(PDF) Οργάνωση και Διοίκηση Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων

Περιεχόμενα Πρόλογος ..................................................................................................................... xxiii Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση .................................................................................... xxv Πρόλογος στην τρίτη έκδοση....................................................................................... xxvii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 | Η ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ........................................................... 1 1. 1.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 1 1.2. Βασικές διακρίσεις της ναυτιλιακής βιομηχανίας ............................................ 2 1.3. Η ναυτιλιακή επιχείρηση .................................................................................. 9 1.4. Η κατηγοριοποίηση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων ........................................ 11 1.5. Πλαίσιο ανάλυσης της οργάνωσης και της διοίκησης των ναυτιλιακών επιχειρήσεων ......................................................................... 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 | ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ................................................................................... 25 2. 2.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 25 2.2. Προσανατολισμός της επιχείρησης και περιβάλλον λειτουργίας της ............... 26 2.3. Ευρύτερο μακροπεριβάλλον ............................................................................. 31 2.3.1. Τεχνολογικές δυνάμεις .......................................................................... 31 2.3.2. Oικονομικές δυνάμεις ........................................................................... 38 2.3.3. Πολιτικές, νομικές και ρυθμιστικές δυνάμεις ....................................... 40 2.3.4. Πολιτιστικές και κοινωνικές δυνάμεις .................................................. 46 2.4. Ναυτιλιακές επιχειρήσεις, ναυλαγορές και διακυμάνσεις ................................ 51 2.4.1. Εξελίξεις στις αγορές όταν η ζήτηση για μεταφορά φορτίων υπερβαίνει την προσφορά χωρητικότητας των πλοίων .......... 53 2.4.2. Εξελίξεις στις αγορές όταν η ζήτηση για μεταφορά φορτίων υπολείπεται της προσφοράς χωρητικότητας των πλοίων...................... 65 2.5. Το άμεσο περιβάλλον των ναυτιλιακών επιχειρήσεων ..................................... 70 2.5.1. Oι πελάτες ............................................................................................. 70 2.5.2. Oι ανταγωνιστές .................................................................................... 80 2.5.3. Oι προμηθευτές ..................................................................................... 85 2.5.4. Το ανθρώπινο δυναμικό ........................................................................ 87 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 | ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ................................................................. 95 3. 3.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 95 3.2. O παγκοσμιοποιημένος χαρακτήρας των αγορών ............................................ 96 3.2.1. Συνεργασίες στο σκέλος της εμπορικής διαχείρισης ............................ 98 3.2.2. Η αγορά ναυτικής εργασίας .................................................................. 101 3.2.3. Η αγορά κεφαλαίου ............................................................................... 103 3.2.4. Το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των πλοίων ........................................ 106 3.3. Ναυτιλία και παράγωγος ζήτηση ...................................................................... 108 3.4. O παράγοντας «πρόβλεψη» .............................................................................. 112 3.5. Απόσταση μεταξύ παραγωγικής μονάδας και γραφείων .................................. 117 3.6. Συνύπαρξη και ανταγωνισμός επιχειρήσεων όλων των μεγεθών ..................... 118 3.7. Ευελιξία στην αντιμετώπιση των συνθηκών της αγοράς.................................. 120 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 | OΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ .................. 123 4. 4.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 123 4.2. Πλαίσιο ανάλυσης των λειτουργιών και των συστημάτων της ναυτιλιακής επιχείρησης ............................................................................. 124 4.3. Λειτουργίες και συστήματα στη ναυτιλιακή επιχείρηση .................................. 126 4.4. Oι λειτουργίες της ναυτιλιακής επιχείρησης .................................................... 129 4.4.1. Επιλογή και απόκτηση πλοίων ............................................................ 130 4.4.2. Αναζήτηση και εξασφάλιση απασχόλησης για τα πλοία (ναύλωση) ... 143 4.4.3. Λειτουργική διαχείριση των πλοίων .................................................... 155 4.4.4. Τεχνική διαχείριση των πλοίων ........................................................... 166 4.4.5. Υποστήριξη της λειτουργίας των πλοίων ............................................ 171 4.4.6. Στελέχωση πλοίων και γραφείων......................................................... 172 4.4.7. Ασφαλιστική κάλυψη των κινδύνων ................................................... 174 4.4.8. Διαχείριση πληροφοριών και επικοινωνιών ........................................ 176 4.4.9. Χρηματοοικονομική διοίκηση ............................................................. 180 4.4.10. Επικοινωνία με τους πελάτες-ναυλωτές και τους λοιπούς κοινωνικούς και επιχειρηματικούς εταίρους .................. 181 4.4.11. Ασφάλεια, ποιότητα και εκπαίδευση ................................................... 182 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 | Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ....................... 191 5. 5.