Persoen vaan 't Jaor - Wikipedia

Persoen vaan 't Jaor - Wikipedia
Naar inhoud springen
Van Wikipedia
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't
Mestreechs
. Laes
hie
wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
't
Amerikaans
tiedsjrif
Time
wijs eder jaor 'n
Persoen vaan 't Jaor
Person of the Year
) aon. 't Geit daan um deginnege dee "te gooj of te koej de gebäörtenisse vaan 't aofgeloupe jaor 't mieste heet beheers". Tot 1999 woort gesproke vaan
Maan vaan 't jaor
Man of the year
), of
Vrouw vaan 't jaor
Woman of the year
) in dat inkel geval tot 'n vrouw woort geach 't nuits te höbbe gedomineerd.
De traditie begós in
1927
, wie de redacteure same zaote euver de discussie wee 't nuits 't aofgeloupe jaor gemaak had. Me besloot deen titel aon vleger
Charles Lindbergh
te geve, neet in de lèste plaots umtot me vergete waor dee ieder dat jaor op de veurpaasj te zètte. Sindsdeen heet me dit eder jaor volgehawwe. Soms heet me gekoze veur ganse gróppe lui, of zelfs veur dinger (de computer, de Eerd).
Time
heet ummer benaodrök tot d'n titel
Persoen vaan 't Jaor
geine pries of ierbewies is. 't Geit sumpel-eweg um wee de groetsten invlood op 't nuits heet; dat kin dus ouch negatief zien. Me heet in 't verleie oonder mie
Adolf Hitler
Josef Stalin
(2×) en
Ayatollah Chomeini
tot Maan vaan 't Jaor gekoze. Nao de verkezing vaan de lèste is me evels väöl veurziechteger geweure mèt 't oetrope vaan dictators en dergelieke: me heet straank tot de controverse veur lieger verkoupciefers zörg. Zoe woort Hitler in 1999 boete de verkezing vaan Persoen vaan d'n Iew gehawwe (deen titel góng nao
Albert Einstein
), en woort in 2001 neet
Osama bin Laden
meh
Rudy Giuliani
tot Persoen vaan 't Jaor oetgerope.
Ouch is kritiek gewees op de Amerikaanse kleuring vaan de lies. Zoe zien bekaans alle Amerikaanse presidente sinds de lies begós wel eine of twie kier Persoen vaan 't Jaor gewees, en höbbe ouch diverse Amerikaanse nuitsmekers de lies gehaold die boete hun eige land neet bezunder väöl invlood hadde.
Jaor
Persoen
Foto
Rei en opmerkinge
1927
Charles Lindbergh
(1902-1974)
Amerikaanse vlegeneer dee es ierste mins solo d'n
Atlantischen Oceaon
euvervloog.
1928
Walter Chrysler
(1875-1940)
Amerikaansen industrieel; naom dat jaor ziene concurrent
Dodge
euver en begós mèt de bouw vaan 't
Chryslergebouw
in
New York
1929
Owen D. Young
(1874-1962)
Amerikaanse zakemaan en diplomaot, veurzitter vaan 'n kemissie die dat jaor 't
Youngplan
veur de Duitse herstèlbetaolinge oetveerdegde.
1930
Mahatma Gandhi
(1869-1948)
Brits-Indischen oonaofhenkelekheidsvechter, leide dat jaor de
Zaajtsatyagraha
tege de Britse belasting op zaajt.
1931
Pierre Laval
(1883-1945)
Franse politicus, woort dat jaor premier.
1932
Franklin D. Roosevelt
(1882-1945)
Woort dat jaor euvertuigend verkoze tot
president vaan de Vereinegde Staote
1933
Hugh S. Johnson
(1882-1942)
Amerikaanse zakemaan, woort door Roosevelt aongeweze um mèt economische hervörminge de crisis te bevechte.
1934
Franklin D. Roosevelt (2)
(1882-1945)
Dit jaor begós Roosevelt ziene
New Deal
vröchte aof te werpe. Roosevelt woort zoe d'n ierste dee twie kier Maan vaan 't Jaor woort.
1935
Haile Selassie
(1892-1975)
Keizer vaan
Ethiopië
, wat dat jaor door Italië waor binnegevalle.
1936
Wallis Simpson
(1896-1986)
Amerikaanse actries. De Britse keuning
Eduard VIII
traoj dat jaor aof um mèt häör te kinne trouwe. Ierste Vrouw vaan 't Jaor.
