ميڪسيڪو - وڪيپيڊيا

ميڪسيڪو - وڪيپيڊيا
مواد ڏانھن هلو
بيھڪ
23°N
102°W
23°N 102°W
23; -102
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
يونائيٽيڊ ميڪسيڪن اسٽيٽس
ايستادوس يونيدوس ميڪسيڪنوس
جھنڊو
Coat of arms
ترانو:
"ميڪسيڪو جو قومي ترانو"
انگريزي ٻولي
"Mexican National Anthem"
گادي جو هنڌ
ميڪسيڪو شهر
سڀ کان وڏو شهر
ميڪسيڪو شهر
دفتري
ٻوليون
وفاقي سطح تي
[b]
اسپيني ٻولي
de facto
تسلیم ٿيل مقامي
ٻوليون
اسپيني
68
مقامي ٻوليون
قومي ٻولي
اسپيني ٻولي
مذهب
83%
رومن ڪيٿولڪ
%10 ٻيا عيسائي
0.2% ٻيا مذھب
%5 لامذھب
3% جي خبر ناهي
مقامي آبادي
ميڪسيڪن
حڪومت
وفاقي ۽ صدارتي
آئيني وفاقي ريپبلڪ
صدر
اينريقي پينا نيئتو
کورکي ڪارلوس راميري مارين
مقننه
ڪانگريس
مٿيون ایوان
سينيٽ
ھيٺيون ایوان
چيمبر آف ڊپٽيز
ميڪسيڪو جي جنگ آزادي
اسپين
جي خلاف وڙھي وئي
گريٽو ڊي ڊولورس پڌرنامو
16 ستمبر، 1810ع
آزادي جي اعلان تي عمل ٿي ويو
27 ستمبر، 1821ع
اسپين ۽ آمريڪي آزاديء جون جنگون
28 ڊسمبر، 1836ع
ميڪسيڪو
جو پھريون آئين
4 آڪٽوبر، 1824ع
ٻيون آئين
5 فيبروري، 1857ع
موجودہ آئين
5 فيبروري، 1917ع
پکيڙ
جملي
1,972,550
km
(761,610
sq
mi)
13th
پاڻي
(%)
2.5
آبادي
2017
اندازو
123,675,325
11th
گھاٽائي
61/km
(158.0/sq
mi)
142nd
جِي ڊي پي
مساوي قوت خريد
2018
لڳ ڀڳ
ڪل
$2.498 trillion
11th
في سيڪڙو
$20,028
64th
جِي. ڊي. پي
(رڳو نالي ۾ )
2018
لڳ ڀڳ
ڪل
$1.250 trillion
16th
في سيڪڙو
$10,021
69th
جِينِي
(2014)
48.2
اعلیٰ
ايڇ ڊي آء
(2015)
0.762
اعلیٰ
77th
ڪرنسي
پيسو
MXN
معياري وقت
See
Time in Mexico
متناسق عالمي وقت
−8 to −5)
اونھارو
روشني جي روزاني بچت وارو وقت
varies
متناسق عالمي وقت
−7 to −5)
ڊرائيونگ جو پاسو
right
ڊائلنگ ڪوڊ
+52
انٽرنيٽ ڊومين
.mx
Article 4.° of the General Law of Linguistic Rights of the Indigenous Peoples.
Spanish is the
de facto
official language of the Mexican federal government.
ميڪسيڪو
(Mexico)
اتر آمريڪا
۾ واقع هڪ ملڪ آھي. ھي ھڪ وفاقي آئيني جمهوريا آھي. ھنجي اترين سرحدون
آمريڪا
جي ڏاکڻين سرحد سان لڳن ٿيون. هن جي اولهه ۾
پئسفڪ سمنڊ
، ڏکڻ ۾
گواتيمالا
بيليز
۽ ڪيريبين سمنڊ ۽ اتر ۾
ميڪسيڪو جي نار
آھي. ميڪسيڪو تقريباً 20 لک چورس ڪلوميٽر تي پکڙيل آھي، ميڪسيڪو ٻن آمريڪا ۾ پنجون ۽ دنيا ۾ 14 سڀ کان وڏو آزاد ملڪ آھي. 11 ڪروڙ جي متوقع آبادي سان، ھي 11ھون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ آھي. ميڪسيڪو ۾ اڪٽيھه رياستون ۽ ھڪ وفاقي ضلعو شھر شامل آھن.
پري-ڪولمبيئن ميڪسيڪو ۾ انساني موجودگي 8,000 ق.م. کان آهي ۽ هي تهذيب جي ڇهن پاڙن مان هڪ آهي. اها ڇهه ميسوامريڪي تهذيبن جي ميزباني ڪئي جنهن ۾ اولمڪ، مايا، زاپوٽيڪ، ٽيوتيهاڪان ۽ پوروپيچا شامل آهن. علائقي تي ايزٽيڪ تسلط اسپين جي فتح، جنهن نيو اسپين جي ڪالوني قائم ڪئي، کان اڳ ايز ٽيڪ سلطنت، جنهن جو مرڪز اڳوڻي راڄڌاني، ٽينوچٽيٽلان (هاڻي ميڪسيڪو سٽي) ۾ هو، جي صورت ۾ موجود هو. 19 صدي جي شروعات ۾ ميڪسيڪو جي آزاديءَ جي جنگ سياسي ۽ سماجي معاشي اٿل پٿل جي پٺيان هئي. ميڪسيڪو-آمريڪي جنگ جي نتيجي ۾ 1848ع ۾ اهم علائقائي نقصان ٿيو. سال 1857ع جي آئين ۾ لبرل سڌارا متعارف ڪرايا ويا. گهريلو تڪرار ۽ فرانسيسي مداخلت هڪ سلطنت جي قيام کي تيز ڪيو ۽ بينيٽو جواريز جي اڳواڻي ۾ ريپبلڪن مزاحمت جو مقابلو ڪيو. 19هين صدي ۾ پورفيريو ڊياز جي آمريت جو عروج 1910ع ۾ ميڪسيڪو جي انقلاب کي جنم ڏنو، جنهن ۾ وڏيون تبديليون، جيئن ته سال 1917ع جو آئين، آيون. 20 صدي عيسوي ۾، ميڪسيڪو اهم معاشي ترقي ۽ انهي سان گڏ جبر ۽ فراڊ چونڊ جي مسئلن جو تجربو ڪيو. 20 صدي جي آخر ۾ نيو لبرل پاليسين ڏانهن هڪ تبديلي، مثال طور 1994ع ۾، چيپاس ۾ بدامني جي وچ ۾ اتر آمريڪي آزاد واپاري معاهدي (NAFTA) تي دستخط ڪندي ڏٺو.
ميڪسيڪو جي ڊي پي جي لحاظ کان دنيا جي 12هين وڏي معيشت سان ۽ في ماڻهو پيداوار طرفان 12هين وڏي معيشت سان، هڪ نئون صنعتي ۽ ترقي پذير ملڪ آهي. يونيسڪو جي عالمي ورثي واري ماڳ جي تعداد جي لحاظ کان ميڪسيڪو آمريڪا ۾ پهرين ۽ دنيا ۾ ستين نمبر تي آهي. اهو پڻ دنيا جي 17 ميگا تنوع (megadiverse) ملڪن مان هڪ ۽ قدرتي حياتياتي تنوع ۾ پنجين نمبر تي آهي. اهو هڪ اهم سياحتي مقام آهي، سال 2022ع تائين، 4 ڪروڙ 22 لک بين الاقوامي سياحن جي آمد سان، اهو دنيا ۾ ڇهين سڀ کان وڌيڪ گهميل ملڪ آهي. ميڪسيڪو جي وڏي معيشت ۽ آبادي، عالمي ثقافتي اثر ۽ مستحڪم جمهوريت ان کي علائقائي ۽ وچولي طاقت بڻائي ٿي ۽ وڌندڙ طاقت جي طور تي سڃاڻپ ڏني آهي. ميڪسيڪو تازن ڏهاڪن ۾ اهم سياسي، سماجي ۽ معاشي ڪاميابيون حاصل ڪيو آهي. جڏهن ته، لاطيني آمريڪا جي ٻئي ملڪن وانگر، ميڪسيڪو غربت، انتظامي بد عنواني ۽ ڏوهه (جرائم) جي ڪثرت سان جدوجهد جاري رکي ٿو. سال 2006ع کان وٺي، منشيات جي اسمگلنگ جي سنڊيڪيٽن جي وچ ۾ جاري تڪرار 1,27,000 کان وڌيڪ موت جو سبب بڻيل آهي. ميڪسيڪو گڏيل قومن، G20، اقتصادي تعاون ۽ ترقي جي تنظيم (OECD)، ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (WTO)، ايشيا-پئسفڪ اقتصادي تعاون فورم، آمريڪي رياستن جي تنظيم، لاطيني آمريڪا جي برادري، ڪيريبين رياستن ۽ آرگنائيزيشن آف ايبرو-آمريڪن اسٽيٽس جو ميمبر آهي.
نالي جو پسمنظر
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جو نالو
ميڪسِهڪو
ناهواٽل ٻولي
ايزٽيڪ سلطنت
جي مرڪزي علائقي لاءِ استعمال ٿيندڙ اصطلاح هو، يعني
ميڪسيڪو جي وادي
۽ ان جي ڀرپاسي وارا علائقا، جن جي ماڻهن کي
ميڪسيڪا
سڏيو ويندو هو. عام طور اهو خيال ڪيو وڃي ٿو ته واديءَ جو هي
جغرافيائي نالو
ئي بعد ۾
ايزٽيڪ ٽرپل اتحاد
لاءِ بنيادي
قومياتي نالو
بڻيو، پر امڪان اهو به آهي ته معاملو ان جي ابتڙ هجي.
نوآبادي دور (1521–1821) ۾، جڏهن ميڪسيڪو کي
نئون اسپين
سڏيو ويندو هو، هي مرڪزي علائقو ’’انٽينڊنسي آف ميڪسيڪو‘‘ جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. 1821ع ۾ جڏهن نئون اسپين
اسپيني سلطنت
کان آزادي حاصل ڪري هڪ خودمختيار رياست بڻيو، ته اها انٽينڊنسي
ميڪسيڪو رياست
جي نالي سان سڃاتي ويئي، ۽ نئين ملڪ جو نالو ان جي گاديءَ واري شهر
ميڪسيڪو سٽي
جي نالي تي رکيو ويو.
ملڪ جو سرڪاري نالو حڪومت جي
حڪومتي شڪل
بدلجڻ سان گڏ تبديل ٿيندو رهيو آهي. 6 نومبر 1813ع تي
ڪانگريس آف اناهوآڪ
جي نمائندن پاران صحيح ڪيل آزاديءَ جي اعلان ۾ هن علائقي کي
اميريڪا سيپٽنٽريونال
(اتر آمريڪا) چيو ويو. 1821ع جي
ايگوالا جو منصوبو
پڻ
اميريڪا سيپٽنٽريونال
جو اصطلاح استعمال ڪيو. ٻن موقعن تي (1821–1823 ۽ 1863–1867) ملڪ کي
ايمپيريو ميڪسيڪانو
ميڪسيڪي سلطنت
) چيو ويو. ٽنهي وفاقي آئينن (1824، 1857، ۽ 1917ع ـ موجوده آئين) ۾ ملڪ جو نالو
ايسٽاڊوس اونيدوس ميڪسيڪانوس
10
— يا ان جو روپ
ايسٽاڊوس-اونيدوس ميڪسيڪانوس
— استعمال ڪيو ويو،
11
جيڪي سڀ ’’متحده ميڪسيڪي رياستون‘‘ جي معنيٰ ۾ ترجمو ڪيا ويندا آهن. اصطلاح
ريپوبليڪا ميڪسيڪانا
(ميڪسيڪي جمهوريه) 1836ع جي
آئيني قانونن
۾ استعمال ٿيو.
12
موجوده آئين جي ناهواٽل ترجمي ۾
13
سرڪاري نالو ’’ميڪسيڪا سينٽڪ ويڪسٽيئوالوڪو‘‘ آهي،
14
جڏهن⁠تہ
يوڪيٽيڪ مايا ٻولي
واري نسخي ۾ اهو ’’او مووچ پيٽلوئميلوئوب ميڪسيڪو‘‘ آهي.
15
حقيقت ۾، ملڪ جي 68 مقامي ٻولين سان گڏ اسپيني ٻولي جي قانوني برابريءَ سبب، سڀني ٻولين ۾ سرڪاري نالي جا پنهنجا ترجما موجود آهن.
تاريخ
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي تاريخ
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو ۾ ڪيٿولڪ چرچ جي تاريخ
ميڪسيڪو جي اقتصادي تاريخ
ميڪسيڪو جي فوجي تاريخ
يورپين رابطي کان اڳ مقامي تهذيبون (1519ع کان اڳ)
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ڪولمبس کان اڳ وارو ميڪسيڪو
ميسوامريڪي تاريخي ترتيب
تيئوتيئواڪان
پنهنجي عروج (1ع کان 500ع) دوران دنيا جو ڇهون وڏو شهر هو
چيچن اِٽزا
جي
مايا شهر
ڪڪولقان جو مندر (ايل ڪاسٽيلو)
ٽينوچٽٽلان
(ميڪسيڪو-ٽينوچٽٽلان) جي فني تصوير، جيڪا
ايزٽيڪ
سلطنت جي گادي ۽ ان وقت
آمريڪا جو سڀ کان وڏو شهر
هو. شهر 1521ع ۾
ٽينوچٽٽلان جي گهيري
دوران مڪمل طور تباهه ٿيو ۽ پوءِ
ميڪسيڪو سٽي
طور ٻيهر تعمير ڪيو ويو.
ميڪسيڪو ۾ انسانن جا سڀ کان پراڻا آثار
پٿر جا اوزار
آهن، جيڪي ميڪسيڪو جي وادي مان مليا آهن ۽ لڳ ڀڳ 10,000 سال پراڻا آهن.
16
ميڪسيڪو مڪئي، ٽماٽي ۽
ڦريون
پوکڻ جو مرڪز رهيو آهي، جنهن زرعي اضافي پيداوار پيدا ڪئي. ان سان
قديم هند-آمريڪي
شڪارين کان مستقل زرعي ڳوٺن ڏانهن منتقلي لڳ ڀڳ 5000 ق م کان شروع ٿي.
17
ميسوامريڪا جو تشڪيلاتي دور دنيا جي ڇهن آزاد
تهذيبن جا ڳهوار
مان هڪ هو. هن دور ۾ مذهبي ۽ علامتي روايتون، مکئي جي پوک، فني ۽ تعميري مرڪز، ۽
ويجيسمل
(بنياد 20) عددي نظام پيدا ٿيو، جيڪو ميڪسيڪو مان سڄي ميسوامريڪا ۾ پکڙيو.
18
ڳوٺ وڌيڪ آباديءَ وارا ٿيا، سماجي درجا بندي ٿي، ڪاريگر طبقي وجود ورتو، ۽ اهي
سردارياڻي رياستن
۾ تبديل ٿيا. طاقتور حڪمران مذهبي ۽ سياسي اختيار رکندا هئا ۽ رسوماتي مرڪزن جي تعمير ڪرائيندا هئا.
19
سڀ کان قديم پيچيده تهذيب
اولميڪ
هئي، جيڪا لڳ ڀڳ 1500 ق م کان خليج واري سامونڊي ڪناري تي ڦلي ڦٽي. اولميڪ ثقافتي خاصيتون چياپاس، اوآخاڪا ۽ ميڪسيڪو جي وادي تائين پکڙيون.
20
اڳ-ڪلاسيڪي دور ۾
مايا
زاپوٽيڪ تهذيب
ترقي يافته مرڪز قائم ڪيا. پهريان حقيقي
ميسوامريڪي لکت نظام
ايپي-اولميڪ
۽ زاپوٽيڪ ثقافتن ۾ پيدا ٿيا. هي روايت پنهنجي عروج تي ڪلاسيڪي
مايا هيروگليفڪ لکت
۾ پهتي. 1521ع ۾ اسپيني فتح کان پوءِ به مقامي ليکڪ الفابيٽ استعمال ڪندي پنهنجي ٻولين ۾ لکندا رهيا ۽ تصويري متن به ٺاهيندا رهيا.
