এদেশে দলিতরাও তো বর্ণবিদ্বেষের শিকার
2020, Edeshe Dalit rao to Barnabidwesher Shikar
…
1 page
Sign up for access to the world's latest research
Abstract
AI
AI
এদেশে দলিতরা বর্ণবিদ্বেষের শিকার হচ্ছে, যা সমাজের বিভিন্ন স্তরে গভীরভাবে প্রভাব ফেলছে। দলিতদের প্রতি বৈষম্য এবং অবহেলার সামাজিক চিত্র বিশ্লেষণ করা হয়েছে, যেখানে তাঁদের সাংস্কৃতিক এবং রাজনৈতিক প্রতিস্থাপনগুলো তুলে ধরা হয়েছে। মূলত, এটি সামাজিক ন্যায়ভিত্তিক আন্দোলনের প্রেক্ষাপট এবং দলিতদের অধিকার সংগ্রামের জন্য আহ্বান জানাচ্ছে।
Related papers
Ahana, 2021
বাংলাদেশের নাগরিক আধুনিক শিল্প-ইতিহাসে মুর্তজা বশীর একজন গুরুত্বপূর্ণ শিল্পী। ব্রিটিশ শাসনের পটভূমিতে মুর্তজার জন্ম, তারুণ্যের সাথে বোঝাপড়া পাকিস্তান পর্বে এবং পরিণতকাল পার করেছেন বাংলাদেশে। মুর্তজার ব্যক্তি ও শিল্পসত্তা বারবার মুখোমুখি হয়েছে খণ্ডিত দেশ ধারণার। নিজস্ব দেশ ও রাজনৈতিকভাবে আরোপিত রাষ্ট্র কীভাবে সংলাপ তৈরি করে শিল্পের সাথে, তা পাঠের সুযোগ করে দেয় শিল্পী মুর্তজা বশীর ও তার শিল্পকর্ম। এই প্রবন্ধ দেশভাগের পটভূমিতে শিল্পী মুর্তজা বশীরের শিল্পসত্তার প্রকরণ বোঝার একটি প্রয়াস। Key Words: নাগরিক, দেশভাগ, দেশ, আকাঙক্ষা, অস্তিত্ব।
This article lays emphasis on the necessity to search for an English equivalent to the Bangla word, ‘পরশ্রীকাতরতা’. Apparently, translation from one language into another is a kind of transformation but the latter has to be perfect or nearly perfect. Notably, the prefix ‘un’ in the title is within the brackets since this paper tends to focus on the ‘translatability’ of ‘পরশ্রীকাতরতা’ itself. Indeed, ‘jealousy’ cannot be the translation of the word, ‘পরশ্রীকাতরতা’ because the definitions of these two words are somewhat different and, therefore, ‘jealousy’ loses the right to be a suitable equivalent.
Unpublished, 2023
Versi terbaru alat penelitian sederhana yang berisikan daftar nama jenis-jenis tembang yang ditemukan dalam teks/naskah Jawa masa baru, yaitu sejak abad ke-16 sampai sekarang. Selain nama tembang, juga disertakan aturan guru gatra, guru wilangan, dan guru lagu dgn berbagai variasinya serta variasi dalam nama dan kata-kata 'sasmita'.
