Իսպաներեն - Վիքիպեդիա

Իսպաներեն - Վիքիպեդիա
Jump to content
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
կաստեյանո
իսպաներեն
Տեսակ
բնական լեզու
լեզու
կենդանի լեզու
մարդկային լեզու
Ենթադաս
Կաստիլիական լեզուներ
West Iberian
Երկրներ
Լատինամերիկյան երկրների մեծ մասը, Իսպանիա
Շրջաններ
Իսպանիա, Լատինական Ամերիկա, Հասարակածային Գվինեա
Պաշտոնական կարգավիճակ
Արգենտինա
Բոլիվիա
Չիլի
Կոլումբիա
Կոստա Ռիկա
Կուբա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Էկվադոր
Սալվադոր
Հասարակածային Գվինեա
Գվատեմալա
Հոնդուրաս
Մեքսիկա
Նիկարագուա
Պանամա
Պերու
Իսպանիա
Ուրուգվայ
Վենեսուելա
Խոսողների քանակ
485 000 000 մարդ
2023
Վերահսկող կազմակերպություն
Association of Academies of the Spanish Language
Լեզվակիրների թիվը
480 միլիոն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ
անվտանգ
Դասակարգում
հնդեվրոպական լեզվաընտանիք
Գրերի համակարգ
Իսպաներենի այբուբեն
IETF
es
ԳՕՍՏ 7.75–97
исп 230
ISO 639-1
es
ISO 639-2
spa
ISO 639-3
spa
Spanish language
Վիքիպահեստում
Իսպաներեն
լսել
օգնություն
ինֆո
), որը անվանում են նաև կաստիլերեն
լսել
castellano
օգնություն
ինֆո
), արևմտառոմանական լեզու, որը ձևավորվել է
Իսպանիայի
Կաստիլիա
շրջանում և այժմ այն հանդիսանում
Լատինական Ամերիկայի
և Իսպանիայի հարյուր միլիոնավոր բնակիչների մայրենի լեզուն։ Այն սովորաբար համարվում է աշխարհում երկրորդ ամենատարածված լեզուն մանդարին չինարենից հետո
Իսպաներենը իբերո-ռոմանական լեզվաընտանիքին պատկանող լեզուներից է, որն առաջացել է
Իբերիայի
խոսակցական լատիներենի մի քանի բարբառներից Արևմտահռոմեական կայսրության փլուզումից հետո 5-րդ դարում։ Իսպաներենի տարրեր պարունակող հնագույն լատիներեն տեքստերը հայտնաբերվել են Իբերիայի հյուսիսային կենտրոնական հատվածներում 9-րդ դարում
10
։ 13-րդ դարում լեզուն առաջին անգամ գրավոր համակարգված կիրառվել է
Տոլեդոյում
, որը այն ժամանակ
Կաստիլիայի թագավորության
մայրաքաղաքն էր։ Սկսած 16-րդ դարի սկզբից իսպաներենը տարածվեց
Իսպանական թագավորության
գաղութներում, հատկապես ամերիկյանում, ինչպես նաև
Աֆրիկայում
Օվկիանիայում
Ֆիլիպիններում
գտնվող Իսպանիային պատկանող տարածքներում
11
Ժամանակակից իսպաներեն բառերի մոտ 75
%-ը ունի լատինական ծագում։
Հին հունարենը
ևս իր ներդրումն ունի իսպաներեն բառարանի ձևավորման վրա հատկապես լատիներենի միջոցով
12
13
Իսպանական բառարանը ձևավորման հենց սկզբից կրել է նաև
արաբերենի
ազդեցությունը, որը մեծացել է
Իբերական թերակղզում
Ալ-Անդալուսական
շրջանի ժամանակ
14
15
16
17
։ Իսպաներենի բառերի մոտ 8%-ը ունի արաբական ծագում, հետևաբար արաբերենը իսպաներենի վրա մեծ ազդեցություն ունեցող երկրորդ լեզուն է լատիներենից հետո
14
18
19
։ Նրա վրա ազդեցություն են ունեցել նաև
բասկերենը
, կելտիբերական լեզուն,
վեստգոթերենը
, ինչպես նաև իբերո-ռոմանական այլ լեզուները
14
20
։ Դրանից զատ այն բառեր է փոխառել նաև այլ լեզուներից, հատկապես ռոմանական լեզուներից՝
ֆրանսերենից
իտալերենից
օքսիտաներենից
, սարդիներենից, ինչպես նաև նահվաթլից,
կեչուա լեզուներից
և Ամերիկայի այլ տեղական լեզուներից։
Իսպաներենը ՄԱԿ-ի 6 պաշտոնական լեզուներից մեկն է։ Այն որպես պաշտոնական լեզու օգտագործվում է նաև
ԵՄ-ի
Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության
, Հարավամերիկյան ազգերի միության, Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան երկրների համայնքի,
Աֆրիկյան միության
և մի շարք այլ միջազգային կազմակերպությունների կողմից։
Խոսողների մոտավոր թիվ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Հաշվարկել են, որ մոտ 437 միլիոն մարդու համար իսպաներենը համարվում է մայրենի լեզու, ինչը նշանակում է, որ այն մայրենի լեզվով խոսողների թվաքանակով աշխարհում երկրորդն է
մանդարինից
հետո
21
։ Ինչպես նշում է
Սերվանտեսի ինստիտուտը
հաշվարկվել է, որ իսպաներենը մայրենի լեզու է համարվում մոտ 477 միլիոն մարդու համար, 572 միլիոն մարդու համար այն որպես առաջին կամ երկրորդ լեզու է (այդ հաշվարկում ընդգրկված են նաև լեզվին վատ տիրապետողները), և 21 միլիոն ուսանող ուսումնասիրում են իսպաներենը որպես օտար լեզու
22
Իսպաներենը
պաշտոնական
կամ
ազգային լեզու
է Իսպանիայում,
Հասարակածային Գվինեայում
և ամերիկյան 19 երկրներում։ Ամերիկայում իսպաներեն խոսացողների ընդհանուր թիվը 418 միլիոն է։ ԵՄ-ում իսպաներենը ընդհանուր բնակչության 8%-ի մայրենի լեզուն է, իսկ մոտ 7%-ի համար այն երկրորդ լեզու է
23
։ Իսպաներենը ԱՄՆ-ում ամենատարածված երկրորդ լեզուն է
24
2011 թվականին Ամերիկյան համայնքի հետազոտությունների արդյունքում պարզ դարձավ, որ ԱՄՆ լատինամերիկյան ծագում ունեցող 55 միլիոն հինգ տարեկանից բարձր բնակիչներից 38 միլիոնը տանը խոսում է իսպաներեն
25
Լեզվի անվանումներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպանիայում և իսպանախոս աշխարհի տարբեր հատվածներում իսպաներենը կոչվում է նաև կաստիլերեն (կաստեյանո) Կաստիլիայի թագավորության անունով՝ այն տարբերակելու համար Իսպանիայում օգտագործվող մյուս լեզուներից, որոնցից են
գալիսերենը
բասկերենը
աստուրերենը
կատալաներենը
Ըստ աշխարհագրական տեղաբաշխման՝ կաստեյանո տերմինի կիրառումը նշված է կարմիրով, իսկ էսպանյոլ տերմինինը՝ կապույտով։ Հաշվի են առնվել այս երկրների սահմանադրությունների մեջ կիրառվող տերմինները։
1978 թվականի Իսպանիայի սահմանադրության մեջ կաստեյանո տերմինը օգտագործվում է սահմանելու համար ամբողջ Իսպանական պետության պաշտոնական լեզուն՝ այն առանձնացնելով
las demás lenguas españolas
error: {{lang}}: text has italic markup (
help
-ից (այլ իսպանական լեզուներ)։ Ըստ III հոդվածի՝
El castellano es la lengua española oficial del Estado. ... Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas...
Կաստեյանոն պետության պաշտոնական իսպաներեն լեզուն է... Մնացած բոլոր իսպանական լեզուները ևս պաշտոնական են համարվում համապատասխան ինքնավար համայնքներում․․․
Իսպանական թագավորական ակադեմիան ներկայումս իր կողմից արված հրապարակումներում օգտագործում է էսպանյոլ (español) տերմինը, որը 1713 թվականից մինչև 1923 թվականը կոչվել է կաստեյանո։
Diccionario panhispánico de dudas-ը (Իսպանական թագավորական ակադեմիայի կողմից հրատարակվող լեզվի ուղեցույց) պնդում է, որ չնայած Իսպանական թագավորական ակադեմիան նախընտրում է իսպաներեն լեզվի մասին խոսելիս օգտագործել էսպանյոլ տերմինը, և՛ էսպանյոլը և՛ կաստեյանո համարվում են հոմանիշներ և հավասարապես կիրառելի են
26
Էսպանյոլ բառի համար առաջարվում է երկու ստուգաբանություն։ Իսպանական թագավորական ակադեմիական բառարանը այդ բառի ծագումը կապում է օքսիտաներեն էսպանյոլ (espaignol) բառի հետ, որն էլ իր հերթին ծագում է միջնադարյան լատիներեն իսպանյոլուս (Hispaniolus) բառից, որը նշանակում է Իսպանիայից ամ Իսպանիային պատկանող
27
։ Այլ աղբյուրներում
28
29
այն կապում են միջնադարյան լատինական իսպանյոնե (
hispaniōne
) անվան հետ, որն ունի նույն նշանակությունը։
Պատմություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Վեստգոթերի Վալպուեստայի մատյանները, որոնք գրված են ուշ լատիներենով, 2010 թվականին Իսպանական Թագավորական ակադեմիայի կողմից ճանաչվեցին կաստիլերեն բառեր պարունակող ամենահին աղբյուրները, որոնք նախորդում են Գլոսաս Էմիլիանենսեսին (Glosas Emilianenses)
30
Իսպաներենը ծագում է խոսակցական լատիներենից, որը Երկրորդ պունիկյան պատերազմի ժամանակ՝ մ․թ․ա․ 210 թվականի սկզբին Իբերական թերակղզում սկսեց կիրառվել հռոմեացիների կողմից։ Նախկինում Իբերական թերակղզում խոսում էին մի քանի նախահռոմեական լեզուներով, որոնք կոչվում են նաև պելեոիսպանական լեզուներ և որոնք ընդհանրություններ չունեն լատիներենի, իսկ նրանց մի մասն անգամ հնդեվրոպական լեզուների հետ։ Այս լեզուների թվում են բասկերենը, որով խոսում են մինչ օրս, իբերերենը, սելտիբերենը և գալիսերենը։
Առաջին փաստաթղթերը, որոնք պարունակում են ժամանակակից իսպաներենի տարրեր, թվագրվում են 9-րդ դարով։ Միջնադարից մինչև ժամանակակից շրջան ընկած ժամանակահատվածում իսպանական բառապաշարի վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել ռոմանական լեզուները՝ նավարո-արագոներենը, լեոներենը,
կատալաներենը
պորտուգալերենը
գալիսերենը
օքսիտաներենը
, իսկ ավելի ուշ՝
ֆրանսերենը
իտալերենը
։ Իսպաներենը փոխառել է զգալի թվով բառեր նաև արաբերենից։ Ցեղերի միգրացիայի, ինչպես նաև Իբերիայում վեստգոթերի իշխանության շրջանում գերմանական լեզուները ունեցել են փոքր ազդեցություն իսպաներենի վրա։ Բացի այդ, շատ բառեր փոխառվել են լատիներենից եկեղեցական գրավոր լեզվի և պատարագի լեզվի միջոցով։ Փոխառությունները վերցվել են և՛ դասական լատիներենից և՛ Վերածննդի շրջանի լատիներենից։
Ռամոն Մենենդես Պիդալի թեորիայի համաձայն՝ խոսակցական լատիներենի տեղական խոսվածքները իսպաներեն են ներթափանցել Իբերիայի հյուսիսից՝ Բուրգոս քաղաքից։ Այս խոսվածքը այնուհետև տարածվեց Տոլեդոյում, որտեղ գրավոր իսպաներենի չափանիշները սկսեցին զարգանալ առաջին անգամ 13-րդ դարում
31
։ Այս ձևավորման փուլում իսպաներենը իր քույր լեզու լեոներենից էականորեն տարբերվող զարգացման ուղի ընտրեց, և մի քանի հեղինակների համաձայն՝ առանձնացավ բասկերենի մեծ ազդեցությամբ։ Այս տարբերվող խոսվածքը տարածում գտավ Իսպանիայի հարավում Ռեկոնկիստայի միջոցով։ Միաժամանակ բառապաշարի վրա մեծ ազդեցություն ունեցավ նաև Ալ-Անդալուսի արաբերենը մեծ մասամբ միջնորդավորված կերպով՝ մոզարաբիկ խոսվածքի (մոտ 4000 արաբերեն ծագման բառ, ինչը կազմում է ամբողջ լեզվի 8%-ը) միջոցով
32
։ Այս նոր լեզվի գրային նորմերը զարգացել են 13-րդ դարից 16-րդ դարն ընկած ժամանակահատվածում Տոլեդոյի քաղաքներում և 1570-ական թվականներին Մադրիդում
31
Իսպաներենի հնչյունային համակարգի զարգացումը դրսևորվում է փոփոխություններով, որոնք բնորոշ են արևմտառոմանական լեզուներին, օրինակ՝ միջձայնային բաղաձայնների կրճատում (Latin
vīta
> Spanish
vida
error: {{lang}}: text has italic markup (
help
). Լատիներենի երկբարբառացումը (diphthongization) ընդգծվում է կարճ
-ի և
-ի միջոցով, որոնց առկայությունը բնորոշ է ֆրանսերենի և իտալերենի բաց
վանկերին
, իսկ
պորտուգալերենում
կատալաներենում
դրանք բացակայում են։ Կարճ
-ն և
-ն առկա են իսպաներենի և՛ բաց, և՛ փակ վանկերում. դա ցույց է տրված ստորին աղյուսակում։
Լատիներեն
Իսպաներեն
Լադինո
Արագոներեն
Աստուրերեն
Գալիսերեն
Պորտուգալերեն
Կատալաներեն
Օքսիտաներեն
Ֆրանսերեն
Սարդիներեն
Իտալերեն
Ռումիներեն
Անգլերեն
petra
ie
dra
pedra
pedra
pèira
ie
rre
perda
ie
tra
ia
trǎ
'stone'
terra
ie
rra
terra
tèrra
terre
terra
țară
'land'
moritur
ue
re
ue
rre
morre
mor
morís
eu
rt
mòrit
uo
re
oa
re
'dies (v.)'
mortem
ue
rte
morte
mort
mòrt
mort
mòrti
morte
oa
rte
'death'
Իսպաներենը առանձնանում է լատիներեն
nn
ll
կրկնակ բաղաձայնների քմայնացմամբ (այսպես, լատիներեն՝
annum
> իսպաներեն՝
año
error: {{lang}}: text has italic markup (
help
, և լատիներեն՝
anellum
> իսպաներեն՝
anillo
error: {{lang}}: text has italic markup (
help
).
