού επιδότησης επιτοκίων δανείων στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις κι έναρξης λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων 36. Τονίζεται επίσης η ανάγκη για μία ενεργητικότερη πολιτική στην αγορά εργασίας με κυριότερες κατευθύνσεις την επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό (συνεχής κατάρτιση ως στοιχείο στρατηγικής των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων), την παροχή πραγματικών ίσων ευκαιριών πρόσβασης στην απασχόληση μεταξύ ανδρών και γυναικών όπως και για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, τη συνεργασία των Κ-Μ με Επιτροπή και κοινωνικούς εταίρους για διευκόλυνση πρόσβασης των νέων στην αγορά εργασίας, συνολική στρατηγική για τη δημιουργία ευκαιριών πασχόλησς σε μετανάστες και παλιννοστούντες κι αξιολόγηση των καινοτόμων μορφών εργασίας για νέες θέσεις εργασίας. Στο σημείο αυτό πρέπει να προστεθεί κι η αναφορά στην κοινωνική διάσταση της απασχόλησης με τη απαιτούμενη θέσπιση μέτρων για την εφαρμογή του Χάρτη των θεμελιωδλων δικαιωμάτων των εργαζομένων, την καταπολέμηση κάθε μορφής κοινωνικού αποκλεισμού, την αντιμετώπιση της φτώχειας και την ενίσχυση της υγιεινής στους χώρους εργασίας. Όσον αφορά στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο έμφαση πρέπει να δοθεί στις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις με τον εντοπισμό των πάσης φύσεως εμποδίων (διοικητικών, φορολογικών, χρηματοδοτικών) που αντιμετωπίζουν και τη βελτίωση της ποιότητας διοίκησής τους 37. Όσον αφορά στις Συνθήκες του Άμστερνταμ το 1996 και της Νίκαιας το 2001 το ΠΑ.ΣΟ.Κ ήταν από τα κόμματα που άσκησε σημαντική πίεση για την εισαγωγή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Απασχόλησης (προάγγελος της Στρατηγικής της Λισσαβόνας) και τη συμπερίληψη του Κοινωνικού Χάρτη τόσο στις διεργασίες στο Συμβούλιο της Νίκαιας όσο και στο Ευρωσύνταγμα. 36 Ο.Π ΣΕΛ.412-413 37 Ο.Π ΣΕΛ. 417-418 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 20 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Β) SPD Το Θεμελιώδες Πρόγραμμα (Grundsatzprogramm) του SPD όπως διαμορφώθηκε στις 20.12.1989 στο Βερολίνο κι ανθεωρήθηκε μερικώς το 1998 όταν κι ανέλαβε την κυβέρνηση, περιγράφει τους στόχους αυτού μέσω της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης: i. Εναρμόνιση της δημοσιονομικής πολιτικής των Κ-Μ κι ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ii. Άσκηση ενεργητικής πολιτικής απασχόλησης και μείωση περιφερειακών ανισοτήτων iii. Παροχή μίας αποτελεσματικής οικονομικής εξίσωσης μεταξύ πλουσίων και φτωχών μελών iv. Τοποθέτηση της κοινωνικής πολιτικής στην ίδια τροχιά με την οικονομική v. Να καταστούν παραδειγματικά κοινωνικά επιτεύγματα μεμονωμένων κρατών χρήσιμα υποδείγματα για όλη την κοινότητα vi. Να συσπειρωθούν όλες δυνάμεις των κρατών στην επιστήμη και την έρευνα vii. Να προωθηθεί αποτελεσματικά η ισότητα των δύο φύλων viii. Προώηση της οικολογικής ανανέωσης μέσω φόρων, εισφορών και κανόνων αυστηρών και υποχρεωτικών για την προστασία του περιβάλλοντος ix. Διασφάλιση της αγροτικής οικονομίας και των συμφερόντων του καταναλωτή και προστασία των φυσικών πόρων μέσω της αναμόρφωσης της ΚΑΠ x. Εξασφάλιση της ευρωπαϊκής ταυτότητας μέσω της προώθησης της περιφερειακής αλλά κι εθνικής κουλτούρας. 