21
مرڪزي ميڪسيڪو ۾ ڪلاسيڪي دور دوران
تيئوتيئواڪان
هڪ فوجي ۽ واپاري سلطنت بڻجي اڀريو. ان جي آبادي 150,000 کان وڌيڪ هئي ۽ هتي ڪولمبس کان اڳ واري آمريڪا جا وڏا
ميسوامريڪي پيرامڊ
موجود هئا.
22
لڳ ڀڳ 600ع ۾ تيئوتيئواڪان جي زوال کان پوءِ
سوچيڪالڪو
چولولا
جهڙن مرڪزن ۾ مقابلو شروع ٿيو. ايپي-ڪلاسيڪي دور ۾
ناهوئا قوم
ون ڏکڻ ڏانهن وڌيون ۽ مرڪزي ميڪسيڪو ۾ غالب ٿي ويون. 1000–1519ع دوران مرڪزي ميڪسيڪو تي
ٽولٽيڪ
، اوآخاڪا تي
مڪسٽيڪ تهذيب
، ۽ هيٺاهين مايا علائقن تي
چيچن اِٽزا
ماياپان
مرڪز رهيا. پوسٽ-ڪلاسيڪي دور جي آخر ۾
ايزٽيڪ
سلطنت
ٽينوچٽٽلان
مان سياسي ۽ اقتصادي بالادستي قائم ڪئي، جيڪا مرڪزي ميڪسيڪو کان گوئٽي مالا تائين پکڙيل هئي.
23
اسپيني فتح ۽ نوآبادي دور (1519–1821)
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو تي اسپيني فتح
نئون اسپين
1493ع کان ڪيريبين ۾ ڪالونيون قائم ڪرڻ کان پوءِ،
اسپيني سلطنت
ميڪسيڪو بابت پهريون ڀيرو 1518ع ۾
خوان ڊي گريهالوا
جي مهم دوران ڄاتو. 1519ع ۾
هرنان ڪورٽيس
ويراڪروز
جو بنياد رکيو ۽
ايزٽيڪ سلطنت
تي اسپيني فتح شروع ٿي. 1521ع ۾
ٽينوچٽٽلان جي گرفتاري
۽ ان جي کنڊرن تي
ميڪسيڪو سٽي
جي تعمير سان 300 ساله نوآبادي دور شروع ٿيو، جنهن ۾ ملڪ کي
نويوا ايسپانيا
(نئون اسپين) چيو ويو. ميڪسيڪو جي اهميت جا ٻه وڏا سبب هئا: وڏي منظم مقامي آبادي ۽ اتر ميڪسيڪو ۾ چانديءَ جا وڏا ذخيرو.
24
گواناخواتو
نئين اسپين جي سڀ کان امير شهرن مان هڪ هو
نئون اسپين ايزٽيڪ سلطنت جي باقيات مان قائم ٿيو. اسپيني حڪمراني جا ٻه ستون رياست ۽ چرچ هئا، ٻئي اسپيني تاج جي اختيار هيٺ. 1493ع ۾ پوپ اسپيني بادشاهت کي مذهبي اختيار ڏنا. 1535ع ۾
نئين اسپين جي وائيس رياست
قائم ٿي. ڪاسٽيلين اسپيني حڪمرانن جي ٻولي هئي ۽ رڳو ڪيٿولڪ مذهب جي اجازت هئي؛
ميڪسيڪي انڪوئيزيشن
غير روايتي عقيدن خلاف ڪارروائي ڪندي هئي.
25
اسپيني فوجون، ڪڏهن مقامي ساٿين سان گڏ، بغاوتون دٻائينديون رهيون. اهم بغاوتن ۾
چيچيميڪا جنگ
(1576–1606)،
ٽيپيهوآن بغاوت
(1616–20)، ۽
پيئبلو بغاوت
(1680) شامل آهن. گهڻيون بغاوتون ننڍي پيماني جون هيون.
26
آزاديءَ جو دور (1808–1855)
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي آزاديءَ جي جنگ
پهريون ميڪسيڪي سلطنت
پهريون ميڪسيڪي جمهوريه
16 سيپٽمبر 1810ع تي
ميگيل هيڊالگو ي ڪوسٽيلا
جو
دولورس جو نعرو
، جيڪو ميڪسيڪو جي آزاديءَ جي شروعات بڻيو
1810ع ۾ پادري
ميگيل هيڊالگو ي ڪوسٽيلا
’’خراب حڪومت‘‘ خلاف بغاوت جو اعلان ڪيو، جيڪو
دولورس جو نعرو
جي نالي سان مشهور ٿيو. اهو هر سال 16 سيپٽمبر تي ميڪسيڪو جي آزاديءَ جي ڏينهن طور ملهايو ويندو آهي.
27
هي بغاوت اسپين تي
نيپولين
جي حملي (1808) کان پوءِ پيدا ٿيل سياسي افراتفريءَ سان جڙيل هئي. هيڊالگو 1811ع ۾ قتل ڪيو ويو. آزاديءَ کان پوءِ پهرين 35 سالن تائين ملڪ سياسي بيچينيءَ جو شڪار رهيو.
28
1821ع ۾
ٽِن ضمانتن جي فوج
ميڪسيڪو سٽي ۾ داخل ٿي ۽ آزاديءَ کي حتمي شڪل ملي.
آگسٽين ڊي اِتربيدي
پاڻ کي شهنشاهه قرار ڏنو، پر 1823ع ۾ هٽايو ويو. 1824ع ۾
پهريون ميڪسيڪي جمهوريه
قائم ٿيو. صدر
ويسينتي گويريرو
1829ع ۾ غلامي ختم ڪئي، پر کيس قتل ڪيو ويو. بعد ۾
انٽونيو لوپيز ڊي سانتا اينا
سياست تي حاوي رهيو. 1846–48ع جي
ميڪسيڪو-آمريڪا جنگ
۾ ملڪ پنهنجو وڏو اترين علائقو وڃائي ويٺو. آخرڪار 1855ع ۾
ايوٽلا جي انقلاب
سان سانتا اينا جو دور ختم ٿيو.
لبرل دور (1855ع–1911ع)
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ٻيو ميڪسيڪي جمهوريه
لا ريفورما
ٻيو ميڪسيڪي سلطنت
بحال ٿيل جمهوريه (ميڪسيڪو)
پورفيرياتو
لبرل صدر
بينيتو خواريز
. ميڪسيڪو کي جديد بڻائڻ، خودمختياري بچائڻ ۽ لبرل سڌارن کي اڳتي وڌائڻ جي ڪوششن سبب مشهور، خاص طور 19هين صدي جي وچ واري دور ۾.
سانتا اينا جي معزولي ۽ لبرلن طرفان شهري حڪومت قائم ڪرڻ کان پوءِ، انهن اهڙا قانون نافذ ڪيا، جن کي هو ترقي لاءِ لازمي سمجهندا هئا.
لا ريفورما
لبرل اصولن تحت معيشت ۽ ادارن کي جديد بڻائڻ جي ڪوشش هئي. هنن 1857ع جو نئون
آئين
جاري ڪيو، چرچ ۽ رياست کي الڳ ڪيو، چرچ ۽ فوج کان امتيازي حق (
فويروس
) ختم ڪيا؛ چرچ جي ملڪيت ۽ مقامي برادرين جي زمينن جي وڪري کي لازمي قرار ڏنو؛ ۽ تعليم کي غير مذهبي (سيڪيولر) بڻايو.
29
قدامت پسندن بغاوت ڪئي، جنهن سان 1858ع–61ع ۾ لبرلن ۽ قدامت پسندن جي حڪومتن وچ ۾
رفارم جنگ
شروع ٿي.
لبرلن ميدانِ جنگ ۾ قدامت پسند فوج کي شڪست ڏني، پر قدامت پسندن فرانس جي مداخلت وسيلي اقتدار حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. هنن شهنشاهه
نيپولين ٽيون
کان درخواست ڪئي ته ميڪسيڪو ۾ يورپي بادشاهه کي رياست جو سربراهه بڻايو وڃي. فرانسيسي فوج ميڪسيڪن کي شڪست ڏئي
نئين تخت
تي
ماڪسي ميليئن ھابسبرگ
کي ويهاريو، جنهن کي ميڪسيڪي قدامت پسندن جي حمايت حاصل هئي.
30
بينيتو خواريز
جي اڳواڻي هيٺ لبرل جمهوريه اندروني جلاوطنيءَ ۾ حڪومت ڪندي رهي، پر 1865ع ۾ آمريڪي گهرو جنگ ختم ٿيڻ کان پوءِ آمريڪي حڪومت ميڪسيڪي جمهوريه جي مدد ڪرڻ لڳي. فرانسيسي فوج پنهنجي حمايت واپس ورتي، پر ماڪسي ميليئن ميڪسيڪو ۾ ئي رهيو؛ جمهوري فوجن هن کي ڦاسي/گوليءَ وسيلي قتل ڪيو. “بحال ٿيل جمهوريه” ۾ خواريز ٻيهر صدر بڻيو، جنهن کي “مشڪل ۾ پيل جمهوريه جي مجسمي” طور پيش ڪيو ويو.
30
قدامت پسند فوجي طور شڪست خورده ۽ سياسي طور بدنام ٿيا، ڇاڪاڻ⁠تہ هنن فرانس سان گڏجي ڪم ڪيو، ۽ لبرل ازم حب الوطنيءَ سان مترادف بڻجي ويو.
31
ميڪسيڪي فوج، جيڪا نوآبادي دور جي شاهي فوج ۽ پوءِ شروعاتي جمهوريه جي فوج مان نڪتل هئي، ٽٽي پئي، ۽ رفارم جنگ ۽ فرانس سان ٽڪراءَ مان نوان فوجي اڳواڻ اُڀريا. انهن مان نمايان
پورفيريو دياث
هو، جيڪو
سينڪو ڊي مايو
جو هيرو هو. هن شهري اقتدار چاهيو ۽ 1867ع ۾ خواريز جي ٻيهر چونڊ کي چئلينج ڪيو.
32
دياث بغاوت ڪئي پر خواريز کيس شڪست ڏني. خواريز 1872ع ۾ عهدي تي ئي فوت ٿي ويو. لبرل
سيباسٽيان ليردو دي تيخادا
صدر بڻيو ۽ قانون جي حڪمراني، امن ۽ نظم لاءِ “رياستي مذهب” جهڙي سوچ پيش ڪئي. جڏهن ليردو ٻيهر چونڊ لاءِ بيٺو ته دياث شهري صدر خلاف
ٽڪسٽيپيڪ جو منصوبو
جاري ڪري بغاوت ڪئي. دياث کي وڌيڪ حمايت ملي ۽ هن گوريلا جنگ وڙهي. جڏهن دياث جي فتح ويجهو هئي ته ليردو جلاوطنيءَ ۾ هليو ويو.
32
شهنشاهه ماڪسي ميليئن جي سزايابي
، جون 1867ع. جنرل
توماس ميخيا
(کاٻي)، ماڪسي ميليئن (وچ)، جنرل
ميگيل ميرامون
(ساڄي). پينٽنگ:
ايدوار مانيه
، 1868ع
1810ع کان 1876ع تائين جي افراتفري کان پوءِ، لبرل جنرل
پورفيريو دياث
جي 35 ساله حڪمراني (1876ع–1911ع) دوران ميڪسيڪو جديد ٿيو؛ هي دور “نظم ۽ ترقي” مان هڪ طور بيان ڪيو ويندو آهي.
پورفيرياتو
۾ اقتصادي استحڪام ۽ واڌ، پرڏيهي سيڙپ ۽ اثر،
ريلوي نيٽورڪ
۽ ٽيليڪميونيڪيشنز جي توسيع، ۽ هنر ۽ سائنس ۾ سيڙپ شامل هئي.
33
دياث مشيرن جي هڪ گروهه سان حڪمراني ڪئي، جيڪي
سيئينتيفيڪوس
(‘سائنسدان’) جي نالي سان سڃاتا ويا.
34
حڪومت
پازيٽووزم
کان متاثر هئي.
35
هنن الٰهيات ۽
آئيڊيئلزم
کي رد ڪري ترقي لاءِ سائنسي طريقن کي ترجيح ڏني. سيڪيولر تعليم هن نظام جو اهم حصو هئي. دياث جي حڪومت
ياڪي
خلاف ڊگهي تڪرار ۾ ڦاسي رهي، جنهن جو انجام
ياڪي
ماڻهن کي زور زبردستي
يوڪاتان
اوآخاڪا
ڏانهن منتقل ڪرڻ تي ٿيو. دياث
جيمس ڪريلمين
کي انٽرويو ۾ چيو ته هو 1910ع جي چونڊن ۾ نه بيهندو، جڏهن هو 80 ورهين جو ٿيندو. مخالفت دٻايل هئي ۽ نون اڳواڻن لاءِ رستا گهٽ هئا. هن اعلان سان سياسي سرگرميءَ ۾ تيزي آئي، جنهن ۾ امير زميندار گهراڻي جي پٽ
فرانسسڪو آءِ ماديرو
جي غير متوقع اميدواري به شامل هئي. جڏهن دياث فيصلو بدلائي پاڻ چونڊن ۾ بيٺو ۽ ماديرو کي قيد ڪيو، تڏهن ماديرو کي حيران ڪندڙ عوامي حمايت ملي.
ميڪسيڪي انقلاب (1910ع–20ع)
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪي انقلاب
فرانسسڪو آءِ ماديرو
، جنهن 1910ع جي ڌانڌليءَ واري چونڊ ۾ دياث کي چئلينج ڪيو ۽ جڏهن دياث مئي 1911ع ۾ استعيفا ڏيڻ تي مجبور ٿيو، تڏهن ماديرو صدر چونڊيو ويو
ميڪسيڪي انقلاب ڏهه ساله وڏو تبديلي آڻيندڙ تڪرار هو،
36
جنهن کي “اهو واءُ، جيڪو ميڪسيڪو کي وھي ويو” به سڏيو ويو.
37
هن جو آغاز 1910ع جي ڌانڌليءَ واري چونڊ کان پوءِ دياث خلاف بغاوتن سان ٿيو: مئي 1911ع ۾ دياث استعيفا ڏني، باغي فوجون هٿيار رکي ويون، عبوري صدارت قائم ٿي ۽ خزاں 1911ع ۾ ماديرو چونڊجي آيو.
فيبروري 1913ع
۾ آمريڪا جي حمايت سان فوجي بغاوت ماديرو جي حڪومت جو تختو اونڌو ڪري ڇڏيو، ۽
وفاقي فوج
جي جنرل
وڪٽوريانو اوئرتا
جي ايجنٽن ماديرو کي قتل ڪيو.
وليم هوورڊ ٽافٽ
جي آمريڪي انتظاميا اوئرتا جي بغاوت جي حمايت ڪئي، پر مارچ 1913ع ۾ جڏهن ڊيموڪريٽ
ووڊرو ولسن
صدر ٿيو ته هن اوئرتا جي حڪومت کي تسليم ڪرڻ کان انڪار ڪيو ۽ آئين پسندن کي هٿيارن جي وڪري جي اجازت ڏني. ولسن 1914ع ۾
ويراڪروز تي آمريڪي قبضي
لاءِ فوجون موڪليون.
38
اتر ۾ اوئرتا مخالف اتحاد (
آئين پسند فوج
)،
ڪوآهويلا جو گورنر
وينوستيانو ڪاررانسا
جي اڳواڻي ۾، ۽ ڏکڻ ۾
اميليانو ساپاتا
جي هارين واري فوج 1914ع ۾ وفاقي فوج کي شڪست ڏني، ۽ ملڪ ۾ رڳو انقلابي قوتون رهجي ويون.
39
اوئرتا خلاف ڪاميابي کان پوءِ سياسي حل ڪڍڻ جي ڪوشش ٿي، پر اتحاد ٽٽي پيو ۽ ميڪسيڪو ٻيهر گهرو جنگ ۾ داخل ٿيو. آئين پسند جنرل
پانچو وِيلا
ڪاررانسا کان ڌار ٿي ساپاتا سان گڏ ٿيو. ڪاررانسا جي بهترين جنرل
آلوارو اوبريگون
1915ع ۾
سيلايا جي جنگ
۾ وِيلا کي شڪست ڏني، ۽ وِيلا جون فوجون ٽٽي ويون. ڪاررانسا صدر بڻيو ۽ آمريڪا هن جي حڪومت کي تسليم ڪيو.