1937
Tsjang Kai-tsjek
(1887-1975)
De premier vaan China en zien vrouw, dat jaor oetgerope tot
Maan en Vrouw vaan 't Jaor
. In 1937 veel Japan China binne.
Soeng Mei-ling
(1898-2003)
1938
Adolf Hitler
(1889-1945)
Es leier vaan nazi-Duitsland zörgde heer dat jaor veur de annexatie vaan
Oosteriek
en 't
Sudeteland
, zoewie veur de bezètting vaan
Boheme-Moravië
1939
Jozef Stalin
(1878-1953)
Stalin sloot dat jaor e neet-aonvalsverdraag mèt Hitler um daonao
Pole
in te valle en oonderein te verdeile.
1940
Winston Churchill
(1874-1965)
Premier vaan 't Vereineg Keuninkriek, zörgde veur de evacuatie vaan Duinkèrke en leide zie land door de mislökde Duitse invasie.
1941
Franklin D. Roosevelt (3)
(1882-1945)
Eigelek hej me 't nómmer lóchteg wèlle hawwe en
Dumbo
oetrope tot 'Zoogdier vaan 't Jaor'. Nao d'n aonval op
Pearl Harbour
veraanderde me dat evels op 't lèste memint. Zoe woort Roosevelt d'n ierste en tot nog touw insegste dee drei kier Persoen vaan 't Jaor woort.
1942
Jozef Stalin (2)
(1878-1953)
In 1942 leide Stalin zie land door de
slaag um Stalingrad
, 'n zier belaankrieke geallieerde euverwinning.
1943
George Marshall
(1880-1959)
Amerikaanse chef-staaf, zier belaankriek in de organisatie vaan euverziese legeracties in d'n Twiede Wereldoorlog.
1944
Dwight D. Eisenhower
(1890-1969)
Amerikaanse ginneraol, opperbevelhöbber vaan de Amerikaanse tróppe in Europa bij
Operation Overlord
en zoedoende hoofverantwoordeleke veur
D-Day
1945
Harry S. Truman
(1884-1972)
Vice-president vaan de Vereinegde Staote; woort president nao d'n doed vaan Roosevelt en waor zoedoende verantwoordelek veur de
atoombomme
op
Hiroshima
en
Nagasaki
1946
James F. Byrnes
(1879-1972)
Amerikaanse staotssecratair, stèlde e coulant beleid veur aon 't bezat Duitsland meh zörgde zjus veur verhellig tege de Sovjet-Unie.
1947
George Marshall (2)
(1880-1959)
Marshall, intösse staotssecretair, stèlden 't
Marshallplan
op boe-in de VS Europa zouw helpe bij 't economisch herstèl.
1948
Harry S. Truman (2)
(1884-1972)
Truman woort dat jaor, gans oonverwach, op zien eige ticket tot president verkoze.
1949
Winston Churchill (2)
(1874-1965)
Oetgerope tot 'Maan vaan d'n Haven Iew'. Churchill zien Conservatief Partij zaot op dat memint in de oppositie.
1950
D'n Amerikaanse soldaot
In dat jaor begós de
Korea-oorlog
. Ierste kier tot d'n titel neet nao 'n individu góng.
1951
Mohammed Mossadegh
(1882-1967)
Mossadegh woort dat jaor premier vaan
Perzië
en zat de westerse oliebedrieve oet, wat tot d'n
Abadancrisis
veurde.
1952
Elizabeth II
(1926-2022)
Nao d'n doed vaan häöre pa
George VI
woort ze keuningin vaan 't
Vereineg Keuninkriek
en alle rieke vaan 't
Brits Riek en Gemeinebès
1953
Konrad Adenauer
(1876-1967)
Duitse politicus, woort dat jaor herkoze tot
boondskanseleer
1954
John Foster Dulles
(1888-1959)
Amerikaanse politicus, arsjitek vaan de
SEATO
1955
Harlow Curtice
(1893-1962)
Directeur vaan
General Motors
, dat jaor 't ierste bedrief wat 'nen umzat vaan mie es ein miljard dollar haolde.
1956
De Hongaarse vrijheidsvechters
Es erkinning veur d'n Hongaarsen opstand en 't neerhouwe daovaan door de Sovjet-Unie dat jaor.
1957
Nikita Chroesjtsjov
(1894-1971)
Leier vaan de Sovjet-Unie, euverleefde dat jaor e complot um häöm aof te zètte en gaof bevel tot de lancering vaan
Spoetnik-1
, 't ierste minselek tuig in de ruimte.
1958
Charles de Gaulle
(1890-1970)
Premier vaan Fraankriek; nao de staotsgreep die tot de
Vijfde Rippubliek
veurde tot president gekoze.
