ภาษาจ้วงมีสระ 78 ตัว.
e อยู่หลังตัว a,o หมายถึง a,o ออกเสียงสั้น ,อยู่หลัง i,u,w หมายถึง i,u,w ออกเสียงยาว.
aei ย่อเป็น ae.
| สระเสียงนุ่ม | a [aː]
อา |
e [eː]
เอ(แอ) |
i [iː]
อี |
o [oː]
โอ(ออ) |
u [uː]
อู |
w [ɯː]
อือ |
|||||
| ai [aːi]
อาย |
ae [ai]
ไอ |
ei [ei]
เอ็ย (เอ-อิ) |
(ie)
เอีย |
oi [oːi]
ออย |
ui [uːi]
อูย |
wi [ɯːi]
เอย/เอือย, อืย |
|||||
| au [aːu]
อาว |
aeu [au]
เอา |
eu [eːu]
แอว, เอว |
iu [iːu]
อีว |
ou [ou]
โอว |
|||||||
| aw [aɯ]
ใอ |
(ieu)
เอียว |
||||||||||
| am [aːm]
อาม |
aem [am]
อำ |
em [eːm]
เอม |
iem [iːm]
เอียม |
im [im]
อิม |
om [oːm]
โอม |
oem [om]
อม |
uem [uːm]
อูม |
um [um]
อุม |
(wem)
เอือม |
(wm)
อึม/อืม | |
| an [aːn]
อาน |
aen [an]
อัน |
en [eːn]
เอน |
ien [iːn]
เอียน |
in [in]
อิน |
on [oːn]
ออน |
oen [on]
อน |
uen [uːn]
อูน |
un [un]
อุน |
wen [ɯːn]
เอือน |
wn [ɯn]
อืน/อึน | |
| ang [aːŋ]
อาง |
aeng [aŋ]
อัง |
eng [eːŋ]
แอง |
ieng [iːŋ]
เอียง |
ing [iŋ]
อิง |
ong [oːŋ]
ออง |
oeng [oŋ]
อง |
ueng [uːŋ]
อูง/วง |
ung [uŋ]
อุง |
(weng)
เอือง |
wng [ɯŋ]
อึง | |
| check tone | ap [aːp]
อาบ |
aep [ap]
อับ |
ep [eːp]
แอบ |
iep [iːp]
เอียบ |
ip [ip]
อิบ |
op [oːp]
ออบ |
oep [op]
อบ |
uep [uːp]
อูบ/วบ |
up [up]
อุบ |
(wep)
เอือบ |
(wp)
อืบ/อึบ |
| at [aːt]
อาด |
aet [at]
อัด |
et [eːt]
แอด |
iet [iːt]
เอียด |
it [it]
อิด |
ot [oːt]
ออด |
oet [ot]
อด |
uet [uːt]
อูด/วด |
ut [ut]
อุด |
wet [ɯːt]
เอือด |
wt [ɯt]
อึด/อืด | |
| ak [aːk]
อาก |
aek [ak]
อัก |
ek [eːk]
แอก |
iek [iːk]
เอียก |
ik [ik]
อิก |
ok [oːk]
ออก |
oek [ok]
อก |
uek [uːk]
อูก/วก |
uk [uk]
อุก |
(wek)
เอือก |
wk [ɯk]
อึก |
ตัวอย่างและเทียบกับภาษาไทย
2.1 กลุ่ม a
a --- maz มา aj อ้า ra/ha หา vah ภาษา
ai --- gai ขาย dai ตาย lai หลาย vaiz วาย aih รัก
ae(aei)--- bae ไป lae ไหล mae ไหม saej ไส้ hae เปิด
au --- mbauh บ่าว hau หาว auh อาว nauq ไม่
aeu --- baeuq เป่า mbaeu เบา laeux เหล้า haeux ข้าว saeu เก็บ
aw --- daw ไต lawz ไร saw ใส fawh ตลาด
am --- nam หนาม lamq ล่าม vamz ความ am หุงข้าว
aem --- gaem กำ raem หำ raemx น้ำ yaemq เหยียบ
an --- lan หลาน van หวาน nan นาน mbanj บ้าน ganj สบู่
aen --- baen ปัน maen หมัน haen ขัน daenj กลับกัน
ang --- langx ล้าง gyang กลาง nangz นาง dangq ต่าง vangj ผิด
aeng --- haeng ขัง daengj ตั้ง laeng หลัง caengz ยังไม่
ap --- nap นาบ hap หาบ
aep --- haep ปิด daep นับ
ab --- ab อาบ gab กาบ
aeb --- naeb ลดลง gaep จับ
at --- sat สาด gat กาด
aet --- naet รัก laet ลด
ad --- bad ปาด mbad บาด
aed --- gaed กับ aed เต็ม/เยอะ
ak --- mak หมาก fak ฝาก
aek --- naek หนัก gaek ตนเอง