Science Education, 2021
Ulug'bek nomidagi O'zbekiston milliy universiteti Annotatsiya: Maqolada tarjimaning tayanch termini bo'lgan ekvivalentlik va uning turlari o'rtasidagi o'xshashlik va farqlar aks ettirilgan bo'lib, kelajakda talabalarning tarjimon sifati olib boradigan faoliyati jarayonida duch kelishi mumkin bo'lgan muammolarni chuqurruq o'rganishga harakat qilindi. Ushbu maqolaning maqsadi, ilmiy matnlarni tarjima qilishda turli xil yondashuvni o'rganib, tarjima ekvivalentligiga erishish yo'llarini tahlil qilishdir. Maqolada tarjima qilingan jumlalarga umumiy qarashlar ko'rsatib o'tilgan bo'lib, manba matni va uning tarjimasining semantik o'xshashligini aniqlangan. Ekvivalent darajalardan foydalanish uchun chastotalarning taqsimlanishi lingvistik sabablarga, grammatik tuzilmalardagi farqlarga, turli xil so'z birikmalariga, so'z tartibidagi farqlarga va boshqalarga bog'liqligi ko'rsatib beriladi. Tahlil natijasida ushbu maqolada tarjimaning ilmiy tibbiy uslubida eng ko'p ishlatiladigan ekvivalent darajalari aniqlandi. Barcha bo'limlarda gaplar terminlar asosida tarjima qilingan va so'zma-so'z tarjimadan foydalanilgan. Chunki ilmiy uslubda matnning so'zma-so'z tarjimasi afzalroqdir, chunki ilmiy matn tarjimaning asl nusxasiga to'liq mos kelishi bilan aniqlik kiritishni talab qiladi. Maqolada murakkab jumlalardan tez-tez foydalanilgan. bundan tashqari asl matnda ingliz tilida mutlaqo boshqacha formulalarga ega bo'lgan juda ko'p atamalar mavjud ko'rsatib o'tiladi. Kalit so'zlar: ekvivalentlik, ekvivalentlik yondashuvlari, matn, tarjima, tarjima usullari, tilshunoslik
Pendidikan di Malaysia adalah suatu usaha berterusan ke arah memperkembangkan lagi potensi individu secara menyeluruh dan bersepadu untuk mewujudkan insan yang seimbang dan harmonis dari segi
Translator and Academic Activist
Related papers
Ahana, 2021