1959
Dwight D. Eisenhower (2)
(1890-1969)
President vaan de Vereinegde Staote.
1960
Amerikaanse wetensjappers
Bij naom geneump woorte
George Beadle
Charles Draper
John Enders
Donald A. Glaser
Joshua Lederberg
Willard Libby
Linus Pauling
Edward Purcell
Isidor Rabi
Emilio Segrè
William Shockley
Edward Teller
Charles Townes
James Van Allen
en
Robert Woodward
1961
John F. Kennedy
(1917-1963)
Kennedy woort dat jaor beëideg es president vaan de Vereinegde Staote en bevaol de mislökde invasie vaan
Cuba
1962
Johannes XXIIII
(1881-1963)
Paus vaan 1958 tot 1963, bemiddelde dat jaor in de
Cubacrisis
1963
Martin Luther King jr.
(1929-1968)
Leismaan vaan de Amerikaanse
Börgerrechtebeweging
, dee dat jaor in Washington zien
I have a dream
-touwspraok heel.
1964
Lyndon B. Johnson
(1908-1973)
President vaan de Vereinegde Staote, opvolger vaan de gestorve Kennedy. Woort dat jaor op zien eige ticket tot president gekoze; oondersjeide ziech binnelands mèt de
Civil Rights Act
en boetelands mèt 'n sterker bemeujenis in de
Vietnamoorlog
1965
William Westmoreland
(1914-2005)
Amerikaanse generaol, opperbevelhöbber vaan de tróppe in
Zuid-Vietnam
1966
D'n èrfgenaom
De generatie vaan de Amerikaanse
Babyboomers
(hei gedefinieerd es 'lui oonder de 25'), die ummer mie vaan ziech leet hure.
1967
Lyndon B. Johnson (2)
(1908-1973)
Nog ummer president vaan de VS en nog ummer sterk betrokke bij de Vietnamoorlog.
1968
Bemanning vaan de
Apollo 8
De Apollo 8, mèt aon baord
William Anders
Frank Borman
en
Jim Lovell
, kaom es ierste bemaande rakèt in 'ne baon um de Maon.
1969
De gemiddelden Amerikaan
De 'zwijgende mierderheid' die toen 't Amerikaans politiek debat euverheersde.
1970
Willy Brandt
(1913-1992)
Boondskanseleer vaan
Wes-Duitsland
, bekind um zien
Ostpolitik
1971
Richard Nixon
(1913-1994)
President vaan de Vereinegde Staote.
1972
Richard Nixon (2)
(1913-1994)
Nixon en ziene minister Kissinger bezochte dat jaor communistisch
China
Henry Kissinger
(1923-2023)
1973
John Sirica
(1904-1992)
Hoof vaan d'n distriksrechbaank vaan Washington D.C., verpliechde Nixon um cruciaol documinte aof te geven in 't
Watergatesjendal
1974
Faisal
(1906-1975)
Keuning vaan Saoedi-Arabië. Had dat jaor en 't jaor daoveur gezörg veur d'n
Oliecrisis
door diverse westerse len hun olie te oontzègke.
1975
Amerikaanse vrouwlui
Bij naom geneump woorte
Susan Brownmiller
Kathleen Byerly
Alison Cheek
Jill Conway
Betty Ford
Ella Grasso
Carla Hills
Barbara Jordan
Billie Jean King
Carol Sutton
Susie Sharp
en
Addie Wyatt
1976
Jimmy Carter
(*1924)
Woort dat jaor verkoze tot president vaan de Vereinegde Staote.
1977
Anwar Sadat
(1918-1981)
President vaan
Egypte
, góng dat jaor es iersten Arabische leier oets nao
Israël
um euver normalisatie vaan de relaties te praote.
1978
Deng Xiaoping
(1904-1997)
Vicepremier vaan
China
, naom dat jaor de mach in 't land euver.
1979
Ayatollah Chomeini
(1902-1989)
Leide dat jaor 'n islamistische revolutie in Iran en stèlde ziechzelf es opperste leismaan aon.
1980
Ronald Reagan
(1911-2004)
Woort dat jaor mèt groete euvertuiging tot president vaan de VS verkoze.
1981
Lech Wałęsa
(*1943)
Poolse vakboondsleier, dwoong dat jaor 't
Akkoord vaan Gdańsk
aof meh woort in december gearresteerd.