39
ساپاتا جي ڏاکڻي فوجن گوريلا جنگ جاري رکي. 1915ع ۾ شڪست کان پوءِ وِيلا
ڪولمبس، نيو ميڪسيڪو
تي ڇاپو هنيو، جنهن کان پوءِ آمريڪا
10,000 فوجي
موڪليا، پر وِيلا کي پڪڙي نه سگهيا. ڪاررانسا اتر ميڪسيڪو ۾ آمريڪي فوجن جي موجودگيءَ جي مخالفت ڪئي؛ آمريڪي فوجون پوءِ واپس هليون ويون، ڇاڪاڻ⁠تہ آمريڪا پهرين عالمي جنگ ۾ داخل ٿي ويو.
40
انقلاب کي اڪثر اندروني سمجھيو ويندو آهي، پر ان ۾ بين الاقوامي پهلو به هئا:
41
1917ع ۾ جرمني
زِمرمان ٽيليگرام
ذريعي ميڪسيڪو کي پاڻ سان ملائڻ جي ڪوشش ڪئي، ته جيئن آمريڪا ۽ ميڪسيڪو ۾ جنگ ڀڙڪي ۽ ميڪسيڪو کي 1846–48ع واري جنگ ۾ وڃايل علائقو واپس ملي، پر ميڪسيڪو غير جانبدار رهيو.
42
توماس اوربينا
پانچو وِيلا
اميليانو ساپاتا
1914ع ۾
ميڪسيڪو جو قومي محل
اندر، ميڪسيڪي انقلاب دوران
1916ع ۾ انقلاب جا فاتح آئين ساز گڏجاڻيءَ ۾ گڏ ٿيا ته
1917ع جو آئين
تيار ڪن، جيڪو فيبروري 1917ع ۾ منظور ٿيو. آئين حڪومت کي زمين سميت وسيلا ضبط ڪرڻ جا اختيار ڏنا، مزدورن کي حق ڏنا، ۽ چرچ مخالف شقن کي مضبوط ڪيو.
39
هي آئين اڄ تائين ميڪسيڪو جو حڪومتي دستاويز آهي. انقلابي جنگ ۾ ميڪسيڪو جي 15 ملين آبادي مان 900,000 ماڻهو مارجي ويا.
43
44
اقتدار مضبوط ڪرڻ لاءِ ڪاررانسا 1919ع ۾ ساپاتا کي قتل ڪرايو. ڪاررانسا جڏهن اقتدار ۾ آيو ته زرعي سڌارا محدود رهيا؛ ڪي ضبط ڪيل زمينون وري پراڻن مالڪن کي واپس ڪيون ويون. ڪاررانسا جو بهترين جنرل اوبريگون 1920ع جي چونڊ لاءِ پاڻ کي مضبوط ڪرڻ لڳو. ڪاررانسا ٻيهر چونڊ نٿو وڙهي سگهي، تنهنڪري هن هڪ شهري جانشين چونڊيو ته جيئن صدر پٺيان پاڻ اثر قائم رکي. اوبريگون ۽ سونورا جي ٻين ٻن انقلابي جنرلن
اگوا پريئتا جو منصوبو
جوڙي ڪاررانسا کي هٽايو. جنرل
اڊولفو ڊي لا اوئرتا
عبوري صدر ٿيو، پوءِ جنرل
آلوارو اوبريگون
چونڊجي آيو.
سياسي استحڪام ۽ هڪ پارٽيءَ جي حڪمراني (1920ع–2000ع)
سنواريو
وڌيڪ ڏسو:
مڪسيماتو
اداري انقلابي پارٽي
پلوتارڪو ايلياس ڪاليئس
مڪسيماتو
جو حڪمران ۽
اداري انقلابي پارٽي
جو باني، جيڪا 1929ع کان 2000ع تائين بنا وقفي اقتدار ۾ رهي
انقلاب کان پوءِ جو دور (1920ع–46ع) انقلابي جنرلن جي صدارتن سان سڃاتو وڃي ٿو، جن ۾
آلوارو اوبريگون
(1920ع–24ع)،
پلوتارڪو ايلياس ڪاليئس
(1924ع–28ع)،
لازارو ڪارڊيناس
(1934ع–40ع)، ۽
مانوئيل آويلا ڪاماچو
(1940ع–46ع) شامل آهن. حڪومت نظم قائم ڪرڻ، فوجي مداخلت ختم ڪرڻ، ۽ مفادن واري گروهن لاءِ ادارا ٺاهڻ جي ڪوشش ڪئي. مزدور، هاري، آفيس ڪارڪن، ۽ ڪجهه عرصي لاءِ فوج به اُن واحد پارٽي جي “سيڪٽرن” ۾ شامل ڪيا ويا، جيڪا 1929ع ۾ قائم ٿي ۽ سياست تي غالب رهي. اوبريگون زميني سڌارا شروع ڪيا ۽ منظم مزدور تحريڪ مضبوط ڪئي. هن آمريڪا کان سڃاڻپ حاصل ڪئي ۽
آمريڪا-ميڪسيڪو دعوائن جي ڪميشن
وسيلي انقلاب دوران ملڪيت وڃائڻ وارن ڪمپنين ۽ ماڻهن جا دعوا طئي ڪيا. هن پنهنجي ساٿي جنرل ڪاليئس کي جانشين بڻايو. ڪاليئس آئين جي چرچ مخالف شقن تي سختي سان عمل ڪرائڻ سبب
ڪريسٽيرو جنگ
جهڙي وڏي تڪرار جو سبب بڻيو، جيڪو پوءِ هڪ معاهدي سان ختم ٿيو.
جيتوڻيڪ آئين صدر جي ٻيهر چونڊ کي روڪيندو هو، اوبريگون ٻيهر اميدوار ٿيڻ چاهيو؛ آئين ۾ ترميم ڪري غير مسلسل ٻيهر چونڊ جي اجازت ڏني وئي. هو 1928ع جي چونڊ کٽي ويو پر هڪ ڪيٿولڪ ڪارڪن هٿان قتل ٿي ويو، جنهن سان جانشينيءَ جو بحران پيدا ٿيو. ڪاليئس ٻيهر صدر نه ٿي سگهيو، تنهنڪري هن جانشيني سنڀالڻ لاءِ ڍانچو ٺاهيو ۽
اداري انقلابي پارٽي
قائم ڪئي، جيڪا 20هين صديءَ جي باقي عرصي تائين غالب رهي.
45
صدر نه هئڻ باوجود ڪاليئس
مڪسيماتو
(1929ع–34ع) دوران اهم ترين سياستدان رهيو، جيڪو
لازارو ڪارڊيناس
جي صدارت ۾ ختم ٿيو؛ ڪارڊيناس ڪاليئس کي جلاوطن ڪيو ۽ اقتصادي ۽ سماجي سڌارا ڪيا. 1938ع ۾
ميڪسيڪو جي تيل جي ضبطگي
تحت آمريڪي ۽ اينگلو-ڊچ تيل ڪمپنيون قومي ملڪيت بڻايون ويون، ۽ ان سان رياستي اداري
پيميڪس
جو قيام ٿيو.
46
ڪارڊيناس جو جانشين
مانوئيل آويلا ڪاماچو
(1940ع–46ع) معتدل هو، ۽ ٻي عالمي جنگ دوران آمريڪا ۽ ميڪسيڪو جا لاڳاپا بهتر ٿيا. 1946ع ۾
ميگيل اليمان والديس
جي چونڊ سان—جيڪو انقلاب کان پوءِ جو پهريون شهري صدر هو—ميڪسيڪو “
ميڪسيڪي معجزو
” نالي ترقياتي دور ۾ داخل ٿيو: صنعتيڪاري، شهري آباديءَ ۾ واڌ، ۽ شهري-ڳوٺاڻين وچ ۾ عدم مساوات وڌڻ.
46
20هين صديءَ جي وچ ۾
سائو انقلاب
جي شروعات
ياڪي وادي
مان ٿي، جنهن سان سڄي دنيا ۾ فصلن جي پيداوار وڌي.
47
1968ع جي احتجاجن
دوران
زوڪالو
۾ بکتر بند گاڏيون
مضبوط اقتصادي واڌ سان ميڪسيڪو 1968ع جي
1968ع سمر اولمپڪس
جي ميزباني ڪري پاڻ کي دنيا آڏو نمايان ڪرڻ چاهيو. حڪومت نون ڍانچن تي وڏا وسيلا خرچ ڪيا، جنهن سان شاگردن ۽ ٻين حلقن ۾ بيچيني وڌي. ميڪسيڪو سٽي ۾ احتجاج راندين جي افتتاح کان اڳ هفتن تائين جاري رهيا، ۽ صدر
گوستاوو دياث اورداث
جي حڪومت سخت ڪارروائي ڪئي. انجام
ٽلاتيلولڪو قتل عام
هو،
48
جنهن ۾ 300 کان 800 تائين مظاهرين جي موت جون رپورٽون آهن.
49
جيتوڻيڪ معيشت ڪجهه عرصو ڦلي ڦٽي، پر
عدم مساوات
ناراضگيءَ جو سبب رهي. PRI جي حڪمراني
ميڪسيڪو جي گندي جنگ
دوران وڌيڪ آمرانه ۽ جابر بڻجي وئي.
50
1980ع واري ڏهاڪي ۾ PRI جي سياسي بالادستيءَ ۾ پهريون ڀيرو چٽا پٽا ڏار ظاهر ٿيا.
باخا ڪيليفورنيا
PAN اميدوار
گورنر چونڊيو ويو. جڏهن دي لا مدريد
ڪارلوس ساليناس دي گورتاري
کي PRI جو اميدوار چونڊيو—۽ اهڙي طرح صدر ٿيڻ لاءِ اڳواٽ ئي “پڪ” فتح يافته—تڏهن اڳوڻي صدر
لازارو ڪارڊيناس
جي پٽ
ڪواوھتيموڪ ڪارڊيناس
PRI کان ڌار ٿي 1988ع جي چونڊن ۾ ساليناس کي چئلينج ڪيو. 1988ع ۾
چونڊ ڌانڌلي
ٿي، ۽ نتيجن موجب ساليناس انتهائي گهٽ فرق سان کٽيو—جيڪو تاريخ ۾ سڀ کان تنگ فرق طور ڄاتو ويو. “چوري ٿيل چونڊ” خلاف ميڪسيڪو سٽي ۾ احتجاج ٿيا. ساليناس ڊسمبر 1988ع ۾ عهدو سنڀالڻ جو قسم کنيو.
51
1990ع ۾
ماريو وارگاس يوسا
PRI کي “ڀرپور آمريت” قرار ڏنو، پر PRI جي هيجمونيءَ کي اڳ ئي وڏا چئلينج ملي چڪا هئا.
52
53
54
ساليناس
نيو لبرل
سڌارن جو پروگرام شروع ڪيو: مٽاسٽا جي شرح کي مقرر ڪيو، مهانگائي ڪنٽرول ڪئي، ميڪسيڪو کي پرڏيهي سيڙپڪاري لاءِ کوليو، ۽ آمريڪا ۽ ڪينيڊا سان ڳالهين جي شروعات ڪئي ته جيئن هو سندن
آزاد واپار واري معاھدي
۾ شامل ٿي سگهن. ان جو نتيجو 1 جنوري 1994ع تي
اتر آمريڪي آزاد واپار وارو معاھدو
(NAFTA) جي صورت ۾ نڪتو؛ ساڳئي ڏينهن
زاپاتستا قومي آزاديءَ جي فوج
(EZLN) چيئاپاس ۾ وفاقي حڪومت خلاف هٿياربند بغاوت شروع ڪئي، شهرن تي قبضو ڪيو ۽ دنيا جو ڌيان ڇڪرايو. هٿياربند تڪرار ٿورو وقت هليو، ۽ پوءِ اهو نيو لبرل ازم ۽
عالميت
خلاف غير پرتشدد مخالفت واري تحريڪ طور جاري رهيو. 1994ع ۾، PRI جي صدارتي اميدوار
لئوس دونالدو ڪولوسيو
جي قتل کان پوءِ، ساليناس کان پوءِ کٽيندڙ PRI اميدوار
ارنيستو زيدييو
صدر بڻيو. ساليناس زيدييو جي حڪومت کي
ميڪسيڪي پيسو بحران
سنڀالڻ لاءِ ڇڏي ويو، جنهن لاءِ 50 ارب ڊالر جو
IMF
بيلي آئوٽ وٺڻو پيو. زيدييو ميڪرو اقتصادي سڌارا شروع ڪيا؛ معيشت بحال ٿي ۽ 1999ع تائين واڌ 7٪ تي پهتي.
55
جديد ميڪسيڪو
سنواريو
ويسينتي فوڪس
2000ع جي عام چونڊ
کٽي ۽ 1929ع کان پوءِ پهريون صدر ٿيو، جيڪو
PRI
مان نه هو؛ ۽ 1911ع ۾
فرانسسڪو آءِ ماديرو
کان پوءِ مخالف ڌر مان چونڊجي ايندڙ پهريون صدر پڻ هو.
71 سال حڪمراني کان پوءِ، حڪمران PRI
2000ع جي صدارتي چونڊ
۾ مخالف قدامت پسند
قومي عمل پارٽي
(PAN) جي
ويسينتي فوڪس
هٿان هارائي وئي.
2006ع جي صدارتي چونڊ
۾ PAN جي
فيليپي ڪالدرون
کي کٽيندڙ قرار ڏنو ويو، جيڪو کاٻي ڌر جي سياستدان
اندريس مانوئيل لوپيث اوبرادور
(PRD) تي انتهائي گهٽ فرق (0.6٪) سان اڳتي هو.
56
پر لوپيث اوبرادور
چونڊ کي چئلينج
ڪيو ۽ “متبادل حڪومت” قائم ڪرڻ جو اعلان ڪيو.
57
2012ع جي صدارتي چونڊ
۾ PRI ٻيهر صدراتي عهدو کٽي
اينريڪي پينيا نيئتو
کي چونڊيو. پر هن لڳ ڀڳ 38٪ ووٽن جي پليوريلٽي سان کٽيو ۽ سندس پارٽي کي پارليامينٽ ۾ اڪثريت حاصل نه هئي.
58
21هين صديءَ دوران ميڪسيڪو
وڏي ڏوهن جي شرح
سرڪاري بيوروڪريسي جي ڪرپشن
نارڪو ٽريفڪنگ
۽ بيٺل معيشت سان جهيڙو ڪندو رهيو. نيو لبرل سڌارن سان 1990ع واري ڏهاڪي کان ڪيترائي سرڪاري ادارا خانگي ڪيا ويا. رياستي تيل ڪمپني
پيميڪس
کي پڻ خانگي ڪرڻ جو عمل هلي رهيو آهي، ۽ تيل-گيس ڳولا لاءِ لائسنس جاري ڪيا پيا وڃن.
59
ڪرپشن خلاف مهم ۾ پيميڪس جو اڳوڻو سي اي او
ايميليو لوزويا آوسٽن
2020ع ۾ گرفتار ڪيو ويو.
60
نئين سياسي پارٽي
MORENA
قائم ڪرڻ کان پوءِ،
اندريس مانوئيل لوپيث اوبرادور
(AMLO) 2018ع جي چونڊ ۾ 50٪ کان وڌيڪ ووٽن سان کٽيو. سندس اتحاد—جيڪو 2012ع کان پوءِ قائم ڪيل سندس کاٻي ڌر واري پارٽي جي اڳواڻي ۾ هو—مختلف سياسي ڌرين کي گڏ ڪندو هو، ۽ اتحاد مٿين ۽ هيٺين ٻنهي ڪانگريس چيمبرن ۾ اڪثريت کٽي. سندس ڪاميابيءَ جا سبب مخالف سياسي قوتن جو ٿڪجي پوڻ، ۽ AMLO جو مفاهمت تي ٻڌل معتدل بيانيي اختيار ڪرڻ پڻ بيان ڪيا وڃن ٿا.
61
ميڪسيڪو ۾ ڪووڊ-19
جو پهريون تصديق ٿيل ڪيس فيبروري 2020ع ۾ آيو، ۽
ميڪسيڪو ۾ ڪووڊ-19 ويڪسين لڳائڻ
ڊسمبر ۾ شروع ٿيو. AMLO جي جانشين
ڪلاڊيا شائينباوم
2024ع جي صدارتي چونڊ
۾ وڏي اڪثريت سان کٽي ميڪسيڪو جي پهرين عورت اڳواڻ بڻجي.
