Карл Маркс — Википедия
Ҷаҳиш ба мӯҳтаво
Мавод аз Википедиа — донишномаи озод
Карл Маркс
олмонӣ
Karl Marx
Таърихи таваллуд
5 май
1818
1818-05-05
[…]
Зодгоҳ
Трир
Rhine Province
[d]
Подшоҳии Пруссия
[d]
[…]
Таърихи даргузашт
14 март
1883
1883-03-14
[…]
(64 сол)
Маҳалли даргузашт
Лондон
Англия
Подшоҳии Муттаҳидаи Бритониёи Кабир ва Ирланд
[d]
[…]
Кишвар
Подшоҳии Пруссия
[d]
10
бидуни тобеъият
Фазои илмӣ
political economics
[d]
ҷомеашиносӣ
ва
фалсафа
Ҷойҳои кор
Neue Rheinische Zeitung
[d]
Rheinische Zeitung
[d]
Дараҷаи илмӣ:
доктори фалсафа
[d]
11
Алма-матер
Донишгоҳи Бонн
1836
[…]
Донишгоҳи Йено
[d]
HU Berlin
[d]
12
13
[…]
Gymnasium Friedrich Wilhelm in Trier
[d]
Роҳбари илмӣ
Бруно Бауэр
Ҷоизаҳо
Fellow of the Royal Society of Arts
[d]
Имзо
Гуфтовардҳо
дар
Викигуфтовард
Осор
дар
Викитека
Парвандаҳо дар Викианбор
Карл Ҳе́нрих Маркс
олмонӣ
: Karl Heinrich Marx;
АФБ
[kɑrl.haɪnrɪx.mɑrks]
) (
5 май
соли
1818
Трир
14 март
соли
1883
Лондон
) —
файласуф
иқтисоддон
рӯзноманигор
и сиёсӣ. Дар асоси асарҳои ӯ ҳаракатҳои коммунистӣ ва сотсиалистӣ бунёд ёфтаанд.
Зиндагинома
вироиш
вироиши манбаъ
Даврони ҷавонӣ
вироиш
вироиши манбаъ
Карл Маркс дар оилаи ҳуқуқшинос ба дунё омадааст. ӯ дар шаҳри
Трир
ба дунё омадааст. Падараш, Ҳенрих (Гиршел) Маркс (Heinrich Marx), ва модаран, Генриетта Пресбург (Пресборк), аз авлоди
раввинҳо
мебошанд.
Солҳои
1830
1835
дар гимназияи шаҳри
Трир
таҳсил кардааст ва онро дар синни 17-солагӣ бо баҳои аъло хатм намудааст. Соли 1836 бо
Ҷенни фон Вестфален
(Jenny von Westphalen) хонадор шудааст. Баъд аз хатми гимназия, Маркс ба донишгоҳи
Бонн
ва баъдтар шаҳри
Берлин
дохил мешавад. Дар ин ҷо ӯ илми ҳуқуқро меомӯзад, вале баъдтар шуғли дӯстдоштааш таъриху фалсафа мегарданд.
Карл Маркс
Ҳаёт ва фаъолият то соли 1849
вироиш
вироиши манбаъ
Соли
1841
Карл Маркс донишгоҳро бо ҳимояи рисола барои фалсафаи
Эпикурхатм
намуд. Маркс он замон пайрави фалсафаи идеалистии
Гегел
буд. Дар Берлин ӯ ба маҳфили навгегелчиён (Бруно Бауэр ва ғайра) пайваст.
Баъд аз хатми донишгоҳ Маркс Боннро чун ҷои истиқомат интихоб кард, бо умеди он, ки дар донишгоҳи ин ҷо профессор шавад. Вале сиёсати реаксионии ҳукумат ӯро водор сохт, ки аз вазифаи устодии донишгоҳ даст кашад. Солҳои
1842
1843
Карл Маркс дар рӯзномаи Rheinische Zeitung шаҳри
Кёлнба
ҳайси рӯзноманигор ва муҳаррир кор кард. Дар аввал, Маркс барои барҳамдиҳии сензура баромад мекард, вале баъдтар ӯ ба танқиди ошкорои ҳукумат гузашт (бисёр мақолаҳои ӯ аз тарафи сензура манъ карда мешуданд ё таҳрир меёфтанд). Ҳукумат моҳи марти соли
1843
рӯзномаро баст, ҳарчанд ки Маркс муҳаррир набуд. Кор дар матбуот ба Маркс нишон дод, ки ӯ фанни
иқтисодиёти сиёсиро
хуб намедонад ва ӯ бо тамоми ғайрату кӯшиш ба омӯзиши он машғул шуд. ӯ, инчунин, кори рӯзноманигориро низ давом дод.