1982
De
computer
Gekoze tot "Mesjien vaan 't Jaor" um de opkoms vaan de
pc
en diverse aander hoescomputers. Ierste kier tot d'n titel neet nao ein of miejer persoene góng.
1983
Ronald Reagan (2)
(1911-2004)
Dit jaor had Reagan bevel gegeve tot de invasie vaan
Grenada
en ziech oetgesproke veur 't
Strategic Defense System
(o.b.e. "Star Wars").
Joeri Andropov
(1914-1984)
Leismaan vaan de Sovjet-Unie, spraok ziech sterk tegen 't Star Wars-plan oet.
1984
Peter Ueberroth
(*1937)
Ueberroth had de leiing euver de
Olympische Zomerspeule
in
Los Angeles
, die door diverse Oosbloklen woorte geboycot.
1985
Deng Xiaoping (2)
(1904-1997)
De leier vaan China woort erking veur de groete en succesvol economische hervörminge, die marxistische orthodoxieë in vraog hadde gestèld.
1986
Corazon Aquino
(1933-2009)
Leister vaan de
Filipijnse
revolutie, dat jaor tot president vaan 't land verkoze.
1987
Michail Gorbatsjov
(1931-2022)
Leismaan vaan de Sovjet-Unie, dee dat jaor groete hervörminge in verband mèt ziene
Perestrojka
doorveurde.
1988
De bedreigde Eerd
"Planeet vaan 't Jaor", in verband mèt diverse milieuprobleme (zoere rege, look in de ozonlaog) die toen opspäölde en de aondach krege.
1989
Michail Gorbatsjov (2)
(1931-2022)
Oetgerope tot "Maan vaan 't decennium". Gorbatsjov heel dat jaor de ierste vrij verkezinge in de
Sovjet-Unie
. Oetindelek veel 't land oeterein.
1990
George H.W. Bush
(1924-2018)
President vaan de Vereinegde Staote, mingde ziech in de
Golfoorlog
nao de Iraakse invasie vaan
Koeweit
1991
Ted Turner
(*1938)
Opriechter vaan
CNN
, dat groet woort door liveverslaag in de Golfoorlog.
1992
Bill Clinton
(*1946)
Woort dat jaor verkoze tot president vaan de Vereinegde Staote.
1993
De vreistiechers
Es erkinning vaan de vrei tösse
Yitzhak Rabin
(premier vaan Israël) en
Yasser Arafat
(leismaan vaan de Palestijnse
PLO
), meh ouch vaan 't vreideg ind aon 't apartheidsrezjiem wie dat door president
Frederik de Klerk
en activis
Nelson Mandela
woort veurbereid.
1994
Johannes Paulus II
(1920-2005)
Paus vaan 1978 tot zienen doed.
1995
Newt Gingrich
(*1943)
Leier vaan de Rippublikeinse partij bij tössetiedse verkezinge veur 't Congres in 1995. Heibij behaolde zien partij in allebei de hoezer de mierderheid.
1996
David Ho
(*1952)
Taiwanees-Amerikaansen oonderzeuker nao
AIDS
1997
Andrew Grove
(1936-2016)
Amerikaansen oondernummer, veurzitter vaan
Intel
, 'ne groete speuler in de daan bleujende
haafgeleierindustrie
1998
Bill Clinton (2)
(*1946)
Starr leide dat jaor 'n aofzèttingsproceduur tege Clinton, dee verwikkeld waor in de
Lewinskyaffair
Kenneth Starr
(1946-2022)
1999
Jeff Bezos
(*1964)
Amerikaansen internètmiljonair, opriechter en veurzitter vaan
Amazon.com
2000
George W. Bush
(*1946)
Woort dat jaor verkoze tot president vaan de Vereinegde Staote.
2001
Rudy Giuliani
(*1944)
Waor börgemeister vaan
New York
op 't memint tot dao de aonsleeg vaan 11 september door
al-Qaeda
plaotsvoonte.
2002
De klokkelojjers
Bij naom geneump woorte
Cynthia Cooper
Coleen Rowley
en
Sherron Watkins
, die missten hadde oonthöld bij groete bedrieve en de euverheid.
2003
D'n Amerikaanse soldaot (2)
Dat jaor vele de Vereinegde Staote
Irak
binne, dewijl de operaties in
Afghanistan
doorgónge.
2004
George W. Bush (2)
(*1946)
Woort dat jaor herkoze tot president.
2005
De gooj Samaritaone
Bono
Bill Gates
en
Melinda Gates
es steinrieke filantrope die ziech pebliek hadde ingezat veur gooj doele.
