Sophie Scholl – Wikipedia
Zum Inhalt springen
Vun Wikipedia
Sophia Magdalena Scholl
(*
9. Mai
1921
in
Forchtenberg
; †
22. Februar
1943
in
München
), kört: Sophie Scholl, weer en düütsch Wedderstandskämperin tegen den Natschonalsozialismus. Se wurr wegen hör Engagement in de Wedderstandsgrupp „
Weiße Rose
“ henricht.
Leven
ännern
Bornkood ännern
Dat Raathuus vun Forchtenberg, in dat de Scholls vun 1920 bit 1930 wahnt hebbt, 2007
Sophie Scholl wuss tosommen mit hör Geschwister
Inge
(1917–1998),
Hans
(1918–1943), Elisabeth (* 1920) un Werner (1922–1944) bit 1930 in Forchtenberg, van 1930 bit 1932 in
Ludwigsburg
un af 1932 in
Ulm
up. De Geschwister wurrn dör hör Moder Magdalena (1881–1958), de bit to hör Eheschließung
Diakonisse
weer, un hör Vader
Robert Scholl
, en Liberalen, to christlich-humanistischen Werten ertrucken.
Sophie Scholl hett anfangs, as hör twee eenhalv Johr öllere Bröer Hans Scholl ok an dat vun de Natschonalsozialisten anpriest Gemeenschapsideal glöövt un is den
Bund Deutscher Mädel
(BDM) bitreden. Se as hör Bröer ok Mootproben un Härtetest veranstalt, um sück un annern dat Üterste aftoverlangen. So droog de Hoor vörövergahnd achtern lütt un vörn lang. Nah den
„Rieksparteidag der Ehre“ 1936
nehm se tosommen mit Hans an dat Gruppenleven vun de
Düütsch Jungenschap van‘1. 11. 1929
(dj.1.11) deel. In‘ Harvst 1937 wurr se tosommen mit hör Geschwister för eenig Stünn verhaft, wiel hör Bröer Hans wegen Fortsetten vun de
bündisch Jöögd
verfolgt wurr.
Ebenfalls 1937 hett se
Fritz Hartnagel
, den veer Johr ölleren Söhn vun en Ulmer Lüttünnernehmer, bi en Danzveranstalten kennenlehrt. Wiels sien Offiziersutbilden bleven beid in breeflich Verbinnen. Kört vör Utbröök vun den
Tweeten Weltkrieg
hemm de beid in Noorddüütschland en gemeensam Urlaub un hemm later, as Hartnagel Utbillensoffizier in
Weimar
weer, eenig Weeken tosommen leevt.
1940 fung Sophie Scholl en Utbillen as Kinnergärtnerin an, un hett haappt, so den
Rieksarbeitsdeenst
(RAD) as Vörleistung för en Studium to entgahn, wat aber nich klappen dee. Se wurr dwangswies för je söss Maand to’n Rieksarbeitsdeenst in
Krauchenwies
un to’n Kriegshülpdeenst verplicht. Sophie Scholl hett in‘ Fröhkohr 1941, wiels se hör Rieksarbeitsdeenst afleisten dee, in de Warken vun den Karkenlehrer
Augustinus von Hippo
leest. Disse Lektüre broch hör männig „spöttische Bemerkung“ vun de Fruen in, de mit hör den RAD afleisten deen. De Wennen un Ümkehr in hör Leven passeer in dat Fröhjohr 1941, van dor an funn se jüst in de augustinischen Schriften en Orienteerung. Hör Erlevnisse un Indrücke hemm hör Afwehrhaltung tegenöver dat NS-Regime verstärkt.
In‘ Juni 1942 fung Scholl an, in München
Biologie
un Philosophie to studeeren. In de Semesterferien muss se in de Rüstungsproduktschoon in en Ulmer Bedriev mithelpen.
Dör hör Bröer, de an de
Münchner Ludwig-Maximilians-Universität
Medizin studeeren dee, hett se Studenten kennenlehrt, de hör in hör Aflehnung vun de NS-Herrschap bestärken deen. Hans hett woll versöcht, hör ut den Zirkel vun de Wedderständler tegen dat NS-Regime ruttohollen, aber Sophie gelung dat, sück de Grupp antosluuten. Entslooten to apenlich Kritik, hett se sück an de Herstellen un Vebreeden
Floogblööd
vun de studentisch Wedderstandsgrupp
Weiße Rose
bedeeligt.