Маркс соли
1843
ба ашрофзодадухтар Ҷенни фон Вестфален, ҷияни сарвари
ширкати
Phillips
хонадор мешавад. Оилаи ҷавон ба
Париж
меояд, ки дар он ҷо Маркс бо
Генрих Гейне
ва
Фридрих Энгелс
шинос мешавад. Маркс бо Энгелс то охири умраш ҳамкорӣ мекунад.
Соли
1845
аз Париж бадарға мешавад ва монанди
Энгелс
ба
Брюссель
мекӯчад. Дар он ҷо онҳо асари «Идеологияи олмонҷ»-ро таълиф мекунанд, ки фалсафаи Гегел ва навгегелчиёнро танқид мекард. Баҳори соли
1847
Маркс ва Энгелс узви ҷамъияти махфии «Иттиҳоди коммунистон» — ҷамъияти муҳоҷирони олмонҷ, ки бо онҳо Маркс дар Лондон шинос шуда буд, гардиданд. Бо супориши ин ҷамъият, онҳо
«Манифести Ҳизби Коммунист»
-ро тартиб доданд, ки он 21 феврали соли 1848 чоп шуд.
Вақте ки инқилоби феврали соли
1848
ба амал омад, Марксро аз
Белгия
бадарға карданд. ӯ ба Париж баргашт ва аз он ҷо боз баъд аз инқилоби моҳи март ба Олмон ба Кёлн рафт.
Зиндагӣ дар Лондон
вироиш
вироиши манбаъ
Карл Маркс
16 майи
соли
1849
аз Олмон ронда шуд. Маркс аввал бо оилааш ба Париж рафт, вале аз он ҷо низ баъд аз намоиши
13 июни
соли
1849
бадарға шуда, роҳи Лондонро пеш гирифт ва дар ин ҷо то охири умр иқомат намуд.
Шароити ҳаёти оилаи Маркс дар муҳоҷират хеле вазнин буд. Агар кумаки пулии доимӣ аз тарафи Энгелс ва мақоланависӣ дар рӯзномаҳо намебуд, Маркс натанҳо навиштани китоби
«Сармоя»ро
тамом намекард, балки аз гуруснагӣ мемурд. Дар ин даврон асарҳои асосии бахшида ба иқтисодиёт навиштаи ӯ таълиф ёфтаанд.
Карл Маркс
Соли
1864
Маркс «Созмони байналмилалии коргарон»-ро таъсис дод, ки (International Workingmen’s Association), баъдтар номи
Интернатсионали Якумро
гирифт.
Дар ибтидо созмон аз анархистҳо, трэйдюнионистҳои бритониёвӣ, сотсиалистҳои фаронсавӣ ва ҷумҳурихоҳони итолиёӣ иборат буд. Баъдтар ихтилофи назар байни Маркс ва пешвои анархистҳо
Михаил Бакунин
боиси аз созмон ҷудошавии анархистон гардид. Дар соли
1872
, баъд аз шикасти
Коммунаи Париж
Интернатсионали Якум ба Ню-Йорк кӯчид, вале пас аз чаҳор сол дар соли 1876 он барҳам дода шуд. Кӯшишҳои дубора барқарорсозии созмон дар солҳои минбаъда бенатиҷа анҷом ёфтанд. Вале Интернатсионали Дуюм, ки ба он аксари ҳизбҳои чапгарои Инглистон, Фаронса, Олмон, Испониё ва дигар мамолики аъзои Иттиҳоди Аврупо дохиланд, соли 1889 баъд аз 6 соли вафоти бунёдгузори Интернатсионали Якум таъсис ёфт.
Соли
1867
ҷилди аввали
«Сармоя»
рӯи чопро дид.
Карл Маркс соли
1883
дар синни 64-солагӣ дар Лондон вафот кардаааст ва дар қабристони «Highgate-Cemetery» дафн шудааст. Ҷилдҳои охирини «Сармоя» аз тарафи Энгелс баъд аз марги Маркс чоп шуданд.
Осори таълифкардаи Маркс
вироиш
вироиши манбаъ
Қашшоқии фалсафа (1843)
Дастнависҳои иқтисодӣ - фалсафӣ (1844)
Тезисҳо барои Фейербах
(1845)
Идеологияи олмонӣ (1846)
Маош ва сармоя (1847)
Манифести Ҳизби Коммунист (1848)
Мақолаҳо барои Ҷанги шаҳрвандӣ дар ИМА (1861)
Сармоя, ҷилди 1. (1867)
Ҷанги шаҳрвандӣ дар Фаронса (1871)
Танқиди барномаи Гота (1875)
Нигаред низ
вироиш
вироиши манбаъ
Марксизм
Эзоҳ
вироиш
вироиши манбаъ
1.0
1.1
Bibliothèque nationale de France
идентификатор BNF
(фр.)
: платформаи додаҳои боз
— 2011.
2.0
2.1
2.2
2.3
Gemkow H.
Carlos Marx. Biografía completa
— 1975.
3.0
3.1
Feuer L. S., McLellan D. T.
Encyclopædia Britannica
(ингл.)