Լատիներենում u կամ v տառով արտահայտվող բաղաձայնը, որը արտասանվում է
[w]
դասական լատիներենում խոսակցական լատիներենում փոխակերպվում է երկշրթային շփական բաղաձայնի
/β/
: Իսպաներենի վաղ շրջանում (բայց ոչ կատալաներենում կամ պորտուգալերենում) այն ձուլվում է b գրվող երկշրթնային բաղաձայնին, որը կարող է լինել կա՛մ պայթական, կա՛մ շփական։ Ժամանակակից իսպաներենում b և v գրային նշանները արտասանությամբ չեն տարբերվում։ Սակայն որոշ բացառություններ առկա են կարիբյան իսպաներենում։
Իսպաներենին (ինչպես նաև օքսիտաներենի գասկոն խոսվածքին և բասկերենին) հատուկ է լատիներենի բառասկզբում գրվող f տառի h–ի փոխակերպումը, որը չի արտասանվում, երբ նրան հաջորդողը կարճ ձայնավոր է։ H–ը, որը գրելիս պահպանում է, ներկայումս չի արտասանվում լեզվի մի շարք տարբերակներում, չնայած որ անդալուսյան և կարիբյան մի շարք խոսվածքների որոշ բառերում այն արտասանվում է։ Լատիներենից և մի շարք այլ ռոմանական լեզուներից բառեր փոխառելու արդյունքում ժամանակակից իսպաներենում առաջացել են շատ f-/h- նմանօրինակ բառեր՝ Fernando և Hernando (իսպաներենում երկուսն էլ փոխարինում են Ferdinand–ին), ferrero և herrero (դարբին), fierro and hierro (երկաթ), fondo և hondo (խորը)։ Hacer բայը (անել) ծագում է satisfacer (բավարարել) բայի արմատից, իսկ hecho–ն (արված, կատարված) նմանապես ծագում է satisfecho (բավարարված) բառի արմատից։
Լատիներեն
Իսպաներեն
Լադինո
Արագոներեն
Աստուրերեն
Գալիսերեն
Պորտուգալերեն
Կատալաներեն
Օքսիտաներեն
Ֆրանսերեն
Սարդիներեն
Իտալերեն
Ռումիներեն
Անգլերեն
filium
ijo
fijo
(or
ijo
fillo
fíu
fillo
filho
fill
filh
ilh
fils
fillu
figlio
fiu
'son'
facere
acer
fazer
fer
facer
fazer
fer
far
faire
ar
(or
èr
faire
fairi
fare
a face
'to do'
febrem
fiebre
febre
fèbre
frèbe
rèbe
(or
erèbe
fièvre
calentura
febbre
febră
'fever'
focum
fuego
fueu
fogo
foc
fuòc
fòc
uèc
feu
fogu
fuoco
foc
'fire'
Լատիներենի որոշ բաղաձայնների խմբեր իսպանական լեզուներում մի շարք տարբերությունների առաջացման պատճառ են դարձել, ինչպես ցույց է տրված աղյուսակում․
Իսպաներեն
Լադինո
Արագոներեն
Աստուրերեն
Գալիսերեն
Պորտուգալերեն
Կատալաներեն
Օքսիտաներեն
Ֆրանսերեն
Սարդիներեն
Իտալերեն
Ռումիներեն
Անգլերեն
cl
āvem
ll
ave
clave
clave
clau
ll
ave
chave
chave
clau
clé
crai
chiave
cheie
'key'
fl
amma
ll
ama
flama
fl
ama
chama
chama
flama
flama
flamme
framma
fiamma
flamă
'flame'
pl
ēnum
ll
eno
pleno
pleno
plen
ll
enu
cheo
cheio
pleno
ple
plen
plein
prenu
pieno
plin
'plenty, full'
ct
ch
güeito
ch
oito
oito
oito
oi
vuit
huit
uè
ch
uò
ch
uèit
huit
otu
otto
opt
'eight'
mu
lt
um
mu
ch
mu
mu
nch
mu
muito
mu
mu
nch
mu
moito
mo
muito
mui
mu
(arch.)
molt
molt
(arch.)
moult
(arch.)
meda
molto
mult
'much,
very,
many'
15 և 16–րդ դարերում իսպաներենում շչական բաղաձայնների արտասանության մեջ մեծ փոփոխություններ իրականացվեցին, որը հանգեցրեց
տառի ետնալեզվային
[x]
արտասանությանը, իսկ Իսպանիայի մեծ մասում
տառի միջատամնային
[θ]
արտասանությանը։
Էլիո Անտոնիո դե Նեբրիխայի
Սալամանկայում 1492 թվականին գրված Կաստեյանո լեզվի քերականությունը առաջին քերականությունն է, որը վերաբերում է եվրոպական ժամանակակից լեզվին
33
։ Հայտնի անեկդոտի համաձայն՝ երբ Նեբրիխան այն ներկայացրեց
Իզաբելլա I
թագուհուն, վերջինս հարցրեց, թե որն է այդ աշխատանքի նպատակը, իսկ Նեբրիխան պատասխանեց, որ լեզուն թագավորության գործիքն է
34
։ 1492 թվականի օգոստոսի18-ին քերականության նախաբանում Նեբրիխան նշել էր․ «․․․ լեզուն միշտ եղել է թագավորության դաշնակիցը»
35
16-րդ դարից ի վեր՝ Իսպանիայի կողմից
Ամերիկայի
գաղութացման շնորհիվ լեզուն տարածվեց Ամերիկայում և Արևելյան Հնդկաստանի իսպանական հատվածում։ Միգել Սերվանտեսը՝ Դոն Կիխոտի հեղինակը, այնքան հայտնի է աշխարհում, որ իսպաներենը երբեմն կոչում են Սերվանտեսի լեզու (lengua de Cervantes)
36
20-րդ դարում իսպաներենով սկսեցին խոսել նաև
Հասարակածային Գվինեայում
Արևմտյան Սահարայում
, ինչպես նաև
ԱՄՆ
այն հատվածներում, որոնք Իսպանական թագավորության մաս չեն կազմել, օրինակ
Նյու Յորքում
իսպանական վարչական շրջանում։
Քերականություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Միգել դե Սերվանտեսը
, ով հանդիսանում է իսպանական գրականության ամենահայտնի ներկայացուցիչը Եվրոպայում և միաժամանակ
Դոն Կիխոտի
՝ առաջին մոդեռն եվրոպական նովելի հեղինակը:
Իսպաներենի քերականական և
լեզվաբանական-տիպաբանական
առանձնահատկությունների մեծ մասը նման է մյուս ռոմանական լեզուների առանձնահատկություններին։ Իսպաներենը ճկուն լեզուների շարքին է դասվում։
Գոյականը
ածականը
ունեն երկու սեռ և երկու թիվ, հոդերը և որոշ
դերանուններ
եզակի թվում ունեն չեզոք սեռ։ Յուրաքանչյուր բայի համար գոյություն ունի մոտ հիսուն խոնարհման ձև, երեք ժամանակ՝ անցյալ, ներկա և ապառնի, անցյալի երկու ասպեկտ՝ կատարյալ և անկատար, չորս եղանակ՝ սահմանական, ըղձական, պայմանական, հրամայական, երեք դեմք՝ առաջին, երկրորդ և երրորդ, երկու թիվ՝ եզակի և հոգնակի, բայի երեք անդեմ ձևեր։
Իսպաներենի շարահյուսությունը ընդունված է համարել աջակողմյան, այսինքն, ստորադաս կամ լրացնող անդամը դրվում է լրացյալ բառից հետո։ Լեզվում օգտագործվում են նախդիրները, այլ ոչ թե վերջավորություններ գոյականի հոլովն արտահայտելու համար, և սովորաբար, բայց ոչ միշտ, ածականները հաջորդում են գոյականներին, ինչպես շատ ռոմանական լեզուներում։
Իսպաներենում նախադասության շարահյուսությունը հետևյալն է՝ ենթակա–բայ–խնդիր։ Սակայն, ինչպես մի շարք ռոմանական լեզուներում, նախադասության անդամների հերթականությունը փոփոխական է և ավելի շատ պայմանավորված է իմաստային կարևորության պահպանմամբ, քան շարահյուսությամբ։ Իսպաներենում ենթակա–դերանունները կարող են չգրվել կամ չարտասանվել, եթե դրա անհրաժեշտությունը չկա։
Հարցական նախադասություններում ենթական և բայը տեղերով չեն փոխվում, հետևաբար հարցական և պատմողական նախադասությունները միմյանցից տարբերվում են միմիայն առոգանությամբ։
Հնչյունաբանություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Խոսակցական իսպաներենը Իսպանիայում
Իսպաներենի հնչյունական համակարգը ի սկզբանե ծագել է խոսակցական լատիներենից։ Դրա զարգացումը դրսևորվում է հարևան բարբառներում, հատկապես լեոնեսերենում և արագոներենում, ինչպես նաև յուրահատուկ դրսևորումներ կան կաստեյանոյում (իսպաներեն)։ Կաստեյանոն յուրօրինակ է իր հարևան բարբառների մեջ շնչեղացմամբ, լատիներենի սկզբնական /f/ հնչյունի բացակայությամբ (օրինակ՝ կաստեյանոյում harina և արագոներենում farina)։
Լատիներենի նախնական բաղաձայնների համանման հաջորդականությունը
pl-
cl-
, fl իսպաներենում վերածվում է
ll-
(սկզբնապես արտասանվում է
[ʎ]
), մինչդեռ արագոներենում դրանք պահպանվում են, իսկ լեոնեսերենում ներկայացվում են տարբեր կերպ՝ ընդգրկելով
[tʃ]
[ʃ]
, և
[ʎ]
հնչյունները։ Լատիներենում
-li-
ին նախորդում է ձայնավոր (օրինակ
filius
) կամ հաջորդում է (օրինակ՝ iculus, icula, auricula), հին իսպաներենում արտասանվում է
[ʒ]
, որը ժամանակակից իսպաներնում դառնում է շփական բաղաձայն
[x]
(օրինակ
hijo
oreja
), որտեղ ցեղակից լեզուները ունեն քմային
[ʎ]
-ն (օրինակ՝ պորտուգալերեն
filho
orelha
; կատալոներեն
fill
orella
).
Հնչյունաբանական հատույթավորում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենի ձայնավորների աղյուսակ
Իսպաներենի հնչյունաբանական համակարգը բաղկացած է հինգ ձայնավոր հնչյուններից (
/a/
/e/
/i/
/o/
/u/
) և 17-19-ը բաղաձայն հնչյուններից (ստույգ թիվը կախված է բարբառից։ Երկհնչույթի՝ հնչույթի դիրքային տարբերակումները ձայնավորների միջև վերին /i/ և /u/ ձայնավորների կրճատումն է։ Որոշ դեպքերում /e/ և /o/ միջին շարքի ձայնավորները փոխարինում են je և we երկբարբառներին, երբ համապատասխանաբար շեշտվում են ավելի շատ ձևաբանական գործընթացում, քան հնչյունաբանական, քանի որ դա կախված չէ հնչյունաբանությունից։
Տաղաչափություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենը դասակարգվում է ըստ իր
ռիթմի
որպես վանկավոր լեզու։ Յուրաքանչյուր վանկ ունի միևնույն տևողությունը անկախ շեշտից։
Իսպաներենի
առոգանության
եղանակը զգալիորեն տարբերվում է
բարբառային
առոգանությունից, սակայն ընդհանուր առմամբ համապատասխանում է հաստատական և հարցական նախադասությունների առոգանությանը և
այո/ոչ
հարցերի առոգանության բարձրացմանը
37
38
։ Չկան շարահյուսական նշաններ զանազանելու համար հարցերն ու պնդումները, ուստի, հաստատականը և հարցականը պետք է տարբերել առոգանությամբ։
Շեշտ հաճախ կրում է բառի վերջին երեք վանկերից մեկը, որոշ դեպքերում նաև չորրորդ վանկը կամ նախորդ վանկերը։ Շեշտի դերը հետևյալն է։
Բառեր, որոնք ավարտվում են ձայնավորով, շեշտը հաճախ ընկնում է նախավերջին վանկի վրա․
Բառեր, որոնք ավարտվում են բաղաձայնով, շեշտը հաճախ ընկնում է վերջին վանկի վրա, որը բացատրվում է քերականական վերջավորություններով․N -ն (3-րդ դեմք, հոգնակի թիվ, բայերի համար) և s-ը (գոյականների և ածականների համար կամ 2-րդ դեմք, եզակի թիվ, բայերի համար) չեն փոխում շեշտի դիրքը։ Ուստի, n-ով ավարտվող կանոնավոր բայերը և s-ով ավարտվող բառերի մեծամասնությունը նախավերջին վանկում են շեշտվում։ Չնայած n-ով ավարտվող գոյականները և ածականները նույնպես նախավերջին վանկում են շեշտվում (joven, vorgen, mitin)։
N-ով ավարտվող գոյականների և ածականների մեծ մասը շեշտվում են վերջին վանկում (
capitán
almacén
jardín
corazón
):
Նախավերջին շեշտը (շեշտը դրվում է չորրորդ կամ վերջին վանկի վրա) հազվադեպ է տեղի ունենում. միայն անդրադարձ բայերի դեպքում (օրինակ՝
guardándoselos
).