2006
Diech
Edereine dee 't Internèt vaan inhaajd veurzuut, beveurbeeld op
MySpace
of
Wikipedia
. Op de veurkant waor e spiegelvlaak te zien.
2007
Vladimir Poetin
(*1952)
President vaan
Rusland
sinds 2000 en eine vaan de mechtegste lui vaan de wereld.
2008
Barack Obama
(*1961)
Woort dat jaor es iersten Afro-Amerikaon tot president vaan de VS gekoze.
2009
Ben Bernanke
(*1953)
Veurzitter vaan de Amerikaanse Centraol Baank in de financiële crisis vaan 2008.
2010
Mark Zuckerberg
(*1984)
Opriechter en veurzitter vaan
2011
D'n demonstrant
Protesbeweginge euver de ganse wereld, in 't bezunder die vaan 't
Arabisch Vreugjaor
meh ouch de
Occupybeweging
, de
Tea Partybeweging
en nog aandere.
2012
Barack Obama (2)
(*1961)
Woort dat jaor herkoze es president.
2013
Franciscus
(1936-2025)
Dat jaor verkoze es paus nao d'n aofstand vaan
Benedictus XVI
2014
Ebolabestrijers
Lui die ziech inspande um de
epidemie
in Wes-Afrika vaan dat jaor in te damme en oet te banne.
2015
Angela Merkel
(*1954)
Boondskanseleerse vaan Duitsland, kraog erkinning um häör leiersjap in de
Griekse sjöldecrisis
en d'n
Europese migrantecrisis
2016
Donald Trump
(*1946)
Amerikaanse zakemaan, woort dat jaor verkoze tot president.
2017
De stèlteverbreeksters
De
MeToo
-beweging tege
seksueel geweld
. Op de veurkant stoon 'n erebeizeplökster mèt 't pseudoniem Isabel Pascual, lobbyiste Adama Iwu, actries
Ashley Judd
, programmeus
Susan Fowler
, zengeres
Taylor Swift
en e stökske vaan 'n zèsde vrouw, e kraankezöster wat anoniem wouw blieve.
2018
De heujers
Journaliste die um hun oonderzeuk en verslaag woorte vermaord, vervolg of gearresteerd.
Time
gaof veer versjèllende veurpazjes oet, mèt versjèllende journaliste.
2019
Greta Thunberg
(*2003)
Zweedse activiste, initiatiefnumster vaan de
Sjaolstaking veur 't Klimaot
en dit jaor diverse kiere es spreekster of actieveurster op de veurgroond. Zij woort mèt aofstand de joonkste aongewezene oets, 'n ier die sinds 't begin vaan de traditie in han waor vaan Charles Lindbergh.
2020
Joe Biden
(*1942)
Joe Biden woort dat jaor verkoze tot president, boemèt heer de zittende president Trump versloog. Kamala Harris woort zien vice-presidente; zij is de ierste vrouw op dees positie.
Kamala Harris
(*1964)
2021
Elon Musk
(*1971)
Riekste maan vaan de wereld, directeur vaan
Tesla
('ne groete speuler op de greujmerret vaan èllentrikke oto's) en vaan
SpaceX
2022
Volodymyr Zelensky
(*1978)
President vaan de
Oekraïne
, wat dit jaor door
Rusland
woort binnegevalle en oonder zien leiing standheel.
2023
Taylor Swift
(*1989)
Amerikaonse popzengeres, deeg dat jaor de Eras Tour, de tournee mèt de groetste opbrengs oets. Waor in 2017 al gedeild Persoen vaan 't Jaor.
2024
Donald Trump
(2)
(*1946)
Woort dat jaor veur d'n twiede kier tot president vaan de VS verkoze, en woort daomèt d'n ierste mins sinds
Grover Cleveland
dee dat mèt oonderbreking lökde.
2025
De
AI
-arsjitekte
't Blaad tuinde 'n foto vaan ach tech-oondernummers (oonder wee
Mark Zuckerberg
Elon Musk
Jensen Huang
en
Sam Altman
) op 'ne balk bove 'n stad; 'ne knipoug nao 'ne foto oet de jaore daarteg vaan lunchende bouwvekkers. Heimèt ierde TIME 2025 es '’t jaor boe-in AI zie vol potentieel tuinte, boe geine weeg vaan trök is.'
Bron
bewirk
brón bewèrke
Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in
dees versie
Aafkomstig van Wikipedia, de Vriej Encyclopedie. "
Categorieë
Gesjreve in 't Mestreechs
Lieste van persone
Nuujs
Persoen vaan 't Jaor
Voog köpke toe