Ny Foibe momba ny Teny

 

Lazantantara

Ho fampiharana ny Didim-pitondrana laharana 93.302 tamin’ny 27 Mey 1993*  nanavao ny firafitry ny Akademia malagasy dia ny Didy fanapahana laharana  001/93 tamin’ny 28 Mey 1993**  noraisin’ny Filohan’ny Akademia malagasy, Dr Césaire Rabenoro no nanorina ny Foibe momba ny Teny izay miantsoroka ihany koa ny andraikitra ana Ofisim-pirenena momba ny Teny.

Ny Teny faneva novoizina tamin’izany dia : « Ny teny no fitaovana voalohany ho fampandrosoana »,  «  Andrianiko ny teniko, ny an’ny hafa koa feheziko »

Ny niandohany

Ny nidiran’ny Foibe momba ny Teny ho isan’ny mpikambana tao amin’ny RINT (Réseau International de néologie et de Terminologie) sy RIOFIL (Réseau International des Observatoires Francophones des Industries de la Langue) izay nivondrona ho RIFAL (Réseau International Francophone d’Aménagement Linguistique) taty aoriana dia nahafahany nahazo, nanomboka tamin’ny taona 1993 .

Ireo boky mirakitra voka-pikarohana momba ny terminôlôjia mbamin’ny haitao vaovao izay ampiharina eo amin’ny sehatry ny fandinihana ny Teny sy Fampandrosoana nataona mpikaroka avy amina firenena maro samihafa dia nentiny niatrika ny fampiroboroboana ny Teny malagasy araka ny fomba takian’izao vanim-potoana isian’ny fivoaran’ny teknôlôjia eo amin’ny lafiny fifandraisana izao sy nanohanana ny Akademia malagasy eo amin’ny zara andraikiny miahy ny lafiny Teny.

Koa teo anelanelan’ny taona 1993 – 1995 dia nirotsaka tamin’ny fanofanana olona vitsivitsy nandalina ny Teny malagasy teny amin’ny fampianarana ambaratonga ambony sy infôrmatisianina iray momba ny fikirana ny Teny amin’ny alàlan’ny fampiasana fitaovana infôrmatika.

Iza naompana indrindra tamin’ny :

- fikirana ny Teny amin’ny alàlan’ny fitaovana infôrmatika
- ny fampiasana ny HTML eo amin’ny fampiasana akoran-kevitra
- fananganana habaka sy banky angona amina fiteny maro azo kiraina amin’ny internet
- fampiasana lôzisialy mifanandrify amin’izany lahasa izany toy ny :

  • Toolbox
  • Sf Converter
  • Sil encore Font Système

 

 

Teo anelanelan'ny 1993 sy 1995 dia natsangana :

ny banky angona.

ny komity momba ny asa izay niandraikitra ihany koa ny :
- fampiorenam-paka ny fomba fanoratra ny Teny malagasy,
- fanagasiana ny Teny vahiny ka ny vokatra azo tamin’izany dia nanaovana velakevitra teny amin’ny Akademia malagasy teny Tsimbazaza
- fanatonana ireo mpiandraikitra amin’ny sehatra anaovana fandinihana.

 

Ho tsangambaton’ny fankalazana ny Faha-100 taonan’ny Akademia Malagasy :

Nanomboka tamin’ny 2002, dia niroso tamin’ny fanefena Rakibolana Rakipahalalana ny Foibe momba ny Teny :
ny boky voalohany dia ahitana teny iditra miisa 35 000, ny 10 000 amin’izany dia zana-teny iditra izay voarafitra ho boky tamin’ny 2005 ary vita printy ny faran’ny taona 2008.
ny boky faharoa izay efa natomboka tamin’ny 6 Novambra 2008 ny famolavolana ny fomba fiasa dia miompana amin’ny anaran-tsamirery (olona, vondron’olona,vohitra na toera-manan-tantara…).

 

Politika momba ny Teny

Natsangana ny komity manokana ahitana solotenan’ny sokajy efatra ao amin’ny Akademia Malagasy niaraka namolavola ny Politika momba ny Teny namaritana mazava ny satan’ny Teny malagasy manoloana ny Teny vahiny.


Sahanasa hafa

Lafiny fandikan-teny

Ho fampiorenam-paka ireo voambolana avy amina sehatrasa miankina amin’ny fanjakana sy ny miahy tena ary ho famaliana ny hetahetan’ ny fiarahamonina, dia natao ho vaindohan-draharaha ny fandikan-teny.

Fanandratana ny Teny malagasy

Hetsika maro samihafa no entina isan-taona ho fampiroboroboana ny Teny malagasy :

- fanamarihana ny 21 Febroary, Andro iraisam-pirenena momba ny Teny ibeazana

- fankalazana ny iray volan’ny Teny malagasy eo ankatoky ny Fetin’ny Fahaleovantena amin’ny alàlan’ny :

- fampirantiana,

- atrikasa,

- fampisehoana an-tsehatra

iarahany manatontosa amina sampan-draharaham-panjakana, oniversite, orindraharaha sy tsanganasa, fikambanana misahana ny kolontsaina ary sekoly.

 

Teny faneva

nentina nanentana :

  • 2000  Teny malagasy : Teny fiasana, Teny fifandraisana
  • 2001  Toaviko ny Teniko, hifarimbonantsika
  • 2002  Teny, Tany sy Tanindrazana
  • 2003  Ndao hanao tomban’ezaka
  • 2004  Ahitsio ny diso
  • 2005  Anehoy hevitra manara-penitra
  • 2006  Teny malagasy sy ny Asa fampandrosoana
  • 2007  Aoka ho tanjona ny fahafehezana ny Teny malagasy aminy maha Teny ôfisialy azy
  • 2008  Ny Teny malagasy : ibeazako, ahombiazako
  • 2009  Teny malagasy, Teny velona
  • 2010  Tovozy an-doharano tsy ritra ny harentsaina malagasy
  • 2011  Zahay koa mahalala. Zahay koa mahay

 

Fanolorana ny Fandaharana Vahatra

Iarahan’ny Foibe momba ny Teny amin’ny Televisiona Malagasy (TVM) ny famoahana ny fandaharana Vahatra izay mandeha isan’andro ary natao hanehoana :

ireo harentsaina raketin’ny Teny malagasy

ireo voambolana sy rakipahalalana anatin’ny Rakibolana Rakipahalalana an’ny Akademia Malagasy

voka-pikarohana momba an’i Madagasikara sy ny Malagasy

ireo voambolana piseho ireo Teny vao voarakitra ao amin’ny banky angona iasan’ny Foibe momba ny teny mba ho fampiorenam-paka azy ireo.

Fanokafana ny habaka www.teny.org

Ny fampiasany internet sy ny fananany habaka dia natao ifaneraserana amin’ireo mpanjifa liana amin’ny Teny malagasy, avy eto an-toerana sy any am-pita ary koa momba ny fivoarany : ny Teny malagasy ankehitriny dia anisan’ireo Teny 12 mita ny sisin-taniny matanjaka indrindra aty Afrika voafantin’ny Akademia Afrikanina momba ny Teny miasa eo anivon’ny Firaisambe Afrikanina (Addis Abeba 7 Febroary 2009).