Բացի նշված բացառություններից, կան բազմաթիվ նվազագույն բառային զույգեր, որոնք տարբերվում են շեշտադրությամբ, օրինակ sábana (սավան, ծածկոց) և sabana (սավաննա), limite (սահման) և limité (սահմանեց), líquido (հեղուկ), liquido (վճարում եմ) և liquidó (վաճառեց)։
Ուղղագրական համակարագը արտահայտում է շեշտի հետևյալ դեպքերը․ շեշտադրման բացակայությունը, որի դեպքում շեշտն ընկնում է վերջին վանկի վրա, եթե վերջին տառը
կամ ձայնավոր է, ապա այս դեպքերում շեշտն ընկնում է նախավերջին վանկի վրա։ Այդ կանոնների բացառությունները նշված են շեշտով՝ համապատասխան վանկի ձայանվորի վրա (տես Իսպաներենի ուղղագրությունը)։
Աշխարհագրական տեղաբաշխում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենը աշխարհի ավելի քան քսան երկրներում համարվում է պետական լեզու։ Ենթադրվում է, որ իսպաներեն խոսողների ընդհանուր թիվը չորս հարյուր յոթանասունից հինգ հարյուր միլիոն է, ինչը նշանակում է, որ այն 2-րդ լայն տարածում ունեցող լեզուներից է։ Ըստ 2007 թվականի տվյալների իսպաներենը լեզվակիրների ընդհանուր թվով 3-րդ ամենատարածված լեզուն է
չինարենից
մանդարին
) և
անգլերենից
հետո։
Իսպաներենի տեղաբաշխումը Եվրոպայում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենի աշխարհագրական բաժանում
Պաշտոնական լեզու
1,000,000+
100,000+
20,000+
Իսպաներենի ակտիվ ուսուցում
39
Եվրոպայում
իսպաներենը Իսպանիայի պաշտոնական լեզուն է, որի անունով էլ երկիրը կոչվում է և որտեղից ծագել և ձևավորվել է։ Այն լայն տարածում ունի նաև
Ջիբլարթարիյում
, ընդհանուր խոսակցական լեզու է
Անդորրայում
, չնայած որ այստեղ պաշտոնական լեզուն
կատալոներենն
40
։ Իսպաներենը նաև խոսակցական լեզու է Եվրոպական երկրների փոքր համայնքներում, ինչպես օրինակ
Մեծ Բրիտանիայում
Ֆրանսիայում
Իտալիայում
Գերմանիայում
41
։ Իսպաներենը
ԵՄ
-ի պաշտոնական լեզուն է։
Շվեյցարիայում
բնակչության 2,2 տոկոսի համար իսպաներենը
մայրենի լեզու
է համարվում, քանի որ 20-րդ դարում այդտեղ գրանցվել է իսպանացիների ներհոսք
42
Ամերիկա
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Լատինական Ամերիկա
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Մեծ թվով իսպանախոսներ կան նաև
Լատինական Ամերիկայում
, Լատինական Ամերիկայի գրեթե բոլոր երկրներում։ Իսպանախոս երկրներից միայն
Իսպանիան
Հասարակածային Գվինեան
են
Ամերիկայից
դուրս գտնվում։ Իսպաներենը պաշտոնական լեզու է
Արգենտինայում
Բոլիվիայում,
Չիլիում
Կոլումբիայում
Կոստա Ռիկայում
Կուբայում
Դոմինիկյան Հանրապետությունում
Էկվադորում
Գվատեմալայում
Հոնդուրասում
Մեքսիակայում
Նիկարագուայում
Պանամայում
Պարագվայում
, (պաշտոնական է նաև գուարանին)
43
Պերույում
, պաշտոնական են համարվում նաև այմարան, (
կեչուան
և այլ բնիկ լեզուներ)
44
Պուերտո
Ռիկոյում
Ուրուգվայում
Վենեսուելայում
։ Նախկին բրիտանական գաղութում՝
Բելիզում
, իսպաներենը չի համարվում պաշտոնական լեզու, թեև համաձայն 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչության 43%-ը խոսում է իսպաներեն
45
46
։ Գլխավորապես, իսպաներեն խոսում են այն սերունդները, որոնք եկել են այստեղ 17-րդ դարից սկսած, չնայած անգլերենը պաշտոնական լեզու է
47
Տիրինիդադը
Տոբակոն
Բրազիլիան
իսպաներենի ուսուցումը ներառել են իրենց ուսումնական համակարգերում՝ իսպանաոս երկրներին մոտ գտնվելու արդյունքում։ Տիրինիդադի կառավարությունը սկսեց իսպաներենը՝ որպես օտարալեզու նախաձեռնությունը 2005 թվականին
48
։ 2005-թվականին Բրազիլիայի Ազգային կոնգրեսի կողմից օրինագիծ ընդունվեց՝ ստորագրված նախագահի կողմից, որի համաձայն Բրազիլիայի պետական և մասնավոր միջնակարգ դպրոցներում անցկացվում էր իսպաներենի՝ որպես այլընտրանքային օտար լեզվի ուսուցում
48
։ 2016-թվականի սեպտեմբերին
Դիլամի Ռուսեմի ընթացակարգից
հետո Միշել Տեմերը նշված օրենքը չեղարկեց
49
։ Պարագվային և Ուրուգվային հարակից քաղաքներում և գյուղերում խոսում են պորտուգալերենի և իսպաներենի խառնուրդ համարվող պորտունյոլ
(Portuñol)
լեզվով
50
Իսպաներենը ԱՄՆ-ում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպանախոսները ԱՄՆ-ում և Պուերտո Ռիկոյում։ Մուգ երանգները ցույց են տալիս իսպանախոսների առավել բարձր տոկոսը։
Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի տվյալների ԱՄՆ-ի բնակչության 44,3 միլիոնը ծագումով իսպանացի կամ լատինամերիկացի էր
51
։ Բնակչության 38,3 միլիոնը (այդ թվում հինգ տարեկանից բարձրերը) տանը խոսում էին իսպաներեն
52
։ ԱՄՆ-ի պատմության մեջ իսպաներենը մեծ դեր ունի՝ շնորհիվ վաղ շրջանի իսպաներենի, իսկ հետո Մեքսիկայի կառավարությունը այդ տարածքների վրա կազմավորեց հարավարևելյան նահանգները, որոնցից Լուիզիանա նահանգը, ինչպես նաև Ֆլորիդան 1762-1802 թվականներին գտնվում էր Իսպանիայի տիրապետության ներքո, որը իսպանական տարածք էր մինչև 1821 թվականը։
Իսպաներենը ԱՄՆ-ում 2-րդ ամենատարածված լեզուն է, որտեղ ոչ բնիկ խոսողների թիվը հասնում է 50 միլիոնի
53
։ Մինչդեռ անգլերենը երկրի
դե ֆակտո
ազգային լեզուն է, իսկ իսպաներենը հաճախ գործածվում է հասարակական ծառայություններում, գրասենյակներում՝ պետական և պաշտոնական մակարդակներում։ Իսպաներենը օգտագործվում է նաև Նոր Մեքսիկայի վարչական շրջանում
54
։ Այն նաև մեծ ազդեցություն ունի մեգապոլիսներում, ինչպիսիք են՝
Լոս Անջելեսը
Մայամին
Սան Անտոնիոն
Նյու Յորքը
Սան Ֆրանցիսկոն
, Դայասը և Ֆոնեիքսը, վերջերս նաև
Լոս Անջելեսը,
Լաս Վեգասը
Բոստոնը
Հյուստոնը
Ինդիանապոլիսը,
Ֆիլադելֆիան
, Սլեվելենդը,
Սոլթ Լեյք Սիթին
Ատլանտան
Նեշվիլը,
Օռլանդոն
Տամպան
՝ շնորհիվ 20-րդ և 21-րդ դարի ներգաղթի։
Իսպաներենը Աֆրիկայում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Սահարայի ժողովրդի ազատագրված բանակի թանգարանի երկլեզու նշանաբանը՝ գրված իսպաներեն ը արաբերեն Արևմտյան Սահարայում։
Աֆրիկայում
Հասարակածային Գվինեայում
, ինչպես նաև
Աֆրիկյան Միությունում
պորտուգալերենի և Ֆրանսերենի հետ միասին իսպաներենը համարվում է պաշտոնական լեզու։ Հասարակածային Գվինեայում իսպաներենը գերիշխող դեր ունի Աֆրիկայի իսպանական տարածքներում, բնիկ և ոչ բնիկ խոսողների թիվը մոտ 500.000 է, մինչդեռ fang-ը ամենաշատ խոսվող լեզուն է բնիկների կողմից
55
56
Իսպաներենը խոսվում է նաև Իսպանիայի ինքնիշխան տարածքներում, իսպանական քաղաքներից առանձնանում են
Սեուտան
Մելիան,
Կանարյան կղզիախումբը
(բնակչությունը 2.000.000), որը գտնվում է Աֆրիկայի հյուսիսարևմտյան գլխավոր ափից 100 կմ հեռավորության վրա։ Հյուսիսային
Մարոկկոյում
, որը նույնպես աշխարհագրական դիրքով մոտ է Իսպանիային, բնակչության մոտավորապես 20.000-ի համար իսպաներենը 2-րդ լեզու է համարվում, մինչդեռ արաբերենը՝
դե յուրե
պաշտոնական լեզու։ Չնչին թիվ են կազմում իսպաներենի բարբառով (հակետիա՝ հին իսպաներենի բարբառ, որով խոսում են
Իսրայելում
) խոսողները։ Իսպաներեն խոսում են նաև
Անգոլայի
որոշ փոքր համայնքներում, որի հետևանքը Կուբայի ազդեցությունն էր
Սառը պատերազմի
ժամանակաշրջանում, և
Հարավային Սուդանում
խոսում են տեղի բնիկները, որը Սուդանի պատերազմի ժամանակ տեղափոխվեց Կուբա, իսկ երբ սկսվեց անկախացման գործընթացը նորից գործածության մեջ մտավ
57
Արևմտյան Սահարայում
, մասնավորապես իսպանական Սահարայում իսպաներեն խոսել են 19-րդ և 20-րդ դարերի ընթացքում։ Այսօր իսպաներենը լայն տարածում ունի անգամ Սահարայի քոչվոր ցեղերի շրջանում, ավելի քան 500.000 մարդ, իսկ արաբերենի հետ միասին
դե ֆակտո
պաշտոնական լեզու է Սահարայի Ժողովրդավարական Հանրապետությունում, այնուամենայնիվ այս ամենը միջազգային ճանաչում չստացավ
58
59
Ասիա-Խաղաղ օվկիանոս
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Ֆիլիպինի հեղափոխականների վաղ շրջանի դրոշը․ Առաջին երկու սահմանդրությունները գրվել են իսպաներենով։
1565-թվականին իսպաներենը
Ֆիլիպիններ
պաշտոնական լեզուն էր սկսած Իսպանաիայի վարչական շրջանի 1973-թվականի սահմանադրության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունից։ Իսպանիայաի գաղութացման ժամանակ (1565–1898), այն կառավարության լեզուն էր, կրթությունը և առևտուրը, իսպանացիների և կրթված ֆիլիպինցիների համար առաջին լեզուն։ 19-րդ դարում, գաղութային կառավարությունը հիմնեց անվճար հանրային կրթական համակարգ իսպաներենով՝ որպես ուսուցման միջոց։ Իսպաներենի լայն տարածումը կղզիներում հիմք հանդիսացավ իսպանախոս երկրների և տարածաշրջանների դասակարգմանը։ 1898-թվականի Ֆիլիպինի անկախության ժամանակ, մոտավորոպես բնակչության 70%-ը գիտելիք ուներ իսպաներենից, 10%-ի համար առաջին լեզուն էր և ավելի քան 60%-ի համար՝ 2-րդ կամ 3-րդ լեզու
60
Չնայած 1898-թվականի Իսպանա-ամերիկյան պատերազմին, Իսպանիայի պարտությունից հետո, ամերիկյան կառավարությունը շարունակեց իսպաներենի գործածումը ֆիլիպինյան գրականության և մամուլի մեջ իր կառավարման վաղ տարիներին։ Աստիճանաբար ամերիկյան կառավարությունը սկսեց խթանել անգլերենի գործածումը, և դա բնորոշվեց որպես իսպաներենի անցյալի բացասական ազդեցությունը։ Ի վերջո 1920-ականներին կառավարության և կրթության հիմնական լեզուն էր։ Սակայն, չնայած, խոսողների թվի նվազմանը, իսպաներենը մնաց Ֆիլիպինների պաշտոնական լեզուն, երբ 1946-թվականին անկախացավ, անգլերենի և ֆիլիպիներենի հետ միասին կազմելով ավստրալիական լեզվախումբ։
1973-թվականին՝
Ֆերդինանդ Մարկոսի
կառավարության ժամանակ, իսպաներենը պաշտոնական կարգավիճակ չուներ, բայց երկու ամիս անց՝ 1973-թվականի մարտի 15-ին, վերականգնեց իր կարգավիճակը որպես պաշտոնական լեզու՝ համաձայն 155-րդ նախագահական հրամանագրի
61
։ Մինչև 1987-թվականը այն պաշտոնական լեզու էր, սույն սահմանադրության վավերացումով այն վերափոխվեց որպես կամընտրական և օժանդակ լեզու
62
։ 2010-թվականին նախագահ Գլորիա Մակապագալ Արրոյոն օժանդակեց իսպաներենի վերաինտեգրման ուսուցումը Ֆիլիպինի կրթական համակարգում
63
։ 2012թ-ին միջնակարգ դպրոցներում իսպաներենը և՛ պարտադիր և՛ ընտրովի առարկա էր, շատ սահմանափակ դարձավ
64
։ Այսօր, չնայած Իսպանիայի կառավարական պահանջներին, բնակչության 0,5% փորձում է խոսել իսպաներեն կատարյալ
65
։ Բացի սովորական իսպաներենից, կրեոլ լեզվի հիմքի վրա ձևավորված իսպաներենը՝ չավականոն, զարգացավ հարավային Ֆիլիպիններում։ 1996-թվականին չավականո խոսողների թիվը 1,2 միլիոնի հասավ։ Այնուամենայնիվ, այն կապված չէր իսպաներնի հետ
66
։ 2000թ-ի մարդահամարի ընթացքում Զամբոանգուենյոի չավականո խոսողների թիվը հասավ 360.000-ի։ Ֆիլիպինների տեղական լեզուները նույնպես կրել են իսպաներենի ազդեցությունը, ընդ որում շատ բառեր մեքսիկական իսպաներենից են ծագել`շնորհիվ Իսպանիայի ազդեցության ներքո գտնվող կղզիների մինչև 1821 թվականը, և հետո անմիջապես Մադրիդից մինչև 1898 թվականը
67
68
Իսպաներենի որոշ բառեր կան Գուամիի,
Հյուսիսային Մարիանյան կղզիների
Պալաուի
Մարշալյան կղզիների
Միկրոնեզիայի
տեղական լեզուներում, որոնք նախկինում իսպանական արևելյան Հնդկաստանի մաս են կազմել
69
70
Իսպանախոսները ըստ երկրների
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Հետևյալ աղյուսակում նշված է իսպանախոսների թիվը՝ ըստ երկրների․
Երկիր
Բնակչություն
71
Իսպաներենը որպես բնիկ խոսողների լեզու
72
Բնիկ խոսողների համար որպես երկրորդ լեզու
73
Իսպանախոսների ամբողջական թիվը
(ներառյալ սահմանափակ թվով խոսողները)
73
74
75
Մեքսիկա
124,737,789
76
115 631 930
(92.7%)
77
122 866 722
(98.5%)
75
ԱՄՆ
325,719,178
78
41,017,620
79
(13.4%)
80
42,926,496
22
(82%
81
57.4 միլիոն լատինախոսներ
82
+ 2.8 միլիոն ոչ լատինախոսներ
83
58,008,778
22
(40,5 միլիոնի համար առաջին լեզու, 15 միլիոնի համար երկրորդ լեզու
84
, 7.8 միլիոն ուսանողներ
74
և 9 միլիոնը լատինախոսներ՝ չհաշվարկված մարդահամարի տվյալներով
85
86
87
88
89
90
91
Կոլումբիա
50,000,870
92
49,150,870
(850,000 այլ մայրենի լեզվով)
93
49,600,863
(99.2%)
75
Իսպանիա
46,698,569
94
43 009 382
(92,1%)
22
46 138 186
(98.8%)
75
Արգենտինա
44,494,502
95
97
42,062,795 (95.5%)
98
43 780 542
(99.4%)
75
Վենեսուելա
31,828,110
99
30 729 866
(1,098,244 այլ մայրենի լեզվով)
100
31 466 173
(98.8%)
75
Պերու
32,162,184
101
27 048 397
(84.1%)
102
103
28 945 966
(86.6%)
75
Չիլի
18,275,530
104
17,993,930
(281,600 այլ մայրենի լեզվով )
105
18 147 601
(99.3%)
75
Էկվադոր
16,674,000
106
14,700,000
107
16 357 194
(98.1%)
75
Գվատեմալա
16,945,000
71
10 167 000
(60%)
108
14 640 480
(86.4%)
75
Կուբա
11,559,000
71
11,559,000
109
11 489 646
(99.4%)
75
Դոմինիկյան Հանրապետություն
10,819,000
71
9,300,000
110
10 775 724
(99.6%)
75
Բոլիվիա
11,145,770
111
6 464 547
(58%)
112
9 797 132
(87.9%)
75
Հոնդուրաս
8,866,351
113
8,658,501
(207,750 այլ մայրենի լեզվով)
114
8 777 687
(99.0%)
75
Պարագվայ
6,953,646
115
4,721,526 (67.9%)
115
116
6 953 646
(2,232,120 սահմանափակ գիտելիքներ)
115
Ֆրանսիա
65,635,000
117
477,564
(1%
118
of 47,756,439
119
1,910,258
(4%
120
of 47,756,439
119
6,685,901
(14%
121
of 47,756,439
119
Սալվադոր
6,349,939
115
6,330,889 (99.7%)
122
6 349 939
(19,050 սահմանափակ գիտելիքներ)
115
Նիկարագուա
6,218,321
71
115
6,037,990 (97.1%)
(490,124 այլ մայրենի լեզվով)
115
123
6 218 321
(180,331 սահմանափսկ գիտելիքներ)
115
Բրազիլիա
206,120,000
124
460,018
115
460,018
115
6,056,018
(460,018 բնիկ խոսողներ + 96,000 սահմանափակ գիտեիլքներ + 5,500,000 կարող են խոսել)
Իտալիա
60,795,612
125
255,459
126
1,037,248
(2%
120
of 51,862,391
119
5,704,863
(11%
121
of 51,862,391
119
Կոստա Ռիկա
4,890,379
127
4,806,069
(84,310 այլ մայրենի լեզվով)
128
4 851 256
(99.2%)
75
Պանամա
3,764,166
129
3,263,123
(501,043 այլ մայրենի լեզվով)
130
3 504 439
(93.1%)
75
Ուրուգվայ
3,480,222
131
3,330,022
(150,200 այլ մայրենի լեզվով)
132
3 441 940
(98.9%)
75
Պուերտո Ռիկո
3,474,182
133
3 303 947
(95.1%)
134
3 432 492
(98.8%)
75
Մարոկկո
34,378,000
135
6,586
136
6,586
3,415,000
136
137
(10%)
138
Միացյալ Թագավորություն
64,105,700
139
120,000
140
518,480
(1%
120
of 51,848,010
119
3,110,880
(6%
121
of 51,848,010
119
Ֆիլիպիններ
101,562,305
141
438,882
142
3,016,773
143
144
145
146
147
148
149
Գերմանիա
81,292,400
150
644,091
(1%
120
of 64,409,146
119
2,576,366
(4%
121
of 64,409,146
119
Հասարակածային Գվինեա
1,622,000
151
1,683
152
918,000
75
(90.5%)
75
153
Ռումինիա
21,355,849
154
182,467
(1%
120
of 18,246,731
119
912,337
(5%
121
of 18,246,731
119
Պորտուգալիա
10,636,888
155
323,237
(4%
120
of 8,080,915
119
808,091
(10%
121
of 8,080,915
119
Կանադա
34,605,346
156
553,495
157
643,800
(87%
158
of 740,000
159
22
736,653
74
Նիդերլանդներ
16,665,900
160
133,719
(1%
120
of 13,371,980
119
668,599
(5%
121
of 13,371,980
119
Շվեդիա
9,555,893
161
77,912
(1%
118
of 7,791,240
119
77,912
(1% of 7,791,240)
467,474
(6%
121
of 7,791,240
119
Ավստրալիա
21,507,717
162
111,400
163
111,400
447,175
164
Բելգիա
10,918,405
165
89,395
(1%
120
of 8,939,546
119
446,977
(5%
121
of 8,939,546
119
Բենին
10,008,749
166
412,515 (ուսանողներ)
74
Կոտ դ'Իվուար
21,359,000
167
341,073 (ուսանողներ)
74
Լեհաստան
38,092,000
324,137
(1%
120
of 32,413,735
119
324,137
(1% of 32,413,735)
Ավստրիա
8,205,533
70,098
(1%
120
of 7,009,827
119
280,393
(4%
121
of 7,009,827
119
Ալժիր
33,769,669
223,422
136
Բելիզ
333,200
168
173,597
136
173,597
136
195,597
136
(62.8%)
169
Սենեգալ
12,853,259
205,000 (students)
74
Դանիա
5,484,723
45,613
(1%
120
of 4,561,264
119
182,450
(4%
121
of 4,561,264
119
Իսրայել
7,112,359
130,000
136
175,231
170
Ճապոնիա
127,288,419
100,229
171
100,229
167,514 (60,000 ուսանողներ)
74
Գաբոն
1,545,255
172
167,410 (ուսանողներ)
74
Շվեյցարիա
7,581,520
150,782 (2,24%)
173
174
150,782
165,202 (14,420 ուսանողներ)
175
Իռլանդիա
4,581,269
176
35,220
(1%
120
of 3,522,000
119
140,880
(4%
121
of 3,522,000
119
Ֆինլանդիա
5,244,749
133,200
(3%
121
of 4,440,004
119
Բուլղարիա
7,262,675
130,750
(2%
120
of 6,537,510
119
130,750
(2%
121
of 6,537,510
119
Բոնեյրե
Կյուրասաո
223,652
10,699
136
10,699
136
125,534
136
Նորվեգիա
5,165,800
21,187
177
103,309
74
Չեխիա
10,513,209
178
90,124
(1%
121
of 9,012,443
119
Հունգարիա
9,957,731
179
83,206
(1%
121
of 8,320,614
119
Արուբա
101,484
180
6,800
136
6,800
136
75,402
136
Տրինիդադ և Տոբագո
1,317,714
181
4,100
136
4,100
136
65,886
136
(5%)
182
Կամերուն
21,599,100
183
63,560 (ուսանողներ)
74
Անդորրա
84,484
33,305
136
33,305
136
54,909
136
Սլովենիա
35,194
(2%
120
of 1,759,701
119
52,791
(3%
121
of 1,759,701
119
Նոր Զելանդիա
21,645
184
21,645
47,322 (25,677 students)
74
Սլովակիա
5,455,407
45,500
(1%
121
of 4,549,955
119
Չինաստան
1,339,724,852
185
30,000 (ուսանողներ)
186
Ջիբրալթար
29,441
187
22,758 (77.3%
188
Լիտվա
2,972,949
189
28,297
(1%
121
of 2,829,740
119
Լյուքսեմբուրգ
524,853
4,049
(1%
118
of 404,907
119
8,098
(2%
120
of 404,907
119
24,294
(6%
121
of 404,907
119
Ռուսաստան
143,400,000
190
3,320
136
3,320
136
23,320
136
Արևմտյան Սահարա
513,000
191
n.a.