অবিভক্ত বাংলা, অর্থাৎ এখনকার পশ্চিমবঙ্গ আর বাংলাদেশের দৈনন্দিন শিল্পচর্চায় পুতুল তৈরীর ইতিহাস খুবই প্রাচীন – যার উপাদান হিসেবে সবচেয়ে পুরনো মাটি আর কাঠ। এখানকার লোকায়ত সমাজে প্রধানত দু’ধরনের কাঠের-পুতুল দেখা যায় – নাচের-পুতুল আর খেলনা-পুতুল -- যদিও বিষয়বস্তুর নিরিখে আমাদের আগ্রহ দ্বিতীয় শিল্পধারা নিয়ে। সহজলভ্য নরম কাঠ থেকে খোদিত এই খেলনা-পুতুলগুলোর দেহ প্রথমে সাদা-রঙের প্রলেপ দিয়ে, তার উপরে দরকারমত হলদে-লাল-নীল-সবুজ-কালো ইত্যাদি রঙ ভরে -- বলিষ্ঠ-রেখার টানে চোখ, নাক, কাপড়ের ভাঁজের আভাস ইত্যাদি ফুটিয়ে তোলেন শিল্পী-কারিগররা। এই পুতুলের অনেক পুরনো নিদর্শন দেখতে পাওয়া যায় ঢাকা, কলকাতা, বাগনান আর বিষ্ণুপুরের সংগ্রহশালায়। এছাড়া ব্যক্তিগত-উদ্যোগে জসীমউদ্দিন আর গুরুসদয় দত্তের সংগ্রহের কথাও জানা যায়। গুরুসদয় দত্ত যে-সমস্ত নমুনা সংগ্রহ ক’রেছিলেন, সেগুলো গত শতকের প্রথমার্ধে বা কিছুদিন আগে তৈরী। কিন্তু আঠেরো-উনিশ শতকের আগে তৈরী নিদর্শন দুই বাংলার কোথাওই খুঁজে পাওয়া যায় না। কেননা, মাধ্যম হিসেবে কাঠের ক্ষণভঙ্গুরতা, পোকামাকড়ের উপদ্রব আর এদেশের উষ্ণ-আর্দ্র আবহাওয়ার কারণে -- এই পুতুলগুলোর পক্ষে খুব বেশীদিন টিঁকে থাকা সম্ভব হয় নি। অথচ, এরই পাশাপাশি, উন্নত-মানের কাঠে তৈরী, নিয়মিত পরিচর্যায় থাকা, অথবা সংগ্রহশালার তত্ত্বাবধানে এদেশের প্রাচীন দারুমূর্তির বেশ কিছু নিদর্শন আজও টিঁকে রয়েছে। যদিও তাদের আঙ্গিকগত বৈশিষ্ট্যের সঙ্গে গত দেড়-দুশো বছরে তৈরী খেলনা-পুতুলের নিদর্শনগুলোর বিশেষ কোনও মিল খুঁজে পাওয়া যায় না। আর তাই আপাতভাবে মনে হয় যে বাংলায় কাঠের-পুতুলের ইতিহাস হয়তো নেহাৎই অর্বাচীন। অথবা হয়তো গত এক-দেড় হাজার বছরের মধ্যে এই শিল্পধারার মধ্যে এমন কোনও বিশেষরকমের বিবর্তন ঘটে গেছে, যা ধরা পড়ে নি আমাদের চোখে। সেই হারিয়ে-যাওয়া ইতিহাসের সূত্র খুঁজতেই বর্তমান প্রবন্ধের অবতারণা।
2022
ইসলাম এবং মহাগ্রন্থ কোরআন সম্পর্কে কোনো বক্তব্য রাখার যোগ্যতা আমার আছে বলে মনে করিনা। প্রধান কারন এটা আমার domain নয়। প্রচলিত ধারণা অনুযায়ী এগুলো মাদরাসা লাইনে পডুয়াদের monopoly.. অপরপক্ষে আমি মূলতঃ ইংরেজি ভাষা ও সাহিত্যের ছাত্র। আমি কারো সাথে কোনো বহাস বা তর্কে যেতে চাইনা। জীবনের শেষ প্রান্তে দাঁড়িয়ে আজ পেছন ফিরে দেখি কিছুই বুঝলামনা কখন কিভাবে ৮২ বছর কেটে গেছে। Prufrock-এর মতো শুধু খাঁই খাঁই করেই জীবন কেটে গেল। “I have measured out my life with coffee spoons” (T.S. Eliot: Prufrock). সময় কিভাবেচলে য়ায়! How time does fly! (সমারসেট মমের The Luncheon গল্পে এক মহিলার সাথে ২০ বছর পর তাঁর দেখা হওয়ার স্মৃতিচারণে এই উক্তিটি আছে।) যাহোক এই পুস্তিকাটিতে আমি আমার সুধীর্ঘ জীবনে পবিত্র কোরআন সম্পর্কে আহরিত কিছু উপলব্ধি পাঠকের সাথে share করবো। আমি irreverent নই- ইসলামের