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 191 5.2. Η σημασία της οργάνωσης ............................................................................... 192 5.2.1. Η οργάνωση ως λειτουργία ................................................................... 194 5.3. Η συστημική φύση των οργανισμών ................................................................ 194 5.3.1. Η ναυτιλιακή επιχείρηση ως σύστημα .................................................. 199 5.4. Oργανωτική δομή ............................................................................................. 201 5.5. Δομικές διαστάσεις της οργανωτικής δομής .................................................... 203 5.5.1. Τυποποίηση ........................................................................................... 204 5.5.2. Συγκέντρωση-αποκέντρωση εξουσίας .................................................. 211 5.5.3. Πολυπλοκότητα ..................................................................................... 214 5.6. Μηχανισμοί συντονισμού της οργανωτικής δομής........................................... 226 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 | ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΔΟΜΗΣ.......................................................................................... 233 6. 6.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 233 6.2. O παράγοντας «μέγεθος» .................................................................................. 235 6.3. Επίπεδο τεχνολογίας – Εξειδίκευση στόλου..................................................... 244 6.3.1. Ψηφιοποίηση και οργάνωση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων .............. 253 6.4. O παράγοντας «περιβάλλον λειτουργίας» ........................................................ 262 6.5. O παράγοντας «στρατηγική» ............................................................................ 267 6.5.1. Επιλογές στρατηγικών ανάπτυξης των ναυτιλιακών επιχειρήσεων...... 269 6.5.2. Επιλογές στρατηγικών ανταγωνισμού των ναυτιλιακών επιχειρήσεων... 272 6.5.3. Στρατηγική και δομή ............................................................................. 276 6.6. Η οργανωσιακή κουλτούρα .............................................................................. 282 6.6.1. Χαρακτηριστικά οργανωσιακής κουλτούρας........................................ 283 6.6.2. Τύποι οργανωσιακής κουλτούρας ......................................................... 286 6.6.3. Οργανωσιακή κουλτούρα και διαστάσεις της οργάνωσης .................... 287 6.6.4. Αλληλεπίδραση εθνικής και οργανωσιακής κουλτούρας ..................... 300 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 | ΤΜΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ......... 309 7. 7.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 309 7.2. Η τμηματοποίηση.............................................................................................. 309 7.3. Παραδοσιακές προσεγγίσεις για την τμηματοποίηση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων ......................................................................... 311 7.3.1. Τμηματοποίηση κατά λειτουργία .......................................................... 311 7.3.2. Τμηματοποίηση κατά τομέα δραστηριότητας ....................................... 313 7.3.3. Μητρική μορφή οργάνωσης .................................................................. 315 7.3.4. Γεωγραφική τμηματοποίηση ................................................................. 317 7.4. Σύγχρονες προσεγγίσεις στην τμηματοποίηση των επιχειρήσεων ................... 319 7.4.1. Τμηματοποίηση κατά ομάδες ................................................................ 319 7.4.2. Τμηματοποίηση Δικτύου ....................................................................... 322 7.5. Συνδυασμός μορφών τμηματοποίησης ............................................................. 323 7.6. Τμηματοποίηση στις ελληνόκτητες ναυτιλιακές επιχειρήσεις.......................... 328 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 | ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΙΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ...................................................................................... 333 8. 8.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 333 8.2. Στρατηγική Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού (ΣΔΑΔ) ................................... 334 8.2.1. ΣΔΑΔ και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ................................................ 338 8.3. Η λειτουργία της ΔΑΔ....................................................................................... 347 8.4. Η ΔΑΔ στις υποδομές ξηράς της ναυτιλιακής επιχείρησης .............................. 350 8.4.1. Κατηγορίες προσωπικού στις υποδομές ξηράς ..................................... 356 8.4.2. Διαφορετικότητα και φύλο στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις ................... 368 8.4.3. Προσέλκυση και επιλογή προσωπικού ξηράς ....................................... 370 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 | ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΟΙΩΝ ........................ 381 9. 9.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 381 9.2. Το ναυτικό επάγγελμα ....................................................................................... 381 9.3. Το εργασιακό περιβάλλον του πλοίου .............................................................. 391 9.4. Ναυτικό επάγγελμα και φύλο............................................................................ 397 9.5. Το τμήμα πληρωμάτων της ναυτιλιακής επιχείρησης....................................... 401 9.6. Πρακτικές ΔΑΔ πλοίων..................................................................................... 403 9.6.1. Ανταμοιβή και αποζημίωση .................................................................. 408 9.7. Διαχείριση πληρωμάτων και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα .............................. 415 9.8. Παγκόσμια αγορά ναυτεργατικού δυναμικού, πολυπολιτισμικότητα και ΔΑΔ πλοίων ............................................................. 