62
هن 1 آڪٽوبر 2024ع تي حلف کنيو.
63
جاگرافي
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي جاگرافي
ميڪسيڪو جو
ٽوپوگرافڪ نقشو
رياستن
۽ گادين سميت ميڪسيڪو جو نقشو
پيڪو ڊي اوريزابا
، ميڪسيڪو جو سڀ کان اوچو جبل
ميڪسيڪو اتر آمريڪا جي ڏکڻ واري حصي ۾، ويڪرائن
14°
33° اتر
جي وچ ۾، ۽ ڊگھائن
86°
119° اولهه
جي وچ ۾ واقع آهي. ملڪ جو ڪل ايراضو
1,972,550
km
(761,606
sq
mi)
آهي، ۽ ڪُل ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو
دنيا جو 13هون وڏو ملڪ
آهي. ان جون ساحلي حدون
پئسفڪ سمنڊ
خليج ڪيليفورنيا
تي به آهن، ۽
خليج ميڪسيڪو
ڪريبيئن سمنڊ
تي به—جن مان پڇاڙي وارا ٻئي
ائٽلانٽڪ سمنڊ
جو حصو بڻجن ٿا.
64
انهن سمنڊن اندر لڳ ڀڳ
6,000
km
(2,317
sq
mi)
ٻيٽ به شامل آهن. ميڪسيڪو جو لڳ ڀڳ سمورو علائقو
اتر آمريڪي پليٽ
تي واقع آهي، جڏهن ته
باخا ڪيليفورنيا ٻيٽ نما
جا ننڍا حصا
پئسفڪ
ڪوڪوس پليٽ
ن تي آهن.
جيوفزيڪي لحاظ کان
ڪجه جاگرافر
تهوانتيپيڪ جي برزخ
جي اوڀر واري علائقي کي (ڪل جو لڳ ڀڳ 12٪) وچ آمريڪا ۾ شامل ڪن ٿا.
65
جيوپوليٽڪي لحاظ کان
، ميڪسيڪو کي مڪمل طور اتر آمريڪا جو حصو سمجهيو ويندو آهي.
66
ميڪسيڪو جي وچولي ۽ اتر علائقن جو وڏو حصو اوچين سطحن تي واقع آهي؛ تنهنڪري سڀ کان وڏيون اوچايون
ٽرانس-ميڪسيڪن آتش فشاني پٽو
۾ ملن ٿيون، جيڪو اوڀر کان اولهه طرف ميڪسيڪو کي پار ڪري ٿو:
پيڪو ڊي اوريزابا
5,700
m or 18,701
ft
)،
پوپوڪاٽيپيٽل
5,462
m or 17,920
ft
) ۽
اِزٽاڪسيهواتل
5,286
m or 17,343
ft
)، ۽
نيواڊو ڊي ٽولوڪا
4,577
m or 15,016
ft
). ٻه جبلن جا سلسلا
سيرا مادره اورينٽال
سيرا مادره آڪسيڊينٽال
جي نالي سان سڃاتا وڃن ٿا، جيڪي اتر آمريڪا جي
راڪي جبل
ن جي توسيع آهن؛ اهي ملڪ کي اتر کان ڏکڻ طرف پار ڪن ٿا. چوٿون سلسلو
سيرا مادره ڊيل سور
آهي، جيڪو
مچواڪان
کان
اواخاڪا
تائين هلي ٿو. ميڪسيڪو جو علائقو
آتشفشاني سرگرمي
لاءِ حساس آهي.
67
ميڪسيڪو ۾ نَو الڳ علائقا بيان ڪيا وڃن ٿا:
باخا ڪيليفورنيا
، پئسفڪ ساحلي هيٺاهون،
ميڪسيڪي پليٽو
سيرا مادره اورينٽال
سيرا مادره آڪسيڊينٽال
ڪورڊيليئرا نيوولڪانيڪا
، خليج واري ساحلي ميداني پٽي، ڏکڻ واريون اوچايون، ۽
يوڪاتان ٻيٽ نما
68
يوڪاتان ٻيٽ نما جي هڪ اهم ارضياتي خصوصيت
چڪسولوب کڏ
آهي؛ سائنسي اتفاقِ راءِ موجب
چڪسولوب ٽڪراءُ ڪندڙ پٿر
ئي
ڪريٽيشيئس–پيلوجين وڏي خاتمي واري واقعي
جو ذميوار هو. جيتوڻيڪ ميڪسيڪو وڏو ملڪ آهي (ان جي سڀ کان پري زميني نقطن جي وچ ۾ ڊيگهه
2,000
mi (3,219
km)
کان ٿوري وڌيڪ آهي)، پر ان جي زميني ماس جو وڏو حصو خشڪي، مٽيءَ يا زميني بناوت سبب زراعت لاءِ مناسب ناهي.
67
2018ع ۾ اندازي موجب زمين جو 54.9٪ زرعي هو؛ 11.8٪ پوک لائق؛ 1.4٪ مستقل فصلن لاءِ؛ 41.7٪ مستقل چراگاهه؛ ۽ 33.3٪ ٻيلا هئا.
67
ميڪسيڪو ڪيترن دريائن سان سيراب ٿئي ٿو، جن مان سڀ کان ڊگهو
ريو گرانڊي
آهي، جيڪو آمريڪا سان قدرتي اوڀر سرحد بڻجي ٿو.
69
اوسوماسنتا درياهه
ميڪسيڪو ۽ گوئٽي مالا جي وچ ۾ قدرتي ڏاکڻي سرحد بڻجي ٿو.
70
آبهوا
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي آبهوا
ميڪسيڪو ۾ موسمي تبديلي
ميڪسيڪو جي آبهوا ملڪ جي وڏي جسامت ۽ زميني اوچ نيچ سبب گهڻ رخي آهي.
ڪينسر جو مدار
عملي طور ملڪ کي معتدل ۽ اڀرندي آبهوا وارن حصن ۾ ورهائي ٿو. ڪينسر جي مدار کان اتر واري زمين سياري ۾ ٿڌيون گرميون ڏسي ٿي. مدار کان ڏکڻ طرف گرميون سڄو سال لڳ ڀڳ هڪجهڙيون رهن ٿيون ۽ رڳو اوچائيءَ مطابق تبديلي ايندي آهي. هي ڳالهه ميڪسيڪو کي دنيا جي سڀ کان گهڻ رخي موسماتي نظامن مان هڪ بڻائي ٿي.
71
سمنڊن مان ايندڙ هوائي ڌارا مئي کان آگسٽ تائين موسمي برسات آڻين ٿا. ميڪسيڪو جا ڪيترائي حصا—خاص طور اتر—خشڪ آبهوا رکن ٿا جتي برسات ڪڏهن ڪڏهن ٿيندي آهي، جڏهن ته ڏکڻ جي اڀرندي هيٺاهين علائقن جا ڪجهه حصا سالياني طور
2,000
mm (78.7
in)
کان وڌيڪ برسات حاصل ڪن ٿا. مثال طور اتر جا ڪيترائي شهر، جهڙوڪ
مونٽيري
ھيرموسيو
ميڪسيڪالي
، اونهاري ۾
40
°C (104
°F)
يا وڌيڪ گرميون ڏسن ٿا.
سونوران ريگستان
۾ گرميون
50
°C (122
°F)
يا وڌيڪ تائين به پهچي سگهن ٿيون.
71
ميڪسيڪو ۾ 7 وڏا آبهوا جا قسم بيان ڪيا وڃن ٿا
72
جن ۾ گرم نيم-نمي وارو آبهوا (ساحلي پٽي تي 900 ميٽر تائين) گهڻو ڪري ڏکڻ ۾ ملندو آهي؛ خشڪ ۽ ريگستاني آبهوا ملڪ جي اتر اڌ ۾؛ معتدل نمي وارو ۽ معتدل نيم-نمي وارو آبهوا گهڻو ڪري وچ ميڪسيڪو ۾ 1,800 ميٽر يا وڌيڪ اوچائيءَ تي چراگاهن ۾؛ ۽ ٿڌو آبهوا عام طور 3,500 ميٽر ۽ ان کان مٿي اوچائين تي. ملڪ جو وڏو حصو معتدل کان خشڪ آبهوا رکي ٿو.
72
ڪينسر جي مدار کان ڏکڻ طرف،
1,000
m (3,281
ft)
تائين اوچائين وارا علائقا—ٻنهي ساحلي ميدانن جا ڏکڻ حصا ۽
يوڪاتان ٻيٽ نما
—سالياني وچولي گرمي
24 and 28
°C (75.2 and 82.4
°F)
جي وچ ۾ رکن ٿا. هتي سڄو سال گرميون بلند رهن ٿيون ۽ سياري ۽ اونهاري جي وچولي گرميءَ ۾ فرق رڳو لڳ ڀڳ
°C (9
°F)
هوندو آهي. پئسفڪ واري ساحلي پٽي قدرتي خطرن جهڙوڪ سوناميءَ کان متاثر ٿي سگهي ٿي، ۽ ميڪسيڪو جا ٻئي ساحل—سواءِ
خليج ڪيمپيچي
جي ڏکڻ ساحل ۽ اتر
باخا ڪيليفورنيا
جي—اونهاري ۽ خزاني ۾ شديد
طوفانن
جي خطري ۾ رهندا آهن. ڪينسر جي مدار کان اتر طرف جي هيٺاهين علائقن ۾ اونهاري ۾ گرمي ۽ نمي وڌيڪ هوندي آهي، پر سياري ۾ نسبتاً معتدل حالتن سبب سالياني اوسط گرميون عام طور گهٽ رهنديون آهن (
20 to 24
°C or 68.0 to 75.2
°F
جي حد ۾).
71
ميڪسيڪو ۾ اوچتي ٻوڏ
ميڪسيڪو ۾ موسمي تبديلي
جا وسيع اثر ڏٺا پيا وڃن، جن ۾ وڌندڙ گرميون، برسات جي نمونن ۾ تبديلي، وڌيڪ طاقتور طوفان، ۽ ساحلي علائقن ۾ سمنڊ جي سطح ۾ واڌ شامل آهن.
73
اهي تبديليون پاڻيءَ جي وسيلن ۽ زراعت لاءِ خطرا پيدا ڪن ٿيون (خاص طور ڳوٺاڻن ۽ ننڍن هارين لاءِ)،
74
75
۽ مڪئي ۽ ڪافي جهڙن فصلن کي به متاثر ڪن ٿيون، جنهن سان معاشي غير يقيني وڌي ٿي.
76
75
موسمي تبديلي
ميڪسيڪن ماڻهن جي صحت تي به اثر وجهي ٿي،
77
لڏپلاڻ کي تيز ڪري ٿي،
78
79
80
۽ ميڪسيڪو جي
حياتياتي تنوع
ختمي ٿيڻ
جي خطري کي وڌائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ محفوظ علائقا وڌيڪ گرمي ۽ گهٽ برسات جو سامنا ڪرڻ جا امڪان رکن ٿا.
81
حياتياتي تنوع
سنواريو
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو جي جهنگلي حياتي
هڪ
ميڪسيڪي ٻگھڙ
ميڪسيڪو حياتياتي تنوع جي لحاظ کان دنيا ۾ چوٿين نمبر تي اچي ٿو
82
۽ اهو 17
ميگا ڊائيوَرس ملڪن
مان هڪ آهي. 200,000 کان وڌيڪ نسلن سان، ميڪسيڪو دنيا جي 10–12٪ حياتياتي تنوع جو گهر آهي.
83
ميڪسيڪو
سريپندڙن
۾ حياتياتي تنوع جي لحاظ کان پهريون نمبر رکي ٿو (707 معلوم نسل)،
ٿڻ وارن جانورن
۾ ٻيون نمبر (438 نسل)،
ٻٽي حياتي وارن
۾ چوٿون نمبر (290 نسل)، ۽ ٻوٽن ۾ چوٿون نمبر (26,000 نسل).
84
ميڪسيڪو کي
ايڪو سسٽمن
جي لحاظ کان به دنيا جو ٻيون ملڪ ۽ مجموعي نسلن جي لحاظ کان چوٿون ملڪ چيو ويندو آهي.
85
ميڪسيڪو جي قانون سازيءَ هيٺ لڳ ڀڳ 2,500 نسل محفوظ ڪيا ويا آهن.
85
2002ع ۾ ميڪسيڪو ۾ ٻيلا ڪٽجڻ جي رفتار دنيا ۾ ٻي نمبر تي هئي—برازيل کان پوءِ.
86
2019ع ۾ ان جو
فاريست لينڊ اسڪيپ انٽيگريٽي انڊيڪس
جو اوسط اسڪور 6.82/10 هو، ۽ عالمي طور 172 ملڪن مان 63هون نمبر هو.
87
SGI موجب ميڪسيڪو ۾
ٻيلا ڪٽجڻ
مٽيءَ جو ڪٽاءُ
خاص طور ڳوٺاڻن علائقن ۾ موجود آهن. 2022ع جي رپورٽ ۾ چيو ويو ته وڏن شهرن ۾ ماحولياتي تحفظ بابت قانون بهتر ٿيا آهن، پر ڳوٺاڻن علائقن ۾ اهي اڻ لاڳو يا اڻ منظم رهجي وڃن ٿا.
88
ميڪسيڪو ۾
170,000 square kilometers (65,637
sq
mi)
کي “محفوظ قدرتي علائقا” سمجهيو ويندو آهي. انهن ۾ 34 حياتياتي ذخيرو، 67
قومي پارڪ
، 4 قدرتي يادگار، 26 محفوظ فلورا ۽ فونا جا علائقا، 4 قدرتي وسيلن جي تحفظ جا علائقا، ۽ 17 مقدس پناهه گاهون شامل آهن (اهي علائقا جيڪي گهڻن ۽ متنوع نسلن سان مالا مال آهن).
83
ميڪسيڪو جي مقامي
کاڌ خوراڪ
جا ڪجهه بنيادي جزا مڪئي، ٽماٽو، سيمي، ڪدو، چاڪليٽ،
وينلا
ايواڪاڊو
گواوا
چايوٽي
ايپازوٽي
ڪيموٽي
جِيڪاما
نوپل
زُڪيني
تيخوڪوٽي
هُئيٽلاڪوچي
ساپوٽي
مامي ساپوٽي
، ۽
مرچن
جون گهڻيون قسمن جهڙوڪ
هابانيرو
جلاپينو
شامل آهن. پوکيل
ايگيوي
ڪيڪٽس مان تيار ڪيل آسودو شراب
ٽيڪيلا
هڪ اهم صنعت آهي. بلند حياتياتي تنوع سبب ميڪسيڪو بين الاقوامي تحقيقي ادارن پاران
بايوپراس پيڪٽنگ
لاءِ به گهڻو استعمال ٿيندڙ هنڌ رهيو آهي.
89
حڪومت ۽ سياست
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي سياست
ميڪسيڪو جي وفاقي حڪومت
ڪلاوديا شينبائوم
صدر
روزا ايسلا رودريگيز
اندروني معاملن جي سيڪريٽري
قومي محل
پلازا دي لا ڪونسٽيٽوسيون
يا
زوڪالو
جي اوڀر پاسي تي واقع آهي؛ هي ميڪسيڪو سٽي جو مکيه چوڪ آهي. اهو اڳ
وائسرائن
ميڪسيڪو جي صدرن
جي رهائشگاهه هو، ۽ هاڻي ميڪسيڪي حڪومت جو مرڪز آهي.
چيمبر آف ڊپيوٽيز
ميڪسيڪو جي ڪانگريس
جو هيٺيون ايوان
متحده ميڪسيڪي رياستون هڪ
وفاق
آهي، جنهن جي حڪومت
نمائندا
، جمهوري، ۽
جمھوري
نوعيت جي آهي، ۽ صدارتي نظام تحت
1917ع جي آئين
مطابق هلي ٿي. آئين حڪومت جا ٽي سطح قائم ڪري ٿو: وفاقي اتحاد، رياستي حڪومتون، ۽ مڪاني حڪومتون.
وفاقي
قانون ساز
ادارو
ٻن ايواني
يونين جي ڪانگريس
آهي، جيڪا
جمھوريه جي سينيٽ
چيمبر آف ڊپيوٽيز
تي مشتمل آهي. ڪانگريس
وفاقي قانون
ٺاهي ٿي، جنگ جو اعلان ڪري ٿي، ٽيڪس لاڳو ڪري ٿي، قومي بجيٽ ۽ بين الاقوامي معاهدن جي منظوري ڏئي ٿي، ۽ سفارتي مقررين جي توثيق ڪري ٿي.