192
22,000
136
Գուամ
19,092
193
Բրիտանական Վիրջինյան կղզիներ
16,788
194
16,788
136
16,788
136
Լատվիա
2,209,000
195
13,943
(1%
121
of 1,447,866
119
Թուրքիա
73,722,988
196
1,134
136
1,134
136
13,480
136
197
Կիպրոս
2%
121
of 660,400
119
Հնդկաստան
1,210,193,422
198
9,750 (ուսանողներ)
199
Էստոնիա
9,457
(1%
121
of 945,733
119
Ճամայկա
2,711,476
200
8,000
201
8,000
201
8,000
201
Նամիբիա
3,870
202
Եգիպտոս
3,500
203
Մալթա
3,354
(1%
121
of 335,476
119
Եվրամիություն
(Ներառյալ Իսպանիա)
460,624,488
204
2,397,000 (934,984 արդեն հաշվարկված)
205
Ամբողջական
7,430,000,000 (Ամբողջ աշխարհի բնակչությունը)
206
461 860 681
22
6,2
%)
207
497 514 992
22
6,6
% )
545 691 655
22
208
7,3
%)
209
Բարբառային տարբերակումներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպանիայի տարբեր շրջանների և Ամերիկայի իսպանախոս տարածքների խոսակցական լեզվում կան շատ կարևոր բարբառային տարբերակումներ
(հնչյունական, քերականական և բառային)։ Ամենատարածված տարբերակումը Մեքսիակայի իսպաներենն է խոսողների շրջանում։ Աշխարհի իսպանախոսների ավելի քան 20%-ը է խոսում Մեքսիկայի իսպաներենով (500 միլիոնից ավելի քան 112-ը)։ Դրա հիմնական հատկանիշներից մեկը շեշտված ձայնավորների կրճատումը կամ կորուստն է, հատկապես, երբ կապված են /s/ հնչյունի հետ
210
211
Իսպանիայում հյուսիսային բարբառները ավելի մոտ են ստանդարտ տարբերակումներին, թեև վերջին 50 տարիների ընթացքում հարավային բարբառների նկատմաբ դրական վերաբերմունքը զգալիորեն աճել է։ Նույնիսկ Մադրիդի բարբառը, որն ունի հարավային բարբառին բնորոշ հատկանիշներ, ինչպես օրինակ yeismo-ն։ Բարբառի տարբերակման այս ձևը գործածվում է ռադիոյում և հեռուստատեսությունում
212
213
214
215
։ Մադրիդի բարբառային տարբերակումը մեծ ազդեցություն է թողել գրավոր իսպաներենի ձևավորման վրա
216
Հնչյունաբանություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Չորս հիմնական հնչյունաբանական բաժանումները հիմնված են տետա հնչյունի վրա (θ), վերջին /s/ վանկի շնչեղացման վրա, /s/ հնչյունի և y/ʎ/ բաղաձայնի
217
Տետա հնչյունը /θ/(արտասանվում է c e-ից կամ i-ից առաջ և արտասանվում է (z) այլ բառերում),
շրթնատամնային շփական բաղաձայն
, ինչպես օրինակ անգլերեն thing բառը (th-ը)։ Իսպանիայի բնակչության մեծամասնությունը սա ունի, հատկապես երկրի հյուսիսայի և կենտրոնական հատվածները։ Այլ տարածքներում (Հարավային Իսպանիայի որոշ հատվածներում,
Կանարյան կղզիներում
Ամերիկայում
) տետա հնչյունը չի գործածվում և փոխարենը /s/-ն է գործածվում։ Իսպաներենում այս հնչյունական հակադրությունը կոչվում է շնչեղացում, մինչդեռ հնչյունական ընդհանրացումը կոչվում է ceceo, այսինքն Ce և Zeta, երբ /s/-ը արտասանվում է Z-ի նման Իսպանիայի հյուսիսում։ Լատինական Ամերիկայի մեծ մասում e-ից կամ i-ից առաջ c-ն և /z/-ն միշտ արտասանվում են որպես շրթնատամնային շչական բաղաձայն։
Վերջին /s/-վանկի շնչեղացումը տարածված է
Իսպանիայի կիսահարավում
Ամերիկայի շրջաններում
Կենտրոնական Ամերիկան
(բացի
կենտրոնական Կոստա Ռիկայից
Գվատեմալայից
),
Կարիբյան կղզիները
Հարավային Մեքսիկայի
ափամերձ շրջանները և
Հարավային Ամերիկան
, բացի
Անդեր
լեռնաշղթայից։ Երբ չկա շնչեղացում, վերջին վանկը՝ /s/-ը արտասանվում է որպես
վերատամնային բաղաձայն
կամ շրթնատամնային բաղաձայն, այսինքն նույն ձև ինչպես հաջորդ պարբերության մեջ։
/s/ տառին համապատասխանող հնչյունը հյուսիսային և կենտրոնական
Իսպանիայում
արտասանվում է որպես
վերատամնային բաղաձայն
(նկարագրվում է նաև հնչյունաբանորեն ՛՛ծանր՛՛ կամ ՛՛հետադարձ)։
Անդալուզիայում
Կանարյան կղզիներում
Լատինական Ամերիկայի
մեծ մասում (բացի Կոլումբիայի Պաիսա նահանգից) այն արտասանվում է որպես շրթնատամնային բաղաձայն, որն իր արտասանությամբ նման է անգլերենի /s/-ին։ Որովհետև /s/-ը իսպաներենում հաճախակի գործածվող հնչույթ է, բնիկ իսպանախոսների արտասանությունը տարբերվում է
Ամերիկայի
իսպանախոսների արտասանությունից։
/ʎ/
Y հնչյունը`կողմնային-քմային բաղաձայնը երբեմն համեմատվում է անգլերենի lli հնչյունի հետ (օրինակ՝ million), որը հանդիպում է
Հյուսիսային Իսպանիայի
քիչ ուրբանիզացված տարածքներում և
Հարավային Իսպանիայի
բարձրադիր շրջաններում։ Միևնույն ժամանակ, շատ այլ իսպանախոսների լեզվում այն կապակցվում է ոչ կողմնային /ʝ/-ի հետ, սովորաբար շեշտված, շփական-քմային բաղաձայն, որը երբեմն համեմատվում է անգլերեն /j/-ի հետ (oրինակ՝yod), ինչպես yacht (յախտ) բառում և հնչում է /y/ իսպաներենում։ Ինչպես աշխարհի բոլոր լեզուներում, այնպես էլ այլ հնչյունական ձևերում, ll և y միջև տարբերությունը սովորաբար չի լսվում, եթե չեն արտասանվում որպես առանձին հնչույթներ։ Իսպաներենում նման հնչույթային կապակցումը կոչվում է
yeísmo։
Արգենտինայի Ռիո դե Պլատայի իսպաներենում, հնչույթային կապակցումը ընդհանուր առմամբ արտասանվում է որպես վերատամնային-շփական, որը կամ արտահայտված է բարբառային շրջանի կենտրոնական և արևմտյան հատվածներում կամ արտահայտված չէ․ օրինակ՝ ֆրանսերենում ch-ն կամ պորտուգալերենում x-ը
Բուենոս Այրեսում
Մոնտեվիդեոյում
218
Ձևաբանություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենի բարբառների միջև գլխավոր ձևաբանական տարբերակումները ներառում են դերանունների տարբեր գործառույթներ, հատկապես երկրորդ անձի դեպքում, իսկ առարկայական դերանունները՝ երրորդ անձի։
Voseo-2-րդ դեմք եզակի թիվ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենի գրեթե բոլոր բարբառները երկրորդ դեմք եզակի թվում տարբերվում են, ուստի ունեն ՛՛you
''
նշանակող երկու տարբեր դերանուններ։ Usted-ը (դուք ) պաշտոնական ձևում և
tú
կամ vos ոչ պաշտոնական ձևում (նշված երեք ձևերից յուրաքանչյուրն ունի իր բայական ձևը), որը բարբառից բարբառ տարբերվում է։ Vos-ի գործածումը (կամ բայական ձևը) կոչվում է voseo: Մի քանի բարբառներում այս երեք դերանուները օգտագործվում են
usted
-ի,
tú
-ի և
vos
-ի հետ և համապատասխանաբար մատնանշում են պաշտոնական, ոչ պաշտոնական և մտերմիկ ձևերը
219
Voseo-ձևում, vos-ը առարկայական ձևն է (
vos decís
-դուք ասում եք, "you say"), իսկ խնդիր-առարկան արտահայտվում է նաղդրի հետ (voy con vos-i am going with you -գալիս եմ քեզ հետ), մինչդեռ ուղիղ և անուղղակի խնդրի ձևերը, և ստացական ձևերը նույնն են և կապված
tú
-ի հետ (օրինակ՝
Vos sabés que tus amigos te respetan
-դու գիտես, որ ընկերներդ հարգում են քեզ)։
Voseo-ի ընդհանուր բայական ձևերը նույնն են, ինչպես որ used-ը
tú
-ի հետ, բացառությամբ ներկա ժամանակաձևի բայերը (
սահմանական
հրամայական
)։ Ընդհանուր առմամբ vos-ի բայական ձևերը տարբերվում են
vosotros
-ի բայական ձևերից ( 2-րդ դեմք, հոգնակի թիվ)՝ կորցնելով /i/ կիսաձայնը կամ
/d/
-ն vos-ի դեպքում (օրինակ`
vosotros pensá
vos pensás
vosotros volvé
vos volvés
pensa
vosotros
) >
pensá!
vos
),
volve
vosotros
) >
volvé!
vos
):
Ընդհանուր Voseo
(արգենտինյան իսպաներենում)
Սահմանական
Ըղձական
Հրամայական
Ներկա
Անցյալ
Անցյալ շարունակական
Ապառնի
Պայմանկան
Ներկա
Անցյալ
pensás
pensaste
pensabas
pensarás
pensarías
pienses
pensaras
pensases
pensá
volvés
volviste
volvías
volverás
volverías
vuelvas
volvieras
volvieses
volvé
dormís
dormiste
dormías
dormirás
dormirías
duermas
durmieras
durmieses
dormí
The forms in
bold
coincide with standard
tú
-conjugation
voseo բարբառի գերակայությունը Լատինական Ամերիկայում Իսպաներեն լեզվի ակադեմիայի ասոցացիայի տվյալներով։
Մյուս կողմից Չիլիում գրեթե բոլոր բայական ձևերը տարբերվում են
tú
-ձևից։
Չիլի voseo
Սահմանական
Ըղձական
Հրամայական
Ներկա
Անցյալ
Անցյալ շարունակական
Ապառնի
Պայմանկան
Ներկա
Անցյալ
pensáis
pensaste
pensabais
pensarás
pensaríais
pensís
pensarais
pensases
piensa
volvís
volviste
volvíais
volverás
volveríais
volváis
volvierais
volvieses
vuelve
dormís
dormiste
dormíais
dormirás
dormiríais
durmáis
durmieras
durmieses
duerme
The forms in
bold
coincide with standard
tú
-conjugation
Vos դերանունի գործածությունը
tú
բայական ձևի հետ (
vos piensas
) կոչվում է դերանվանական voseo. Vos-ի բայական ձևերի գործածումը
tú
-ի հետ (
tú pensás
or
tú pensái
) կոչվում է "բայական voseo".