প্রতি আমার প্রগাড় ভক্তি আছে, কিন্তু Wikipedia-র Web-Page "Manual of Style/Islam-related articles"- এর উপদেশ অনুসরনে বক্তব্যকে neutral এবং সুখপাঠ্য করার স্বার্থে নবী-রাসুল-সাহাবীদের নামের আগে-পরে প্রচলিত সম্মানসূচক honorific tag গুলো উহ্য রেখেছি। আল্লাহ বলার পরে সুবহানাহুতায়ালা এবং শুধু কোরআন না বলে কোরআন শরীফ ইত্যাদি বলা উত্তম। উহ্য রেখেছি মানে এই নয় যে সেগুলো নেই- আছে এবং আমি সেগুলে সসম্মানে স্বীকার করি। পাঠকের প্রতি অনুরোধ এগুলো নিজগুণে মনে মনে সরবরাহ করে নিবেন।
নারী সংহতি পত্রিকা , 2018
NÈvq wW ‡fvm© †dmey ‡K myLx myLx msmv ‡ii Qwei eb¨v eB ‡Z _vKevi Af~Zc~e© HwZnvwmK GB mg ‡q XvKv ‡Z cÖwZ NÈvq wW ‡fv ‡m©i Lei G ‡m ‡Q| PAEMÖv ‡gi cwimsL¨vbI cÖvq GKB| †`kxq I AvšÍR©vwZK msev` gva¨g¸ ‡jv G ‡Z we¯ §q cÖKvk K ‡i msev` I ch©v ‡jvPbv cwi ‡ekb K ‡i ‡Q| LeiUv wbtm ‡›` ‡n GKUv bZyb mvgvwRK cwiw¯'wZi Bw½Z K ‡i| hviv GLbI ÕAckbÕ Gi Afv ‡e wW ‡fvm© K ‡ibwb, Ggb weevwnZ ÕmvifvBfviÕ ‡`i msL¨vI bvUKxqfv ‡e eo n ‡e e ‡j Abygvb Kiv hvq| RbwgwZK w`K †_ ‡K †`L ‡j wesk kZ ‡Ki me© ‡kl cÖRb¥ wn ‡m ‡e AvgivB MYnv ‡i †ckvq Xy ‡K cov bvixmgvR Ges †gvUvgywU Õwg ‡jwbqvjÕ A_©vr 2000 mv ‡ji c ‡i Rb¥v ‡bv wkï ‡`i evev-gv| Avgvi eÜy ‡`i †KD †KD wVK 2000 mv ‡j cÖ_g mšÍv ‡bi Rb¥ w` ‡q ‡Q| G eQi Zviv cÖvßeq¯‹ bvMwiK n ‡jv| Avgv ‡`i cªR ‡b¥vi †ewkifv ‡Mi mšÍvb R ‡b¥ ‡Q k~b¨ `k ‡K| Avwg hLb wejw¤^Z we ‡q Ki ‡Z hvw"Qjvg, Avgvi A ‡bK eÜyiv ZLb eû`~i GwM ‡q wQj, Zviv wØZxq weevn Ki ‡Q| Avgv ‡`i evev-gv ‡qi cÖR ‡b¥ wW ‡fvm©, cybwe©evn wQj LyeB weij Ges wQj LyeB †bwZevPK| GB wb ‡q cÖvq †m-mgq GKUv †K ‡j¼vwii g ‡Zv K ‡i KvbvNylv Kiv n ‡Zv| GB cwimsL¨v ‡b GgbUv ejv n ‡q ‡Q †h, wW ‡fvm© ‡K †bwZevPK wn ‡m ‡e †`Lvi wKQy †bB| eû bvix cvwievwiK mwnsmZvi nvZ †_ ‡K i ¶v cvIqvq Dcvq Lyu ‡R †c ‡q ‡Q| AmyLx v¤ú ‡Z¨i †fZi gvby ‡li m"wókw³ e¨vnZ nq Ges mšÍvb ‡`i gvbwmK ¯^v¯'¨I fv ‡jv nq bv| GKUv me© ‡kl Dcvq wn ‡m ‡e wW ‡fvm© ‡K Avgv ‡`i †g ‡b wb ‡ZB nq| m~Î: wejwKm Bivwb, XvKv wU«weDb, †g 14, 2017 eo ai ‡bi mvgvwRK cwieZ© ‡bi Bw½Z cwð ‡gi mgv ‡R Zv ‡mi N ‡ii g ‡Zv †f ‡½ †M ‡Q cwievi| cwimsL¨vb Abyhvqx gvwK©b hy³iv ‡óª 50% we ‡q wW ‡fv ‡m© Movq| Õwm ‡½j c¨v ‡i ‡›UÕi cwiev ‡i eo n ‡"Q weivU eo msL¨K ev"Pviv| mv ‡eK †cÖwm ‡W›U