ՄեդիաՎիքի - Վիքիպեդիա

ՄեդիաՎիքի - Վիքիպեդիա
Jump to content
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
ՄեդիաՎիքի
Տեսակ
ազատ ծրագրային ապահովում
վիքի-շարժիչ
Նախագծումը՝
Wikimedia
Գրված է՝
PHP
ՋավաՍկրիպտ
ՕՀ
բազմապլատֆորմ
Առկա է
Afar
Arbëresh
աբխազերեն
Ambonese
աչեհերեն
Saint Lucian Creole
Iraqi Arabic
ադըղեերեն
Թունիսյան արաբերեն
աֆրիկաանս
Gheg
լեռնային ալթայի լեզուներ
ամհարերեն
Amis
Արագոներեն
հին անգլերեն
Obolo
Անգիկա
Լևանտական արաբերեն
արաբերեն
արամեերեն
Mapudungun
Արաբերենի Ալժիրի բարբառ
արաբերենի Մարոկկոյի բարբառ
եգիպտական արաբերեն
ասսամերեն
ամերիկյան ժեստերի լեզու
աստուրերեն
Atikamekw
ավարերեն
Kotava
ավադխի
Aymara
ադրբեջաներեն
South Azerbaijani
բաշկիրերեն
Balinese
Bavarian
Batak Toba
Batak Toba in Latin script
Southern Balochi
Baoulé
Bikol
West Coast Bajau
բելառուսերեն
Betawi
բուլղարերեն
Western Balochi
Բիհարի լեզուներ
բհոջպուրի
Bislama
Banjar
Pa'O
Bambara
բենգալերեն
տիբեթերեն
Բիշնուպրիյա մանիպուր
Bakhtiari
բրետոներեն
Brahui
բոսնիերեն
Mandailing Batak
Rinconada Bikol
Bugis
բուրյաթերեն
Լույս տեսավ՝
հունվարի 25
2002
Պլատֆորմ
բազմապլատֆորմ
Զարգացման կարգավիճակ
ակտիվ
Արտոնագիր
GNU GPL 2+
Սխալնելի հայտման էջ
phabricator.wikimedia.org
(անգլ.)
Կայք
mediawiki.org
Ելակոդ
gerrit.wikimedia.org/g/mediawiki/core/
MediaWiki
Վիքիպահեստում
Վիքի ծրագրային ապահովում
(հայտնի նաև
վիքի շարժիչ
վիքի գործադիր
անվանումներով) համագործակցային ծրագրային ապահովում, որը հնարավորություն է ստեղծում օգտագործողներին ստեղծել և համագործակցության միջոցով վեբ բրաուզերի միջոցով խմբագրելու վեբ էջերը։ Վիքի համակարգը հիմնականում վեբ գործադիր (անգլ.՝ application) է, որը գործում է մեկ կամ մի քանի սպասարկիչ համակարգիչների վրա։ Պարունակությունը, ինչպես նաև բոլոր ներկա և նախկին փոփոխությունները, սովորաբար պահպանվում են կամ ֆայլային համակարգում, կամ տվյալների բազայում։ Վիքիները վեբ կոնտենտի սպասարկման համակարգի մի տեսակ են և հիմնականում հանդիսանում են վեբ հոսթինգների կողմից առաջարկվող պատրաստ առաջարկներ։ Գոյություն ունեն հազարավոր ակտիվորեն գործող վիքի շարժիչներ, որոնք տարբերվում են ծրագրավորման լեզուներով՝ ընդգրկելով և՛ բաց, և հեղինակային ծրագրեր։ Դրանք տարբերվում են իրենց հարթակների աջակցությամբ, լեզուների նիշերով, խմբագրումների տեխնիկական կամ հասարակական վերահսկողությամբ։
Պատմություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Ճանաչված առաջին վիքի ծրագիրը
WikiWikiWeb
-ն է, որը ստեղծվել է ամերիկյան ծրագրավորող Ուորդ Քունինգհամը 1994 թվականին բացել է c2.com կայքը
։ "WikiWikiWeb"ը նաև այն վիքիի անվանումն է եղել, որը գործում է ծրագրի վրա։ Սկզբնական տարիներին կոնտենտի և ծրագրերի միջև տարբերակումները քիչ էին։ Գրեթե յուրաքանչյուր վիքի աշխատում է իր կողմից փոփոխված ծրագրով։ WikiWikiWeb ծրագիրը հետագայում անվանփոխվեց "WikiBase" (վիքիբազա)։
Վիքի ծրագիրը սկիզբ է առել կառավարման համակարգերի հին տեսակներից, որոնք օգտագործվում էին ծրագրերի և փաստաթղթերի մեջ 1980-ական թվականներին։
1990-ականների կեսերին սրանք հիմնականում ունեին վեբ դիտարկիչի միջերես, սակայն կաղում էին առանց HTML կոդերի ներքին հղումներ ստեղծելու ունակությունը։
Երբ
MediaWiki
-ն ստեղծվեց, այս սովորույթը, հօգուտ կրկնակի համախմբի նշաններով հստակ հղումների, մոռացվեց։