426 9.9. Διαχείριση πολιτισμικής διαφορετικότηταας.................................................... 436 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 | ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ .... 447 10. 10.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 447 10.2. Ναυτιλιακή βιομηχανία, ποιότητα και ασφάλεια.............................................. 448 10.3. Διοίκηση ασφάλειας στη ναυτιλιακή βιομηχανία ............................................. 450 10.4. O ISM Code ...................................................................................................... 451 10.4.1. Οι πτυχές του ISM Code...................................................................... 457 10.5. Εμπειρία από την εφαρμογή του ISM Code ..................................................... 462 10.6. Ευνοϊκοί παράγοντες για την ανάπτυξη του SMS ........................................... 467 10.7. Πλαίσιο ανάπτυξης ΣΔΑ................................................................................... 468 10.8. Διοίκηση ασφάλειας και οργανωτική δομή επιχείρησης .................................. 472 10.9. Το πρόγραμμα Tanker Management and Self Assessment ............................... 474 10.10. Διοίκηση Ασφάλειας, Ποιότητας, Περιβάλλοντος, Υγιεινής & Ασφάλειας και Ενεργειακής Απόδοσης. Η ενοποιημένη προσέγγιση .............................................................................. 480 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 | ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΘΕΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ .......................... 495 11. 11.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 495 11.2. Η εξωτερική ανάθεση ως στρατηγική επιλογή ................................................. 496 11.2.1. Κίνητρα για την επιλογή και κίνδυνοι της εξωτερικής ανάθεσης ....... 504 11.3. Δομή διακυβέρνησης και μοντέλα ανάπτυξης δραστηριοτήτων στη ναυτιλία ...................................................................................................... 506 11.4. Εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων στη ναυτιλία ......................................... 511 11.4.1. Παράγοντες που ευνοούν την εξωτερική ανάθεση λειτουργιών ......... 512 11.4.2. Παράγοντες που δεν ευνοούν την εξωτερική ανάθεση λειτουργιών ... 522 11.5. Εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων και ελληνικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις ... 525 11.6. Oι ανεξάρτητες εταιρείες διαχείρισης πλοίων .................................................. 531 11.6.1. Oι υπηρεσίες που προσφέρουν οι ανεξάρτητες εταιρείες διαχείρισης πλοίων .............................................................................. 538 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 | ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ................................................................................... 545 12. 12.1. Εισαγωγή........................................................................................................... 545 12.2. Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) ................................................................. 546 12.2.1. Oρισμοί της ΕΚΕ ................................................................................. 548 12.3. Προσεγγίσεις απέναντι στην ΕΚΕ .................................................................... 557 12.4. ΕΚΕ και ναυτιλιακή βιομηχανία ....................................................................... 563 12.4.1. Χαρακτηριστικά ναυτιλιακής βιομηχανίας και ΕΚΕ........................... 569 12.5. Πρακτικές ΕΚΕ στη ναυτιλιακή βιομηχανία .................................................... 576 12.5.1. Σημαίες και θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας ........................................... 577 12.5.2. Πρακτικές ΔΑΔ.................................................................................... 579 12.5.3. Φροντίδα για την προστασία του περιβάλλοντος ................................ 583 12.6. Προσεγγίσεις των ναυτιλιακών επιχειρήσεων όσον αφορά την ΕΚΕ .............. 596 Βιβλιογραφία ............................................................................................................... 605 Ευρετήριο ..................................................................................................................... 629 Κατάλογος Πλαισίων ΠΛΑΙΣΙO 1.1 Τύποι πλοίων 6 ΠΛΑΙΣΙO 1.2 Βαθμός ολοκλήρωσης των δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης 12 ΠΛΑΙΣΙO 1.3 Κάθετη ανάπτυξη στη ναυτιλία 16 ΠΛΑΙΣΙO 1.4 Η διαφοροποιημένη επιχείρηση Mitsui OSK Lines 17 ΠΛΑΙΣΙO 1.5 Μεταφορικές περιγραφές των οργανώσεων 22 ΠΛΑΙΣΙO 2.1 Διεθνής Ναυτιλιακός Oργανισμός/ΔΝO 30 (International Maritime Organization/IMO) ΠΛΑΙΣΙO 2.2 Τεχνολογία και ανταπόκριση της ναυτιλίας στην κλιματική 33 αλλαγή ΠΛΑΙΣΙO 2.3 Υιοθέτηση νέας τεχνολογίας στη ναυπήγηση πλοίων και 34 ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ΠΛΑΙΣΙO 2.4 Η συνεχής τάση για γιγαντισμό των πλοίων στην αγορά 35 τακτικών γραμμών ΠΛΑΙΣΙO 2.5 Δημιουργία συνθηκών ενίσχυσης της διεθνούς 41 ανταγωνιστικότητας των ιαπωνικών πλοίων ΠΛΑΙΣΙO 2.6 Κρατική ναυτιλιακή πολιτική και ελληνόκτητη ναυτιλία 42 ΠΛΑΙΣΙO 2.7 Η βύθιση των δεξαμενόπλοιων Erika και Prestige και 47 η υποχρεωτική απόσυρση των δεξαμενόπλοιων μονού τοιχώματος ΠΛΑΙΣΙO 2.8 Μεταβολή των συνθηκών του περιβάλλοντος λειτουργίας 49 και επιπτώσεις σε βραχυχρόνιο και μακροχρόνιο ορίζοντα ΠΛΑΙΣΙO 2.9 Μορφές ναύλωσης πλοίων της χύδην φορτηγού ναυτιλίας 54 ΠΛΑΙΣΙO 2.10 Μεταβολή τιμών πώλησης πλοίων στη βραχυχρόνια περίοδο 61 ΠΛΑΙΣΙO 2.11 Εκτίμηση συγκυρίας και αναθεώρηση αποφάσεων – 65 Ακυρώσεις παραγγελιών ναυπήγησης ΠΛΑΙΣΙO 2.12 Η στρατηγική του asset play 67 ΠΛΑΙΣΙO 2.13 Η πρόβλεψη στη ναυτιλιακή βιομηχανία 70 ΠΛΑΙΣΙO 2.14 Στρατηγικές συμμαχίες, εξαγορές και συγχωνεύσεις στη 72 ναυτιλία τακτικών γραμμών ΠΛΑΙΣΙΟ 2.15 Μεταβολές στο επίπεδο των ναύλων και αξιοπιστία ναυλωτών 79 ΠΛΑΙΣΙO 2.16 Ανταγωνισμός στη διαχείριση πλοίων