A. A. P.
Secret Re-burial of Karl Marx In London
(ингл.)
//
The Sydney Morning Herald
Sydney
Fairfax Media
, 1954. — Iss. 36485 (late edition). — P. 1. — ISSN
0312-6315
5.0
5.1
Маркс Карл //
Большая советская энциклопедия
(рус.)
: [в 30 т.]
— 3-е изд. —
М.
Советская энциклопедия
, 1969.
7.0
7.1
7.2
7.3
Marx, Karl
: (geb. Mordechai) Dr. phil., Theoretiker des Sozialismus, "Manifest der Komm. Partei", Redakteur //
Band 16
Lewi – Mehr
Мюнхен
K. G. Saur Verlag
, 2008. — С. 331. — 25, 427 с. —
ISBN 978-3-598-22696-0
8.0
8.1
8.2
8.3
8.4
Marx, Karl (Heinrich)
(ингл.)
//
Volume 7
— P. 896.
Feuer L. S.
McLellan D.
Ed.
Volume 23
//
Volume 23
— С. 532. — 928 с.
Schiel H.
Die Umwelt des jungen Karl Marx. Ein unbekanntes Auswanderungsgesuch von Karl Marx
Die Umwelt des jungen Karl Marx. Die Trierer Wohnungen der Familie Marx. Ein unbekanntes Auswanderungsgesuch von Karl Marx
(нем.)
//
Broschüre "Die Umwelt des jungen Karl Marx. Ein unbekanntes Auswanderungsgesuch von Karl Marx"
Tr
Jacob Lintz
, 1954. — S. 35—36. — 36 с.
Marx
: 5) Karl Heinrich //
Band 17 Linl–Mats
— С. 768. — 832 с. —
ISBN 978-3-7653-4117-5
Feuer L. S.
McLellan D.
Ed.
Volume 23
//
Volume 23
— С. 531—543. — 928 с.
Marx
: 5) Karl Heinrich //
Band 17 Linl–Mats
— С. 766—769. — 832 с. —
ISBN 978-3-7653-4117-5
Тасвир, видео ва садо
Apple Music
TCDb
Вебгоҳҳои мавзӯъӣ
Академияи Google
Scopus
zbMATH Open Database
Discogs
Filmportal
Бонки Иттилоотии Интернетии Филмҳо
International Music Score Library Project
MusicBrainz
Project Gutenberg
GCD
The Peerage
Фарҳангҳо ва донишномаҳо
Башкирская
Большая датская
Большая каталанская
Большая норвежская
Большая российская (старая версия)
Большая российская (научно-образовательный портал)
Брокгауза и Ефрона
Еврейская Брокгауза и Ефрона
Итальянская
Итальянская
Краткая еврейская
Кругосвет
Ларусса
Ларусса
Ларусса
Литературная
Литовская универсальная
Малый Брокгауза и Ефрона
Православная
Стэнфордская философская
Хорватская
Allgemeine Deutsche Biographie
American Cycl. (1879)
Britannica (11-th)
Britannica (онлайн)
De Agostini
Neue Deutsche Biographie
Notable Names Database
PWN
Treccani
Universalis
Оксфордский биографический
Гранат
Таборшиносӣ ва некрополистика
Find a Grave
gravsted.dk
JewAge
WikiTree
Дар феҳристҳои китобшинохтӣ
BIBSYS:
90051270
1462369657879
BNC
a10438245
BNE
XX949564
BNF
11914934t
CALIS
n2004393255
CiNii:
DA00034578
CONOR
9185123
EGAXA
vtls000777370
GND
118578537
GTAA
130193
ICCU
CFIV000882
ISNI
0000000122796570
J9U
987007265013405171
LCCN
n79006935
LNB
000042318
NCL
000058273
000124425
002931198
NDL
00449037
NLC
: : 000205383
NKC
jn19990005454
NLA
35331985
NLG
86968
NLR
000138554
NLP
: : a0000001004037
NSK
000100073
NTA
068428421
NUKAT:
n95000210
PTBNP
15014
LIBRIS
42gjk8zn0slfltw
SUDOC:
027329305
VcBA
495/73084
VIAF:
49228757
WorldCat VIAF
49228757
ULAN
500234949
РНБ
7796347
7713844
Баргирифта аз "
Гурӯҳҳо
Зодагони 5 май
Зодагони соли 1818
Даргузаштагони 14 март
Даргузаштагони соли 1883
Даргузаштагони Лондон
Википедия:Статьи со ссылками на элементы Викиданных без русской подписи
Шахсиятҳо аз рӯи алифбо
Олимон аз рӯи алифбо
Рӯзноманигорон аз рӯи алифбо
Рӯзноманигорони тоҷик
Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Файласуфон
Файласуфон аз рӯи алифбо
Гурӯҳҳои пинҳон:
Саҳифаҳои дорои пайванди сеҳрноки ISBN
Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода
Карл Маркс
Афзудани мавзӯъ