De Liddmaaten vun de Weißen Rose hemm hör Uproopen verschickt, hemm de in Telefonzellen un in parkend Autos leggt un hemm de to Verdeelen an Kommilitonen in anner Städer geven. In‘ Januar 1943 weer Scholl eerstmals an de Herstellung vun en Floogblatt bedeeligt. De ok in
Köln
Stuttgart
Berlin
un
Wien
verdeelt Floogschriften hemm Upsehn erregt un to en intensiv Fahndung nah de Oorhevers führt. In‘ Februar hett de
Geheime Staatspolizei (Gestapo)
de Autoren vun de Floogblööd in Münchner Studentenkrinken annommen. Midden 1943 wurr dat sösste Floogblatt fardig stellt un mit den Uproop versandt, dat NS-Regime to störrten un en „neues geistiges Europa“ to errichten. Dör
Helmuth James Graf von Moltke
keem dat Floogblatt nah England. In‘ Harvst 1943 wurr dat dor nahdruckt, vun britischen Floogtüüch över
Düütschland
afsmeeten un dör den Senner
BBC
verbreedt.
Luchthoff vun
Ludwig-Maximilians-Universität München
, 2005
An 18. Februar 1943 wurr Sophie Scholl bi en Floogblattaktion, bi de se tosammen mit hör Bröer Hans in de Münchner Universität zirka 1700 Floogblööd verdeel, vun den Huusmeester
Jakob Schmid
, en
SA
-Mann, tegen 11
Ühr opdeckt un an dat Rektorat övergeven. Nah mehrstünnig Verhör dör den
Universitätssyndikus
Ernst Haeffner
un den Rektor vun de Universität, Perfesser
Walther Wüst
, wurrn beid vun de Gestapo fastnommen.
In de Münchner Gestapo-Zentraal in‘
Wittelsbacher Palais
in de
Brienner Straat
wurr Sophie Scholl dör Kriminalobersekretär
Robert Mohr
van‘ 18. bit 20. Februar verhört. As sück ut dat Vernehmungsprotokoll
vun de Gestapo ergifft, hett se dorbi konsequent versöcht, hör Frünnen to schulen, indem se sück und Hans as de Hööftakteure dorstellen dee.
Roland Freisler
, 1944
Veer Daag later, an‘ 22. Februar, wurr se in München vun den
Volksgerichtshoff
ünner Vörsitt vun de ut Berlin anreist Richter
Roland Freisler
wegen landesverräterischer Feindbegünstigung, Vorbereitung zum Hochverrat, Wehrkraftzersetzung
to’n Dood veroordeelt.
Tegen 17 Uhr wurr se in dat
Strafgefängnis München-Stadelheim
ünner Upsicht vun den Leiter vun de Vollstreckungsafdeelen vun dat Münchner Landgericht
Walter Roemer
gemeensam mit Hans Scholl un den an‘ 20. Februar fastnommen
Christoph Probst
vun den Scharfrichter
Johann Reichhart
mit de
Guillotine
henricht.
De Grääver vun Hans Scholl, Sophie Scholl un Christoph Probst, 2007
De Grääver vun Sophie und Hans Scholl as ok Christoph Probst befinnen sück up den neben de Justizvollzugsanstalt Stadelheim liggend Karkhoff an’ Perlacher Forst (Graff Nr. 73-1-18/19).
Scholls Breef un Daagbook-Upteknungen spegeln dat Bild vun en jung Fru vun hooch Empfindsamkeit för de Schönheiten vun de Natuur un vun deep christlich Gloov weer. Dat folgend Zitat vun
Jacques Maritain
kummt in hör Breef mehrmals vör:
Il faut avoir l'esprit dur et le cœur tendre
(„Man moot en harten Geist un en week Hart hemm“). Se hett sück intensiv mit de Harmonie vun de Seele beschäftigt:
Ich merke, dass man mit dem Geiste (oder dem Verstand) wuchern kann, und dass die Seele dabei verhungern kann
(Briefe und Aufzeichnungen, S. 245).