90
وفاقي ڪانگريس ۽ رياستي قانون ساز اسيمبليون ٻئي
پيرالل ووٽنگ
واري نظام سان چونڊيون وڃن ٿيون، جنهن ۾ اڪثريتي ۽
تناسب نمائندگي
ٻئي شامل آهن.
91
چيمبر آف ڊپيوٽيز ۾ 500 ڊپيوٽي آهن؛ انهن مان 300
اڪثريتي ووٽ
سان
يڪ-رُڪني حلقن
(يعني
وفاقي چونڊ حلقا
) مان چونڊيا وڃن ٿا، ۽ 200 ڊپيوٽي تناسب نمائندگيءَ تحت
بند پارٽي فهرستن
وسيلي چونڊيا وڃن ٿا
91
جنهن لاءِ ملڪ کي پنج چونڊ تڪون/حلقن ۾ ورهايو ويو آهي.
91
سينيٽ ۾ 128 سينيٽر آهن: 64 (هر رياست لاءِ ٻه ۽ ميڪسيڪو سٽي لاءِ ٻه) جوڙيءَ جي صورت ۾ اڪثريتي ووٽ سان چونڊيا وڃن ٿا؛ 32 پهرئين اقليت/پهرئين رنر اپ طور (هر رياست لاءِ هڪ ۽ ميڪسيڪو سٽي لاءِ هڪ)؛ ۽ 32 قومي بند پارٽي فهرستن مان تناسب نمائندگيءَ تحت چونڊيا وڃن ٿا.
91
انتظامي
شاخ جو سربراهه
متحده ميڪسيڪي رياستن جو صدر
آهي، جيڪو
رياست جو سربراهه
حڪومت جو سربراهه
پڻ آهي، ۽ ميڪسيڪي فوجي طاقتن جو
سپاهه سالار
پڻ آهي. صدر
ڪابينا
۽ ٻين عملدارن جي مقرري به ڪري ٿو. صدر قانونن جي عملدرآمد ۽ نفاذ جو ذميوار آهي، ۽ کيس بلن کي
ويٽو
ڪرڻ جو اختيار به حاصل آهي.
90
حڪومت جي
عدالتي شاخ
جو سڀ کان مٿاهون ادارو
سپريم ڪورٽ آف جسٽس
آهي، جيڪا قومي
اعليٰ عدالت
آهي. جج، جيڪي ڪانگريس طرفان اڳواٽ چونڊ لاءِ مقرر ڪيا وڃن ٿا، عوامي ووٽ ذريعي چونڊيا وڃن ٿا. سپريم ڪورٽ جا نو ميمبر هڪ ڀيرو لاءِ ٻارهن سالن جي مُدت لاءِ چونڊيا وڃن ٿا. پهريون عدالتي چونڊ عمل
2025ع
۾ ٿيو. سپريم ڪورٽ قانونن جي تشريح ڪري ٿي ۽ وفاقي اختيار جي ڪيسن جو فيصلو ڪري ٿي. عدليه جا ٻيا ادارا
وفاقي انتخابي ٽربيونل
، ڪاليجيئٽ، يونيٽري ۽ ضلعي ٽربيونل، ۽ عدالتي تاديبي ٽربيونل آهن.
90
92
93
ميڪسيڪو جي سياست ۾ تاريخي طور ٽي پارٽيون غالب رهيون آهن:
انسٽيٽييوشنل ريووليوشنري پارٽي
(PRI)، جيڪا هڪ
ڪيچ-آل پارٽي
آهي
94
سوشلسٽ انٽرنيشنل
جي رڪن آهي
95
؛ اها 1929ع ۾
ميڪسيڪي انقلاب
جي سڀني ڌڙن کي گڏ ڪرڻ لاءِ قائم ڪئي وئي ۽ ان کان پوءِ ميڪسيڪو جي سياست ۾ لڳ ڀڳ اڻ ٽٽ طاقت رکي. ٻي
نيشنل ايڪشن پارٽي
(PAN) آهي، جيڪا 1939ع ۾ قائم ٿيل قدامت پسند پارٽي آهي ۽
ڪرسچن ڊيموڪريٽ آرگنائيزيشن آف آمريڪا
سان لاڳاپيل آهي؛
96
۽ ٽين
پارٽي آف دي ڊيموڪريٽڪ ريووليوشن
(PRD) آهي، جيڪا هڪ کاٻي ڌر جي پارٽي آهي
97
جيڪا 1989ع ۾ سوشلسٽن ۽ لبرل پارٽين جي اتحاد جي جانشين طور ٺهي.
نيشنل ريجنيريشن موومينٽ
(مورينا)، جيڪا
کاٻي ڌر جي پاپولسٽ
پارٽي آهي،
2018ع
کان حڪمران پارٽي رهي آهي، ۽
2024ع جي عام چونڊ
۾ ٻي مُدت به کٽي ورتي.
98
انتظامي ورهاستون
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جون انتظامي ورهاستون
وڌيڪ ڏسو:
ميڪسيڪو جون رياستون
ميڪسيڪو جون ميونسپلٽيون
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو جي رياستي قانون ساز اسيمبلين جي فهرست
ميڪسيڪو جون حدون ۽ ان جا جزوي يونٽ نوآبادياتي دور واري اصل مان وڌندا ۽ ڦرندا رهيا. 1821ع ۾ آزاديءَ کان پوءِ وچ آمريڪا امن سان ميڪسيڪو کان الڳ ٿي ويو.
يوڪاتان
ٿوري مدت لاءِ هڪ خودمختيار جمهوريه رهيو. ٽيڪساس
ٽيڪساس انقلاب
۾ الڳ ٿيو، ۽ جڏهن اهو 1845ع ۾ آمريڪا ۾ شامل ڪيو ويو ته ان سان
ميڪسيڪو–آمريڪا جنگ
۽ آمريڪا ڏانهن وڏو علائقائي نقصان ٿيڻ جو پسمنظر تيار ٿيو. اتر واري علائقي جي وڪرو، جيڪو آمريڪا ۾
گيڊسڊن پرچيز
جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، ميڪسيڪو جي علائقي جو آخري نقصان هو. متحدہ ميڪسيڪي رياستون 31 آزاد ۽ خودمختيار رياستن جو وفاق آهن، جيڪي هڪ اهڙو اتحاد ٺاهين ٿيون جيڪو
ميڪسيڪو سٽي
تي به هڪ حد تائين اختيار استعمال ڪري ٿو.
99
هر رياست وٽ پنهنجو آئين،
ڪانگريس
، ۽ عدليه آهي، ۽ ان جا شهري
سڌي ووٽنگ
ذريعي ڇهن سالن جي مُدت لاءِ
گورنر
چونڊين ٿا، ۽ پنهنجي هڪ ايواني رياستي ڪانگريس لاءِ ٽن سالن جي مُدت لاءِ نمائندا چونڊين ٿا.
90
ميڪسيڪو سٽي هڪ خاص سياسي ورهاست آهي، جيڪا ڪنهن مخصوص رياست سان نه پر مجموعي وفاق سان لاڳاپيل آهي.
99
اڳ اهو وفاقي ضلعي جي نالي سان سڃاتو ويندو هو، ۽ ان جي خودمختياري رياستن جي ڀيٽ ۾ محدود هئي.
90
2016ع ۾ هن نالي کي ختم ڪيو ويو، ۽ هاڻي اهو هڪ وفاقي اِڪائي بڻجي وڌيڪ سياسي خودمختياري حاصل ڪرڻ جي عمل ۾ آهي—پنهنجي
آئين
۽ ڪانگريس سميت.
100
رياستون
ميونسپلٽين
۾ ورهايل آهن، جيڪي ملڪ جي سڀ کان ننڍي انتظامي-سياسي اِڪائي آهن، ۽ انهن کي
ميئر يا ميونسپل صدر
presidente municipal
) هلائي ٿو، جيڪو اڪثريتي نظام تحت رهواسين جي ووٽ سان چونڊيو وڃي ٿو.
90
سانچو:Mexico labeled map
پرڏيهي لاڳاپا
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جا پرڏيهي لاڳاپا
پرڏيهي معاملن جي سيڪريٽيريٽ
جو صدر دفتر
ميڪسيڪو جا پرڏيهي لاڳاپا
ميڪسيڪو جو صدر
هدايت ڪري ٿو
101
۽ انهن جو انتظام
پرڏيهي معاملن واري وزارت
وسيلي ڪيو وڃي ٿو.
102
پرڏيهي پاليسي
جا اصول آئين ۾ آرٽيڪل 89، سيڪشن 10 تحت تسليم ٿيل آهن؛ انهن ۾ شامل آهن:
بين الاقوامي قانون
جو احترام ۽
رياستن جي قانوني برابري
، انهن جي
خودمختياري
آزادي
، ٻين ملڪن جي گهريلو معاملن ۾
عدم مداخلت
جي رجحان، تڪرارن جو
پرامن حل
، ۽
اجتماعي سلامتي
جي واڌاري لاءِ
بين الاقوامي تنظيمن
۾ سرگرم شرڪت.
101
1930ع واري ڏهاڪي کان
ايسٽراڊا ڊاڪٽرين
انهن اصولن جي هڪ اهم تڪميل طور ڪم ڪندي رهي آهي.
103
ميڪسيڪو ڪيترين بين الاقوامي تنظيمن جو باني رڪن آهي، خاص طور
گڏيل قومن جي تنظيم
104
آمريڪي رياستن جي تنظيم
105
آئيبيرو-آمريڪي رياستن جي تنظيم
106
اوپانال
107
سيلاڪ
108
2008ع ۾ ميڪسيڪو گڏيل قومن جي باقاعده بجيٽ ۾ 40 ملين کان وڌيڪ
ڊالر
حصو ڏنو.
109
ان کانسواءِ، ميڪسيڪو 1994ع ۾ شامل ٿيڻ کان پوءِ
اقتصادي تعاون ۽ ترقي جي تنظيم
جو لاطيني آمريڪا مان واحد رڪن رهيو، جيستائين
چلي
2010ع ۾ مڪمل رڪنيت حاصل ڪئي.
110
111
ميڪسيڪو کي هڪ
علائقائي طاقت
سمجهيو وڃي ٿو
112
113
تنهنڪري اهو
جي 8+5
جي-20
جهڙن وڏن معاشي گروهن ۾ به موجود رهي ٿو. 1990ع واري ڏهاڪي کان ميڪسيڪو
سلامتي ڪائونسل ۽ ان جي ڪم ڪندڙ طريقن ۾ سڌارا
آڻڻ جي ڪوشش ڪندو رهيو آهي
114
ڪئناڊا، اٽلي، پاڪستان ۽ ٻين نَو ملڪن جي حمايت سان؛ اهي ملڪ گڏجي هڪ غير رسمي گروهه بڻجن ٿا جنهن کي
ڪافي ڪلب
چيو وڃي ٿو.
115
ميڪسيڪو وٽ
يورپ جي ڪائونسل
۾ آبزرور حيثيت آهي
116
فوج
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جون هٿياربند فوجون
ميڪسيڪو جي فوجي تاريخ
اڳئين پاسي کان پٺئين پاسي تائين:
پاپالواپان-ڪلاس
يوسوماسينتا، ميڪسيڪو-ڊچ ٺهيل ريفورماڊور-ڪلاس
بينيتو خوآريس
۽ جاپاني
ايزومو-ڪلاس
ڪيريئر، 2022ع
ميڪسيڪو ۾ ٺهيل S-45 باعلام
يو اي وي
هايدرا ٽيڪنالاجيز
پاران، 2022ع
ميڪسيڪو جون هٿياربند فوجون
قومي دفاع جو سيڪريٽيريٽ
Secretaria de Defensa Nacional
, SEDENA) جي انتظام هيٺ آهن. انهن جون ٻه شاخون آهن:
ميڪسيڪو جي فوج
(جنهن ۾
ميڪسيڪو جي هوايي فوج
شامل آهي) ۽
ميڪسيڪو جي بحري فوج
قومي گارڊ
، جيڪو 2019ع ۾ ختم ڪيل وفاقي پوليس ۽ فوج/بحري فوج جي فوجي پوليس مان قائم ڪيو ويو، هڪ
جينڊارمري
طور ڪم ڪري ٿو؛ قانون لاڳو ڪرڻ جي ذميواري رکڻ باوجود، ان کي فوجي ڪمانڊ هيٺ رکيو ويو آهي.
117
118
انگ اکرن ۾ فرق ملي ٿو، پر 2024ع تائين لڳ ڀڳ 220,000 هٿياربند اهلڪار آهن: 160,000 فوج؛ 10,000 هوايي فوج؛ ۽ 50,000 بحري فوج، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 20,000 ميرينز شامل آهن. قومي گارڊ وٽ لڳ ڀڳ 110,000 اهلڪار آهن. فوجي خرچ جي ڊي پي جو هڪ ننڍڙو حصو آهن، ۽ 2023ع تائين لڳ ڀڳ 0.6% جي لڳ ڀڳ هئا.
119
ميڪسيڪو جون هٿياربند فوجون اهم ڍانچو رکن ٿيون، جنهن ۾ هٿيارن، گاڏين، جهازن، بحري جهازن، دفاعي نظامن ۽ اليڪٽرانڪس جي ڊزائن، تحقيق ۽ جاچ لاءِ سهولتون؛ اهڙن نظامن جي تياري لاءِ فوجي صنعتي پيداوار مرڪز؛ ۽ اڳڀرا بحري ڊاڪ يارڊ شامل آهن، جيڪي ڳرا فوجي جهاز ۽ جديد ميزائل ٽيڪنالاجيون تيار ڪن ٿا. 1990ع واري ڏهاڪي کان، جڏهن فوج
منشيات خلاف جنگ
۾ پنهنجو ڪردار وڌايو، تڏهن هوائي نگراني پليٽفارمن، جهازن،
هيليڪاپٽر
ن، ڊجيٽل جنگي ٽيڪنالاجين،
120
شهري جنگي سامان ۽ تيز فوجي منتقلي تي وڌيڪ زور ڏنو ويو آهي.
121
ميڪسيڪو وٽ ايٽمي هٿيار ٺاهڻ جي صلاحيت هئي، پر 1968ع ۾
ٽلاٽيلولڪو جو معاھدو
اختيار ڪرڻ سان هن امڪان کي ڇڏي ڏنو ۽ واعدو ڪيو ته ايٽمي ٽيڪنالاجي رڳو پرامن مقصدن لاءِ استعمال ڪندو.
122
ميڪسيڪو گڏيل قومن جي
ايٽمي هٿيارن جي ممانعت جو معاھدو
تي پڻ صحيحون ڪيون.
123
تاريخي طور ميڪسيڪو بين الاقوامي تڪرارن ۾ غيرجانبدار رهيو آهي،
124
سواءِ
ٻي عالمي جنگ
جي. بهرحال، تازن سالن ۾ ڪجهه سياسي پارٽين
آئين
۾ ترميم جي تجويز ڏني آهي ته جيئن ميڪسيڪو جي فوج، هوايي فوج يا بحري فوج گڏيل قومن سان
امن قائم رکڻ واري مشنن
۾ سهڪار ڪري سگهي، يا انهن ملڪن کي فوجي مدد ڏئي سگهي جيڪي سرڪاري طور ان جي درخواست ڪن.
125
قانون لاڳو ڪرڻ ۽ انساني حق
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو ۾ قانون لاڳو ڪرڻ
ميڪسيڪو ۾ ڏوهن
وڌيڪ ڏسو:
ميڪسيڪو جي منشيات واري جنگ
ميڪسيڪو ۾ انساني اسمگلنگ
ميڪسيڪو ۾ عورتن جو قتل
ميڪسيڪو جي وفاقي پوليس
جي تقريب
26 سيپٽمبر 2015ع تي مظاهرو، ميڪسيڪو جي شهر
ايگوالا
43 شاگردن جي گمشدگي
جي پهرين سالگرهه تي
ميڪسيڪو جي وفاقي پوليس
کي 2019ع ۾ صدر لوپيز اوبرادور جي دور ۾ آئيني ترميم سان ختم ڪيو ويو، ۽ ان جي جاءِ تي
قومي گارڊ
آندو ويو—هڪ قومي
جينڊارمري
جيڪا وفاقي پوليس، فوجي پوليس ۽ بحري پوليس جي يونٽن ۽ وسيلن مان ٺاهي وئي.