38 Το 2001 το πρόγραμμα δε διαφοροποείται κατά πολύ. Αναφέρεται ότι η Ε.Ε μέχρι σήμερα ήταν προσανατολισμένη στην εσωτερική οικονομική αγορά. Τώρα ο στόχος της πρέπει να συμπληρωθεί με πολιτικής και κοινωνικής υφής σκοπούς. Η ασφάλεια μέσα κι έξω απ’ την Ευρώη θα διασφαλιστεί στην περίπτωση μόνο που η Ε.Ε από μία οικονομική ένωση μετεξελιχθεί σε μία ένωση των πολιτών. 38 http//:www.spd.de/servlet/PB/show/1588428/SPD Beschlusse 1989.pdf ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 21 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ «Σκοπός της Ε.Ε όπως και της ΕΚΤ πρέπει να αποτελέσει η προώθηση μίας αρμονικής, διεξοδικής και ασφαλούς ανάπτυξης της οικονομικής ζωής και του επιπέδου απασχόλησης. Τα κοινωνικά συστήματα ασφάλισης πρέπει να εκσυγχρονιστούν» 39. Σε κάποιο άλλο σημείο: το μέλλον της Γερμανίας έχει μόνο ένα όνομα: Ευρώπη. Η επανασύνδεση της Γερμανίας στα πλαίσια της Ε.Κ κατορθώθηκε με την εμπιστοσύνη που επέδειξαν τα υπόλοιπα Κ-Μ. Από κοινού πρέπει τα Κ-Μ να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης στην οποία πρέπει να προσδωθεί ένα ευρωπαϊκό προφίλ». Σ άλλο σημείο αναφέρεται ότι η Ε.Ε πρέπει να παρουσιάζεται μ΄ενιαίο πρόσωπο στους διεθνείς οργανισμούς, να αναπτύξει ένα σχέδιο ασφάλειας το οποίο να μην περιέχει μόνο πολιτικά και στρατιωτικά στοιχεία, αλλά και να υποστηρίξει τους οικονομικούς, κοινωνικούς και οικολογικούς παράγοντες 40. Σε συνέδριο στη Νυρεμβέργη το 2001, μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου τονίστηκε η σημασία που έχει για το SPD η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργάνου καταπολέμησης της τρομοκρατίας. Η Ευρώπη αποτελεί ένα κοινωνικό μοντέλο βασισμένο στις αρχές του διαφωτισμού και του ουμανισμού. Το ευρωπαϊκό μοντέλο της κοινωνικής δημοκρατίας εμπεριέχει το συνδυασμό της ελευθερίας και της αλληλεγγύης, της ατομικότητας και της κοινωνικότητας, της ιακνότητας και της υπευθυνότητας. Έτσι οι «ευρωπαϊκοί» στόχοι-κατευθυντήριες γραμμές του κόμματος προσδιορίζονται ως οι εξής: 1) Εξασφάλιση της ευημερίας κι αύξηση της απασχόλησης: λόγω της αποδυνάμωσης της ανάπτυξης σε Γερμανία κι Ευρώπη είναι αναγκαία η μέριμνα για μία αποτελεσματική από κοινού οικονομική πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου η Ευρώπη να μετατραπεί σε έναν δυναμικό κι ανταγωνιστικό οικονομικό χώρο ανάπτυξης. Σ’αυτό θα συμβάλλουν: i. Πετυχημένη εισαγωγή του €: θεωρείται ότι ένα πετυχημένο € θα καταστεί σύμβολο της ευρωπαϊκής ομοιογένειας και θα δώσει μία ώθηση για περαιτέρω συνέχιση της εμβάθυνσης καθώς διαδραματίζει ένα σταθεροποιητικό ρόλο στις διεθνείς αγορές πάνω στον οποίο θα μπορούν να βασίζονται οι πολίτες. 39 http//:www.spd.de/servlet/PB/show/1588428/SPD Beschlusse 2001.pdf 40 Ο.