Չիլիում, օրինակ, բայական voseo-ն շատ ավելի ընդհանուր է, քան vos դերանվան իրական գործածումը, որը սովորաբար պահպանվում է ոչ պաշտոնական իրավիճակներում։ Իսկ Կենտրոնական Ամերիկայում voseo-ն ավելի շատ է տարբերվում։
Կենտրոնական Ամերիկայի voseo
Սահմանական
Ըղձական
Հրամայական
Ներկա
Անցյալ
Անցյալ շարունակական
Ապառնի
Պայմանական
Ներկա
Անցյալ
pensás
pensaste
pensabas
pensarás
pensarías
pensés
pensaras
pensases
pensá
volvés
volviste
volvías
volverás
volverías
volvás
volvieras
volvieses
volvé
dormís
dormiste
dormías
dormirás
dormirías
durmás
durmieras
durmieses
dormí
The forms in
bold
coincide with standard
tú
-conjugation
Ամերիկայի իսպանախոս տարածաշրջանների բաշխում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Թեև vos-ը չի օգտագործվում
Իսպանիայում
, այն օգտագործվում է
Ամերիկայի
իսպանախոս տարածաշրջաններում որպես առաջնային խոսակցական ձև 2-րդ դեմք, եզակի թվի համար։ Ընդհանուր առմամբ, կարելի է ասել, որ կան շրջաններ, որոնք օգտագործում են
tuteo
tú
-ի օգտագործումը) հետևյալ շրջաններում․ գրեթե ողջ
Մեքսիկան
, Արևմտյան Հնդկաստանը,
Պանաման
Կոլումբիան
Պերուն
Վենեսուելան
և ափամերձ
Էկվադորը
Tuteo-ն որպես մշակութային ձև
voseo
-ի հետ միասին համարվում է հասարակ ձև
Բոլիվիայում
Պերուի
հյուսիսում և հարավում,
Անդերյան
Էկվադորում
Անդյան
Վենեսուելայի
փոքր շրջաններում (հատկապես վենեսուելյան նահանգ Զուլիայում), և
Կոլումբիայի
մեծ մասում։ Շատ ուսումնասիրողներ պնդում են, որ voseo-ն կարող է օգտագործվել արևելյան Կուբայի որոշ հատվածներում, իսկ մյուս ուսումնասիրողները հերքում են
220
Չիլիում
, վենեսուելական նահանգ Զուլիայում, Կոլումբիայի կարիբյան ափին, Պանամայի Ազուերո թերակղզում, մեքսիկական նահանգ Չիապասում և Գվատեմալայի որոշ հատվածներում tuteo-ն՝ 2-րդ դեմքի կիրարկումը, առկա է կիսապաշտոնական մակարդակում։
Ընդհանրական voseo-ի տարածաշրջաններն են՝
Արգենտինա
Նիկարագուա
, արևելյան
Բոլիվիա
Էլ Սալվադոր
Գվատեմալա
Հոնդուրաս
Կոստա Ռիկա
Պարագվայ
և Անտիոքիա, Կալդաս, Ռիսարալդա, Կուինդո և Վալե դե Կաուկա կոլումբիական մարզերը
219
Ustedes
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Usted
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Usted
-ը 2-րդ դեմք, եզակի թիվն է համապատասխան կոնտեքստում, բայց գործածվում է եզակի 3-րդ դեմքի հետ։ Այն օգտագործվում է որևէ մեկի հանդեպ հարգանք արտահայտելու համար, որը վայելում է բարձր հեղինակություն ("you, sir"/"you, ma'am")։ Կոլումբիայում, Կոստա Ռիկայում, Էկվադորի և Պանամայի շրջաններում որոշ խոսողների կողմից այն գործածվում է նաև մտերմիկ կոնտեքստում, բացառությամբ
tú
կամ
vos
։ Նման գործածությունը հաճախ կոչվում է
ustedeo
իսպաներենում։ Կենտրոնական Ամերիկայում, հատկապես Հոնդուրասում
usted
-ը հաճախ օգտագործվում է որպես պաշտոնական դերանուն՝ հարգանք արտահայտելու համար, նաև օգտագործվում է ծնողների և երեխաների միջև Էկվադորի, Կոլումբիայի և Վենեսուելայի Անդյան շրջաններում։
Երրորդ դեմքի խնդիր դերանուն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Շատ խոսողներ օգտագործում են (իսկ Իսպանիայի թագավորական ակադեմիան նախընտրում է)
lo
la
դերանունները ուղիղ խնդրի համար (արական և իգական, նկատի ունենալով "him", "her", կամ "it"), և
le
անուղղակի խնդրի համար (անկախ սեռից, որը նշանակում է "to him", "to her", կամ "to it"). Սա հաճախ կոչվում է ՛՛ստուգաբանական՛՛, քանի որ այս ուղիղ և անուղղակի խնդիր դերանունները առաջացել են իսպաներենի նախահայր լեզվի՝ լատիներենի հայցական և տրական հոլովներից։
Այս տարբերությունները կամ նորմայից շեղումները անվանում "
leismo
", "
loismo
", կամ "
laismo
", համապատասխան
le
lo
կամ
la
դերանունների, որոնք ընդլայնվել են ստուգաբանական օգտագործման ժամանակ (
le
-ն ուղիղ խնդիր,
lo
-ն կամ
la
-ն անուղղակի խնդիր)։
Բառապաշար
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Որոշ բառեր իմաստային տարբերություններ ունեն լատինամերիկյան երկրներում։ Շատ իսպանախոսներ կարող են հասկանալ իսպաներենի այլ ձևեր նույնիսկ այն վայրերում, որտեղ մեծ մասամբ չեն օգտագործվում, բայց իսպանախոսներն ընդհանուր առմամբ չեն հասկանում մասնավորապես ամերիկյան ձևերը։ Օրինակ՝ իսպաներեն mantequilla (կարագ), aguacate (ավոկադո),
albaricoque
(ծիրան) համապատասխանում է
manteca
(խոզապուխտ, որն օգտագործվում է իբերյան թերակղզու իսպաներենում),
palta
, և
damasco
բառերին Արգենտինայում, Չիլիում (բացի manteca-ից), Պարագվայում, Պերույում (բացի manteca և damasco բառերից) և Ուրուգվայում։
Այլ լեզուների հետ կապ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենը սերտորեն կապված է այլ արևմտա-իբերառոմանական լեզուների հետ, որոնց թվում են ասթուրերենը,
արագոներենը
գալիսերենը
, լադինոն, լեոնեսը, միրանդերենը և
պորտուգալերենը
Ընդհանուր առմամբ հայտնի է, որ պորտուգալերեն և իսպաներեն խոսողները հաղորդակցվում են գրավոր ձևով տարբեր հասկացություններ կիրառելիս։ Գրավոր իսպաներենի և պորտուգալերենի փոխադարձ հստակությունը զգալիորեն բարձր է, և խոսակցական ձևերի դժվարությունները հիմնված են ավելի շատ հնչյունաբանության, քան քերականական և բառային տարբերությունների վրա։ Ստուգաբանությունը տալիս է բառապաշարի նմանության գնահատումները այն լեզուների միջև, որոնք իրար հետ կապված են ճշգրիտ տոկոսներով։ Իսպաներենի և պորտուգալերենի դեպքում դա կազմում է 89%։ Դրան հակառակ, իտալերենի հնչյունաբանական նմանությունը իսպաներենի հետ ավելի քիչ է և կազմում է 82%։ Փոխադարձ հստակությունը իսպաներենի և ֆրանսերենի կամ իսպաներենի և ռումիներենի միջև դեռևս ավելի ցածր է, բառապաշարի նմանությունը համապատասխանաբար 75% և 71% է
221
222
։ Ֆրանսիախոսների մոտ, ովքեր չեն ուսումնասիրել լեզուն, իսպաներենի իմացությունը շատ ավելի ցածր է և գնահատվում է 45%։ Առհասարակ, շնորհիվ ռոմանական լեզուների գրային համակարգի համընդհանուր հատկանիշների, բառի միջլեզվական փոխըմբռնումը շատ ավելի մեծ է, քան հաղորդակցական փոխըմբռնումը։
Հետևյալ աղյուսակը համեմատում է որոշ բառերի ընդհանուր ձևերը մի քանի ռոմանական լեզուներում․
Լատիներեն
Իսպաներեն
Գալիսերեն
Պորտուգալերեն
Ասթուրերեն և լեոնեսերեն
Արագոներեն
Կատալոներեն
Ֆրանսերեն
Իտալերեն
Romanian
nos
nosotros
nós
nós
nós
nosotros
nusatros
nosaltres
(arch.
nós
nous
noi/noialtri
noi
'we'
frater germanum
(lit. "true brother")
hermano
irmán
irmão
hermanu
chirmán
germà
(arch.
frare
frère
fratello
frate
'brother'
dies martis
Classical
feria
tertia
Ecclesiastical
martes
martes
terza feira
terça-feira
martes
martes
dimarts
mardi
martedì
marți
'Tuesday'
cantiō(nem)
canticum
canción
cántico
canción/cançom
cántico
canção
cântico
canción
(or
canciu
canta
cançó
chanson
canzone
cântec
'song'
magis
plus
más
(arch.
plus
máis
mais
(arch.
chus
or
plus
más
más
(or
més
més
(arch.
pus
or
plus
plus
più
mai/plus
'more'
manus
sinistra
mano
izquierda
(arch.
mano
siniestra
man
esquerda
mão
esquerda
(arch.
mão
sẽestra
manu
izquierda
(or
esquierda
also
manzorga
man
cucha
mà
esquerra
(arch.
mà
sinistra
main
gauche
mano
sinistra
mâna
stângă
'left
hand'
nihil
nullam rem natam
(lit. "no thing born")
nada
nada
(also
ren
and
res
nada
neca
and
nula rés
in some expressions; arch.
rem
nada
(also
un res
cosa
res
rien/nul
niente/nulla
nimic/nul
'nothing'
cāseus formaticus
queso
queixo
queijo
quesu
queso
formatge
fromage
formaggio/cacio
caș
'cheese'
Judaeo-իսպաներեն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Judaeo-իսպաներեն, հայտնի է նաև Ladino անվանումով
223
, իսպաներենի տարբերակ է, որը պարունակում է միջնադարյան իսպաներենի և պորտուգալերենի շատ հատկանիշներ և դրանով խոսում են Sefardi Jews-ի հետնորդները, որոնք հեռացան Իսպանիայից 15-րդ դարում
223
։ Ուստի, դրա առնչությունը իսպաներենին համեմատելի է
իդիշ
լեզվի հետ գերմաներենին։ Այսօր ladino խոսողները գրեթե բացառապես Սեֆարդի հրեաներն են, Թուրքիայում, Հունաստանում կամ Բալկաններում սերող ընտանիքները, և ապրում են հիմնականում Իսրայելում, Թուրքիայում, և ԱՄՆ-ում, մի քանի համայնքներով Լատինական Ամերիկայում։ Judaeo-իսպաներենում բացակայում է բնիկ ամերիկյան բառապաշարը, որը ձեռք բերվեց ստանդարտ իսպաներենի ազդեցության արդյունքում Իսպանիայի գաղութացման շրջանում, և այն ունի շատ հատկանիշներ, որոնք ի սկզբանե չեն եղել ստանդարտ իսպաներենում։ Այնուամենայնիվ, այն պարունակում է այլ բառապաշար, որը չի եղել ստանդարտ իսպաներենում, ներառյալ եբրայերենից, ֆրանսերենից, հունարենից և թուրքերենից բառապաշար, և այլ լեզուներ, որոնք խոսվում են, որտեղ, որ բնակվում են Սեֆարդիմները։
Judaeo-իսպաներենը ոչնչացման եզրին է, քանի որ շատ բնիկ խոսողներ այսօր գաղթել են Իսրայել, որոնք չեն փոխանցել լեզուն իրենց երեխաներին և թոռներին։ Այնուամենայնիվ, դա արտահայտում է ամենափոքր վերածնունդը Sephardi համայնքների միջև, հատկապես երաժշտության մեջ։ Լատինամերիկյան համայնքների դեպքում ոչնչացման վտանգը ևս պայմանվաորված է ժամանակակից կաստեյանոյի (իսպաներենի) ձուլման հետ։
Հարակից բարբառը հակետիան է, հյուսիսային Մարոկկոյի Judaeo-իսպաներենը։ Սա նույնպես տարածաշրջանի օկուպացման ժամանակ հակված էր ձուլվել ժամանակակից իսպաներենին։
Գրային համակարգ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենը ունի լատինատառ գրություն, որին ավելանում է
⟨ñ
-ն՝ տարբերվելով n-ից։ Ch (
che
/t͡ʃ/
հնչյունից) և ll (
elle
[[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|/
/]]
հնչյունից) տառակապակցությունները նույնպես համարվում են առանձին տառեր։ Այնուամենայնիվ,
rr
-տառակապակցությունը (
erre fuerte
erre doble
, 'double r', or simply
erre
), որը ևս տարբերվում է
/r/
-ից, առանձին տառ չի համարվում։ 1994 թ-ից սկսած
ch
-ն և
ll
-ն համարվել են երկտառեր, չնայած որ մինչև 2010 թվականը մնացել են այբուբենում։ Ch-ով բառերը այժմ դասակարգված են այբենական կարգով
cg
ci
-ի միջև։ Նույնն է նաև
ll
տառկապակցության դեպքում
224
225
Իսպաներենի այբուբենում կա 27 տառ․
A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, Ñ, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z
2010 թվականից
ch, ll, rr, gu, qu
տառակապակցություններից ոչ մեկը տառ չի համարվում Իսպանիայի թագավորական ակադեմիայի կողմից
226
K և W տառերը օգտագործվում են միայն այն բառերում և անուններում, որոնք ծագել են օտար լեզուներից ( օրինակ՝ kilo, folklore, whisky, kiwi և այլն)։
Բացառություն են կազմում մի քանի տարածաշրջանների տերմիններ, ինչպես օրինակ Մեքսիկայում, որտեղ արտասանությունը ամբողջովին կարող է տարբերվել ուղղագրությունից։
Համաձայն ուղղագրական կանոնների, տիպիկ իսպաներեն բառը շեշտվում է նախորդ վանկից առաջ, եթե այն ավարտվում է ձայնավորով (բացի
-ից)։ Սույն կանոնից բացառություն են կազմում սուր շեշտ կրող ձայնավորները։
Սուր շեշտը օգտագործվում է տարբերելու այն բառերը, որոնք նույն կերպ են արտասանվում, բայց տարբեր իմաստներ ունեն, հատկապես, երբ դրանցից որևէ մեկը շեշտված բառ է, իսկ մյուսը՝ ձևույթ։ Համեմատենք
el
-ը՝ որոշյալ հոդը
él
-դերանվան հետ կամ
te
-ն՝ քեզ (առարկայական դերանուն)
té
՝թեյ-ի հետ,
de
՝ ից նաղդիրը ըղձական ներկա առաջին դեմք եզակի թիվ
dé
-ի հետ և se փոխադարձ դերանունը սահմանական եղանակի ներկա ժամանակ եզակի թիվ
sé
-ի (ես գիտեմ) հետ։
Հարաբերական դերանունները (
qué
cuál
dónde
quién
, etc.) հարցական դառնալիս նույնպես ստանում են շեշտեր, և որոշ ցուցական դերանուններ (
ése
éste
aquél
, etc.) կարող են շեշտվել, եթե օգտագործվում են որպես դերանուններ։
Շեշտերը չեն դրվում մեծատառերի դեպքում, սակայն Իսպանիայի թագավորական ակադեմիան խորհուրդ է տալիս կիրառել շեշտը՝ ուղղագրական կանոնները ուսուցանելիս։
Կազմակերպություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպանիայի թագավորական ակադեմիա
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպանիայի թագավորական ակադեմիա, հաստատություն Մադրիդում, Իսպանիա
Իսպանիայի թագավորական ակադեմիայի զինանշան
Իսպանիայի թագավորական ակադեմիան հիմնադրվել է 1713 թվականին
227
21 այլ միջազգային կազմակերպությունների հետ (տես
՝Իսպաներեն լեզվի ակադեմիայի ասոցացիա
), որն իր մեջ ներառում է ստանդարտացման ազդեցությունը՝ շնորհիվ իր հրապարակած բառարանների, լայնորեն ընդունված քերականության և ոճային ուղեցույցների
228
։ Սոցիալ-պատմական ազդեցությունների հետևանքով, լեզվի ստանդարտացված ձևը (Ստանդարտ իսպաներեն) լայնորեն օգտագործվում է գրականության, ակադեմիական համատեքստերոի և լրատվամիջոցների մեջ։
Իսպաներեն լեզվի ակադեմիայի ասոցացիա
խմբագրել
խմբագրել կոդը
ASALE-ի անդամ երկրներ
229
Իսպաներեն լեզվի ակադեմիայի ասոցացիայի էությունն այն է, որ կանոնակարգում է իսպաներենը։ Այն ստեղծվել է Մեքսիկայում 1951 թվականին և ներկայացնում է բոլոր առանձին ակադեմիաների միավորումը իսպանախոս աշխարհում։ Այն բաղկացած է 23 երկրների ակադեմիաներից, որոնք ակադեմիայի հիմնադրման պահից ասոցացիայի անդամ են․
Իսպանիա
(1713)
230
Կոլումբիա
(1871)
231
Էկվադոր
(1874)
232
Մեքսիկա
(1875)
233
Էլ Սալվադոր
(1876)
234
Վենեսուելա
(1883)
235
Չիլի
(1885)
236
Պերու
(1887)
237
Գվատեմալա
(1887)
238
Կոստա Ռիկա
(1923)
239
Ֆիլիպիններ
(1924)
240
Պանամա
(1926)
241
Կուբա
(1926)
242
Պարագվայ
(1927)
243
Դոմինիկյան Հանրապետություն
(1927)
244
Բոլիվիա
(1927)
245
Նիկարագուա
(1928)
246
Արգենտինա
(1931)
247
Ուրուգվայ
(1943)
248
Պուերտո Ռիկո
(1955)
249
ԱՄՆ
(1973)
250
Հասարակածային Գվինեա
(2016)։
Սերվանտեսի ինստիտուտ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Սերվանտեսի ինստիտուտը Մադրիդում
Սերվանտեսի ինստիտուտը համաշխարհային, շահույթ չհետապնդող կազմակերպություն է, որը հիմնադրվել է Իսպանիայի կառավարության կողմից 1991 թվականին։ Այս կազմակերպությունը մասնագիտացված է ավելի քան 20 տարբեր երկրներում, 54 կենտրոններ, որոնք նվիրված են իսպաներենին, իսպանական և լատինամերիկյան մշակույթներին։ Ինստիտուտի վերջնական նպատակներն են նպաստել համընդհանուր կրթությանը, ուսումնասիրությանը, և իսպաներենի որպես երկրորդ լեզվի օգտագործմանը, խթանել այն մեթոդներն ու գործողությունները, որոնք կապահովեն իսպաներենի ուսուցման գործընթացը, իսպանական և լատինամերիկյան մշակույթների առաջխաղացմանը ոչ իսպանախոս երկրներում։ Ինստիտուտի 2015 թվականի զեկույցը "El español, una lengua viva" (Իսպաներենը կենդանի լեզու) սահմանում է, որ ամբողջ աշխարհում 559 միլիոն իսապնախոս կա։ Զեկույցում նշված աղբյուրներից է ԱՄՆ-ի մարդահամարի բյուրոն, որը ենթադրում է, որ 2050-թվականին ԱՄՆ-ը կունենա 138 միլիոն իսպանախոս՝ դարձնելով այն երկրագնդի ամենամեծ իսպանախոս ազգը, իր քաղաքացիների գրեթե մեկ երրորդի մայրենի լեզուն
247
Միջազգային կազմակերպությունների պաշտոնական օգտագործում
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Իսպաներենը
ՄԱԿ-ի
ԵՄ
-ի,
Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության
, ԱՄՆ-ի կազմակերպության, Իբերոամերիկյան նահանգների կազմակերպության,
Աֆրիկյան Միության
, Հարավային Ամերիկայի Ազգերի Միության, Անտարկտիկայի պայմանագրային քարտուղարության,
Լատինական Միության
, Կարիբյան Համայնքի, Հյուսիսայի Ամերիկայի ազատ առևտրի համաձայնագրի և շատ այլ միջազգային կազմակերպությունների պաշտոնական լեզուներից մեկն է։
Ծանոթագրություններ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Glottolog
H.