126
2022ع تائين قومي گارڊ ۾ 110,000 اهلڪار هئا. لوپيز اوبرادور گهريلو قانون لاڳو ڪرڻ لاءِ فوجي قوتن جو استعمال وڌائيندو رهيو، خاص طور منشيات ڪارٽيلن خلاف.
127
ملڪ جي ڏکڻ حصن ۽ مڪاني/اصلوڪن برادرين ۽ غريب شهري پاڙن ۾ سيڪيورٽي ڪارروائين دوران اختيار جي سنگين ناجائز استعمال جون رپورٽون مليون آهن. قومي انساني حقن واري ڪميشن هن رجحان کي روڪڻ ۾ گهٽ اثرائتي رهي آهي؛ اها گهڻو ڪري دستاويزي ڪم تائين محدود رهي، ۽ پنهنجي اختيارن کي استعمال ڪندي انهن عملدارن خلاف عوامي مذمتون جاري ڪرڻ ۾ ناڪام رهي جيڪي ان جي سفارشون نظرانداز ڪن ٿا.
128
گهڻن ميڪسيڪن جو پوليس يا عدالتي نظام تي اعتماد گهٽ آهي، تنهن ڪري شهري حقيقت ۾ گهڻا ڏوھ رپورٽ نٿا ڪن.
129
جنهن کي
بي سزا هجڻ
جي ثقافت سمجھيو وڃي ٿو، ان خلاف عوامي سطح تي شديد ڪاوڙ جا مظاهرا به ٿيا آهن.
130
ميڪسيڪو 2022ع کان
ساڳي جنس جي شادي
کي مڪمل طور تسليم ڪري ٿو،
131
۽ جنسي رجحان بابت امتيازي سلوڪ خلاف قانون 2003ع کان موجود آهن.
132
تنهن هوندي به،
ايل جي بي ٽي برادري
خلاف نفرتي ڏوھ ميڪسيڪو ۾ اڃا به هڪ مسئلو آهن.
133
134
ميڪسيڪو ۾ ٻين ڏوهن ۽ انساني حقن جي ڀڃڪڙين تي پڻ تنقيد ڪئي وئي آهي، جن ۾ جبري گمشدگيون (اغوا)، مهاجرن خلاف زيادتيون، عدالت کان سواءِ قتل، صنفي تشدد—خاص طور
عورتن جو قتل
—۽ صحافين ۽ انساني حقن جي ڪارڪنن تي حملا شامل آهن.
135
2020ع ۾
بي بي سي
جي هڪ رپورٽ ميڪسيڪو ۾ ڏوهن بابت انگ اکر ڏنا، جن موجب 10.7 ملين گهرن ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڀيرو ڏوهن جو شڪار ماڻهو موجود هو.
136
مئي 2022ع تائين 100,000 ماڻهو سرڪاري طور گمشدہ/لاپتا طور درج هئا، ۽ انهن مان گهڻا 2007ع کان پوءِ جا آهن، جڏهن صدر ڪالدرون منشيات ڪارٽيلن کي روڪڻ جي ڪوشش ڪئي.
137
منشيات ڪارٽيل ميڪسيڪو ۾ اڃا به وڏو مسئلو آهن؛ وڏن ڪارٽيلن جي ٽٽڻ سان ننڍن ڪارٽيلن جي واڌ، ۽ وڌيڪ نفيس فوجي سامان ۽ حڪمت عمليون استعمال ڪرڻ جو رجحان وڌيو آهي.
138
139
ميڪسيڪو جي منشيات واري جنگ
، جيڪا 2006ع کان جاري آهي، 120,000 کان وڌيڪ موت ۽ شايد 37,000 وڌيڪ گمشدگيون ڇڏي وئي آهي.
140
ميڪسيڪو جي
قومي شماريات ۽ جاگرافي جو ادارو
اندازو لڳايو ته 2014ع ۾ هر پنج مان هڪ ميڪسيڪو واسي ڪنهن نه ڪنهن قسم جي ڏوھ جو شڪار ٿيو.
141
26 سيپٽمبر 2014ع تي ايگوالا ۾ 43 شاگردن جي وڏي اغوا واقعي
ملڪ گير احتجاجن کي جنم ڏنو—انهن احتجاجن جو سبب حڪومت جو ڪمزور ردعمل ۽ اها وسيع بدعنواني هئي جنهن ڏوهي تنظيمَن کي کليل ڇوٽ ڏئي ٿي.
142
2000ع کان وٺي 100 کان وڌيڪ صحافي ۽
ميڊيا ڪارڪن
قتل يا گم ڪيا ويا آهن، ۽ انهن مان گهڻا ڏوھ اڻ حل رهيا، صحيح نموني جاچ نه ٿيا، ۽ ٿورا ئي ڏوهاري گرفتار يا سزايا ويا.
143
144
آگسٽ 2025ع ۾ ميڪسيڪو جي مختلف علائقن ۾ مظاهرا ٿيا، 130,000 ماڻهن جي گمشدگي خلاف—جيڪي 2007ع کان وٺي لاپتا ۽ گمشدہ سمجهيا وڃن ٿا.
145
معيشت
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي معيشت
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو جي اقتصادي تاريخ
ميڪسيڪو اسٽاڪ ايڪسچينج
جي عمارت،
ميڪسيڪو سٽي
اميريڪا موويل
جو هيڊڪوارٽر،
ميڪسيڪو سٽي
۾،
ايشيا کان ٻاهر سڀ کان وڏو موبائل نيٽ ورڪ آپريٽر
اسڪاءِ اسڪريپر
سان پيڊرو گارزا گارسيا
نيووو ليئون
اپريل 2025ع تائين، ميڪسيڪو وٽ
خريداري قوت برابري
(PPP) موجب
13هين وڏي
معيشت آهي (US$3.4 ٽريلين)، ۽ في فرد جي ڊي پي US$26,000 آهي.
146
ورلڊ بئنڪ 2023ع ۾ ٻڌايو ته ملڪ جو
مجموعي قومي آمدني
لاطيني آمريڪا ۾
برازيل
کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو هو، US$1.7 ٽريلين.
147
ميڪسيڪو وٽ چين، آمريڪا، جاپان،
ڏکڻ ڪوريا
تائيوان
کان پوءِ دنيا جي ڇهين وڏي اليڪٽرانڪس صنعت آهي. ميڪسيڪو آمريڪا ڏانهن اليڪٽرانڪس جو ٻيو نمبر وڏو برآمد ڪندڙ آهي؛ 2011ع ۾ هن آمريڪا ڏانهن $71 ارب ماليت جي اليڪٽرانڪس برآمد ڪئي. 2002ع کان 2012ع جي وچ ۾ اليڪٽرانڪس جي برآمدات 73% وڌيون. تيار ڪيل شين جي ويليو ايڊيڊ وارو شعبو—جنهن جو حصو اليڪٽرانڪس به آهي—جي ڊي پي جو 18% هو.
148
ميڪسيڪو اتر آمريڪا جي ڪنهن به ملڪ کان وڌيڪ گاڏيون تيار ڪري ٿو.
149
هي صنعت ٽيڪنالاجي طور پيچيده حصا تيار ڪري ٿي ۽ تحقيق ۽ ترقي ۾ پڻ شريڪ آهي.
150
“وڏي ٽي” (
جنرل موٽرز
فورڊ
ڪرسلر
) 1930ع واري ڏهاڪي کان ميڪسيڪو ۾ ڪم ڪري رهيا آهن، جڏهن ته
وولڪس ويگن
نسان
1960ع واري ڏهاڪي ۾ پنهنجا ڪارخانا قائم ڪيا.
151
صرف
پوئبلا
۾ ئي 70 صنعتي پارٽس ٺاهيندڙ ادارا وولڪس ويگن جي چوڌاري گڏيل صورت ۾ موجود آهن.
150
2016ع ۾
ڪيا
نيووو ليئون
۾ $1 ارب جو ڪارخانو کوليو،
152
۽ ساڳئي سال
آڊي
به پوئبلا ۾ اسمبلي پلانٽ کوليو.
153
بي ايم ڊبليو
مرسڊيز-بينز
نسان
وٽ هن وقت تعمير هيٺ پلانٽ موجود آهن.
154
گهريلو ڪار صنعت جي نمائندگي
DINA S.A.
ڪري ٿي، جيڪا 1962ع کان بسون ۽ ٽرڪون ٺاهي رهي آهي،
155
۽ نئين
ماسٽريٽا
ڪمپني جيڪا تيز ڪارڪردگي واري
Mastretta MXT
اسپورٽس ڪار ٺاهي ٿي.
156
2006ع ۾ آمريڪا ۽ ڪينيڊا سان واپار ميڪسيڪو جي برآمدات جو لڳ ڀڳ 50% ۽ درآمدات جو 45% هو.
157
2010ع جي پهرين ٽن چوٿين ۾، آمريڪا وٽ ميڪسيڪو سان $46 ارب جو
واپاري خسارو
هو.
158
آمريڪا ۾ ڪم ڪندڙ ميڪسيڪو شهرين جون ترسيلون (رميٽينس) تمام اهم آهن؛ 2008ع واري
عظيم مندائي
۽ 2021ع ۾
ڪووڊ-19 وبا
دوران گهٽتائي کان پوءِ، اهي پرڏيهي آمدنيءَ جي ٻين ذريعن کان به اڳتي نڪري ويون آهن.
159
160
ترسيلون آمريڪا جي حڪومت جي هڪ بئنڪنگ پروگرام جي سڌين لنڪن وسيلي به ميڪسيڪو ڏانهن موڪليون وڃن ٿيون.
161
جيتوڻيڪ ڪيترائي بين الاقوامي ادارا متفق آهن ۽ ميڪسيڪو کي مٿي-وچولي آمدنيءَ وارو ملڪ يا وچولي طبقي وارو ملڪ قرار ڏين ٿا،
162
163
تڏهن به ميڪسيڪو جو
قومي ڪائونسل براءِ سماجي ترقيءَ جي پاليسي جي جائزي
(CONEVAL) ٻڌائي ٿو ته ميڪسيڪو جي آباديءَ جو وڏو حصو غربت ۾ رهي ٿو. 2006ع کان 2010ع تائين غربت ۾ رهندڙن جو حصو 19%
164
کان وڌي 46% (52 ملين ماڻهو) ٿيو.
165
ان جي باوجود، ڪوني والو 2023ع ۾ ٻڌايو ته 2018ع کان 2022ع جي وچ ۾ غربت جي شرح گهٽ ٿي—6% گهٽتائي سان 42% کان 36% تائين (52 ملين کان 47 ملين تائين)، پر
انتہائی غربت
0.1% (410 هزار ماڻهو) وڌي 7% (9 ملين ماڻهو) ٿي وئي، ۽ صحت جي سهولتن تائين رسائي کان محروم ماڻهن جو انگ وڏي حد تائين وڌيو—16% کان 39% (50 ملين) تائين—
166
167
جيتوڻيڪ ڪجهه ماهرن انهن شرحن جي درستگي بابت شڪ ظاهر ڪيو.
168
او اي سي ڊي
جي غربت واري لائين موجب (جنهن کي آباديءَ جو اهو حصو سمجهيو وڃي ٿو جيڪو قومي وچولي آمدني جي 60%
169
يا ان کان گهٽ ڪمائي)، 2019ع ۾ ميڪسيڪو جي آباديءَ جو 20% غربت ۾ رهندو هو.
170
او اي سي ڊي ملڪن ۾، ميڪسيڪو ۾ انتهائي غريب ۽ امير جي وچ ۾ عدم برابري جو درجو ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آهي،
چلي
کان پوءِ—جيتوڻيڪ اهو انهن ٿورن ملڪن مان آهي جتي هي عدم برابري گهٽ ٿي رهي آهي.
171
آمدنيءَ جي درجي بندي ۾ هيٺين ڏهن سيڪڙو وٽ ملڪ جي وسيلن جو 1.4% آهي، جڏهن ته مٿين ڏهن سيڪڙو وٽ 36% آهي. او اي سي ڊي نوٽ ڪري ٿو ته ميڪسيڪو جي غربت گهٽائڻ ۽ سماجي ترقي لاءِ بجيٽ ۾ رکيل خرچ او اي سي ڊي جي اوسط جو رڳو لڳ ڀڳ ٽيون حصو آهن.
172
اهو ئي سبب آهي جو ميڪسيڪو ۾ ٻارڙن جي فوتگي (انفنٽ مورتاليٽي) او اي سي ڊي جي اوسط کان ٽي ڀيرا وڌيڪ آهي، جڏهن ته خواندگي وچولي حد ۾ اچي ٿي. 2008ع جي هڪ رپورٽ موجب شهري علائقن ۾ سراسري آمدني $27,000 هئي، جڏهن ته ڳوٺاڻن علائقن ۾ رڳو ڪجهه ميلن جي فاصلي تي اها فقط $8,000 هئي.
173
روزاني گهٽ ۾ گهٽ اجرت هر سال مقرر ڪئي وڃي ٿي؛ 2024ع ۾ اها 248.93
ميڪسيڪو پيسو
(US$13.24) مقرر ڪئي وئي (ملڪ جي اتر سرحدي علائقي ۾ $375)، جنهن سبب اها
يوراگوائي
چلي
ايڪواڊور
جي برابر سمجهي وڃي ٿي. هن اجرت ۾ تيزي سان واڌ ٿي، ڇو ته 2018ع ۾ اها 88 پيسو مقرر هئي.
174
ڪميونيڪيشن
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو ۾ عوامي ميڊيا
ٽيليمڪس
ٽاور، ميڪسيڪو سٽي ۾
ٽيليڪميونيڪيشن واري صنعت تي گهڻو ڪري
ٽيليمڪس
Teléfonos de México
) جو غلبو رهيو آهي، جيڪا اڳ ۾ سرڪاري اجاره داري هئي ۽ 1990ع ۾ نجي شعبي ڏانهن منتقل ڪئي وئي. 2006ع تائين، ٽيليمڪس پنهنجي ڪارروائين کي ڪولمبيا، پيرو، چلي، ارجنٽينا، برازيل، يوراگوائي ۽ آمريڪا تائين وڌايو. ٻيا اهم ادارا
ايڪسل
، ميڪسڪوم، السٽرا، مارڪاٽيل، اي ٽي اينڊ ٽي ميڪسيڪو آهن.
175
ميڪسيڪو جي
ارضياتي جوڙجڪ
سبب، ڏورانهن جبلستاني علائقن ۾ زميني ٽيليفون سروس مهيا ڪرڻ مهانگو پوي ٿو، ۽ لاائن فونن جي في فرد دستيابي لاطيني آمريڪا جي ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهي—52%؛ تنهن هوندي به ميڪسيڪو جي 81% گهرن وٽ انٽرنيٽ ڪنيڪشن آهي ۽ 6 سالن کان مٿي عمر وارن مان 81% وٽ موبائل فون آهي.
176
موبائل ٽيليفوني جو فائدو اهو آهي ته اها گهٽ خرچ سان سڀني علائقن تائين پهچي سگهي ٿي، ۽ موبائل لائينن جو ڪل انگ زميني لائينن جي لڳ ڀڳ ٻه ڀيرا آهي، اندازي موجب 97 ملين لائينون.
176
ٽيليڪميونيڪيشن واري صنعت کي حڪومت
ڪوفيٽيل
Comisión Federal de Telecomunicaciones
) وسيلي ضابطي ۾ آڻي ٿي.
سيٽلائيٽ نظام گهريلو آهي ۽ 120 زميني اسٽيشنون هلائي ٿو. مائيڪروويو ريڊيو رلي نيٽ ورڪ وسيع آهي ۽ فائبر آپٽڪ ۽ ڪوئڪسيل ڪيبل جو به نمايان استعمال ٿئي ٿو.
177
ميڪسيڪو جا سيٽلائيٽ
Satélites Mexicanos
سيٽمڪس
) هلائي ٿي، جيڪا هڪ خانگي ڪمپني آهي، لاطيني آمريڪا ۾ اڳواڻ سمجهي وڃي ٿي ۽ اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا کي خدمتون ڏئي ٿي.