Π ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 22 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Εγγύηση για ένα σταθερό € δεν αποτελεί μόνο η ΕΚΤ αλλά κι η υποχρεωτική συμμόρφωση των κρατών σε μία σταθερά προσανατολισμένη χρηματοδοτική και δημοσιονομική πολιτική με στόχο την προώθηση μίας αρμονικής, αποτελεσματικής και σταθερής ανάπτυξης της οικονομικής ζωής κι ενούς υψηλού επιπέδου απασχόλησης. ii. Το άνοιγμα των αγορών από τα Κ-Μ σε φυσικό αέριο και θαλάσσιες ροές για να εμποδίσουν τη νόθευση του ανταγωνισμού, η εξασφάλιση της ευνοϊκής κι ανέξοδης πρόσβασης ατόμων σε αγαθά κι υπηρεσίες, ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η εναρμόνιση της φορολογικής πολιτικής στις επιχειρήσεις και υπεράσπιση του δημοσίου τραπεζικού τομέα. 2) Προώθηση τεχνογνωσίας-έρευνας. Το εκσυγχρονισμένο ευρωπαϊκό μοντέλο: το εκτενές μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα είναι η ευρωπαϊκή απάντηση στις νέες προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης προκειμένου η Ευρώπη να καταστεί μία οικονομία γνώσης. Σε 10 χρόνια πρέπει η Ε.Ε να βρίσκεται στην κορυφή σε ζητήματα έρευνας κι ανάπτυξης. Η διευκόλυνση διακίνησης ερευνητών εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου, η εναρμόνιση των νομοθετικών ρυθμίσεων για κοινή εκπαιδευτική πολιτική, οι επενδύσεις στην εκπαίδευση και την επανεκπαίδευση, η ευρύτερη ανάπτυξη δικτύων μεταξύ των πανεπιστημίων κι η ανοικτή πρόσβαση για όλους στην «κοινωνία γνώσης» συμβάλλουν σε αυτή την κατεύθυνση. 3) Προστασία καταναλωτή και περιβάλλοντος i. Πρέπει να αναθεωρηθεί ο συστημικός στόχος της ΚΑΠ. Είναι αναγκαία η εκτενής η οριοθέτηση της έννοιας της προστασίας του καταναλωτή με υψηλά standards στην παραγωγή και τη διαφάνεια της παραγωγής πρώτων υλών και τη μεταφορά στην αγορά κι από κει στον καταναλωτή. Τα προϊόντα πρέπει να απασαφηνίζονται με ετικέττες ποιότητας και προέλευσης. Η οικονομική υποστήριξη στην αγροτική οικονομία πρέπει να συνδεθεί με κριτήρια κατά πόσο προστατεύεται ο καταναλωτής, το περιβάλλον και τα ζώα. ii. Πρέπει να αναπτυχθεί μία κοινή ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική χωρίς να μειωθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων ενώ χρειάζεται εναρμόνιση στην φορολόγηση της ενέργειας. Ήδη το SPD ασκεί μία πολιτική συμμόρφωσης στις αρχές του ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 23 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Πρωτοκόλλου του Κιότου πιέζοντας και άλλες χώρες στην κατεύθυνση αυτή. 4) Εγγύηση εσωτερικής ασφάλειας: «τα σύνορα πρέπει να είναι ανοικτά για τους πολίτες κι όχι για το οργανωμένο έγκλημα». Η εισαγωγή στην ευρωπαϊκή νομοθεσία ενός ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, η προσπάθεια ενός από κοινού ευρωπαϊκού προσδιορισμού της έννοιας της τρομοκρατίας κι η συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών οργανισμών, αστυνομιών των εθνικών κρατών και υπηρεσιών ποινικής καταδίωξης κατευθύνονται στον από κοινού ορισμό της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ο εξοπλισμός της EUROPOL με εκτελεστικές εξουσίες κι η δημιουργία ευρωπαϊκής αστυνομίας στα σύνορα για την προστασία αυτών αποδεινύουν του λόγου το αληθές. 5) Ενίσχυση δικαιωμάτων πολιτών: Η ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει να έχει ως επίκενρο τον πολίτη. Απόδειξη αυτού είναι η εισαγωγή της Χάρτας των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην ευρωπαϊκή έννομη τάξη συμβάλλοντας στον προσδιορισμό της ταυτότητας του πολίτη στα πλαίσια της Ε.Ε. Δίπλα στα αστικά και τα πολιτικά δικαώματα προστέθηκαν και τα κοινωνικά. Στη βάση της Χάρτας πρέπει να υπάρξουν εγγυήσεις για την προστασία των μειονοτήτων και της διαφορετικότητας βασισμένης στο χρώμα του δέρματος, στην εθνική προέλευση, τη θρησκεία ή κοσμοθεώρηση, την ηλικία και το φύλο. Η Χάρτα πρέπει να αποτελέσει κεφαλή του Ευρωσυντάγματος. 6) ΚΕΠΠΑ: Οι συνθήκες της παγκοσμιοποίησης και η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης αναγκάζουν την Ε.Ε να αποκτήσει τη δική της φωνή στο διεθνές προσκήνιο με την ανάπτυξη μίας ενιαίας κι αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής. Αποτελεί η τελευταία μία σημαντική προϋπόθεση για μία αποτελεσματική κι ισότιμη ευρωατλαντική συμμαχία, η οποία στα πλαίσια του ΝΑΤΟ αποτελεί βάση ασφάλειας στη Δύση και στενότερη συνεργασία της Ευρώπης με τη Ρωσία όπως και για την ενιαία της παρουσία στα πλαίσια των διεθνών οργανισμών, όπως τον Ο.Η.Ε. Η ικανότητα διαχείρισης κρίσεων σε ορισμένες περιοχές με στρατιωτικά, πολιτικά ή οικονομικά μέσα πρέπει να αποτελέσει τον κυριότερο στόχο της ΚΕΠΠΑ. Στα πλαίσια αυτής της πολιτικής πρέπει να βοηθηθούν οι αφρικανο-ασιατικές χώρες της ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 24 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Μεσογείου κι οι ανατολικές χώρες, συμβάλλοντας στις προσπάθειες δικής τους περιφερειακής ολοκλήρωσης, ενίσχυση των οικονομιών τους (το άνοιγμα της ευρωπαϊκής αγοράς στους κατοίκους των είναι ένα βήμα) και μείωση του χάσματος Βορρά-Νότου41. 4. Οι ευρωπαϊκές προεδρίες των κομμάτων Α) ΠΑ.ΣΟ.Κ Στα πλαίσα του θεσμού του Συμβουλίου Υπουργών το ΠΑ.ΣΟ.Κ έχει διατελέσει για τη χρονική περίοδο που εξετάζουμε (1985-2005) 3 προεδρίες. 1. Ιούλιος- Δεκέμβριος 1988 Οι κατευθύνσεις στις οποίες είχε προγραμματικό στόχο να κινηθεί ήταν: i) Υιοθέτηση εκτελεστικών αποφάσεων για το ΕΤΠΑ (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και το Κοινωνικό Ταμείο ii) Επιτάχυνση έργου εγκαθίδρυσης εσωτερικής αγοράς στους τομείς των τεχνικών εμποδίων, της νομοθεσίας τροφίμων και φυτοϋγιειονομικών ελέγχων και της προστασίας των καταναλωτών iii) Εναρμόνιση ρυθμίσεων για τις μεταφορές (επίλυση προβλήματος transit) για περαιτέρω απλευθέρωση αυτών iv) Το financial engineering (σύστημα χρηματοδότησης έργων υποδομής) v) Νέες ρυθμίσεις για Κοινό Κέντρο Ερευνών, τηλεπικοινωνίες και κοινή ενεργειακή πολιτική vi) Έμφαση στα περιβαλλοντικά προβλήματα της Μεσογείου vii) Δημιουργία «ενιαίου κοινωνικού χώρου» (πλέγμα μέτρων που θα εξασφαλίζει συμμετοχή των εργαζομένων στη διαδικασία εγκαθίδρυσης εσωτερικής αγοράς με επιπρόσθετα μέτρα την προστασίας κι ασφάλεια των εργαζομένων στους τομείς εργασίας, της ενίσχυση του διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους και την επαγγελαμτικής κατάρτισης των νέων) 42. 