eivK Ievgvi g ‡Zv cwð ‡gi eû K…wZ e¨w³Z¡ eo n ‡q ‡Q Õwm ‡½j 1 gv`v ‡iÕi cwiev ‡i, AviI ¯úó K ‡i ej ‡j, cÖavbZ GKv gv ‡qi mv ‡_| M ‡elYvi Afv ‡e Avvgv ‡`i †` ‡k wm ‡½j c¨v ‡i›U ev GKK gv-GKK evevi mv ‡_ eo nIqv ev"Pv ‡`i cwievi-NiM"n¯'vjx m¤ú ‡K© †Zgb †Kvb ¯^"Q avibv cvIqv KwVb| cwðgv eû iv ‡óª mvgvwRK wbivcËvi `vwqZ¡ Kg ‡ewk ivóª enb K ‡i| A_P Avgv ‡`i †` ‡k mvgvwRK wbivcËvi gyL¨ cÖwZôvb cwievi Ges mvgvwRK myi ¶vq ivóª cÖvq Abycw¯'Z| cwð ‡gi Kj¨vYg~jK ivóª¸ ‡jv mvgvwRK wbivcËv myweav ev Õ †mvk¨vj wmwKDwiwU †ewbwd ‡UÕi evZvei ‡Y bvMwiK ‡`i Am½wZ I Amg_©Zvi mgq, †hgb -wPwKrmv, †eKviZ¡, gvZ…Z¡Kvjxb, wkïhZoe, eva©K¨ kvixwiK I gvbwmK cÖwZeÜKZv, M"nnxbZv BZ¨vw` †ÿ ‡Î cÖ ‡qvR ‡b †eu ‡P vKvi byb¨Zg GK ai ‡Yi wbivcËv wbwðZ K ‡i, †h wbðqZv Avgv ‡`i ivóª cÖ`vb K ‡i bv| AvZ¥xqZvi m¤úK© I cwieviB Avgv ‡`i mgv ‡Ri wbivcËv I myi ¶vi cvUvZb| cwð ‡gi mgvR Õwmwiqvj g ‡bvM¨vwgÕ Av` ‡k©i| GK ¯^vgx-¯¿xi msmvi †f ‡½ Avevi bZzb K ‡i GK ¯^vgx-¯¿xi msmvi M ‡o I ‡V, Avevi fv ‡½| we ‡qwenxbfv ‡eI bvix-cyiae ‡li msmvi M ‡o Avi fv ‡O| fv ‡jvevmvi R ‡b¨ we ‡qÑGB aviYv Lye k³fv ‡e mgv ‡Ri †cÖvw_Z| we ‡qi †fZi fv ‡jvevmv dywi ‡q †M ‡j wK¤^v ewbebv bv n ‡j, m¤úK© †U ‡b †eov ‡bvi †P ‡q Giv we ‡"Qè vÃbxq g ‡b K ‡i| fv ‡jvevmv dywi ‡q hvqI mn ‡RB| Av ‡gwiKvq GKRb wb ‡Ri cwiPq †`q Ôn¨vwcwj wW ‡fvm©WÕ wnmv ‡e (happily divorced), A_©vr m¤úK©w"Qboe myLx| GLv ‡b e¨w³ ¯^vZ ‡š¿¨i ¸iaeZ¡ GK b¤^i| e¨w³i weKv ‡ki ¯^v_©B P~ovšÍ| GgbwK cwievi¸ ‡jv ‡KI GK GKUv e¨w³i g ‡Zv g ‡b nq| mgv ‡Ri euvaywb G ‡Kev ‡iB Ab¨iKg| evsjv ‡` ‡k mgv ‡R Avgv ‡`i †h gvLvgvwL, AšÍi½ Av ‡eM-Abyf~wZi AšÍnxb cÖevn †mUv cwðgv mgv ‡R e¨w³i Avq- †ivRMvi, mvdj¨, K¨v ‡jÛvi, †WWjvBb, Avi Kv ‡Ri NÈvi wn ‡m ‡e cÖhyw³i wbf©iZvq Ggb GK †Pnviv †bq †h, Gi Zyjbv Kiv Am¤¢e| Avevi, cwð ‡gi mgvR m¤ú ‡K© Aeva †hŠbvPv ‡ii †h †`wk wg_ ev¯Í ‡e GZ mnR wKš' welqUv bq| †QvU ‡ejv †_ ‡KB ev"Pviv ¯‹y ‡j †Q ‡j- †g ‡q Avjv`v mvgvwRK mv ‡K©j M ‡o †Zv ‡j| †g ‡qiv †Q ‡j ‡`i mv ‡_ GKmv ‡_ †Ljvayjv K ‡i bv| e ‡qm n ‡j †hUv K ‡i, †mUv †WwUs, †cÖ ‡gi m~Pbv ev we ‡qi m¤¢vebv hvPvB ejv †h ‡Z cv ‡i| †hŠbZv Ges Gi ÔK ‡Ý ‡Kv ‡qÝÕ ev cwiYvg me mgv ‡RB f ‡qi †Pv ‡L †`Lv nq, cwð ‡gI welqwU Gi