178
اها ڪينيڊا کان
ارجنٽينا
تائين آمريڪا جي 37 ملڪن کي براڊڪاسٽ، ٽيليفون ۽ ٽيليڪميونيڪيشن جون خدمتون مهيا ڪري ٿي. ڪاروباري ڀائيوارين وسيلي سيٽمڪس آءِ ايس پيز ۽ ڊجيٽل براڊڪاسٽ سروسز کي تيز رفتار ڪنيڪٽيوٽي فراهم ڪري ٿي.
179
سيٽمڪس پنهنجو سيٽلائيٽ بيڙو سنڀالي ٿي، ۽ بيڙي جو وڏو حصو ميڪسيڪو ۾ ڊزائين ۽ تعمير ٿيل آهي. براڊڪاسٽنگ ۾ وڏا ادارا
ٽيليويزا
آهن، جيڪا اسپيني ڳالهائيندڙ دنيا ۾ سڀ کان وڏي ميڪسيڪي ميڊيا ڪمپني آهي،
180
۽ ان سان گڏ
ٽي وي اَزٽيڪا
ايميخن ٽيليويزيون
توانائي
سنواريو
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو ۾ بجليءَ جو شعبو
اوئاهاڪا ۾ سينٽرل ايوليڪا سوريستي I، فيز II
توانائي جي پيداوار سرڪاري ملڪيت واري ڪمپنين
وفاقي ڪميشن آف اليڪٽرسٽي
پيمڪس
وسيلي هلائي وڃي ٿي. پيمڪس اها عوامي ڪمپني آهي جيڪا خام تيل ۽ قدرتي گئس جي ڳولا، ڪڍڻ، نقل و حمل ۽ مارڪيٽنگ جي ذميوار آهي، ۽ گڏوگڏ پيٽروليم شين ۽ پيٽروڪيميڪلن جي ريفائننگ ۽ ورڇ به ڪري ٿي؛ اها آمدني موجب دنيا جي وڏين ڪمپنين مان هڪ آهي، ۽ سالياني وڪرو US$86 ارب آهي.
181
182
183
ميڪسيڪو تيل پيدا ڪندڙ ملڪن ۾ ڇهين نمبر تي آهي، روزانو 3.7 ملين بيرل سان.
184
1980ع ۾ تيل جي برآمدات ڪل برآمدات جو 62% هيون؛ 2000ع تائين اهو رڳو 7% رهيو.
150
ميڪسيڪو وٽ پنهنجي علائقي اندر 7
تيل ريفائنريون
آهن، جن مان جديد ترين 2022ع ۾ تعمير ڪئي وئي.
185
۽ آمريڪا اندر به
هڪ ٻئي ريفائنري
جي ملڪيت موجود آهي.
186
ميڪسيڪو وٽ 60 پن بجلي جا پلانٽ آهن، جيڪي ملڪ جي بجليءَ جو 12% پيدا ڪن ٿا،
187
جن مان سڀ کان وڏو 2,400 ميگاواٽ
مانويل مورينو توريس ڊيم
آهي، جيڪو
گريخالوا درياهه
تي واقع آهي ۽ دنيا جو چوٿون سڀ کان وڌيڪ پيداوار ڏيندڙ پن بجلي پلانٽ آهي.
188
ميڪسيڪو وٽ دنيا جو ٽيون سڀ کان وڏو
شمسي توانائيءَ جو امڪان
آهي,
189
جنهن جو اندازو روزانو 5kWh/m
آهي، جيڪو قومي بجلي پيداوار جي 50 ڀيرا برابر آهي.
190
1 ملين اسڪوائر ميٽر کان وڌيڪ
شمسي حرارتي
پينل
191
لڳايا ويا آهن، جڏهن ته 2005ع ۾ رڳو 115,000 اسڪوائر ميٽر
شمسي پي وي
(فوٽو-وولٽائيڪ) پينل موجود هئا.
191
اتر اولهه ميڪسيڪو جي سونورا رياست ۾ پوئرتو ليبرتاڊ ۾ واقع منصوبي
SEGH-CFE 1
کي 2018ع ۾ مڪمل ڪيو ويو؛ ان جي گنجائش 46.8 ميگاواٽ آهي ۽ 187,200 شمسي پينلن جي ايري مان بجلي پيدا ٿئي ٿي،
192
۽ ان مان پيدا ٿيل سڄي بجلي سڌي طرح سي ايف اي کي وڪرو ٿئي ٿي ۽ يوٽيلٽي جي ٽرانسميشن نظام ۾ شامل ٿي وڃي ٿي.
193
ڪوئاھويلا ۾ وِلانُوئوا شمسي پارڪ، جيڪو 2019ع ۾ کوليو ويو، آمريڪا جي براعظمن ۾ سڀ کان وڏو شمسي بجلي پلانٽ آهي، جنهن جي گنجائش 828 ميگاواٽ آهي.
194
ميڪسيڪو وٽ هڪ
ايٽمي بجلي پلانٽ
آهي،
لاگونا وردي ايٽمي بجلي اسٽيشن
، جيڪا ويراڪروز رياست ۾ واقع آهي
195
۽ ڪيترائي هوائي پن جا فارم به آهن,
196
جن مان لاطيني آمريڪا جو
سڀ کان وڏو هوائي پن فارم
اوئاهاڪا ۾ آهي.
197
جيتوڻيڪ ميڪسيڪو هوائي پن ۽ شمسي ذريعن مان قابلِ تجديد بجلي پيداوار وڌائي آهي، پر اڃا به پنهنجي گهڻي توانائي لاءِ
فوسل ٻارڻ
ن تي دارومدار رکي ٿو.
198
2023ع ۾ ميڪسيڪو
گرين هائوس گئس
ن جي اخراج ڪندڙ مٿين 15 ملڪن ۾ شامل هو، 5 ملين ٽن کان وڌيڪ حصو ڏيندي، يعني عالمي ڪُل جو 1.4%.
199
ميڪسيڪو 2030ع تائين
گرين هائوس گئسن جي اخراج
۾ 35% گهٽتائي جو واعدو ڪيو آهي، جڏهن ته پرڏيهي سهڪار ملڻ جي شرط تي هدف 40% تائين وڌايل آهي. ملڪ جو مقصد 2030ع تائين
ڪاري ڪاربن
جي اخراج ۾ 51% بنا شرط ۽ وڌيڪ سهڪار سان 70% گهٽتائي آهي، ۽ 2050ع تائين
نيٽ زيرو
جو عزم به ڪيو آهي.
200
سائنس ۽ ٽيڪنالاجي
سنواريو
وڌيڪ ڏسو:
ميڪسيڪو ۾ سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي تاريخ
لارج مليميٽر ٽيليسڪوپ
پوئبلا
ميڪسيڪو جي قومي خودمختيار يونيورسٽي
کي باضابطه طور 1910ع ۾ قائم ڪيو ويو،
201
۽ يونيورسٽي ميڪسيڪو ۾ اعليٰ تعليم جي سڀ کان اهم ادارن مان هڪ بڻجي وئي.
202
يو اين اي ايم سائنس، طب ۽ انجنيئرنگ ۾ عالمي معيار جي تعليم فراهم ڪري ٿي.
203
ڪيترائي سائنسي ادارا ۽ اعليٰ تعليم جا نوان ادارا، جيئن
قومي پولي ٽيڪنڪ انسٽيٽيوٽ
204
ويهين صديءَ جي پهرين اڌ ۾ قائم ٿيا. نون تحقيقي ادارن مان گهڻا يو اين اي ايم اندر ٺهيا. 1929ع کان 1973ع تائين ٻارهن ادارا يو اين اي ايم ۾ ضم ڪيا ويا.
205
1959ع ۾
ميڪسيڪو اڪيڊمي آف سائنسز
قائم ڪئي وئي ته جيئن علمي حلقن جي وچ ۾ سائنسي ڪوششن کي هم آهنگ ڪيو وڃي.
1995ع ۾ ميڪسيڪي ڪيمسٽ
ماريو جے. مولينا
نوبل انعام براءِ ڪيميا
پال جے. ڪرٽزن
ايف. شيرووڊ رولينڊ
سان گڏ ورهايو، سندن فضائي ڪيميا بابت ڪم—خاص ڪري اوزون جي ٺهڻ ۽ ٽٽڻ—جي حوالي سان.
206
مولينا، جيڪو يو اين اي ايم جو اڳوڻو شاگرد هو، سائنس ۾ نوبل انعام ماڻيندڙ پهريون ميڪسيڪي شهري بڻيو.
207
ميڪسيڪو ۾ تيار ٿيندڙ سڀ کان وڏو سائنسي منصوبو
لارج مليميٽر ٽيليسڪوپ
(Gran Telescopio Milimétrico، GMT) جي تعمير هو، جيڪو پنهنجي فريڪوئنسي حد ۾ دنيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ حساس سنگل-ايپرچر ٽيليسڪوپ آهي.
208
اهو ستارن جي مٽيءَ سبب لڪل خلائي علائقن جو مشاهدو ڪرڻ لاءِ ٺهرايو ويو. 2025ع ۾ ميڪسيڪو کي
گلوبل انوويشن انڊيڪس
۾ 58هين درجو ڏنو ويو.
209
210
سياحت
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو ۾ سياحت
تفريحي شھر
ڪنڪون
، مئي 2008
2017ع تائين، ميڪسيڪو دنيا جو 6هون سڀ کان وڌيڪ گهميو ويندڙ ملڪ هو. سياحت مان آمدنيءَ جي لحاظ کان اهو 15هين نمبر تي هو ۽ لاطيني آمريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ سياحتي آمدني رکندو هو.
211
سياحن جي وڏي اڪثريت آمريڪا ۽ ڪينيڊا مان اچي ٿي، ان کان پوءِ يورپ ۽ ايشيا مان. ٻين لاطيني آمريڪي ملڪن مان به ٿورو انگ اچي ٿو.
212
2017ع جي
Travel and Tourism Competitiveness Report
۾ ميڪسيڪو کي دنيا ۾ 22هين ۽ آمريڪا جي براعظمن ۾ 3هين درجو ڏنو ويو.
213
سامونڊي ڪنارا سج ڀريل ساحلن سان مالامال آهن.
ميڪسيڪو جي آئين جي آرٽيڪل 27
موجب، سڄو سامونڊي ڪنارو وفاقي ملڪيت هيٺ آهي. يوكاتان ٻيٽ نما ۾، سڀ کان مشهور سامونڊي گهمڻ وارن هنڌن مان هڪ
تفريحي شھر
ڪنڪون
آهي، خاص طور تي
يونيورسٽي
جي شاگردن ۾
اسپرنگ بريڪ
دوران. ڪنڪون جي ڏکڻ ۾ ساحلي پٽي
ريويئرا مايا
سڏجي ٿي، جنهن ۾ ساحلي شھر
پلايا ڊيل ڪارمين
۽ ماحولياتي پارڪ
اڪسڪاريت
زيل-ها
شامل آهن. ڪنڪون کان وڌيڪ ڏکڻ طرف
تولوم
جو شھر آهي، جيڪو
مايا تهذيب
جي کنڊرن سبب مشهور آهي. ٻيا سياحتي هنڌ
اڪاپولڪو
آهن، جتي ڀريل ساحل ۽ ڪنارن تي گهڻ ماڙ هوٽلون آهن.
باجا ڪيليفورنيا
ٻيٽ نما جي ڏاکڻي ڇيڙي تي تفريحي شھر
ڪابو سان لُوڪاس
آهي، جيڪو
مارلن
مڇيگيري
لاءِ مشهور آهي.
214
آمريڪا جي سرحد ويجهو، هفتي جي آخر ۾ گهمڻ لاءِ
سان فليپي، باجا ڪيليفورنيا
به مشهور آهي.
215
ميڪسيڪو–آمريڪا سرحد
واري ميڪسيڪي شهرن ۾، سڀ کان وڌيڪ منافعي وارو
مهمان نوازي وارو شعبو
هاڻي
طبي سياحت
آهي، ۽ ان سان گڏ اهي روايتي سبب به ڪجهه حد تائين موجود آهن، جن لڳ ڀڳ هڪ صديءَ تائين سياحن کي ميڪسيڪو جي اترين سرحدي علائقن ڏانهن ڇڪيو. طبي سياحت جي مکيه سببن ۾
دوائون
خريد ڪرڻ،
دندان سازي
اختياري سرجري
آپٽو ميٽري
ڪائروپريڪٽڪ
شامل آهن.
216
آمد و رفت
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو ۾ آمد و رفت
بالوآرتي پل
، آمريڪا جي براعظمن ۾ سڀ کان اوچو پل.
مشڪل جاگرافيائي بناوت جي باوجود، ميڪسيڪو جو روڊ نيٽ ورڪ وسيع آهي ۽ گهڻا علائقا ڍڪيل آهن. روڊن جو نيٽ ورڪ
366,095
km (227,481
mi)
تائين پکڙيل آهي،
217
جنهن مان
116,802
km (72,577
mi)
پڪا (پڪايل) آهن،
218
۽ اهڙيءَ طرح هيءَ دنيا جي ملڪن مان روڊ نيٽ ورڪ جي سائيز موجب
9هين نمبر
تي آهي.
219
انهن مان
10,474
km (6,508
mi)
گهڻ لائين
ايڪسپريس ويز
آهن:
9,544
km (5,930
mi)
چار-لين شاهراهون آهن ۽ باقي 6 يا وڌيڪ لينن واريون آهن.
218
ميڪسيڪو لاطيني آمريڪا جي انهن پهرين ملڪن مان هڪ هو جن ريلوي ترقي کي فروغ ڏنو،
129
۽ ريلوي نيٽ ورڪ
30,952
km (19,233
mi)
تائين پکڙيل آهي. ميڪسيڪو جي
سيڪريٽري آف ڪميونيڪيشنز اينڊ ٽرانسپورٽ
هڪ هاءِ اسپيڊ ريل لنڪ تجويز ڪيو، جيڪو مسافرن کي
ميڪسيڪو سٽي
کان
گواڊالاخارا
خالسڪو
تائين کڻي ويندو.
220
221
هي ريل، جيڪا
300 kilometers per hour (190 miles per hour)
جي رفتار سان هلندي،
222
مسافرن کي ميڪسيڪو سٽي کان گواڊالاخارا تائين رڳو 2 ڪلاڪن ۾ پهچائيندي.
222
پوري منصوبي جي لاڳت 240 ارب
پيسو
، يعني لڳ ڀڳ 25 ارب آمريڪي ڊالر اندازي ڪئي وئي هئي
220
۽ ان جي ادائيگي گڏيل طور ميڪسيڪي حڪومت ۽ مقامي خانگي شعبي وسيلي ٿيڻي هئي، جنهن ۾ دنيا جي امير ترين ماڻهن مان هڪ، ميڪسيڪو جو ارب پتي واپاري
ڪارلوس سليم
پڻ شامل آهي.
223
وفاقي حڪومت
هڪ بين-شهري ريلوي لائين
جي تعمير جي به مالي مدد ڪري رهي آهي، جيڪا
ڪوزوميل
ميريدا
چيچن اِٽزا
، ڪنڪون ۽
پالينڪي
جهڙن شهرن کي ڳنڍي ٿي;
224
هڪ ٻي بين-شهري ريل
جيڪا ٽولوڪا شھر کي ميڪسيڪو سٽي سان ڳنڍي ٿي
225
انٽر اوشيانيڪ ريل ڪوريڊور
کي به بحال ڪيو ويو آهي، جيڪو پيسفڪ ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊن کي ڳنڍي ٿو.
226
ميڪسيڪو وٽ پڪا رن ويز وارا 233 هوائي اڏا آهن؛ انهن مان 10 هوائي اڏا قومي ڪارگو جو 72% ۽ بين الاقوامي ڪارگو جو 97% سنڀالين ٿا.
227
ميڪسيڪو سٽي بين الاقوامي هوائي اڏو
لاطيني آمريڪا ۾ سڀ کان مصروف ۽ دنيا ۾ 36هون سڀ کان مصروف هوائي اڏو رهي ٿو
228
۽ ساليانو 45 ملين مسافرن کي منتقل ڪري ٿو.
229
ميڪسيڪو سٽي بين الاقوامي هوائي اڏي جي ڀيڙ کي گهٽ ڪرڻ لاءِ ٻه اضافي هوائي اڏا به ساڳئي وقت ڪم ڪن ٿا:
ٽولوڪا بين الاقوامي هوائي اڏو
فليپي آنخيليس بين الاقوامي هوائي اڏو
230
آبادي ۽ انگ اکر
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي آبادي
ميڪسيڪو جي آباديءَ جي گھاٽائي جو نقشو
2022ع ۾،
قومي جاگرافي ۽ شماريات ادارو (ميڪسيڪو)
موجب ميڪسيڪو جي اندازي موجب آبادي 129,150,971 ماڻهو هئي.