Hammarström
R.
Forkel
M.
Haspelmath
Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology
Ethnologue
— 25, 19 —
Dallas, Texas
SIL
, 1951. — ISSN
1946-9675
Անհետացման եզրին գտնվող աշխարհի լեզուների ատլաս
UNESCO
Note that in English, "Castilian" or "Castilian Spanish" may be understood as referring to
European Spanish
("Spanish Spanish") to the exclusion of dialects in the New World or to
Castilian Spanish
to the exclusion of
any
other dialect, rather than as a synonym for the entire language.
Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in
Nationalencyklopedin
. Asterisks mark the
2010 estimates
Արխիվացված
2012-11-11
Wayback Machine
for the top dozen languages.
«Summary by language size»
«The World Factbook — Central Intelligence Agency»
www.cia.gov
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ մարտի 7-ին
. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 24-ին
«Logga in på NE»
www.ne.se
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ նոյեմբերի 11-ին
. Վերցված է 2018 թ․ մարտի 24-ին
Según la revista
Ethnology
en su edición de octubre de 2009 (
eldia.es
Արխիվացված
23 Մարտ 2010
Wayback Machine
La RAE avala que Burgos acoge las primeras palabras escritas en castellano
(Spanish), ES: El mundo, 2010 թ․ նոյեմբերի 7
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Spanish languages "Becoming the language for trade" in Spain and»
. sejours-linguistiques-en-espagne.com. Արխիվացված է
օրիգինալից
2013 թ․ հունվարի 18-ին
. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 11-ին
Robles, Heriberto Camacho Becerra, Juan José Comparán Rizo, Felipe Castillo (1998).
Manual de etimologías grecolatinas
(3.
ed.). México: Limusa. էջ
19.
ISBN
9681855426
{{
cite book
}}
: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (
link
Comparán Rizo, Juan José.
Raices Griegas y latinas
(իսպաներեն). Ediciones Umbral. էջ
17.
ISBN
9789685430012
Dworkin, Steven N. (2012).
A History of the Spanish Lexicon: A Linguistic Perspective
. Oxford: Oxford University Press. էջ
83.
ISBN
0199541140
Versteegh, Kees (2003).
The Arabic language
(Repr.
ed.). Edinburgh: Edinburgh University Press. էջ
228.
ISBN
0748614362
Lapesa, Raphael (1960).
Historia de la lengua española
. Madrid. էջ
97.
{{
cite book
}}
: CS1 սպաս․ location missing publisher (
link
Quintana, Lucía; Mora, Juan Pablo (2002).
«Enseñanza del acervo léxico árabe de la lengua española»
(PDF)
ASELE. Actas XIII
: 705.
: "El léxico español de procedencia árabe es muy abundante: se ha señalado que constituye, aproximadamente, un 8% del vocabulario total"
Macpherson, I. R. (1980).
Spanish phonology
. Manchester: Manchester University Press. էջ
93.
ISBN
0719007887
Martínez Egido, José Joaquín (2007).
Constitución del léxico español
. էջ
15.
Cervantes, Biblioteca Virtual Miguel de.
«La época visigoda / Susana Rodríguez Rosique | Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes»
www.cervantesvirtual.com
(իսպաներեն).
«Summary by language size»
Ethnologue
Cervantes.es
Instituto Cervantes
(2017)
«Archived copy»
(PDF)
. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2016 թ․ հունվարի 6-ին
. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 2-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր (
link
«Most Studied Foreign Languages in the U.S»
. Infoplease.com
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
US Census Bureau.
«American Community Survey (ACS)»
Diccionario panhispánico de dudas, 2005, p.
271–272.
«Diccionario de la lengua española»
(իսպաներեն). Buscon.rae.es
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
Ramón Menéndez Pidal,
Manual de gramática histórica española
(Espasa-Calpe, 1968), §66.2
Lloyd A. Kasten and Florian J. Cody,
Tentative Dictionary of Medieval Spanish
(2nd ed., Hispanic Seminary of Medieval Studies, 2001)
«cartularioshistoria»
www.euskonews.com
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2016 թ․ ապրիլի 2-ին
. Վերցված է 2018 թ․ ապրիլի 9-ին
Penny, Ralph (2002).
A History Of The Spanish Language
(2
ed.). Cambridge University Press. էջեր
20
–21.
«Concise Oxford Companion to the English Language»
Oxford University Press
. Վերցված է 2008 թ․ հուլիսի 24-ին
«Spanish Language Facts»
. Encyclopedia.com
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
Crow, John A. (2005).
Spain: the root and the flower
. University of California Press. էջ
151.
ISBN
978-0-520-24496-2
Thomas, Hugh (2005).
Rivers of Gold: the rise of the Spanish empire, from Columbus to Magellan
. Random House Inc. էջ
78.
ISBN
978-0-8129-7055-5
«La lengua de Cervantes»
(PDF)
(Spanish). Ministerio de la Presidencia de España. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2008 թ․ հոկտեմբերի 3-ին
. Վերցված է 2008 թ․ օգոստոսի 24-ին
{{
cite journal
}}
Cite journal requires
journal=
օգնություն
CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
John B. Dabor,
Spanish Pronunciation: Theory and Practice
(3rd ed.: Holt, Rinehart and Winston, 1997), Ch. 7
«John B. Dalbor's Voice Files to Accompany
Spanish Pronunciation
. Auburn.edu. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ մարտի 8-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
«Instituto Cervantes 06-07»
(PDF)
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
«Background Note: Andorra»
. U.S. Department of State: Bureau of European and Eurasian Affairs. 2007 թ․ հունվար
. Վերցված է 2007 թ․ օգոստոսի 20-ին
«BBC Education — Languages Across Europe — Spanish»
. Bbc.co.uk
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
«Swiss Federal Statistical Office > Languages»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2007 թ․ հոկտեմբերի 30-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 10-ին
Constitución de la República del Paraguay
, Article 140
Constitución Política del Perú
, Article 48
«Population Census, Major Findings»
(PDF)
. Belize: Central Statistical Office, Ministry of Budget Management. 2000. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2007 թ․ հունիսի 21-ին
. Վերցված է 2007 թ․ դեկտեմբերի 20-ին
«Belize Population and Housing Census 2000»
. CR: UCR
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
«Belize»
World Factbook
. CIA. Արխիվացված է
օրիգինալից
2013 թ․ մայիսի 13-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«FAQ»
The Secretariat for The Implementation of Spanish
. Trinidad and Tobago: Government of the Republic. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ նոյեմբերի 3-ին
. Վերցված է 2012 թ․ հունվարի 10-ին
«Novo ensino médio terá currículo flexível e mais horas de aula»
. O Globo. 2016 թ․ սեպտեմբերի 23
. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 23-ին
Lipski, John M (2006). Face, Timothy L; Klee, Carol A (eds.).
«Too close for comfort? the genesis of "portuñol/portunhol"
(PDF)
Selected Proceedings of the 8th Hispanic Linguistics Symposium
. Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project: 1–22
. Վերցված է 2008 թ․ դեկտեմբերի 29-ին
U.S. Census Bureau
Hispanic or Latino by specific origin.
U.S. Census Bureau
(2007).
«United States. S1601. Language Spoken at Home»
2005–2007 American Community Survey 3-Year Estimates
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2009 թ․ հունվարի 5-ին
. Վերցված է 2009 թ․ սեպտեմբերի 3-ին
«Más 'speak spanish' que en España»
. Վերցված է 2007 թ․ հոկտեմբերի 6-ին
(in Spanish)
Crawford, John (1992).
Language loyalties: a source book on the official English controversy
. Chicago: University of Chicago Press. էջ
62.
«Equatorial Guinea (2000)»
. Ethnologue. Արխիվացված է
օրիգինալից
2008 թ․ դեկտեմբերի 25-ին
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
«CIA World Factbook – Equatorial Guinea»
. CIA. 2007 թ․ սեպտեմբերի 20. Արխիվացված է
օրիգինալից
2020 թ․ օգոստոսի 31-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
Los cubanos, la élite de Sudán del Sur
(Spanish), FR: Radio France International, 2011 թ․ հուլիսի 6
, Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 20-ին
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Como saharauis queremos conservar el español»
(Spanish). 2008 թ․ մարտի 3
. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 15-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Historia de un país»
(Spanish). Արխիվացված է
օրիգինալից
2015 թ․ ապրիլի 2-ին
. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 15-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
Ocampo
, Ambeth (2007 թ․ դեկտեմբերի 4).
«The loss of Spanish»
. Makati City, Philippines: Philippine Daily Inquirer (INQUIRER.net). Opinion. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ հուլիսի 26-ին
. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 26-ին
{{
cite web
}}
Check
first=
value (
օգնություն
«Presidential Decree No. 155
: PHILIPPINE LAWS, STATUTES and CODES
: CHAN ROBLES VIRTUAL LAW LIBRARY»
. Chanrobles.com
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Article XIV, Sec 7: "For purposes of communication and instruction, the official languages of the Philippines are Filipino and, until otherwise provided by law, English. The regional languages are the auxiliary official languages in the regions and shall serve as auxiliary media of instruction therein.
Spanish
and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis."
Rodríguez-Ponga, Rafael.
«New Prospects for the Spanish Language in the Philippines»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2015 թ․ ապրիլի 2-ին
. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 1-ին
Legaspi, Amita O. (2012 թ․ հուլիսի 3).
«PNoy (President Benigno Aquino III) and Spain's Queen Sofia welcome return of Spanish language in Philippine schools»
. GMA News.
Medium projection
, PH: National Statistics Office, 2010, Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ օգոստոսի 11-ին
Spanish creole:
Quilis, Antonio (1996),
La lengua española en Filipinas
(PDF)
, Cervantes virtual, էջ
54 and 55
1973 Constitution of the Republic of the Philippines
, The corpus juris, Article XV, Section 3(3), Արխիվացված է
օրիգինալից
2008 թ․ ապրիլի 17-ին
, Վերցված է 2008 թ․ ապրիլի 6-ին
{{
citation
}}
More than one of
archivedate=
and
archive-date=
specified (
օգնություն
More than one of
archiveurl=
and
archive-url=
specified (
օգնություն
«Spanish Influence on Language, Culture, and Philippine History»
. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 15-ին
Engelberg, Stefan.
«The Influence of German on the Lexicon of Palauan and Kosraean (Dissertation)»
(PDF)
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 23-ին
«Spanish language in Philippines»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2015 թ․ մարտի 18-ին
. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 1-ին
«UN 2011 to 2100 estimate»
(MS Excel PDF)
. UN Population data
. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 7-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ այլ (
link
Ethnologue, 18th Ed.:
es:Anexo:Hablantes de español según Ethnologue (edición 18)
Eurobarometer
(PDF)
, EU: Page TS2: Population older than 15 years old of each country. page T74: Speakers who speak Spanish very well. Page T46: Speakers who speak well enough in order to be able to have a conversation.
es:Anexo:Hablantes de español en la U.E. según el Eurobarómetro (2012)
, 2012, Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2013 թ․ ապրիլի 29-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
10
11
«Cifras»,
El español: una lengua viva
(PDF)
(Spanish), ES: Instituto Cervantes, էջ
10
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
Students across the World.
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Demografía de la lengua española
(PDF)
(Spanish), ES, էջ
10, Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2010 թ․ սեպտեմբերի 23-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
, to countries with official Spanish status.