Էջերի անունները, սակայն, չեն խաթարել անգլերենի հոսքը և հնորավոր էր ուղղորդվել անգլերենի մեծատառերի ստանդարտ գրելաձևով։
Մեծատառր և փոքրատառ գրելու ստանդարտ անգլերենի կանոնները թույլ էին տալիս էջերը անվանել հասարակ անգլերենով՝ բաղկացած լինելով մի քանի բառերից։ Սա համարվում էր մեծ փոփոխություն, որովհետև հնարավորություն էր տրվում գրելու վիքի էջեր, որոնք հասանելի կլինեին ոչ տեխնիկական օգտագործողներին։
Հաջորդ 10 տարիների ընթացքում տարբեր ծրագրավորման լեզուներով ավելի շատ վիքի ծրագրեր գրվեցին։ 2005 թվականից հետո դրանք սկսեցին շարվել ստանդարտացման ուղով. շատ ոչ հայտնի վիքի ծրագրեր մոռացվեցին, որոշ նոր ծրագրեր ստեղծվեցին։ Այժմ օգտագործվող վիքի ծրագրերի մեծ մասը ստեղծվել են 2006 թվականից հետո։
Վիքի ֆունկցիոնալությունը ավելացվել է նաև
կոնտենտի կառավարման համակարգերին
Տվյալների համատեղելիություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Նոր վիքի շարժիչները հիմնականում չեն հետևել արդեն գոյություն ունեցող շարժիչների տվյալների ֆորմատներին, ինչը սահմանափակում էր արդեն իսկ իրենց գիտելիքները գոյություն ունեցող ծարգրերում ներդրած մարդկանց համար։ Որպես կանոն ավելի նոր վիքի պրոյեկտները չեն հաջողացրել գրավել նախկինում գոյություն ունեցող ծրագրային հիմքերի օգտագործողներին։
Դեռևս միայն տվյալների մեկ ֆորմատ է, որ օգտագործվել է մեկից ավելի վիքիներում։ Դա «ՄեդիաՎիքի»-ն է։
WordPress
հարթակը ունի ՄեդիաՎիքի ֆորմատով էջերի ցուցադրման և խմբագրման համար նախատեսված ընդլայնում։
«Jamwiki»-ին ՄեդիաՎիքիի
Java
տարբերակով կրկնօրինակն է, որը աջակցում է ՄեդիաՎիքի ֆորմատով էջերը, բայց ոչ ընդլայնումներ։
Գոյություն ունեն որոշ այլ պրոյեկտներ և կրկնօրինակներ ևս, որոնք հետևում են ՄեդիաՎիքի ֆորմատին։ Դրանցից միակն անվճար տարբերակն է
BlueSpice
ծրագիրը։
Այս այլընտրանքային ծրագրերից ոչ մեկը չի աջակում ընդլայնում, որոնք գործում են ՄեդիաՎիքի ստանդարտով։
Օգտագործման տեսակները
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Գոյություն ունի վիքի ծրագրային ապահովման օգտագործման երեք տարբերակ՝ հասարակական ուղղվածությամբ վիքիներ, որոնք պոտենցիալ մեծ քանակությամբ կարդացողների և խմբագրողներ, անձնական կորպորատիվ վիքիներ՝ կորպորացիաների և այլ կազմակերպությունների տվյալների կառավարման, անձնական վիքիներ՝ անհատական օգտագործողների կողմից նշումներ կատարելու համար։ Որոշ վիքի ծրագրային ապահովումներ կառուցված են օգտագործման միայն մի ուղղության համար, սակայն գոյություն ունեն այլ ծրագրային ապահովումներ, որոնք կարող են ընդգրկել նշված երեք ուղղությունները՝ պարունակելով ֆունկցիոնալ ընդլայնումներ կամ իր միջուկում, կամ հավելումների միջոցով։
Հանրային վիքիներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Հանրային վիքիները կարող են կարդացվել յուրաքանչյուր այցելուի կողմից, սովորաբար պարունակությունը նույնպես կարող է խմբագրվել յուրաքանչյուր այցելուի կողմից, սակայն երբեմն դա պահանջում է գրանցում։ Հանրային վիքիների շարքում ՄեդիաՎիքին գերակշռող ծրագրային ապահովումն է։ Դրա շնորհիվ գործում է աշխարհում ամենաճանաչված հանրային վիքին՝ Վիքիպեդիան, և դա ամենաճանաչված ծրագրային ապահովումն է, որ օգտագործվում է նաև այլ հանրային վիքիներում
։ Այլ վիքի շարժիչներ շարքում են
MoinMoin
PmWiki
կայքերում