2. Ιανουάριος – Ιούνιος 1994 41 Ο.Π ΣΕΛ.44-55 42 ΕΚΕΜ ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ- Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ (1981-1994) ΚΕΙΜΕΝΑ-ΕΚΔ. ΑΝΤ. Ν . ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 1994 ΣΕΛ.240-243 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 25 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Οι κατευθύνσεις της ελληνικής Προεδρίας είχαν ως εξής: Α) Εσωτερική Ανάπτυξη της Ένωσης: Όσον αφορά στην ΟΝΕ θεωρείτο ότι η διαμόρφωση ενός υγιούς μακροοικονομικού πλαισίου θα αποτελούσε πρωταρχικό στόχο της στρατηγικής ανάπτυξης με την παρατήρηση όμως ότι η τήρηση των κριτηρίων σύγκλισης δε θα αγνοεί την επίτευξη στόχων σε επίπεδο πραγματικής οικονομίας. Η αποτελεσματικότερη εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων για προώθηση της συνοχής κι η σύσταση ενός Ταμείου Συνοχής είναι στις άμεσες προτεραιότητες όπως κι η έμφαση στην κοινωνική διάσταση μίας από κοινού ευρωπαϊκής ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας μέσω μέτρων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η θέσπιση μέτρων για την εφαρμογή της Χάρτας των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων των εργαζομένων κι απόδοση σημασίας στην αναβάθμιση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία της ευρωπαϊκής οικοδόμησης δείχνουν αυτή την έμφαση του κόμματος στην «κοινωνική διάσταση» της Προεδρίας του. Η συνεργασία στις μεταφορές, την έρευνα, τις τηλεπικοινωνίες, το περιβάλλον, τον πολιτισμό, σε θέματα υγείας και τουρισμού είναι στα μελήματα της τότε ελληνικής προεδρίας. Β) Ανάπτυξη διεθνούς ρόλου και σχέσεων Ε.Ε Η ρύθμιση χρηματοδότησης της ΚΕΠΠΑ, ο καθορισμός των πλαισίων και της έννοιάς της, η αποτελεσματική προώθηση ανθρωπιστικής βοήθειας στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη και των σχέσεων με τη Ρωσία και τις αραβικές χώρες, η ε΄νταξη της Κύπρου στην Ε.Ε βρίσκονται στην αντζέντα της Προεδρίας. Γ) Συνεργασία στους τομείς δικαιοσύνης κι εσωτερικών υποθέσεων Εδώ απαιτείται η ενίσχυση της δικαστικής συνεργασίας κατά του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, της τρομοκρατίας και της ρατσιστικής και ξενόφοβης βίας κι η προσχώρηση της Ε.Ε στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Θεμελιωδών Ελευθεριών 43. 3. Ιανουάριος – Ιούλιος 2003 Οι προτεραιότητες της ελληνικής προεδρίας δόθηκαν στα εξής θέματα: Α) Διεύρυνση: η ελληνική προεδρία έπρεπε να διασφαλίσει την τήρηση του χρονοδιαγράμματος για τη διευκόλυνση της σταδιακής ενσωμάτωσης των 43 ΕΚΕΜ ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ- Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ (1981-1994) ΚΕΙΜΕΝΑ-ΕΚΔ. ΑΝΤ. Ν . ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 1994 ΣΕΛ431-453 ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 26 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ νέων Κ-Μ στο κοινοτικό γίγνεσθαι να θέσει σ’ εφαρμογή τη νέα ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική για Βουλγαρία και Ρουμανία με στόχο την ένταξή τους το 2007 και να καταρτίσει ένα είδους Εταιρικής Σχέσης με την Τουρκία. 2) Στρατηγική της Λισσαβόνας: η μείωση των εμποδίων για την είσοδο των επιχειρήσεων στην αγορά, η απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών, η επιτάχυνση της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Χάρτας Μικρών Επιχειρήσεων, η ανάπτυξη έρευνας σε τεχνολογίες αιχμής, η υιοθέτηση Κοινοτικού Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας, οι μεταρρυθμίσεις συστημάτων εκπαίδευσης, η ολοκλήρωση στις αγορές ενέργειας, μεταφορών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, η ενθάρρυνση πολιτικών ενσωμάτωσης κοινωνικών ομάδων που υφίσταναται κοινωνικό αποκλεισμό κι η βελτίωση του συντονισμού για οικονομική και πολιτική συνοχή συνιστούν στόχους της ελληνικής προεδρίας εντασσόμενους σε αυτό το πλαίσιο. 3) Μετανάστευση: η κοινωνική και οικονομική ενσωμάτωση των νομίμων μεταναστών, η αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης κι η επιδίωξη για την ανάπτυξη μεταναστευτικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελούν ζητήματα με ιδαίτερη σημασία για την ελληνική προεδρία. 4) Εργασίες Συνέλευσης : στόχος της ελληνικής προεδρίας είναι να συνεχιστούν εκείνες οι διαδικασίες ώστε να καταστεί η Ε.Ε ένα οργανωμένο θεσμικά σύστημα βασισμένο στις αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της αλληλεγγύης και της επικουρικότητας, κοντά στον πολίτη, ικανή να προωθήσει την οικονομική και κοινωνική συνοχή λειτουργώντας ως παράγων ειρήνης σε διεθνές επίπεδο. 5) Εξωτερική πολιτική Ε.Ε: η ενίσχυση των σχέσεων της Ε.Ε με χώρες της Μεσογείου και του Καυκάσου, τη Ρωσία και τα Βαλκάνια αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μελήματα της ελληνικής προεδρίας. Β) SPD Το SPD διετέλεσε μόλις μία προεδρία την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 1999 κι αυτή έγινε υπό τη σκιά του πολέμου στο Κόσσοβο. Οι προτεραιότητες της προεδρίας επικεντρώθηκαν στην ανάγκη εναρμόνιση της δημοσιονομικής πολιτικής μεταξύ των Κ-Μ και της αυστηρής τήρησης δημοσιονομικής πειθαρχίας, της αντιμετώπισης των πληθωριστικών πιέσεων ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 27 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ μέσω της διαδικασίας των αποκρατικοποιήσεων και της αναμόρφωσης του ασφαλιστικού τομέα 44. Κυρίαρχο ζήτημα όμως της γερμανικής προεδρίας αποτελούσε η περίφημη “Agenda 2000” η οποία θα αποτελέσει τη βάση για την ένταξη των υποψηφίων χωρών από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη με στόχο την εδραίωση μίας κοινότητας αξιών του ευρωπαϊκού πολιτισμού με κύριο εκφραστή την Ε.Ε προκειμένου να προαχθεί η σταθερότητα, η ασφάλεια, η δημοκρατία κι η ειρήνη σε όλη την ήπειρο. Οι προσπάθειες για ένα ευρωπαϊκό Χάρτη και η απόπειρα δομικής μεταρρύθμισης της Ε.Ε συγκαταλέγοντο στις προτεραιότητες της γερμανικής προεδρίας 45. 