2018 population estimate
(Spanish), MX: CONAPO estimate, Արխիվացված է
օրիգինալից
2018 թ․ փետրվարի 10-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«MX»,
The World Factbook
, USA: CIA, Արխիվացված է
օրիգինալից
2018 թ․ հունվարի 29-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
: Spanish only 92.7%
(1 July, 2017) Population clock
, US: Census Bureau
Spanish speakers older than 5 years old (
Table
, US: Census Bureau, 2017, Արխիվացված է
օրիգինալից
2020 թ․ փետրվարի 14-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
Data Access and Dissemination Systems (DADS).
«American FactFinder – Results»
census.gov
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2020 թ․ փետրվարի 14-ին
. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
Taylor, Paul.
«(2011)»
. pewhispanic.org
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«Census Bureau (01/July/2016)»
. Census.gov. Արխիվացված է
օրիգինալից
2020 թ․ փետրվարի 14-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Gonzalez, Ana (2013 թ․ օգոստոսի 13).
«(2011)»
. pewresearch.org
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«United States»
There are 9 million illegal Hispanics in USA, some of them aren't in the census (
Pálidos de hambre
(Spanish), Impre, 2009 թ․ ապրիլի 19, Արխիվացված է
օրիգինալից
(editorial)
2012 թ․ հունվարի 11-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
Academia Norteamericana de la Lengua Española
, El castellano, Արխիվացված է
օրիգինալից
2016 թ․ փետրվարի 24-ին
, Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
citation
}}
More than one of
archivedate=
and
archive-date=
specified (
օգնություն
More than one of
archiveurl=
and
archive-url=
specified (
օգնություն
Ansón, José Ma,
José Ma. Ansón: "Casi cincuenta millones" hablan español en EE. UU.
, El Castellano, Արխիվացված է
օրիգինալից
2016 թ․ փետրվարի 24-ին
, Վերցված է 2016 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
citation
}}
More than one of
archivedate=
and
archive-date=
specified (
օգնություն
More than one of
archiveurl=
and
archive-url=
specified (
օգնություն
«La amenaza al idioma español – Voces de Univision»
. Univision.com. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ հոկտեմբերի 11-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
Rodríguez Barilari, Elbio,
Congresos de la lengua
(Spanish), ES, Արխիվացված է
օրիգինալից
2013 թ․ հուլիսի 15-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
Más de 70 expertos participaran en la III Acta Internacional de la Lengua Española
(Spanish), ES: ABC de Sevilla, 2008 թ․ մարտի 29, Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ մայիսի 26-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
CNN en español restructures its programming
, The New York Times, 2011 թ․ մարտի 13
(The United States is now the second-largest Spanish-speaking country in the world, with more Spanish speakers than Spain, and exceeded only by Mexico).
«Reloj animado»
(Spanish). CO: DANE. Արխիվացված է
օրիգինալից
2018 թ․ հունվարի 16-ին
. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 21-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
There are 850,000 speakers of American Indian languages (
«CO»,
Ethnologue
, Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ մարտի 26-ին
«Datos básicos»
(Spanish). ES: INE. 2016 թ․ հունվարի 1. Արխիվացված է
օրիգինալից
2019 թ․ հունվարի 7-ին
. Վերցված է 2017 թ․ հունվարի 2-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Argentinian census INDEC estimate for 2017»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2019 թ․ հունվարի 7-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Estimaciones y proyecciones de población 2010-2040: Total del país
, INDEC, 2013, Արխիվացված է
օրիգինալից
2018 թ․ հոկտեմբերի 1-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
40,872,286 people is the census population result for 2010
96
According to Ethnologue (see
«Argentina»
Ethnologue
), there were 40,3 million speakers Spanish as mother tongue in 2013. The Argentinian population in 2013 was projected to be 42,2 million.
96
«Proyecciones de Población»
ine.gov.ve
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2019 թ․ հունվարի 7-ին
. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
(2017)
«Languages»
VE
, Ethnologue, «There are 1,098,244 people who speak other language as their mother tongue (main languages: Chinese 400,000, Portuguese 254,000, Wayuu 199,000, Arabic 110,000)»
Quispe Fernández, Ezio (2017).
«Cifras»
Numbers
(Spanish).
PE
: INEI. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2019 թ․ հունվարի 7-ին.
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Census»,
The World factbook
US
: CIA, 2007, Արխիվացված է
օրիգինալից
2016 թ․ նոյեմբերի 5-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
, «Spanish (official) 84.1%, Quechua (official) 13%, Aymara 1.7%, Ashaninka 0.3%, other native languages (includes a large number of minor Amazonian languages) 0.7%, other 0.2%»
«PE»
Country
, Ethnologue, «There are 5,782,260 people who speak other language as mother tongue (main languages: Quechua (among 32 Quechua's varieties) 4,773,900, Aymara (2 varieties) 661 000, Chinese 100,000).»
«Informes»
Reports
(PDF)
Proyecciones
(Spanish).
CL
: INE. 2017. էջ
36. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2010 թ․ փետրվարի 14-ին
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«CL»
Country
, Ethnologue, «There are 281,600 people who speak another language, mainly Mapudungun (250.000)»
«Estimate»,
Pop. clock
SWF
EC
: INEC
Ethnologue (1999 թ․ փետրվարի 19).
«(2011)»
. Ethnologue
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«GT»
The World factbook
, CIA, Արխիվացված է
օրիգինալից
2015 թ․ հոկտեմբերի 2-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
, «Spanish (official) 60%, Amerindian languages 40%»
«Cuba»
Country
(report). Ethnologue
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
Ethnologue (1999 թ․ փետրվարի 19).
«(2011)»
. Ethnologue
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«(2017)»
. INE. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ հոկտեմբերի 11-ին
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
According to the 1992 Census, 58 per cent of the population speaks Spanish as its mother tongue.
unicef.org
Արխիվացված
2012-01-19
Wayback Machine
«INE (2017 estimate)»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ մայիսի 19-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
There are 207,750 people who speak another language, mainly Garifuna (98,000).:
Ethnologue
10
Informe 2017
(PDF)
ES
: Instituto Cervantes, 2017, էջ
According to the 1992 census, 50% use both Spanish and the indigenous language Guarani at home, 37% speak Guarani only, 7% speak Spanish only.
findarticles.com
. About 75 percent can speak Spanish.
pressreference.com
«INSEE estimate to 1/11/2012»
. Insee.fr
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
Eurobarometr 2012
Արխիվացված
2013-04-29
Wayback Machine
(page T40): Native speakers.
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
Eurobarometr 2012
Արխիվացված
2013-04-29
Wayback Machine
(page TS2): Population older than 15. (age scale used for the Eurobarometer survey)
10
11
12
13
14
15
Eurobarometr 2012
Արխիվացված
2013-04-29
Wayback Machine
(page T74): Non native people who speak Spanish very well.
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
Eurobarometr 2012
Արխիվացված
2013-04-29
Wayback Machine
(page T64): Non native people who speak Spanish well enough in order to be able to have a conversation.
There are 14,100 people who speak other language as their mother tongue (main language, Kekchí with 12,300 speakers):
Ethnologue
There are 490,124 people who speak another language, mainly Mískito (154,000).:
Ethnologue
IBGE population estimation
IBGE publishes the populational estimates for municipalities in 2 011
(Portuguese), BR, 2016
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ location missing publisher (
link
) CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Eurostat 2015 estimation»
. Istat.it
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Languages of Italy
«ENEC estimation to 2016»
. INEC. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ մարտի 27-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«Costa Rica»
Ethnologue
Census INE estimate for 2013
Արխիվացված
7 Հոկտեմբեր 2011
Wayback Machine
(véase "Proyección de Población por municipio 2008–2020")
There are 501,043 people who speak another language as mother tongue:
PA
, Ethnologue
«2016 INE estimation»
. 2016.
There are 150,200 people who speak another language as mother tongue,
UY
, Ethnologue
«2015 US. census Bureau»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2015 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.
95.10% of the population speaks Spanish (
US. Census Bureau
Արխիվացված
24 Սեպտեմբեր 2015
Wayback Machine
«World Population Prospects: The 2015 Revi sion, Key Findings and Advance Tables»
(PDF)
. United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division. էջ
15
. Վերցված է 2016 թ․ հունվարի 10-ին
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
El español en el mundo
Spanish in the world
(PDF)
ES
: Instituto Cervantes, 2012, էջ
6, Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2012 թ․ հոկտեմբերի 17-ին
El español en el contexto Sociolingüístico marroquí: Evolución y perspectivas (page 39)
: Between 4 and 7 million people have Spanish knowledge (M. Ammadi, 2002)
Արխիվացված
6 Նոյեմբեր 2013
Wayback Machine
«Euromonitor, 2012»
(PDF)
exteriores.gob.es
. էջ
32. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2015 թ․ ապրիլի 25-ին
. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
«Annual Mid year Population Estimates: 2013»
. U.K. Gov. Census. 2014
. Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 20-ին
Languages of the United Kingdom
Medium projection
, PH: National Statistics Office, 2015, Արխիվացված է
օրիգինալից
2019 թ․ ապրիլի 3-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
«native knowledge speakers»
(իսպաներեն). Realinstitutoelcano.org. 2009 թ․ փետրվարի 18. Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ փետրվարի 9-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
1,816,773 Spanish + 1,200,000 Spanish creole:
Quilis, Antonio (1996),
La lengua española en Filipinas
(PDF)
, Cervantes virtual, էջ
54 and 55
Ten Reasons
(PDF)
, ES: Mepsyd, էջ
23, Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2017 թ․ մայիսի 25-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
Philippines
, Spanish differences, Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ դեկտեմբերի 21-ին
Spanish in the world 2012 (Instituto Cervantes)
: 3,017,265 Spanish speakers. 439,000 with native knowledge, 2,557,773 with limited knowledge (page 6), and 20,492 Spanish students (page 10).
Nestor Diaz: More than 2 million Spanish speakers and around 3 million with Chavacano speakers (2010 թ․ ապրիլի 24).
«FILIPINAS / Vigoroso regreso del español»
. Aresprensa.com. Արխիվացված է
օրիգինալից
2019 թ․ հունվարի 7-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (
link
The figure of 2 900 000 Spanish speakers is in
Thompson, RW,
Pluricentric languages: differing norms in different nations
, էջ
45
World wide Spanish language
, Sispain
German census
, DE: Destatis, 2015 թ․ մարտի 31, Արխիվացված է
օրիգինալից
2016 թ․ հունիսի 28-ին
, Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
«Equatorial Guinea census»
. Population statistics. 2010. Արխիվացված է
օրիգինալից
2019 թ․ հունվարի 7-ին
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
Spanish according to INE 2011
14% of the population speaks Spanish natively and other 74% as a second language:
«Anuario»,
CVC
(PDF)
(Spanish), ES: Cervantes, 2007
{{
citation
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Eurostat (1/1/2012 estimate)»
. Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2013 թ․ հոկտեմբերի 17
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Eurostat 1 January 2010
Statcan
, CA: GC
«www12.statcan.gc.ca/census»
. 2.statcan.gc.ca
. Վերցված է 2016-ին
87% of the Hispanics, speak Spanish.
mequieroir.com
Արխիվացված
2016-04-01
Wayback Machine
There are 740,000 Hispanics in Canada in 2015, according to "Hispanovation: La creciente influencia hispánica en Canadá" (Social Media Week in Toronto):
www.univision.com
www.abc.es
«Netherland Census ClockPop»
. Cbs.nl
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
2012 census
Արխիվացված
5 Նոյեմբեր 2013
Wayback Machine
«2011 Census»
. Censusdata.abs.gov.au. Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ ապրիլի 3-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«2071.0 – Reflecting a Nation: Stories from the 2011 Census, 2012–2013»
. Abs.gov.au
. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 14-ին
Page 32 of the
"Demografía de la lengua española"
Արխիվացված
2010-09-23
Wayback Machine
«Eurostat estimate to 1/1/2011»
. Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2012 թ․ ապրիլի 2
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
«Accueil - INSAE»
www.insae-bj.org
«ins.ci Census, 2009»
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ հունվարի 13-ին
. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
statisticsbelize.org.bz (2009 mid-year)
Արխիվացված
9 Դեկտեմբեր 2013
Wayback Machine
Page 32 of
Demografía de la lengua española
Արխիվացված
2010-09-23
Wayback Machine
(52,1% native speakers + 11,7% with some Spanish knowledge))
Pages 34, 35 of the
"Demografía de la lengua española", page 35
Արխիվացված
2010-09-23
Wayback Machine
«Migration data»
(PDF)
iom.int
. 2012. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2014 թ․ փետրվարի 9-ին
. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 2-ին
www.state.gov
. 2015 estimate
Statistik, Bundesamt für.
«Bevölkerung»
www.bfs.admin.ch
. Արխիվացված է
օրիգինալից
2016 թ․ հունվարի 14-ին.
111,942 Spaniards in 2016 (
INE
) + 17,113 Peruvians in 2012 (
Արխիվացված
2014-02-09
Wayback Machine
) + 5706 Argentines in 2012 (
) + 2864 Chileans in 2012
«cvc.cervantes.es (annuary 2006–07)»
(PDF)
Արխիվացված
30 Նոյեմբեր 2011
Wayback Machine
«cvc.cervantes.es»
. cvc.cervantes.es
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«czso.cz»
(չեխերեն). czso.cz. 2013 թ․ դեկտեմբերի 31. Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ մարտի 31-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«(2012)»
. ksh.hu
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«Resultado 2010 – Persona»
. Censo2010.aw. 2010 թ․ հոկտեմբերի 6. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ հունվարի 17-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
Արխիվացված
7 Հունվար 2012
Wayback Machine
«Data»
(PDF)
cvc.cervantes.es
Evolution de la population par sexe de 1976 à 2012
Արխիվացված
2013-01-15
Wayback Machine
en:
Annuaire Statistique du Cameroun 2010
. Consultado el 23 August 2012.
«New Zealand census (2006)»
. Stats.govt.nz. 2009 թ․ փետրվարի 13. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ հունիսի 4-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«Press Release on Major Figures of the 2010 National Population Census»
. Stats.gov.cn. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ ապրիլի 18-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
25,000 Spanish students in the university + 5,000 in the "Instituto Cervantes"
cervantes.es (page 4)
«Statistics – FAQ's»
. Gibraltar.gov.gi. 2012 թ․ նոյեմբերի 12. Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ հունվարի 5-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
www.um.es
(5.2. Datos descriptivos de los usos de español e inglés, Gráfico 2). 77.3% of the Gibraltar population speak Spanish with their mother more, or equal than English.
«(2013)»
. db1.stat.gov.lt. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ օգոստոսի 19-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«Демография»
. Gks.ru. 2011 թ․ դեկտեմբերի 27. Արխիվացված է
օրիգինալից
2014 թ․ մարտի 26-ին
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«2009 estimate»
(PDF)
. UN. 2008
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
The Spanish 1970 census claims 16.648 Spanish speakers in Western Sahara (
) but probably most of them were people born in Spain who left after the Moroccan annexation
Page 34 of the
Demografía de la Lengua Española
Արխիվացված
2010-09-23
Wayback Machine
«2010 Census»
. Census.gov. Արխիվացված է
օրիգինալից
2013 թ․ դեկտեմբերի 21-ին
. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 14-ին
«Population – Key Indicators
Latvijas statistika»
. Csb.gov.lv. Արխիվացված է
օրիգինալից
2013 թ․ հունիսի 28-ին
. Վերցված է 2013 թ․ հունիսի 14-ին
«::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages::»
. TurkStat. Արխիվացված է
օրիգինալից
2018 թ․ հոկտեմբերի 1-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
8,000 (Page 37 of the
Demografía de la lengua española
Արխիվացված
2010-09-23
Wayback Machine
) + 4,346 Spanish Students (according to the Instituto Cervantes)
«Census of India
: Provisional Population Totals
: India :Census 2011»
. Censusindia.gov.in
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«cervantes.es (page 6)»
(PDF)
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«Jamaican Population»
. Statinja.gov.jm
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Languages of Jamaica
El español en Namibia, 2005.