μεταφοράς 81 εμπορευματοκιβωτίων ΠΛΑΙΣΙO 2.17 Ανταγωνισμός στις γραμμές της Αδριατικής 84 ΠΛΑΙΣΙO 2.18 Επιλογή πληρωμάτων 88 ΠΛΑΙΣΙΟ 3.1 Το Tankers International pool 100 ΠΛΑΙΣΙO 3.2 Oμάδες σημαιών 106 ΠΛΑΙΣΙO 3.3 Στρατηγική ναυλώσεων 110 ΠΛΑΙΣΙO 3.4 Επιλογή χρονικής στιγμής για την αγορά ή την πώληση πλοίου 113 ΠΛΑΙΣΙO 4.1 Επιλογή επέκτασης σε νέα αγορά 131 ΠΛΑΙΣΙΟ 4.2 Μια νέα κατηγορία μεγέθους πλοίων, τα very large ore carriers 132 ΠΛΑΙΣΙΟ 4.3 Επένδυση με βάση τη συγκυρία σε σύγχρονα μεταχειρισμένα 134 πλοία ΠΛΑΙΣΙΟ 4.4 Οι αποφάσεις προγραμματισμού των εταιρειών τακτικών 137 γραμμών ΠΛΑΙΣΙΟ 4.5 Ισορροπημένη στρατηγική ναυλώσεων 144 ΠΛΑΙΣΙO 4.6 Ναυλοσύμφωνο 150 ΠΛΑΙΣΙO 4.7 O πράκτορας του πλοίου 157 ΠΛΑΙΣΙΟ 4.8 Κόστος καυσίμων και διαχείριση κινδύνου 158 ΠΛΑΙΣΙΟ 4.9 Κύριοι δείκτες απόδοσης και κατανάλωση καυσίμων στη 160 Maersk Line ΠΛΑΙΣΙΟ 4.10 Η συνεισφορά του Τεχνικού τμήματος στη δημιουργία αξίας 166 ΠΛΑΙΣΙO 4.11 Ασφάλιση έναντι απώλειας εσόδων 176 ΠΛΑΙΣΙO 4.12 Το πληροφοριακό σύστημα της Hapag Lloyd 177 ΠΛΑΙΣΙO 4.13 Πολιτική διασφάλισης της ποιότητας μιας ναυτιλιακής 183 επιχείρησης ΠΛΑΙΣΙΟ 5.1 Συστημική προσέγγιση των οργανώσεων 195 ΠΛΑΙΣΙO 5.2 Η γνώση και η διαχείρισή της 206 ΠΛΑΙΣΙO 5.3 Διάχυση γνώσης στην Teekay Shipping 209 ΠΛΑΙΣΙO 5.4 Μέγεθος της επιχείρησης και συγκέντρωση στη λήψη 213 των αποφάσεων ΠΛΑΙΣΙO 5.5 Γεωγραφική διασπορά και στρατηγική στην ΤORM 216 ΠΛΑΙΣΙO 5.6 Λειτουργική διαχείριση δεξαμενόπλοιων και πολυπλοκότητα 218 ΠΛΑΙΣΙO 5.7 Συγχωνεύσεις, εξαγορές και οργανωτική πολυπλοκότητα 220 ΠΛΑΙΣΙO 6.1 Αναλογία εργαζομένων στην ξηρά ανά πλοίο 236 ΠΛΑΙΣΙO 6.2 Σχέση μεγέθους και οργάνωσης 239 ΠΛΑΙΣΙO 6.3 Μέγεθος στόλου, asset play και οργάνωση της επιχείρησης 240 ΠΛΑΙΣΙO 6.4 Η μετάβαση μιας παραδοσιακής εταιρείας διαχείρισης 247 δεξαμενόπλοιων και bulk carriers στην εξειδικευμένη αγορά των πλοίων LNG ΠΛΑΙΣΙO 6.5 Αρχιτεκτονική γραφείων και οργάνωση 249 ΠΛΑΙΣΙO 6.6 Η οργανωτική δομή του πλοίου 250 ΠΛΑΙΣΙO 6.7 Τεχνολογική εξειδίκευση και ναυτιλιακές αγορές 252 ΠΛΑΙΣΙΟ 6.8 Η πλατφόρμα TradeLens και το blockchain στη ναυτιλία 255 ΠΛΑΙΣΙΟ 6.9 Καινοτομία και εφαρμογή της στη ναυτιλία 265 ΠΛΑΙΣΙO 6.10 Κρίσιμοι παράγοντες για την επιτυχία στις ναυτιλιακές αγορές 273 ΠΛΑΙΣΙΟ 6.11 Επένδυση σε ειδικές αγορές 275 ΠΛΑΙΣΙO 6.12 Η οργανωσιακή κουλτούρα στις ελληνικές 288 ναυτιλιακές επιχειρήσεις ΠΛΑΙΣΙΟ 6.13 Εταιρικές δηλώσεις κουλτούρας 293 ΠΛΑΙΣΙΟ 6.14 Η κουλτούρα στην εταιρεία Nordic Tankers 295 ΠΛΑΙΣΙΟ 6.15 Εδραιωμένος τρόπος λειτουργίας και προσπάθεια 296 μεταβολής του ΠΛΑΙΣΙO 6.16 Συμβατότητα οργανωσιακής κουλτούρας 297 ΠΛΑΙΣΙΟ 7.1 Η οργάνωση του τμήματος σε ομάδες 320 ΠΛΑΙΣΙΟ 7.2 Η οργάνωση μεγάλου διαφοροποιημένου ομίλου 324 ΠΛΑΙΣΙΟ 7.3 Η δομή μιας εταιρείας διαχείρισης πλοίων μεταφοράς 327 εμπορευματοκιβωτίων ΠΛΑΙΣΙO 8.1 Θεωρία των πόρων και των ικανοτήτων και ΔΑΔ 336 ΠΛΑΙΣΙΟ 8.2 Η προσέγγιση των πόρων για τη δημιουργία αξίας 345 στη ναυτιλιακή επιχείρηση Pacific Basin ΠΛΑΙΣΙO 8.3 Εργαλεία εκτίμησης της αποτελεσματικότητας του Συστήματος 352 ΔΑΔ ΠΛΑΙΣΙO 8.4 Tanker Management Self Assessment (TMSA) και ΔΑΔ στις 354 υποδομές ξηράς ΠΛΑΙΣΙΟ 8.5 Ναυτιλιακό κέντρο και πρόσβαση σε ποιοτικό 371 ανθρώπινο δυναμικό ΠΛΑΙΣΙO 8.6 Έμψυχο δυναμικό και επιτυχία στην Eletson 374 ΠΛΑΙΣΙΟ 8.7 Συνοχή βασισμένη στην κουλτούρα ομαδικότητας 376 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.1 Οι κοινότητες των ναυτικών πάνω στο πλοίο 382 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.2 Εξελίξεις στην οργάνωση της διαχειριστικής λειτουργίας του 384 πλοίου και ναυτικό επάγγελμα ΠΛΑΙΣΙO 9.3 Η International Maritime Labor Convention 385 ΠΛΑΙΣΙO 9.4 Διεθνείς συμβάσεις του ΙΜO 388 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.5 Ο περιορισμένος χώρος των πλοίων 391 ΠΛΑΙΣΙO 9.6 Εργασιακά πρότυπα και ικανοποίηση εργαζομένων σε 392 πλοία μεταφοράς αυτοκινήτων και εργαζομένων σε αυτοκινητοβιομηχανία ΠΛΑΙΣΙΟ 9.7 Η πλατφόρμα διαχείρισης πληροφορίας NiBiKi 394 ΠΛΑΙΣΙO 9.8 Ο ISM Code και οι ναυτικοί 395 ΠΛΑΙΣΙO 9.9 O ISPS Code και το ναυτικό επάγγελμα 396 ΠΛΑΙΣΙO 9.10 Σύνθεση πληρωμάτων 404 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.11 Crewing and Outsourcing 408 ΠΛΑΙΣΙO 9.12 Oι συμβάσεις απασχόλησης της ITF 410 ΠΛΑΙΣΙO 9.13 Συστήματα κινήτρων 411 ΠΛΑΙΣΙO 9.14 Η πρόσβαση στην επικοινωνία ως κίνητρο προσέλκυσης 412 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.15 Στρατηγική ανάπτυξης στόλου και πληρώματα 417 ΠΛΑΙΣΙO 9.16 Εκπαίδευση πληρωμάτων επί του πλοίου στη Mitsui OSK 423 Lines ΠΛΑΙΣΙO 9.17 Πράκτορες πληρωμάτων 430 ΠΛΑΙΣΙO 9.18 Κακές πρακτικές διαχείρισης πληρωμάτων 431 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.19 Εξουσία στους πλοιάρχους 434 ΠΛΑΙΣΙO 9.20 Τα στάδια επίγνωσης της διαφοράς 435 ΠΛΑΙΣΙΟ 9.21 Στρατηγική στελέχωσης πλοίων στην TORM 438 ΠΛΑΙΣΙΟ 10.1 Εθελοντική συνεργασία για τη βελτίωση της ασφάλειας. 450 Το Container Ship Safety Forum ΠΛΑΙΣΙΟ 10.2 Ατυχήματα και ανθρώπινος παράγοντας 453 ΠΛΑΙΣΙO 10.3 Oργανωτικός σχεδιασμός και ασφάλεια 456 ΠΛΑΙΣΙO 10.4 Επικέντρωση στην κουλτούρα ασφάλειας 460 ΠΛΑΙΣΙO 10.5 Επιθεωρήσεις πλοίων και Port State Control 463 ΠΛΑΙΣΙΟ 10.6 Πρότυπα με κοινή προσέγγιση 481 ΠΛΑΙΣΙΟ 10.7 Στρατηγική ευκινησία, επιχειρησιακή δέσμευση 483 και αφοσιωμένοι εργαζόμενοι ΠΛΑΙΣΙO 11.1 Benchmarking 497 ΠΛΑΙΣΙO 11.2 Περιορισμένη ορθολογικότητα 499 ΠΛΑΙΣΙO 11.3 Δίκτυα επιχειρήσεων και ανταγωνιστικότητα 509 ΠΛΑΙΣΙO 11.4 Διαχείριση πληρωμάτων: Οργάνωση στο εσωτερικό της 514 επιχείρησης ή εξωτερική ανάθεση; Η προσέγγιση της B+H Shipping Group ΠΛΑΙΣΙO 11.5 Εξωτερική ανάθεση λειτουργιών και benchmarking – 517 Η Frontline ΠΛΑΙΣΙO 11.6 Εξωτερική ανάθεση λειτουργιών και benchmarking – 520 Η StealthGas ΠΛΑΙΣΙO 11.7 Πλεονεκτήματα της οργάνωσης λειτουργιών στο εσωτερικό 521 της επιχείρησης – Η OSG ΠΛΑΙΣΙΟ 11.8 Η προοπτική της επιλογής ανεξάρτητων εταιρειών διαχείρισης 526 ΠΛΑΙΣΙO 11.9 Ελληνική αγορά και ανεξάρτητες εταιρείες διαχείρισης 531 ΠΛΑΙΣΙO 11.10 Η επέκταση της Hellespont Shipmanagement στη διαχείριση 536 πλοίων τρίτων ΠΛΑΙΣΙO 12.1 Oι 10 αρχές του Oικουμενικού Συμφώνου 554 ΠΛΑΙΣΙO 12.2 Η ΕΚΕ στη Wilh. Wilhelmsen 565 ΠΛΑΙΣΙO 12.3 Η ΕΚΕ στη Thenamaris Ships Management 565 ΠΛΑΙΣΙO 12.4 Hellenic Marine Environment 566 Protection Asscociation (HELMEΡA) ΠΛΑΙΣΙO 12.5 Η Clean Cargo Working Group 572 ΠΛΑΙΣΙO 12.6 Προτεινόμενο πλαίσιο Υλοποίησης ΕΚΕ στη ναυτιλία 575 ΠΛΑΙΣΙO 12.7 Στρατηγικοί στόχοι και περιβαλλοντική διαχείριση στη 583 ΝΥΚ Line ΠΛΑΙΣΙΟ 12.8 Η προσέγγιση της TORM στον τομέα του περιβάλλοντος 584 ΠΛΑΙΣΙO 12.9 Το πρότυπο ISO 14001 587 ΠΛΑΙΣΙO 12.10 Περιβαλλοντική διοίκηση και ελληνόκτητες ναυτιλιακές 590 επιχειρήσεις Κατάλογος Πινάκων ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1 Χαμηλότερη και υψηλότερη τιμή ναύλου χρονοναύλωσης 56 (σε χιλιάδες δολάρια) διαφόρων τύπων πλοίων (2002-2019) ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2 Χαμηλότερη και υψηλότερη τιμή ναυπήγησης (σε εκ. 59 δολάρια) διαφόρων τύπων πλοίων από ναυπηγεία της Άπω Ανατολής (2004-2019) ΠΙΝΑΚΑΣ 8.1 Προσέλκυση και διαχείριση του προσωπικού στις υποδομές 355 ξηράς ΠΙΝΑΚΑΣ 8.2 Προδιαγραφές θέσεων εργασίας σε ναυτιλιακή επιχείρηση 367 ΠΙΝΑΚΑΣ 9.1 Ελλείψεις σχετικές με την MLC που καταγράφηκαν κατά 387 τους ελέγχους πλοίων στο πλαίσιο του Paris MoU, 2013- 2018 ΠΙΝΑΚΑΣ 9.2 Γυναίκες ναυτικοί στην ελληνόκτητη ναυτιλία και διαχείριση 399 πληρωμάτων ΠΙΝΑΚΑΣ 9.3 Δείκτες απόδοσης και άριστες πρακτικές για την 424 προσέλκυση και διαχείριση πληρωμάτων ΠΙΝΑΚΑΣ 9.4 Έλληνες και αλλοδαποί ναυτικοί σε υπό ελληνική σημαία 427 πλοία και σε πλοία συμβεβλημένα με το Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο (ΝΑΤ) ΠΙΝΑΚΑΣ 10.1 Ελλείψεις σχετικές με τον ISM Code που καταγράφηκαν 465 στους λιμενικούς ελέγχους πλοίων από τα Paris MoU και Tokyo MoU regions, 2002-2018. ΠΙΝΑΚΑΣ 10.2 Κύριοι δείκτες απόδοσης για τη λειτουργική περιοχή 1 (τη 479 διοίκηση, την ηγεσία και την ευθύνη) ΠΙΝΑΚΑΣ 12.1 Ομάδες ενδιαφερομένων και προσδοκώμενη αξία 550 ΠΙΝΑΚΑΣ 12.2 Οι πτυχές της ΕΚΕ 552 ΠΙΝΑΚΑΣ 12.3 Κύριες περιοχές ΕΚΕ για τη ναυτιλία 574 ΠΙΝΑΚΑΣ 12.4 Ομάδες σημαιών με βάση την απόδοσή τους στο δείκτη 579 FLASCΙ Κατάλογος σχημάτων ΣΧΗΜΑ 1.1 Ναυτιλιακή επιχείρηση και μεταφορική λειτουργία στη 10 χύδην φορτηγό ναυτιλία ΣΧΗΜΑ 1.2 Το επιχειρηματικό μοντέλο μιας κάθετα ολοκληρωμένης 14 επιχείρησης πετρελαίου ΣΧΗΜΑ 1.3 Κατηγορίες ναυτιλιακών επιχειρήσεων 16 ΣΧΗΜΑ 1.4 Αλυσίδα αξίας στη μεταφορά οχημάτων 17 ΣΧΗΜΑ 1.5 Οι δραστηριότητες της MOL 18 ΣΧΗΜΑ 2.1 Το περιβάλλον λειτουργίας των ναυτιλιακών επιχειρήσεων 28 ΣΧΗΜΑ 2.2 Η εξέλιξη των μεγεθών των πλοίων μεταφοράς 37 εμπορευματοκιβωτίων, 2006-2019 ΣΧΗΜΑ 2.3 Η Ελλάδα ως διαχειριστικό κέντρο ναυτιλιακών 45 επιχειρήσεων ΣΧΗΜΑ 2.4 Οι τέσσερις αγορές της ναυτιλίας 51 ΣΧΗΜΑ 2.5 Ικανότητα ναυτιλιών για πρόβλεψη ναυτιλιακών κύκλων 67 ΣΧΗΜΑ 2.6 Οι στρατηγικές συμμαχίες στη ναυτιλία τακτικών γραμμών 78 ΣΧΗΜΑ 3.1 Γεωγραφική προέλευση οργανισμών που εμπλέκονται στη 97 διαχείριση και τη λειτουργία του πλοίου ΣΧΗΜΑ 3.2 Μια παγκόσμια επιχείρηση σε μια παγκόσμια αγορά 100 ΣΧΗΜΑ 3.3 Χαρακτηριστικά των pools και βασικός λόγος συμμετοχής 102 σε αυτά ΣΧΗΜΑ 4.1 Μοντέλο ομάδων λειτουργιών και συστημάτων 125 ΣΧΗΜΑ 4.2 Ομάδες λειτουργιών και συστημάτων στη ναυτιλιακή 127 επιχείρηση ΣΧΗΜΑ 4.3 Χαρακτηριστικά της υπηρεσίας στη χύδην ναυτιλία και στη 136 ναυτιλία τακτικών γραμμών ΣΧΗΜΑ 4.4 Οι υπηρεσίες της A.P.Moller-Maersk 140 ΣΧΗΜΑ 4.5 Σχεδιασμός της υπηρεσίας θαλάσσιας μεταφοράς στη 143 ναυτιλία τακτικών γραμμών ΣΧΗΜΑ 4.6 Σχεδιασμός της υπηρεσίας συνδυασμένης μεταφοράς στη 143 ναυτιλία τακτικών γραμμών ΣΧΗΜΑ 4.7 Ποσοστό κάλυψης στόλου Top Ships με χρονοναυλώσεις 145 ΣΧΗΜΑ 4.8 Μείγμα ναυλώσεων στόλου Star Bulk Carriers 146 ΣΧΗΜΑ 4.9 Μείγμα Ναυλώσεων της Teekay Tankers 147 ΣXHMA 4.10 Κάλυψη ναυλώσεων πλοίων Teekay Tankers με 147 χρονοναύλωση ΣΧΗΜΑ 4.11 Κύριοι δείκτες απόδοσης στην εταιρεία Mitsui OSK Lines 152 ΣΧΗΜΑ 4.12 Αριθμός ατόμων που ακολοθούν τις σελίδες ναυτιλιακών 153 επιχειρήσεων σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ΣΧΗΜΑ 4.13 Πλέγμα έντασης πληροφοριών στη ναυτιλία 154 ΣΧΗΜΑ 4.14 Αλληλουχία δραστηριοτήτων στη διαχείριση του πλοίου 165 ΣΧΗΜΑ 4.15 Το μέλλον στη συντήρηση του πλοίου 171 ΣΧΗΜΑ 4.16 Λειτουργίες της διαχείρισης πλοίων που θέτουν τις 173 μεγαλύτερες προκλήσεις στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις ΣΧΗΜΑ 4.17 Βασικές κατηγορίες ασφαλίσεων 175 ΣΧΗΜΑ 5.1 Ο οργανισμός ως σύστημα μετασχηματισμού 197 ΣΧΗΜΑ 5.2 Ο οργανισμός ως σύνολο υποσυστημάτων 199 ΣΧΗΜΑ 5.3 Η ναυτιλιακή επιχείρηση ως σύστημα 200 ΣΧΗΜΑ 5.4 Οργανόγραμμα τεχνικού και νομικού τμήματος ναυτιλιακής 215 επιχείρησης μεγάλου μεγέθους ΣΧΗΜΑ 5.5 Η ναυτιλιακή επιχείρηση Oldendorff 217 ΣΧΗΜΑ 5.6 Βασικά χαρακτηριστικά των εταιρειών Maersk Container 221 Business και Royal P&O Nedlloyd ΣΧΗΜΑ 5.7 Στρατηγική οργάνωσης δραστηριοτήτων MAERSK (2016) 224 ΣΧΗΜΑ 5.8 Στρατηγική οργάνωσης δραστηριοτήτων MAERSK (2019) 225 ΣΧΗΜΑ 5.9 Τα έξι βασικά μέρη ενός οργανισμού 227 ΣΧΗΜΑ 5.10 Οι βασικοί μηχανισμοί συντονισμού μιας οργάνωσης 229 ΣΧΗΜΑ 6.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες της οργανωτικής δομής 235 ΣΧΗΜΑ 6.2 Προσωπικό γραφείων ανά πλοίο 237 ΣΧΗΜΑ 6.3 Οργανόγραμμα ναυτιλιακής επιχείρησης με στόλο 4 handy- 242 size bulk carriers ΣΧΗΜΑ 6.4 Οργανόγραμμα ναυτιλιακής επιχείρησης με στόλο 12 handy- 243 size bulk carriers ΣΧΗΜΑ 6.5 Οργανόγραμμα ναυτιλιακής επιχείρησης με στόλο 9 243 δεξαμενόπλοιων ΣΧΗΜΑ 6.6 Οργανόγραμμα ναυτιλιακής επιχείρησης με στόλο 19 243 δεξαμενόπλοιων και bulk carriers ΣΧΗΜΑ 6.7 Οργανόγραμμα ναυτιλιακής επιχείρησης με 244 διαφοροποιημένο στόλο 114 πλοίων ΣΧΗΜΑ 6.8 Δομικά και τεχνικά χαρακτηριστικά των εταιρειών παροχής 246 υπηρεσιών και των εταιρειών παραγωγής προϊόντων και αντιστοίχιση στη ναυτιλιακή επιχείρηση ΣΧΗΜΑ 6.9 Τομείς της αγοράς με βάση το επίπεδο αυτοματισμού και την 253 πολυπλοκότητα των logistics στη διαχείριση πλοίων ΣΧΗΜΑ 6.10 Παρόν και μελλοντικό μοντέλο συναλλαγών 257 ΣΧΗΜΑ 6.11 Προσέγγιση τεσσάρων βημάτων για την υιοθέτηση του 258 blockchain ΣΧΗΜΑ 6.12 Τα κύματα εξέλιξης της παγκόσμιας ναυτιλίας 262 ΣΧΗΜΑ 6.13 Οργανωτικά χαρακτηριστικά μηχανιστικών και οργανικών 264 δομών ΣΧΗΜΑ 6.14 Επίπεδα στρατηγικής 268 ΣΧΗΜΑ 6.15 Πλέγμα επιλογής στρατηγικών ανάπτυξης 270 ΣΧΗΜΑ 6.16 Μοντέλο