Ձեռնարկությունների վիքիներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Կորպորատիվ վիքի ծրագրային ապահովումները նախատեսված են կորպորացիոն (կամ կազմակերպությունների) շրջանակներում
, հատկապես՝ ներքին տեղեկությունների համօգտագործման համար։ Այն նպատակ ունի շեշտ դնելու այնպիսի գործիքների վրա, ինչպիսիք են մուտքի կառավարումը, այլ ծրագրային ապահովումների հետ ինտեգրումը, փաստաթղթերի ղեկավարումը։ Սեփականության իրավունքով ծրագրային ապահովումների մեծ մասը իրենց ներկայացնում են որպես կորպորատիվ լուծումներ, որոնք ընդգրկում են
XWiki
-ն, որը նաև ծրագրային վիքի է և ինքն իրեն անվանում է «ազատ և բաց ծրագրային կոդով կորպորատիվ համօգտագործման հարթակ»։
Ծանոթագրություններ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
The mediawiki Open Source Project on Open Hub: Languages Page
— 2006.
Release Notes
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
mediawiki/COPYING
The Wiki Way. Quick collaboration on the Web
, Addison-Wesley (April 2001)
ISBN 0-201-71499-X
Breakdown of active wikis on WikiIndex
Year of the enterprise Wiki: Lightweight Web collaboration gets down to business
Jon Udell |
InfoWorld
| December 30, 2004
Հղումներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Andersen, Espen (2005).
Using Wikis in a Corporate Context
. In
Handbuch E-Learning
. A. Hohenstein and K. Wilbers (eds). Cologne, WoltersKluwer. 5.8։ 15.
Guy, Marieke (2006).
Wiki or Won't He? A Tale of Public Sector Wikis
Արխիվացված
2009-09-11
Wayback Machine
. Ariadne Issue 49.
Grzeganek, K.; Frost, I.; Gross, D (2011).
Spoilt for Choice - Wiki Software for Knowledge Management in Organisations
Արխիվացված
2012-02-21
Wayback Machine
. Community of Knowledge.
Արտաքին հղումներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Պաշտոնական կայք
(անգլերեն)
WikiMatrix: Comparing Multiple Wiki Engines Side-by-Side
Comparison of different wiki software
Արխիվացված
2018-01-15
Wayback Machine
(Article, November 2004)
"Wikis evolve as collaboration tools"
InfoWorld
January 2007 review of proprietary enterprise wiki software
"Corporate Wiki Users: Results of a Survey"
Արխիվացված
2012-05-04
Wayback Machine
։ 2006 survey of 168 corporate wiki users
c2.com WikiEngines
tagged wiki on Freecode
(չաշխատող հղում)
(formerly
FreshMeat
tagged wiki on ohloh.net
Արխիվացված
2014-03-26
Wayback Machine
category wiki on fsf.org
Վիքիպահեստն
ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են
«ՄեդիաՎիքի»
հոդվածին։
Սոցիալական ցանցերում
Ֆեյսբուք
Թեմատիկ կայքեր
չարորաբան
Չափորոշչային վերահսկողություն
BNF
161518359
GND
7629446-8
LCCN
no2008146905
SUDOC
136838251
VIAF
186178691
WorldCat VIAF
186178691
Ստացված է «
» էջից
Կատեգորիաներ
Ծրագրային ապահովում այբբենական կարգով
Վիքի ծրագրեր
Վիքիներ
Վեբ պորտալներ
Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների կառավարում
Բովանդակության կառավարման համակարգեր
Վիքի շարժիչներ
Բաց ծրագրային կոդով ծրագրեր
Թաքցված կատեգորիաներ:
Վիքիպեդիա:Վիքիդատայի հայերեն չթարգմանված տարրեր պարունակող հոդվածներ
Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Pages using ISBN magic links
Webarchive template wayback links
Չաշխատող արտաքին հղում պարունակող հոդվածներ
ՄեդիաՎիքի
Ավելացնել քննարկում