evB ‡i bq| †hLv ‡b- †mLv ‡b Ôhv Lywk ZvÕ Kiv ‡K GLv ‡b ÒtashyÓ A_©vr RÄvj ev AveR©bvi mvwgj e ‡j g ‡b K ‡i| Av ‡gwiKvi ÔÔhook up cultureÓ wb ‡q A ‡bK evev-gv ‡qivB `ywðšÍv cÖKvk K ‡i, wKš' Avevi mšÍvb ‡`i cQ ‡›`i ¯^vaxbZv ‡K Aby ‡gv`b K ‡i| ÓûK Avc KvjPviÓ n ‡jv bvix-cyiael m¤ú ‡K©i GKUv aiY †hLv ‡b †Kvb A½xKvi QvovB ÿY¯'vqx, Ggb wK GK iv ‡Zi †hŠb m¤ú ‡K©i PP©vI cÖPwjZ| G ‡Z mvgvwRK ev Av ‡eMxq eÜ ‡bi †P ‡q kvixwiK AwfÁZvB eo n ‡q `uvovq| †cÖg, cwievi, msmv ‡ii mevi Dc ‡i mZ¨ N›Uv aiv Kg©-bxwZ‰bwZKZv I ms¯‹…wZ| Avgvi g ‡Z me ‡P ‡q fq¼i welq n ‡jv GB †h, gvwK©b PvKwii evRv ‡ii hLb ZLb ÔÔhiring and firingÓ ms¯‹…wZ cwievi¸ ‡jv ‡K w¯'ifv ‡e em ‡ZB †`q bv| GB AwZDËi-cyuwRev`x GB ms¯‹"wZ ‡Z PvKzixi evRvi me mgq Aw¯'i, †h †Kvb mgq †h KvD ‡K webv †bvwU ‡k mKvj †ejvq eiLv¯Í Kiv hvq Ges cÖwZ gyû ‡Z© GB NUbv NU ‡Z cv ‡i| gvbylRb ‡K GK kni †_ ‡K Av ‡iK kn ‡i †Kej Ny ‡i †eov ‡Z nq| †jv ‡K evwo †K ‡b Avi †e ‡P| ¯'vqx eÜzZ¡ M ‡o IVvI eÜ nIqvi Dcµg| cwievi¸ ‡jv mviv ¶Y †`Š ‡oi Ici GK RvqMv †_ ‡K Av ‡iK RvqMvq Kv ‡Ri Rb¨ hvevi Òmoving Ó Gi m¤¢vebvi g ‡a¨ †Kv_vI fv ‡jvfv ‡e †kKo Mvo ‡Z cv ‡i bv| GKUv eo `vwei g ‡Zv †kvbv ‡jI, mvgvwRK AwfÁZvq GwU ÔbigvjÕ| wewfboe HwZnvwmK Kvi ‡Y GLv ‡b w¯'ifv ‡e weevwnZ cvwievwiK Rxeb-hvcb Ki ‡Z cvivUvB †ek GKUv mvd ‡j¨i g ‡Zv| wm ‡½j gv`vi ccy ‡jkb cwð ‡gi R ‡b¨ GKUv eo ai ‡bi mvgvwRK mgm¨v m"wó K ‡i ‡Q| GB ccy ‡jkb mePvB ‡Z Mwie ‡`i g ‡a¨ µgea©gvb| A ‡c ¶vK…Z bZyb †`wk-Av ‡gwiKvb (fviZ-cvwK¯Ívb-evsjv ‡`kx es ‡kv™¢zZ) mgvR GLbI GK
তত্ত্বতালাশ, সংখ্যা ৪, 2022
Personal Note, 2016
This short reflective note captures my feelings about an informal learning space which I inhabited for a couple of years, from 2015 till 2020. This space was organized by indigenous (Adivasi) students from a village in the district of Hooghly, West Bengal, India, and a couple of non-indigenous activists from the same district. Although borderline expression of historical guilt emanating from being an insider of the elite class, this write-up could be considered as an honest account of deeply felt pain and loss, feelings that go beyond social structures, barriers, and history.
Mrinmoy Pramanick