To’n 60. Doodsdag vun Sophie Scholl wurr de Breefwessel tüschen hör un hör Verlobten Fritz Hartnagel verapenlicht.
Würdigung
ännern
Bornkood ännern
Männig Straaten in Düütschland kreegen den Geschwister-Scholl-Naamstosatz, besünner völ in de DDR
Mahnmal för de Weiße Rose vör de LMU München, 2005
1964 hett hör de
Düütsch Bundspost
en vun E. un
Gerd Aretz
gestalt Breefmark ut en Breefmarkenblock to’n 20. Johresdag vun den
20. Juli 1944
widmet. Vun Gerd Aretz stammt ok de Entwurf to de 1991 rutgeven Mark to de Breefmarkenreeg
Frauen der deutschen Geschichte
1968 wurr dat politikwetenschplich Institut vun de Ludwig-Maximilians-Universität München in
Geschwister-Scholl-Institut
umnömmt.
Filme
ännern
Bornkood ännern
De Levensgeschichte vun de Wedderstandskämperin wurr all mehrfak filmisch dorstellt.
Lena Stolze
weer as Sophie Scholl 1982 in glieks twee Filme to sehn: in de filmischen Gesamtdorstellen
Die weiße Rose
ünner de Regie vun
Michael Verhoeven
as ok in
Fünf letzte Tage
ünner de Regie vun
Percy Adlon
2005 keem de Speelfilm
Sophie Scholl – Die letzten Tage
vun
Marc Rothemund
nah en Dreihbook vun
Fred Breinersdorfer
mit
Julia Jentsch
in de Titelrull herut. 2006 wurr
Sophie Scholl – Die letzten Tage
för en
Oscar
as best frömdspraakig Film nomineert.
Utstellungen
ännern
Bornkood ännern
Münchner DenkStätte Weiße Rose (Duersam Utstellung in dat Hööftgebäude vun de LMU, München, Wannerutstellung is in mehreren Spraaken utlehnbar)
Ulmer DenkStätte Weiße Rose
(Duersam Utstellung in dat Foyer vun de Ulmer Volkshoochschool, Wannerutstellung in düütsch Spraak utlehnbar)
Die Weiße Rose – Gesichter einer Freundschaft (Wannerutstellung vun de Kulturinitiative Freiburg)
De Figur vun Sophie Scholl is bi
Madame Tussauds
in Berlin utstellt.
Warken
ännern
Bornkood ännern
Hans Scholl und Sophie Scholl. Briefe und Aufzeichnungen
. Fischer Verlag, Frankfurt/M. 1989,
ISBN 3-596-25681-X
Damit wir uns nicht verlieren. Briefwechsel 1937–1943
. Fischer Verlag, Frankfurt/M. 2005,
ISBN 3-10-000425-6
(tosommen mit Fritz Hartnagel)
Literatur
ännern
Bornkood ännern
Detlef Bald (Hg.):
„Wider die Kriegsmaschinerie“. Kriegserfahrungen und Motive des Widerstandes der „Weißen Rose“.
Klartext Verlag, Essen 2005,
ISBN 3-89861-488-3
Barbara Beuys
Sophie Scholl - Biografie.
Carl Hanser Verlag, München 2010,
ISBN 978-3-446-23505-2
Fred Breinersdorfer
Sophie Scholl. Die letzten Tage
. Fischer Verlag, Frankfurt/M. 2005,
ISBN 3-596-16609-8
Lilo Fürst-Ramdohr
Freundschaften in der Weißen Rose.
Verlag Geschichtswerkstatt Neuhausen, München 1995,
ISBN 3-931231-00-3
Richard Hanser:
Deutschland zuliebe. Leben und Sterben der Geschwister Scholl. Die Geschichte der Weißen Rose
. Dtv, München 1994,
ISBN 3-423-10040-0
Barbara Leisner:
„Ich würde es genauso wieder machen“. Sophie Scholl
. List Verlag, Berlin 2005,
ISBN 3-548-60191-X
Werner Milstein:
Mut zum Widerstand. Sophie Scholl, ein Portrait
. Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn 2003,
ISBN 3-7975-0056-4
Christian Petry:
Studenten aufs Schafott. Die weiße Rose und ihr Scheitern.