ag --- bag ปาก lag ลาก
aeg --- daeg หัก myaeg ด่า
2.2 กลุ่ม --- e
e --- geq แก่ meq แม่ lez แล
ei --- fei ไฟ myeiz แลก
eu --- heuj เกี่ยว meuz แมว ceuj ผัด neuq เยี่ยว
(ieu --- bieu ปลิว dieu เจ้าเล่ห์ jieuh ดู )
em --- gemj แก้ม dem เต็ม nemj หนีบ
en --- benj แผ่นใม้ gen แขน nenj กด
eng --- rengz แรง deng แตง mengz แมรง gengz ตะแคง seng เกิด
ep --- hep แหบ sep แสบ dep กิน gep เก็บ
eb --- meb กลัว yeb ราบ eb บังคับ
et --- het ทำ net เหนื่อย get เกลียด met เม็ด
ek --- dek/bekแตก hek หม้อ lek เหล็ก
eg --- mbeg แบก deg วาง ndeg เด็ก
2.3 กลุ่ม --- i
i --- miz มี miq ไม่ bi ปี
(ie --- vieq เขียน cie รถ )
iu --- ndiuj ชัง niuj นิ้ว hiuj หิ้ว
(ieu --- bieu ปลิว lieu เที่ยว mieuh วัด)
iem --- riemj เหล็ม giemh กระบี่
ien --- vienh หัน bienh เปลี่ยน bienq เพี้ยน
ieng --- biengz ราบ gieng เขียง nieng เหนียง
iep/ieb --- yieb เหยียบ ndieb เดียบ(รัก)
iet/ied --- yied เหยียด died เตียด(ตกใจ)
iek/ieg ---giek เกียก(ผ่า) ciek ฉีก bieg(เปิดอ่าน)
im dim --- เต็ม imq อิ่ม byimq ปลิม(มอง) cimz ชิม
in --- hin(rin)หิน mbin บิน minz มัน yinz ยิน
ing --- lingzลิง bingj ปิ้ง nding(ndeng) แดง hing ขิง
ip/ib --- gib กีบเท้า yip หยิบ sip สีบ
it/id --- lid ลิด(ลื้อ) cit ฉีด mak-it องุ่น(หมาก อิด)
ik/ig --- big ปิก dik ถิบ gik เหมน
2.4 กลุ่ม o
o --- moj หม้อ o ออ/รวม goq ก่อ hoz คอ
oi --- hoij ห้อย moi หมอย noix น้อย doi ถอย
ou --- ou ส่วนใหญ่แปลงมาจากสระ u เฉ่น mou/mu หมู dou/du ประตู nou/nu หนู
om --- hom หอม gyomq กล่อม byom ผอม lomj ล้อม
on --- bonj ป้อน mon หมอน non หนอน hon หงอน son สอน
ong --- song สอง dong ตอง gyong กลอง bongq ป่อง rongx ร้อง
oem --- hoemz คม noemz นม loemz ลม doemj ต้ม loemj ล้ม
oen --- loenq/lwnq หล่น boenx/bwnx พ้น gyoen/gywn กรน
oeng --- soengq ส่ง loengz ลง goeng กองไฟ
op/ob --- hop หอบ gop คอบ dop ครั้ง gob กอบ hob หิบ myob(มลอบ) แอบดู
ot/od --- hot หอด got คอด dot ถอด lot ฮอด/ถึง god กอด mbod บอด dod ทอดทิ้ง
ok/og --- hok หงอก mok หมอก sok ศอก cog จอก/แก้ว mbyog(บลอก) ดอก og ออก
oep/oeb --- doep ตบ oep อบ
oet/oed --- doet ตด
oek/oeg --- doek ตก
2.5 กลุ่ม u
u --- ตังนี้ในภาษาจ้วงเหนือส่วนมากออกเสียงเป็น เอา แต่ในจ้วงใต้ยังออกเสียงเป็น อู
ui --- duij ถ้วย nduij ด้วย cuiq ซวย
un --- vunz คน unq อุ่น
um --- lum เหมือน
ung --- lungz ลุง
uen --- suenq กระเทียม luenh วุ่นวาย duenh ทวน
uem --- duemx ถ้วม ruemj ห้องนอน ruemh ร่วม
ueng --- lueng หลวง duengx ทักทาย
up/b ---
uk/g ---lug ลูก suk สุก
ut/d ---gud ผักกุด
uep/b --- tuep ทบ
uek/g --- lueg ลวก
uet/d --- luet หลุด nued นวด