στρατηγικών στη ναυτιλία 271 ΣΧΗΜΑ 6.17 Πλέγμα επιλογών στρατηγικών ανταγωνισμού στη ναυτιλία 274 ΣΧΗΜΑ 6.18 Σχέση στρατηγικής και δομής 277 ΣΧΗΜΑ 6.19 Μεταβολές στη στρατηγική και την οργανωτική δομή της 279 Maersk Line ΣΧΗΜΑ 6.20 Επίπεδα στρατηγικής και εναλλακτικές επιλογές για τη 281 ναυτιλιακή επιχείρηση ΣΧΗΜΑ 6.21 Τα διάφορα επίπεδα κουλτούρας 283 ΣΧΗΜΑ 6.22 Διαστάσεις οργανωσιακής κουλτούρας 285 ΣΧΗΜΑ 6.23 Τύποι οργανωσιακής κουλτούρας 287 ΣΧΗΜΑ 6.24 Ορατές και μη ορατές διαστάσεις της οργανωσιακής 299 κουλτούρας ΣΧΗΜΑ 6.25 Διαστάσεις της εθνικής κουλτούρας 301 ΣΧΗΜΑ 6.26 Συνδυασμοί διαστάσεων αποφυγής της αβεβαιότητας και 302 απόστασης από την εξουσία ΣΧΗΜΑ 6.27 Οι διαστάσεις εθνικής κουλτούρας σε Ελλάδα και Νορβηγία 303 ΣΧΗΜΑ 7.1 Τμηματοποίηση κατά λειτουργία 312 ΣΧΗΜΑ 7.2 Τμηματοποίηση κατά τομέα δραστηριότητας 314 ΣΧΗΜΑ 7.3 Μητρική μορφή οργάνωσης 316 ΣΧΗΜΑ 7.4 Γεωγραφική τμηματοποίηση 317 ΣΧΗΜΑ 7.5 Οι λειτουργίες της Oldelndorff στο δίκτυο γραφείων της ανά 318 τον κόσμο ΣΧΗΜΑ 7.6 Τμηματοποίηση κατά ομάδες 321 ΣΧΗΜΑ 7.7 Τμηματοποίηση Δικτύου 323 ΣΧΗΜΑ 7.8 Η δομή μεγάλου ναυτιλιακού ομίλου με διαφοροποιημένες 326 δραστηριότητες ΣΧΗΜΑ 7.9 Η οργανωτική δομή της Danaos Shipping 328 ΣΧΗΜΑ 8.1 Πόροι, ικανότητες και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα 337 ΣΧΗΜΑ 8.2 Πλαίσιο «Αξία, Σπανιότητα, Μιμητικότητα, Οργάνωση» 340 ΣΧΗΜΑ 8.3 Μοντέλο ενοποίησης στρατηγικής και ΣΔΑΔ 343 ΣΧΗΜΑ 8.4 Ενοποιημένο πλαίσιο Στρατηγικής Διοίκησης Ανθρώπινου 344 Δυναμικού ΣΧΗΜΑ 8.5 Οι πόροι της Pacific Basin 346 ΣΧΗΜΑ 8.6 Η Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ως σύστημα 348 ΣΧΗΜΑ 8.7 Σχέση ανταμοιβής και απόδοσης 349 ΣΧΗΜΑ 8.8 Ο τομέας Ανθρώπινου Δυναμικού της MOL 352 ΣΧΗΜΑ 8.9 Σχέση αριθμού προσωπικού ανά πλοίο 358 ΣΧΗΜΑ 8.10 Αναγκαίες και επιθυμητές ικανότητες των στελεχών των 361 ναυτιλιακών επιχειρήσεων ΣΧΗΜΑ 8.11 Ποσοστό πρώην ναυτικών στο προσωπικό ξηράς των 364 ναυτιλιακών επιχειρήσεων ΣΧΗΜΑ 8.12 Προέλευση προσωπικού ξηράς που απασχολείται σε 364 λειτουργίες διαχείρισης στόλου ΣΧΗΜΑ 8.13 Πρώην ναυτικοί σε διοικητικές λειτουργίες 365 ΣΧΗΜΑ 8.14 Οι θέσεις απασχόλησης των γυναικών στις ναυτιλιακές 370 επιχειρήσεις ΣΧΗΜΑ 8.15 Πηγές προσέλκυσης προσωπικού ξηράς 372 ΣΧΗΜΑ 9.1 Οφέλη για ναυτικούς και ναυτιλιακές επιχειρήσεις από την 388 εφαρμογή της MLC ΣΧΗΜΑ 9.2 Οι δυνητικές επιπτώσεις της κόπωσης 394 ΣΧΗΜΑ 9.3 Προσφορά και ζήτηση ναυτικών στην παγκόσμια αγορά 404 ΣΧΗΜΑ 9.4 Οι χώρες με τη μεγαλύτερη προσφορά ναυτικών 405 ΣΧΗΜΑ 9.5 Παράγοντες που επηρεάζουν την παραμονή στο ναυτικό 413 επάγγελμα ΣΧΗΜΑ 9.6 Βασικά στοιχεία άριστων πρακτικών στη διαχείριση 417 πληρωμάτων ΣΧΗΜΑ 9.7 Πλαίσιο για τη διαχείριση των πολιτισμικών διαφορών στη 439 ναυτιλιακή επιχείρηση ΣΧΗΜΑ 10.1 Οι 12 ενότητες του πρώτου μέρους του ISM Code 454 ΣΧΗΜΑ 10.2 Οι 4 ενότητες του δεύτερου μέρους του ISM Code 454 ΣΧΗΜΑ 10.3 Οι λειτουργικές απαιτήσεις του ISM Code 455 ΣΧΗΜΑ 10.4 Οι πτυχές του ISM Code 458 ΣΧΗΜΑ 10.5 Πλαίσιο για την εφαρμογή του ISM Code 470 ΣΧΗΜΑ 10.6 Λειτουργικές περιοχές και στόχοι του TMSA 477 ΣΧΗΜΑ 10.7 Ο κύκλος Plan-Do-Act-Check 481 ΣΧΗΜΑ 10.8 Οι κρίσιμοι δείκτες του προτύπου Investors in People 485 ΣΧΗΜΑ 10.9 Η μεθοδολογία BSC 486 ΣΧΗΜΑ 10.10 Το οργανόγραμμα της Amli Tankers S.A. 489 ΣΧΗΜΑ 11.1 Εύρος επιλογών οργάνωσης των λειτουργιών και μηχανισμοί 501 συντονισμού ΣΧΗΜΑ 11.2 Προσέγγιση του κόστους συναλλαγών 503 ΣΧΗΜΑ 11.3 Μοντέλο λήψης της απόφασης για εξωτερική ανάθεση 503 ΣΧΗΜΑ 11.4 Κίνητρα και κίνδυνοι της εξωτερικής ανάθεσης για την 505 επιχείρηση ΣΧΗΜΑ 11.5 Στρατηγικές ανάπτυξης και μορφές οργάνωσης των 506 ναυτιλιακών επιχειρήσεων ΣΧΗΜΑ 11.6 Ιδιοκτησία, διοίκηση και εξωτερική ανάθεση λειτουργιών 537 ΣΧΗΜΑ 11.7 Ανεξάρτητες εταιρείες διαχείρισης: Σημαντικά κριτήρια 537 επιλογής και απόδοσης ΣΧΗΜΑ 11.8 Υπηρεσίες των ανεξάρτητων εταιρειών διαχείρισης πλοίων 539 ΣΧΗΜΑ 12.1 Οι ομάδες ενδιαφερομένων και η επιχείρηση 548 ΣΧΗΜΑ 12.2 Η τριπλή κατώτατη γραμμή 551 ΣΧΗΜΑ 12.3 Οι δέκα αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου 555 ΣΧΗΜΑ 12.4 Η στρατηγική προσέγγιση στην ΕΚΕ 561 ΣΧΗΜΑ 12.5 Η ΕΚΕ στον Όμιλο ΝΥΚ Line 575 ΣΧΗΜΑ 12.6 Φιλοδοξίες, στόχοι και αποτελέσματα στο πεδίο των 581 ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των εργασιακών σχέσεων και της διαφορετικότητας στη Maersk (2018) ΣΧΗΜΑ 12.7 Το συνεχές της ΕΚΕ 597 Κατάλογος Διαγραμμάτων ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.1 Ετήσια χρονοναύλωση capesize bulk carrier (2002-2019) 57 (υψηλότερη, χαμηλότερη και μέση τιμή, σε χιλιάδες δολάρια) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.2 Ετήσια χρονοναύλωση πλοίου VLCC (2002-2019) 57 (υψηλότερη, χαμηλότερη και μέση τιμή, σε χιλιάδες δολάρια) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.3 Διακύμανση ναύλου και τιμής πλοίου bulk carrier νέας 63 ναυπήγησης και ηλικίας 5 ετών ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2.4 Ακυρώσεις παραγγελιών ναυπήγησης (2008-2009) 66 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.1 Μέση τιμή ναύλου χρονοναύλωσης Panamax bulk carriers 109 (2002-2018) σε εκ. Δολάρια ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.2 Μέση τιμή ναύλου χρονοναύλωσης Suezmax tankers 109 (2002-2018) σε εκ. δολάρια ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.3 Αποτίμηση πλοίου και αξία διάλυσης 114 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3.4 Αριθμός επιχειρήσεων κατά κατηγορία μεγέθους στόλου 119 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 8.1 Απαιτήσεις για ειδικούς στην τεχνολογία πληροφοριών 360 στην ξηρά στο πέρασμα του χρόνου ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 8.2 Απόψεις που αφορούν τις τάσεις της αγοράς σχετικά με 360 την επάρκεια ικανών εργαζομένων ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 8.3 Κριτήρια επιλογής ναυτιλιακού κέντρου 371 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.1 Πειρατικές επιθέσεις σε πλοία, 2009-2018 390 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.2 Εμπειρία ανδρών αξιωματικών από τη συνεργασία με 400 γυναίκες συναδέλφους τους ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.3 