Piper Verlag, München 1968. ASIN B0000BT063
Inge Scholl
Die Weiße Rose
. Fischer Verlag, Frankfurt/M. 1994,
ISBN 3-596-11802-6
Peter Selg:
„Wir haben alle unsere Maßstäbe in uns selbst.“ Der geistige Weg von Hans und Sophie Scholl
. Verlag des Goetheanums, Dornach 2006,
ISBN 3-7235-1275-5
Harald Steffahn:
Die Weiße Rose. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten
. Rowohlt, Reinbek 2005,
ISBN 3-499-50498-7
Hermann Vinke
Fritz Hartnagel. Der Freund von Sophie Scholl
. Arche Verlag, Hamburg 2005,
ISBN 3-7160-2341-8
Hermann Vinke:
„Hoffentlich schreibst Du recht bald.“ Sophie Scholl und Fritz Hartnagel, eine Freundschaft 1937–1943
. Maier Verlag, Ravensburg 2006,
ISBN 3-473-35253-5
Hermann Vinke:
Das kurze Leben der Sophie Scholl
. Ravensburger Verlag, Ravensburg 2005,
ISBN 3-473-58011-2
Kulturinitiative e.V. Freiburg:
Die Weiße Rose – Gesichter einer Freundschaft
(Broschüre 2004)
Frank McDonough
(2009): Sophie Scholl: The Real Story Of The Woman Who Defied Hitler, Hardcover, The History Press,
ISBN 978-0-7524-4675-2
(als Hardcover),
ISBN 978-0-7524-5511-2
(as Taschenbook)
Weblenken
ännern
Bornkood ännern
Sophie Scholl
. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi
Wikimedia Commons
Op
Wikiquote
gifft dat Zitaten to, över oder vun
„Sophie Scholl“
(hoochdüütsch).
Sophie Scholl in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
Informatschonen to de Weiße Rose un Sophie Scholl up Shoa.de
Weiße-Rose-Stiftung
BR-Online Themenbereich mit Informationen zum Film „Sophie Scholl - die letzten Tage.“
Ausschnitt auf videos.arte.tv
(afroopen an’ 8. Oktober 2010)
Bundeszentrale für politische Bildung
Der Prozess gegen Hans und Sophie Scholl – Ünnersiet vun en Dokumentation över Roland Freisler un den Volksgerichtshof
Korrespondenz Sophie Scholl in den Nahlaaten vun Inge Aicher-Scholl (ED 474) in’ Archiv des Instituts für Zeitgeschichte München-Berlin
(pdf, togreep 16.März 2010)
Originale Flugblätter der Weißen Rose:
I.
(pdf),
I.
(Text),
II.
(pdf),
II.
(Text),
III.
(pdf),
III.
(Text),
IV.
(pdf),
IV.
(Text),
V.
(pdf),
V.
(Text),
VI.
(pdf),
VI.
(Text)
Personennaamdatei
Footnoten
ännern
Bornkood ännern
georg-elser-arbeitskreis.de/texts/scholl-protokoll.htm
georg-elser-arbeitskreis.de/texts/scholl-urteil.htm
Sophie Scholls Wachsfigur bi Madam Tussauds in Berlin
Sophie Scholls Wachsfigur bi Madam Tussauds in Berlin
Memento
von dat
Original
von’n 28. Oktober 2013 in dat
Internet Archive
Info:
Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß
Anleitung
und entferne dann diesen Hinweis.
@1
@2
Vorlage:Webachiv/IABot/www.madametussauds.com
Vun „
Kategorien
Wikipedia:Defekte Weblinks/Ungeprüfte Archivlinks 2026-03
Fru
Börger von Düütschland
Düütsch Wedderstand
Boren 1921
Storven 1943
Verstekene Kategorie:
Seiten, die magische ISBN-Links verwenden
Sophie Scholl
Thema tofögen
US