Instituto Cervantes
«cvc.cervantes.es»
(PDF)
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
«Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table»
. Epp.eurostat.ec.europa.eu. 2013 թ․ հոկտեմբերի 17
. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 24-ին
Demografía de la lengua española, page 37
Արխիվացված
2010-09-23
Wayback Machine
(2,397,000 people speak Spanish as a native language in the E.U. excluded Spain, but It is already counted population who speak Spanish as a native language in France (477,564), Italy (255,459), U.K. (120,000) Sweden (77,912) and Luxemburg (4,049)).
«International Programs – People and Households – U.S. Census Bureau»
. Census.gov. 2016 թ․ հունվարի 5. Արխիվացված է
օրիգինալից
2012 թ․ օգոստոսի 19-ին
. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 20-ին
426,515,910 speakers L1 in 2012 (
ethnologue
) of 7,097,500,000 people in the World in 2012 (
): 6%.
«The 30 Most Spoken Languages in the World»
. KryssTal
. Վերցված է 2013 թ․ հունվարի 16-ին
517,824,310 speakers L1 and L2 in 2012 (
ethnologue
) of 7,097,500,000 people in the World in 2012 (
): 7.3%.
Eleanor Greet Cotton, John M. Sharp (1988)
Spanish in the Americas, Volume 2
, pp.154–155,
URL
Lope Blanch, Juan M. (1972)
En torno a las vocales caedizas del español mexicano
, pp.53 a 73, Estudios sobre el español de México, editorial Universidad Nacional Autónoma de México, México
URL
Random House Unabridged Dictionary
. Random House Inc. 2006.
The American Heritage Dictionary of the English Language
(4th
ed.). Houghton Mifflin Company. 2006.
Webster's Revised Unabridged Dictionary
. MICRA, Inc. 1998.
Encarta World English Dictionary
. Bloomsbury Publishing Plc. 2007. Արխիվացված է
օրիգինալից
2009 թ․ հոկտեմբերի 31-ին
. Վերցված է 2008 թ․ օգոստոսի 5-ին
Penny, Ralph (2000).
Variation and Change in Spanish
. Cambridge University Press. էջ
199
ISBN
0-521-78045-4
. «
whatever might be claimed by other centres, such as Valladolid, it was educated varieties of Madrid Spanish that were mostly regularly reflected in the written standard.
The
IPA
symbol "turned
" (ʎ), with its "tail" leaning to the right, resembles, but is technically different from, the Greek letter lambda (λ), whose tail leans to the left.
Charles B. Chang,
"Variation in palatal production in Buenos Aires Spanish"
. Selected Proceedings of the 4th Workshop on Spanish Sociolinguistics, ed. Maurice Westmoreland and Juan Antonio Thomas, 54–63. Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project, 2008.
«Real Academia Española»
(իսպաներեն). Buscon.rae.es
. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 21-ին
Katia Salamanca de Abreu,
review of Humberto López Morales,
Estudios sobre el español de Cuba
(New York: Editorial Las Américas, 1970), in
Thesaurus
, 28 (1973), 138–146.
«Spanish»
Ethnologue
«Similar languages to Spanish»
EZGlot
Alfassa, Shelomo (1999 թ․ դեկտեմբեր).
«Ladinokomunita»
. Foundation for the Advancement of Sephardic Studies and Culture. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ ապրիլի 2-ին
. Վերցված է 2010 թ․ փետրվարի 4-ին
Diccionario Panhispánico de Dudas
, 1st ed.
Real Academia Española
Explanation
Արխիվացված
6 Սեպտեմբեր 2007
Wayback Machine
at
Spanish Pronto
Արխիվացված
14 Սեպտեմբեր 2007
Wayback Machine
(Իսպաներեն)
(անգլերեն)
Exclusión de ch y ll del abecedario, RAE
«Scholarly Societies Project»
. Lib.uwaterloo.ca. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ սեպտեմբերի 23-ին
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
Batchelor, Ronald Ernest (1992).
Using Spanish: a guide to contemporary usage
. Cambridge University Press. էջ
318.
ISBN
0-521-26987-3
«Association of Spanish Language Academies»
(Spanish). Asale. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ սեպտեմբերի 23-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Real Academia Española»
. Spain: RAE. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ սեպտեմբերի 29-ին
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Colombiana de la Lengua»
(Spanish). Colombia. Արխիվացված է
օրիգինալից
2008 թ․ փետրվարի 19-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Academia Ecuatoriana de la Lengua»
(Spanish). Ecuador. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ մայիսի 27-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Academia Mexicana de la Lengua»
. Mexico. 2010 թ․ սեպտեմբերի 22. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ սեպտեմբերի 15-ին
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Salvadoreña de la Lengua»
. El Salvador. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ սեպտեմբերի 4-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«Academia Venezolana de la Lengua»
(Spanish). Venezuela. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ մայիսի 27-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Academia Chilena de la Lengua»
. Chile. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ սեպտեմբերի 5-ին
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Peruana de la Lengua»
. Peru. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ հոկտեմբերի 12-ին
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Guatemalteca de la Lengua»
(Spanish). Guatemala. Արխիվացված է
օրիգինալից
2008 թ․ օգոստոսի 4-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Academia Costarricense de la Lengua»
. Costa Rica
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Filipina de la Lengua Española»
(Spanish). Philippines. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ մայիսի 27-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Academia Panameña de la Lengua»
. Panama. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ նոյեմբերի 29-ին
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Cubana de la Lengua»
. Cuba
. Վերցված է 2010 թ․ նոյեմբերի 6-ին
«Academia Paraguaya de la Lengua Española»
. Paraguay. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ հուլիսի 28-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«Academia Dominicana de la Lengua»
. República Dominicana. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ դեկտեմբերի 22-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«Academia Boliviana de la Lengua»
. Bolivia. Արխիվացված է
օրիգինալից
2010 թ․ նոյեմբերի 29-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«Academia Nicaragüense de la Lengua»
(Spanish). Nicaragua. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ մայիսի 27-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
Stephen Burgen,
US now has more Spanish speakers than Spain – only Mexico has more
, US News, 29 June 2015.
{{cite web|url=
Արխիվացված
2011-03-19
Wayback Machine
|title=Academia Nacional de Letras del Uruguay |location=Uruguay |date= |accessdate=5 February 2011 |deadurl=yes emia Hondureña de la Lengua|Honduras]] (1949),
«Academia Hondureña de la Lengua»
(Spanish). Honduras. Արխիվացված է
օրիգինալից
2011 թ․ մայիսի 27-ին
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
{{
cite web
}}
: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (
link
«Academia Puertorriqueña de la Lengua Española»
. Puerto Rico
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
«Academia Norteamericana de la Lengua Española»
. United States
. Վերցված է 2011 թ․ փետրվարի 5-ին
Գրականություն
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Abercrombie, David (1967). «Elements of General Phonetics». Edinburgh: Edinburgh University Press.
{{
cite journal
}}
Cite journal requires
journal=
օգնություն
Butt, John; Benjamin, Carmen (2011).
A New Reference Grammar of Modern Spanish
(5th
ed.). Oxford: Oxford University Press.
ISBN
978-1-4441-3769-9
Cressey, William Whitney (1978).
Spanish Phonology and Morphology: A Generative View
. Georgetown University Press.
ISBN
0-87840-045-1
Dalby, Andrew (1998).
Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages
. Columbia University Press.
ISBN
0-231-11568-7
Eddington, David (2000).
«Spanish Stress Assignment within the Analogical Modeling of Language»
(PDF)
Language
76
(1): 92–109.
doi
10.2307/417394
ISSN
0097-8507
JSTOR
417394
. Արխիվացված է
օրիգինալից
(PDF)
2013 թ․ հուլիսի 8-ին
. Վերցված է 2019 թ․ փետրվարի 4-ին
Ginsburgh, Victor; Weber, Shlomo (2011).
How Many Languages Do We Need?: The Economics of Linguistic Diversity
. Princeton University Press.
ISBN
978-0-691-13689-9
Harris, James (1967). «Sound Change in Spanish and the Theory of Markedness».
Language
. Language.
45
(3): 538–52.
doi
10.2307/411438
JSTOR
411438
Hualde, José Ignacio (2014).
Los sonidos del español
. Cambridge University Press.
ISBN
978-0-521-16823-6
Jensen, John B. (1989).
«On the Mutual Intelligibility of Spanish and Portuguese»
Hispania
72
(4): 848–852.
doi
10.2307/343562
JSTOR
343562
Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003). «Castilian Spanish».
Journal of the International Phonetic Association
33
(2): 255–59.
doi
10.1017/S0025100303001373
Ladefoged, Peter
; Johnson, Keith (2010),
A Course in Phonetics
(6th
ed.), Boston, Massachusetts: Wadsworth Publishing,
ISBN
978-1-4282-3126-9
Moreno Fernández, Francisco
; Otero, Jaime (2008),
Atlas de la lengua española en el mundo
, Barcelona: Ariel
Penny, Ralph (1991).
A History of the Spanish Language
. Cambridge University Press.
ISBN
0-521-39784-7
Penny, Ralph (2000).
Variation and Change in Spanish
. Cambridge University Press.
ISBN
0-521-78045-4
Population by age, both sexes, annual; estimate for 2012
(XLS)
, UN
Rubino, Carl (2008), «Zamboangueño Chavacano and the Potentive Mode.», in Michaelis, Susanne (ed.),
Roots of Creole Structures: Weighing the Contribution of Substrates and Superstrates
, Amsterdam: Benjamins, էջեր
279–299,
ISBN
90-272-5255-6
Zamora Vicente, Alonso (1967),
Dialectología española
, Madrid: Gredos
Այլ աղբյուրներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
«Hats Off: The Rise of Spanish»
The Economist
. 2013 թ․ հունիսի 1.
Erichsen, Gerald (2017 թ․ մայիսի 20).
«Does Spanish Have Fewer Words Than English?»
ThoughtCo
. Dotdash.
Արտաքին հղումներ
խմբագրել
խմբագրել կոդը
Real Academia Española
Spanish language
at BBC Online
Tips to Learn Spanish Fast
Արխիվացված
2018-06-11
Wayback Machine
Իսպաներեն
հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
Reasons to learn Spanish Online
Films for learning Spanish
Արխիվացված
2018-06-11
Wayback Machine
Վիքիպահեստն
ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են
«Իսպաներեն»
հոդվածին։
Բառարաններ և հանրագիտարաններ
Բրիտանիկա
Բրոքհաուսի և Եփրոնի
Բրոքհաուսի և Եփրոնի փոքր
Մեծ նորվեգական
Universalis
Չափորոշչային վերահսկողություն
BNF
119312813
GND
4077640-2
LCCN
sh85126261
LNB
000048572
NDL
00571703
NKC
ph127867
Ռոմանական լեզուներ
Իբերա-ռոմանական ենթախումբ
գալիսա-պորտուգալերեն
պորտուգալերեն
գալիսերեն
ֆալա դե Շալիմա
) •
ասթուրլեոներեն
ասթուրերեն
լեոներեն
միրանդերեն
էստրեմադուրերեն
կանտաբրերեն
գալիսա-ասթուրերեն
) •
իսպաներեն
կալո
կաստուո
պորտունյոլ
սեֆարդերեն
յանիթո
չավականո
) •
արագոներեն
Օհսիթանորմանական ենթախումբ
օքսիտաներեն
օվերներեն
գասկոներեն
առաներեն
լիմուզեներեն
լանգեդոքերեն
պրովանսալերեն
վիվարալպերեն
շուադիթ
) •
կատալաներեն
Գալա-ռոմանական ենթախումբ
ֆրանսապրովանսերեն
ֆրանսերեն
վալոներեն
) •
նորմանդերեն
պիկարդերեն
լոտարինգերեն
պուաթվեն-սենթոնժեներեն
պուաթևերեն
սենթոնժերեն
Իտալա-ռոմանական ենթախումբ
իտալերեն
Հյուսիսային խումբ
ժամանակակից վենեթերեն
լիգուրերեն
լոմբարդերեն
պիեմոնտերեն
էմիլիանա-ռոմանոլերեն
Կենտրոնական խումբ
կորսիկերեն
հռոմերեն
տոսկաներեն
ումբրերեն
Հարավային խումբ
աբրուցերեն
ապուլերեն
կալաբրերեն
նեոպոլիտաներեն
սիցիլերեն
) •
սարդիներեն
իստրառոմաներեն
Ռետա-ռոմանական ենթախումբ
ռետառոմաներեն (ռոմանշերեն)
ֆրիուլիերեն
լադիներեն
Դալմաթյան ենթախումբ
դալմաթերեն
Բալկան-ռոմանական ենթախումբ
առումիներեն
իստրառումիներեն
մեգլենառումիներեն
ռումիներեն
մոլդավերեն
ՄԱԿ
-ի
պաշտոնական լեզուներ
Անգլերեն
Արաբերեն
Իսպաներեն
Չինարեն
Ռուսերեն
Ֆրանսերեն
Եվրամիության
պաշտոնական լեզուներ
Անգլերեն
Բուլղարերեն
Գերմաներեն
Դանիերեն
Էստոներեն
Իռլանդերեն
Իսպաներեն
Իտալերեն
Լատիշերեն
Լիտվերեն
Լեհերեն
Հոլանդերեն
Հունարեն
Հունգարերեն
Մալթերեն
Շվեդերեն
Չեխերեն
Պորտուգալերեն
Ռումիներեն
Սլովակերեն
Սլովեներեն
Ֆիններեն
Ֆրանսերեն
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված
Հայկական սովետական հանրագիտարանից
հ․ 4, էջ 401
)։
Ստացված է «
» էջից
Կատեգորիաներ
Լեզուներ այբբենական կարգով
Եվրոպական միության պաշտոնական լեզուներ
ԱՄՆ-ի լեզուներ
Արգենտինայի լեզուներ
Բոլիվիայի լեզուներ
Գվատեմալայի լեզուներ
Դոմինիկյան Հանրապետության լեզուներ
Էկվադորի լեզուներ
Իսպաներեն
Կարիբյան ավազանի լեզուներ
Կոլումբիայի լեզուներ
Կոստա Ռիկայի լեզուներ
Հասարակածային Գվինեայի լեզուներ
Հարավային Ամերիկայի լեզուներ
Հոնդուրասի լեզուներ
Մեքսիկայի լեզուներ
Նիկարագուայի լեզուներ
Ուրուգվայի լեզուներ
Չիլիի լեզուներ
Պանամայի լեզուներ
Պարագվայի լեզուներ
Պերուի լեզուներ
Պուերտո Ռիկոյի լեզուներ
Ջիբրալթարի լեզուներ
Սալվադորի լեզուներ
Վենեսուելայի լեզուներ
Թաքցված կատեգորիաներ:
Վիքիպեդիա:Հոդվածներ Վիքիտվյալներից աղբյուրներով
Վիքիպեդիա:Վիքիդատայի հայերեն չթարգմանված տարրեր պարունակող հոդվածներ
Webarchive template wayback links
CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու
CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list
CS1 իսպաներեն աղբյուրներով էջեր (es)
CS1 սպաս․ location missing publisher
CS1 սպաս․ արխիվը պատճենվել է որպես վերնագիր
Lang and lang-xx template errors
Լեզուների կաղապարներ
Articles containing Latin-language text
CS1 սխալներ: բացակայող periodical
Articles containing Spanish-language text
Articles containing Portuguese-language text
Articles containing Catalan-language text
CS1 սխալներ: parameter link
CS1 սխալներ: ավելորդ պարամետր
CS1 սպաս․ այլ
Pages with non-numeric formatnum arguments
CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list
CS1 չեխերեն աղբյուրներով էջեր (cs)
Articles containing Galician-language text
Articles containing Asturian-language text
Articles containing Aragonese-language text
Articles containing French-language text
Articles containing Italian-language text
Articles containing Romanian-language text
Նյութեր Հայկական սովետական հանրագիտարանից
Չստուգված հոդվածներ ազատ աղբյուրներից
Իսպաներեն
Ավելացնել քննարկում