Εθνικότητες ναυτικών στη MOL 405 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.4 Συγκρίσεις μισθών πλοιάρχων από επιλεγμένες χώρες, 407 2006 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.5 Συγκρίσεις μισθών ναυτών από επιλεγμένες χώρες, 2006 407 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.6 Πολιτική σύνθεσης πληρώματος στις ελληνόκτητες 429 ναυτιλιακές επιχειρήσεις ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 9.7 Πολιτική σύνθεσης πληρώματος στις ελληνόκτητες 429 ναυτιλιακές επιχειρήσεις με πλοία υπό ξένη σημαία ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 12.1 Παράγοντες που συμβάλλουν στην απόφαση για 592 πιστοποίηση κατά το πρότυπο ISO 14001 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 12.2 Σημαντικοί παράγοντες στο στάδιο του σχεδιασμού και της 593 ανάπτυξης του ΣΠΔ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 12.3 Οι επιδράσεις από την πιστοποίηση του ΣΠΔ 594 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 12.4 Μεταβολές σε λειτουργικές περιοχές μετά την 595 πιστοποίηση του ΣΠΔ Πρόλογος Το υλικό αυτού του βιβλίου αναπτύχθηκε προκειμένου να υποστηριχθεί η δι- δασκαλία της Διοίκησης Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων στο τμήμα Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών του Πανεπιστημίου Άιγαίου και στο μεταπτυχια- κό πρόγραμμα σπουδών Ναυτιλία, Μεταφορές και Διεθνές Εμπόριο (ΝΆ.Μ.Ε.) του ίδιου τμήματος. Σημαντικό μέρος του υλικού στη βασική του μορφή ήταν διαθέσιμο στις φοιτήτριες και τους φοιτητές των παραπάνω προγραμμάτων από το 2005. Ωστόσο, στην πορεία το υλικό αυτό εμπλουτίστηκε, επεκτάθηκε με την προσθήκη νέων ενοτήτων και επικαιροποιήθηκε, προκειμένου να στηρί- ζεται σε πιο πρόσφατα δεδομένα και διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία. Η Οργάνωση και Διοίκηση Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων είναι αποτέλεσμα της προσαρμογής των θεωριών και των αναλυτικών εργαλείων της επιστήμης της Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων και της Ναυτιλιακής Οικονομι- κής ώστε να ανταποκρίνονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Άκόμα και στο εσωτερικό της ναυτιλιακής βιομηχανίας παρατη- ρούνται σημαντικές διαφορές στους τρόπους οργάνωσης, διοίκησης και λει- τουργίας των ναυτιλιακών επιχειρήσεων που συμμετέχουν με τα πλοία τους σε διαφορετικές ναυλαγορές. Η προσαρμογή, κατά συνέπεια, κρίνεται απαραί- τητη προκειμένου οι θεωρίες και τα αναλυτικά εργαλεία να εφαρμοστούν στη διοίκηση και οργάνωση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Σκοπός του βιβλίου είναι η ανάλυση των οργανωτικών και διοικητικών φαινομένων των ναυτιλιακών επιχειρήσεων, υπό το πρίσμα των ιδιαιτεροτή- των που συνδέονται με τις ναυλαγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται. Το περιβάλλον λειτουργίας των ναυτιλιακών επιχειρήσεων μεταβάλλεται γοργά. Η παγκοσμιοποίηση είναι φαινόμενο που, ενώ καταγράφεται στη ναυτιλιακή βιομηχανία εδώ και αρκετές δεκαετίες, παρουσιάζεται στις μέρες μας με διαφο- ρετική ένταση και με τρόπο ο οποίος επηρεάζει άμεσα σχεδόν όλες τις πτυχές της οργάνωσης και διοίκησης των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, οι δομικές μεταβολές που σημειώνονται στις παγκόσμιες ναυλαγορές επιβάλλουν στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις οργανωτικές και διοικητικές προσαρμογές. O ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων εντείνεται. Η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα συνδέονται όλο και περισσότερο με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, την επικέντρωση στον ανθρώπινο παράγοντα, την xxiv ΟΡΓΆΝΩΣΗ ΚΆΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΆΥΤΙΛΙΆΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ανταπόκριση των επιχειρήσεων στις κοινωνικές προσδοκίες μέσω της Εταιρι- κής Κοινωνικής Ευθύνης. Την ίδια στιγμή, το πρότυπο των επιτυχημένων επιχειρήσεων του παρελ- θόντος, που βασίζονταν στην εμπειρία και την παράδοση, τείνει, υπό τις σημε- ρινές συνθήκες, να εξαντλήσει τη δυναμικότητά του. Στο πλαίσιο αυτό, η Διοί- κηση των Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων καλείται να συμβάλει στην αναζήτηση λύσεων για την καλύτερη προσαρμογή των επιχειρήσεων στις νέες συνθήκες και την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς τους. Το πε- ριεχόμενο του βιβλίου είναι δομημένο με τέτοιο τρόπο, ώστε να εξετάζονται οι οργανωτικές και διοικητικές ιδιαιτερότητες του συνόλου των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επιχειρήσεις της χύ- δην φορτηγού ναυτιλίας, γιατί όχι μόνο αποτελούν την αγορά με τη μεγαλύτε- ρη πολυμορφία και τις περισσότερες ιδιαιτερότητες, αλλά, επιπλέον, σε αυτήν δραστηριοποιούνται οι περισσότερες ελληνόκτητες επιχειρήσεις. Η θεωρητική ανάλυση συμπληρώνεται με συγκεκριμένες μελέτες περιπτώσεων, που συνδέ- ονται με το θεωρητικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται. Το υλικό τόσο για τις μελέτες περιπτώσεων όσο και για τα παραδείγματα με τα οποία εμπλουτίζεται η ανάλυση έχει αντληθεί από δευτερογενείς πηγές και από συμπεράσματα ερευνών σε θέματα διοίκησης ναυτιλιακών επιχειρήσεων, ερευνών στις οποίες έχω συμμετάσχει. Παράλληλα, στην ανάλυση ενσωματώ- νεται άρρητη γνώση, στην οποία είχα τη δυνατότητα να έχω πρόσβαση μέσα από αναλυτικές συζητήσεις με πλοιοκτήτες, διοικητικά στελέχη ναυτιλιακών επιχειρήσεων και ναυτικούς, τους οποίους και ευχαριστώ θερμά. Θα ήθελα, επίσης, να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε συναδέλφους, και συνάμα φίλους, οι οποίοι συνέβαλαν είτε με τις κατά καιρούς συζητήσεις μας στην εμβάθυνση ορισμένων ζητημάτων που εξετάζονται στο βιβλίο είτε με την ενθάρρυνσή τους στην απόφαση για την έκδοσή του. Ευχαριστίες λοιπόν οφείλω στην Ελένη Θανοπούλου, τον Κώστα Χλωμούδη, τη Μαρία Λεκάκου και τον Θάνο Πάλλη. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στην Τζελίνα Χαρλαύτη, όχι μόνο για τους παραπάνω λόγους, αλλά και γιατί με έχει τιμήσει με την εμπιστοσύνη της τα τελευταία είκοσι χρόνια και έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της επιστημονικής πορείας μου. Τέλος, θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου σε πολλές φοιτήτριες και πολλούς φοιτητές του Πανεπιστημίου Άιγαίου και του Πανεπιστημίου Πειραιά, που συνέβαλαν, μέσω της ενεργής συμμετοχής τους στις συζητήσεις μας κατά τις παραδόσεις, στην προσπάθεια σχεδιασμού και παρουσίασης του υλικού του βιβλίου με τέτοιον τρόπο, ώστε να εξυπηρετούνται οι διδακτικές ανάγκες του μαθήματος. Φυσικά, η ευθύνη για το τελικό αποτέλεσμα είναι αποκλειστικά δική μου. Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Ο ναυτιλιακός κλάδος, ιδιαίτερα η ποντοπόρος φορτηγός ναυτιλία, είναι δυνα- μικός και έντονα ευμετάβλητος, χαρακτηριστικό που δημιουργεί την ανάγκη για διαρκή παρακολούθηση των εξελίξεων και του τρόπου με τον οποίο αυτές επηρεάζουν την οργάνωση, τη διοίκηση και τις στρατηγικές των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Άυτό το χαρακτηριστικό οδήγησε στη δεύτερη, εμπλουτισμένη έκδοση του παρόντος βιβλίου, αν και δεν έχουν ακόμη μεσολαβήσει τρία χρό- νια από την πρώτη έκδοσή του. Άπό το φθινόπωρο του 2011 μέχρι σήμερα οι εξελίξεις στη χώρα μας ήταν πυκνές. Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης ήταν, και συνεχίζουν να είναι, καταλυτικές για ευρύτερες ομάδες πληθυσμού, αλλά και για κλάδους οικονομικής δραστηριότητας. Ο ναυτιλιακός κλάδος, παρά την κρίση, παραμένει ισχυρός και πρωταγωνιστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, αποτελώντας ελκυστική επιλογή για ολοένα και περισσότερους νέους που θέ- λουν να σπουδάσουν το αντικείμενο και να σταδιοδρομήσουν επαγγελματικά σε αυτόν. Η θετική αυτή εξέλιξη μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να τροφοδοτήσει μια περαιτέρω θετική πορεία για τη ναυτιλία στη χώρα μας. Άς ευχηθούμε ότι αυτό θα συμβεί σε ένα ευρύτερα θετικό πλαίσιο, και όχι σε συνθήκες επιδείνω- σης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης. Στη δεύτερη έκδοση επιχειρούνται η κάλυψη των πρόσφατων εξελίξεων στις ναυλαγορές και των μεταβολών που προκάλεσαν στην οργάνωση, τη δι- οίκηση και τη στρατηγική των ναυτιλιακών επιχειρήσεων, καθώς και η επικαι- ροποίηση των αναφορών και των παραδειγμάτων από την πράξη, όπου ήταν απαραίτητο. Στο πλαίσιο αυτό έχουν δοθεί νέα παραδείγματα και έχουν επε- κταθεί κάποια ήδη υπάρχοντα. Επιπλέον, το περιεχόμενο έχει γίνει ακόμα πιο ελκυστικό, καθώς στο πλάι του κειμένου έχουν προστεθεί πλαίσια με συνο- πτικούς ορισμούς βασικών εννοιών, ενώ στο τέλος του τόμου έχουν συμπερι- ληφθεί ευρετήριο (όρων και ονομάτων) και γενική βιβλιογραφία, με στόχο να δοθεί στους αναγνώστες ένα βιβλίο αναφοράς για τις βασικές θεωρίες και τα αναλυτικά εργαλεία της οργάνωσης και διοίκησης ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Ελπίζω και εύχομαι ότι, όπως η πρώτη έκδοση του βιβλίου, έτσι και η δεύ- τερη θα τυχεί αποδοχής τόσο από τη ναυτιλιακή όσο και από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Άπρίλιος 2014 Πρόλογος στην τρίτη έκδοση Η περίοδος από το 2011, όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το βιβλίο αυτό, μέχρι σήμερα, δεν θα μείνει στην ιστορία της ναυτιλίας ως μια θετική περίοδος, σε όρους αποδόσεων και κερδοφορίας, αφού για μεγάλα χρονικά διαστήματα τα έσοδα των επιχειρήσεων κάλυπταν οριακά τα έξοδά τους. Ωστόσο, η παγκό- σμια ναυτιλία, ακόμα και σε μη ευνοϊκές συνθήκες, συνέχισε να αναπτύσσεται. Άυτό, βέβαια, δεν αφορά όλες τις ναυτιλιακές δυνάμεις και τις επιχειρήσεις τους. Ορισμένες ναυτιλιακές δυνάμεις συνέχισαν να αναπτύσσονται με δυνα- μικό τρόπο και άλλες εμφάνισαν σημάδια κάμψης ή και συρρίκνωσης. Είναι ευτύχημα ότι οι ελληνόκτητες ναυτιλιακές επιχειρήσεις ανήκουν στις πρώτες. Δεν είναι υπερβολή, μάλιστα, να αναφέρει κανείς ότι μια από τις λίγες σταθε- ρές στην παγκόσμια ναυτιλία συνέχισε να είναι η πρωτοκαθεδρία της ελληνό- κτητης ναυτιλίας. Άυτό το γεγονός, συνδυαζόμενο με τη μακροχρόνια οικο- νομική και κοινωνική κρίση στη χώρα μας, καθιστά όλο και περισσότερο τη ναυτιλία ελκυστικό κλάδο για σπουδές και σταδιοδρομία σε ευρύτερες ομάδες νέων. Νέα πανεπιστημιακά τμήματα δημιουργούνται, ενώ άλλα εμπλουτίζουν το πρόγραμμα σπουδών τους έτσι ώστε να συμπεριλάβει και τη ναυτιλία. Η πρώτη έκδοση του βιβλίου έδινε ιδιαίτερη έμφαση στις επιχειρήσεις της χύδην φορτηγού ναυτιλίας, στην οποία δραστηριοποιούνται οι περισσότερες ελληνόκτητες επιχειρήσεις. Η ίδια προσέγγιση ακολουθήθηκε και στη δεύτερη εμπλουτισμένη έκδοση, το 2014. Η ύλη της τρίτης έκδοσης του βιβλίου, όμως, έχει επεκταθεί για να ενσωματώσει προσεγγίσεις και πρακτικές επιχειρήσεων από την παγκόσμια ναυτιλία και περισσότερα παραδείγματα από προσεγγίσεις και πρακτικές επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις αγορές της χύδην φορτηγού ναυτιλίας και στις αγορές της ναυτιλίας τακτικών γραμμών. Παράλ- ληλα, νέες ενότητες έχουν προστεθεί προκειμένου να καλυφθούν οι πλέον πρό- σφατες τάσεις και εξελίξεις στην οργάνωση και διοίκηση των επιχειρήσεων. Η ναυτιλία είναι ένας παγκοσμιοποιημένος κλάδος οικονομικής δραστηρι- ότητας, που αν και συντηρητικός στη συγκρότησή του και στα δομικά χαρα- κτηριστικά του, προσαρμόζεται, εντέλει, στις σύγχρονες απαιτήσεις. Διαφο- ρετικότητα, ψηφιοποίηση, blockchain, νέες στρατηγικές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη, δικτύωση, ανθεκτικότητα, ευελιξία, βιωσιμότητα, κοινωνική ευθύ- νη, είναι μερικές από τις έννοιες που απασχολούν την ατζέντα της παγκόσμιας xxviii ΟΡΓΆΝΩΣΗ ΚΆΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΆΥΤΙΛΙΆΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ναυτιλίας. Στόχος της τρίτης έκδοσης είναι να παρέχει στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό το πλαίσιο για την κατανόηση της επίδρασης που ασκούν τα παραπάνω στην οργάνωση και διοίκηση των επιχειρήσεων. Επιδίωξη είναι όλες οι ενότη- τες του βιβλίου να αναπτύσσονται θεωρητικά και να εμπλουτίζονται με παρα- δείγματα και πρακτικές αναφορές με τρόπο που ο αναγνώστης να αντιλαμβά- νεται την αλληλεπίδραση θεωρίας και πράξης. Η προετοιμασία της τρίτης έκδοσης μου χάρισε ένα ακόμα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο της ναυτιλίας και των επιχειρήσεων της. Ελπίζω ότι το ταξί- δι αυτό θα είναι το ίδιο συναρπαστικό και για τους αναγνώστες. Σεπτέμβριος 2019