4ο ΜΕΡΟΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΕΛ ΛΛΛΗ ΗΝΝΟ ΟΓΓΛ ΛΩΩΣΣΣΣΗ Η 1) 1) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ν.ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ-Μ.ΤΣΙΝΙΣΙΖΕΛΗΣ-Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ- ΕΚΔ.ΘΕΜΕΛΙΟ 1999 ΑΘΗΝΑ 2) Π.ΝΑΣΚΟΥ-ΠΕΡΡΑΚΗ-ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ-ΕΚΔ.ΑΝΤ.Ν.ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ-ΚΟΜΟΤΗΝΗ 2002 3) Θ.ΑΙΜ.ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ- ΕΚΔ.ΑΝΤ.Ν.ΣΑΚΚΟΥΛΑ-ΑΘΗΝΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 1984 4) ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΣΗΣ-ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ-ΕΚΔ.ΠΑΠΑΖΗΣΗ 1993 ΑΘΗΝΑ 5) ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ-Η ΣΥΝΤΑΓΑΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ-ΕΚΔ.ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 2002 6) ΑΝΤΟΝΥ ΓΚΙΝΤΕΝΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΑΚΗΣ – Ο ΤΡΙΤΟΣ ΔΡΟΜΟΣ Η ανανέωση της σοσιαλδημοκρατίας 7) ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ-ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1949-1988-ΕΚΔ.ΣΙΔΕΡΗ ΑΘΗΝΑ 2005 8) ΠΑΝΟΣ ΚΑΖΑΚΟΣ- ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ1944-2000 ΕΚΔ.ΠΑΤΑΚΗ, ΑΘΗΝΑ 2003 9) ΕΚΕΜ ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ- ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ- Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ (1981-1994) ΚΕΙΜΕΝΑ-ΕΚΔ. ΑΝΤ. Ν . ΣΑΚΚΟΥΛΑ ΑΘΗΝΑ ΚΟΜΟΤΗΝΗ 1994 10) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΙΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣΗΣ Kurt Sontheimer, Wilhelm Bleek – ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ – ΕΚΔ.ΠΑΠΑΖΗΣΗ ΑΘΗΝΑ 2004 44 http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?e=A&f=16342&m=N48&aa=1 45 http://www.epp-ed.org/Activities/pspeech/spe19990721_el.asp ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 28 ΣΟΣΙ ΑΛΙΣΤΙΚ Α Κ ΟΜΜΑΤ Α & ΕΥΡΩΠ ΑΪΚ Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΞΞΕΕΝ ΝΟΟΓΓΛ ΛΩΩΣΣΣΣΗ Η 1) Heinrich – Oberreuter - Uwe Kranenpohl - Gunter Olzog - J.Liese- Die politishen Parteien in Deutshland – Olzog 2000 2) Jurg Steiner-European Democracies-ΕΚΔ. Longman 1997 3) Charles Funderburk και Robert G. Thoboben Whright State University – Political Ideologies – Harper Collins College Publishers 4) Report of the Employment Taskforce chaired by Wim Kok – Jobs, Jobs, , Jobs – European Communities, 2004 W WEEBBSSIITTEESS 1) http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?e=A&f=16342&m=N48&aa=1 2) http://www.epp-ed.org/Activities/pspeech/spe19990721_el.asp 3) http://europa.eu.int/comm/lisbon_strategy/index_en.html 4) http://www.pasok.gr/portal/gr/134/8867/1/7/1/showdoc.html 5) http//:www.spd.de/servlet/PB/show/1588428/SPD Beshlusse2001.pdf 6) http//:www.spd.de/servlet/PB/show/1588428/SPD Beschlusse 1989.pdf ΣΥΓΚ ΡΙΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚ ΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚ ΗΣ ΠΑ.ΣΟ.Κ ΜΕ SPD 29