231
2025ع ۾ گڏيل قومن موجب ميڪسيڪو جي آبادي وڌي 131,946,900 ماڻهو ٿي وئي.
232
گهٽ ۾ گهٽ 1970ع واري ڏهاڪي کان، ميڪسيڪو دنيا جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو اسپيني ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ رهيو آهي.
233
19هين صدي دوران ميڪسيڪو جي آبادي بمشڪل ٻيڻي ٿي. هي رجحان 20هين صدي جي پهرين ٻن ڏهاڪن تائين جاري رهيو. 1900ع ۾ ميڪسيڪو جي آبادي ٿوري وڌيڪ 13 ملين هئي.
234
ميڪسيڪي انقلاب (
ت.
1910–1920) آباديءَ جي واڌ تي گهڻو اثر وڌو، ۽ 1921ع جي مردم شماريءَ ۾ لڳ ڀڳ 1 ملين رهواسين جي گهٽتائي رپورٽ ٿي.
234
1930ع واري ڏهاڪي کان 1980ع واري ڏهاڪي تائين واڌ جي شرح تمام گهڻي وڌي وئي. 1950ع کان 1980ع تائين ميڪسيڪو ۾ آباديءَ جي واڌ 3% کان وڌيڪ رهي. ميڪسيڪي آبادي ويهن سالن ۾ ٻيڻي ٿي وئي، ۽ انهيءَ رفتار سان اندازو هو ته 2000ع تائين ميڪسيڪو ۾ 120 ملين ماڻهو رهندا. ميڪسيڪو جي آبادي 1982ع ۾ 70 ملين
235
کان وڌي 2017ع ۾ 123.5 ملين رهواسين تائين پهتي.
236
اوسط عمر (زندگيءَ جي اميد) 1895ع ۾ 36 سالن کان وڌي 2020ع ۾ 75 سالن تائين پهتي.
237
شهري علائقا
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جا ميٽروپوليٽن علائقا
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو جي شهرن جي فهرست
2020ع ۾ ميڪسيڪو ۾ 48 ميٽروپوليٽن علائقا هئا، جن ۾ ميڪسيڪو جي آباديءَ جو لڳ ڀڳ 53% رهندو آهي.
238
ميڪسيڪو جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو
ميڪسيڪو جي وادي جو ميٽروپوليٽن علائقو
، يا
گريٽر ميڪسيڪو سٽي
آهي، جنهن جي آبادي 2020ع ۾ 21.8
ملين هئي، يعني ملڪ جي ڪل آباديءَ جو لڳ ڀڳ 18%. ان کان پوءِ چار وڏا ميٽروپوليٽن علائقا
گريٽر مونتيري
(5.3
ملين)،
گريٽر گواڊالاھارا
(Guadalajara) (5.2
ملين)،
گريٽر پويبلا
(3.2
ملين) ۽
گريٽر ٽولوڪا
(2.3
ملين) آهن.
239
شهري علائقن ۾ ميڪسيڪو جي آباديءَ جو 76.81% رهندو آهي.
240
سانچو:Largest metropolitan areas of Mexico
نسليت ۽ نسل
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪين
ميڪسيڪو جي آبادي گهڻ رخي آهي، ۽ نسلي تحقيق تاريخي طور سڃاڻپ بابت قوم پرستانه بيانيي جي اثر هيٺ رهي آهي.
241
242
سماجي درجا بندي ۽
ميڪسيڪو ۾ نسل پرستي
موجوده دور ۾ به قائم رهي آهي. جيتوڻيڪ ظاهري صورت (فينوٽائپ) ايتري اهم نه آهي جيتري ثقافت، پر وچولي ۽ مٿين طبقي ۾ يورپي خاصيتن ۽ هلڪي چمڙيءَ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي.
243
75
1503ع جي شاهي فرمان ۽ 1512ع جي
بورگوس جي قانونن
کان پوءِ،
سلامانڪا اسڪول
جي اثر هيٺ اسپيني تاج
آمريڪا جي اصلوڪن ماڻهن
جي آزادي کي تسليم ڪيو، ۽ ساڳئي وقت آفريقي غلام به درآمد ڪيا.
سانچو:Ill
کي ڪجهه حد تائين خودمختياري ڏني وئي،
244
۽ اسپينين ۽ انڊين جي مڪمل ضم ٿيڻ جو حڪم پڻ ڏنو ويو.
245
246
عملي طور، اسپينين گهڻو ڪري انتظامي عهدن تي قابض رهيا، ۽ هڪ وهندڙ ۽ پيچيده
ذات پات وارو نظام
برقرار رکيو، جيڪو يورپين کي ٻين گروهن تي ترجيح ڏيندو هو. هن سماجي درجا بنديءَ سان ڪجهه حد تائين سماجي چڙهائي لهائي ممڪن ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ
افرو-ميڪسيڪين
۽ اصلوڪا ماڻهو
ميستيزو
mestizo (مخلوط) ذات ۾
ضم
ٿيندا رهيا، ۽ ايستائين جو خالص اسپيني به معاشي ڏاڪي تان هيٺ لهي سگهن ٿا. غلامي کي 1810ع ۾
مِيگِل هِيڊالْگُوَ اِي ڪسْتِيَهْ
(Miguel Hidalgo y Costilla) ۽
خوسَي مارِيا مورَيلس
(José María Morelos) جي بغاوتي تحريڪن وسيلي ٻه ڀيرا ختم ڪيو ويو،
247
248
۽ وري 1829ع ۾ آزاد حڪومت جي دور ۾
ويسينتي گويريرو
طرفان، جيڪو پاڻ افرو-ميڪسيڪين هو.
249
ميڪسيڪو جڏهن 1821ع ۾
اسپين کان آزادي
ماڻي، ته نوآبادي دور واري ذات پات نظام جا باقي نشان ختم ڪيا ويا، ۽ سرڪاري دستاويزن مان نسل کي به ختم ڪيو ويو.
243
74–75
1800ع واري صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾،
پورفيريو دياز
جي اڳواڻيءَ هيٺ حڪومت يورپ مان چونڊيل لڏپلاڻ جي پاليسين اختيار ڪيون ۽ ڪجهه اصلوڪن گروهن کي ستايو، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو سمجهيو پئي ويو ته ان سان ملڪ جديد بڻجندو.
243
75
ميڪسيڪي انقلاب
کان پوءِ ۽ 1930ع واري ڏهاڪي دوران، ملڪ کي هڪ قومي سڃاڻپ هيٺ گڏ ڪرڻ لاءِ حڪومت
خوسيه واسڪونسيلوس
(José Vasconcelos) جهڙن علمي ماڻهن جي نظرين کي هٿي ڏني، جن چيو ته سڀ ميڪسيڪين مخلوط نسل جا آهن، ۽ فرق رڳو ثقافتي آهي: يعني ماڻهو
اصلواڪن برادري
اندر يا ٻاهر ڪٿي رهندو آهي، اصلواڪن ٻوليءَ ۾ ڪيتري رواني رکي ٿو، ۽ اصلواڪن ريتن رسمن سان ڪيتري وابستگي ڏيکاري ٿو.
250
251
اڄڪلهه ميڪسيڪو ۾ مخلوط نسل وارا ماڻهو سڀ کان نمايان نسلي گروهه آهن، پر هن درجي جي ذهني ۽ وقت سان بدلجندڙ تعريف سبب صحيح انگ اکر ڪڍڻ ممڪن ناهي.
252
253
ميڪسيڪي انقلاب دوران، ۽ وري
لازارو ڪارڊيناس
جي صدارت ۾، اصلواڪن ميڪسيڪين ۾ سماجي ۽ معاشي اڻ برابري گهٽائڻ لاءِ حڪومتي ڪوششون ڪيون ويون.
243
76–77
1992ع ۾ ميڪسيڪو جي آئين جي آرٽيڪل 2 ۾ ترميم ڪئي وئي ته جيئن ميڪسيڪو کي گهڻ ثقافتي ملڪ طور بيان ڪيو وڃي ۽ خاص طور اصلواڪن ميڪسيڪين جي ڪردار تي زور ڏنو وڃي. هي نئون قانوني ڍانچو
زاپاتستا آرمي آف نيشنل لبريشن
جي ان زور اڳيان اچي ويو، جيڪو ميستيزاخي (mestizaje) واري نظريي خلاف هو؛ ان مان 1996ع جا
سان اندريس معاھدا
وجود ۾ آيا، جن اصلواڪن آباديءَ کي خودمختياري، سڃاڻپ ۽ حق ڏنا.
243
78
ميڪسيڪو جي 2020ع جي مردم شماريءَ ۾ 19.4% آبادي پاڻ کي اصلواڪ سڃاڻيندي هئي ۽ 6.1% آبادي اصلواڪن ٻولي ڳالهائيندي هئي.
237
1960ع واري ڏهاڪي کان، ميڪسيڪو ۾
افرو-ميڪسيڪينن
جي ڪردار بابت ثقافتي ۽ علمي نئين سر جائزو ورتو ويو، جنهن ان غلط فهمي کي ختم ڪيو ته اهي مڪمل طور ميستيزو سڃاڻپ ۾ ضم ٿي ويا هئا.
243
77
2020ع جي مردم شماريءَ ۾ افرو-ميڪسيڪين ميڪسيڪو جي آباديءَ جو 2.04% هئا.
254
237
2020ع ۾، ايشيائي ۽ وچ اوڀر وارا ماڻهو به هر هڪ لڳ ڀڳ 1% آبادي جي آس پاس هئا.
237
لڏپلاڻ ۽ پرڏيهي آمد
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو مان لڏپلاڻ
ميڪسيڪو ڏانهن لڏپلاڻ
ميڪسيڪو–آمريڪا رڪاوٽ
سين ڊيئگو
جي سرحدي نگراني آفيسون
ڪيليفورنيا
، آمريڪا (کاٻي پاسي) ۽
تيخوانا
، ميڪسيڪو (ساڄي پاسي)
2019ع ۾، اندازي موجب 11.7 ملين ميڪسيڪين ميڪسيڪو کان ٻاهر رهندا هئا، ان کان علاوه 13.5 ملين پرڏيهي جنم ۽ ٻيا 12 ملين سندن اولاد پڻ شامل هئا. هن گڏيل آباديءَ جو وڏو حصو (98–99%) آمريڪا ۾ آهي.
255
ميڪسيڪو کان ٻاهر سڀ کان وڏيون ميڪسيڪي برادرين
لاس اينجلس
شڪاگو
هيوسٽن
ڊيلاس–فورٽ ورٿ
جي ميٽروپوليٽن علائقن ۾ آهن.
256
1965ع کان 2015ع تائين، صرف آمريڪا ڏانهن 16 ملين کان وڌيڪ ميڪسيڪين لڏي ويا—عارضي ۽ مستقل لڏپلاڻ لاءِ سڀ کان وڏو گهمڻ/لڏپلاڻ جو هنڌ—۽ هي جديد تاريخ جي سڀ کان وڏين عوامي لڏپلاڻن مان هڪ آهي.
257
نتيجي ۾، اندازي موجب آمريڪا جي 37.2 ملين رهواسين (يعني آمريڪا جي آباديءَ جو 11.2%) پاڻ کي مڪمل يا جزوي ميڪسيڪي نسل جو سڃاڻايو.
258
259
2018ع ۾، آمريڪا کان ٻاهر رهندڙ ميڪسيڪي پرڏيهي آباديءَ جي باقي 2% ۾، سڀ کان مشهور منزل
ڪيناڊا
(86,780) آهي، خاص طور
اونٽاريو
ڪيبڪ
صوبا،
260
ان کان پوءِ
اسپين
جرمني
. يورپ ۾ رهندڙ ميڪسيڪينن جو ٻه ٽين حصو انهن ٻنهي ملڪن ۾ آهي.
261
2018ع ۾ اندازو لڳايو ويو ته لاطيني آمريڪا ۾ 69,000 ميڪسيڪين رهندا هئا، جن ۾ سڀ کان اڳ
گوئٽي مالا
(18,870) ۽ ان کان پوءِ
بوليويا
(10,610)،
چيلي
(10,560) ۽
پاناما
(5,000) شامل آهن.
261
ثقافت
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي ثقافت
ڊولوريس جو نعرو
. آزاديءَ جي ڏينهن کان اڳ واري شام، ميڪسيڪو جو صدر هر سال
ميڪسيڪو سٽي
۾ قومي محل جي بالڪنيءَ تان اهو نعرو ٻيهر دهرائيندو آهي.
ميڪسيڪي ثقافت
ڊگهي ۽ پيچيده تاريخ
جو عڪس آهي، جنهن ۾ لڏپلاڻ، فتح ۽ واپار ذريعي مختلف قومن جي وچ ۾
لاڳاپا
ملاپ
ٿيندا رهيا. اسپين جي ٽن صدين جي حڪمراني سبب
اسپيني ثقافت
۽ مختلف اصلواڪن گروهن جي ثقافتن جو ڳانڍاپو ٿيو. نوآبادي دور ۾ اصلواڪ آباديءَ کي عيسائي يورپي ثقافت ۾
ضم
ڪرڻ جون ڪوششون رڳو جزوي طور ڪامياب ٿيون، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪيترائي قبل از ڪولمبس رسمون، روايتون ۽ سماجي ضابطا علائقائي طور (خاص ڪري ڳوٺاڻن علائقن ۾) جاري رهيا يا
ميل جول واري شڪل
(Syncretism) اختيار ڪري ويا؛ ٻئي پاسي ڪيترائي اسپيني آبادگار
ثقافتي رچاءُ
(acculturation) يا شاديءَ جي ذريعي مقامي برادرين ۾ ضم ٿي ويا. تنهن هوندي به طبقي، نسليت ۽ نسل جي بنيادن تي موجود مضبوط سماجي درجا بندي الڳ الڳ ذيلي ثقافتن کي قائم رکندي رهي.
262
پورفيريو دور (
ال پورفيرياتو
) (1876–1911)، جيڪو چاليهن سالن جي گهرو بيچيني ۽ جنگ کان پوءِ نسبتي امن کڻي آيو، اُن زماني ۾ فلسفي ۽ فنن جي ترقي ڏٺي وئي، اڪثر حڪومتي سرپرستي سان. ان وقت کان وٺي—۽
ميڪسيڪي انقلاب
دوران وڌيڪ زور سان—حڪومت هڪ گڏيل ميڪسيڪي سڃاڻپ ٺاهڻ لاءِ
ميستيزو
نظريو اختيار ڪيو ۽ هٿي ڏني، جنهن جي سڃاڻپ مختلف نسلن ۽ ثقافتن جي ملاپ سان بيان ڪئي وئي.
263
ميڪسيڪي قوم جي جوڙجڪ ۾ شامل نسليتن کي نظر ۾ رکندي،
خوسيه واسڪونسيلوس
پنهنجي ڪتاب
لا رازا ڪوسميڪا
(دي ڪاسميڪ ريس) (1925) ۾ ميڪسيڪو ۽ لاطيني آمريڪا کي سڀني نسلن جي گڏجڻ واري ڪُڇ (melting pot) طور بيان ڪيو, يعني
ميستيزو
جي معنيٰ رڳو حياتياتي نه، پر ثقافتي طور به وسيع ڪئي وئي.
264
ٻين ميڪسيڪي فڪر وارن
لو ميڪسيڪانو
جي خيال سان جُهجهو ڪيو، جيڪو "ميڪسيڪي ثقافت جي قومي اخلاق (ethos) کي ڳولهڻ" جي ڪوشش ڪري ٿو.
265
نوبل انعام يافته
اوڪٽاويو پاز
پنهنجي ڪتاب
ليبيرنٿ آف سليٽيود
۾ ميڪسيڪي قومي ڪردار جي تصور جو جائزو وٺي ٿو.
فن
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جو فن
ڊيئگو ريويرا
فريدا ڪاهلو
، ميڪسيڪو جي سڀ کان مشهور فنڪارن مان ٻه
مصوري
ميڪسيڪو ۾ قديم ترين فنن مان هڪ آهي. ميڪسيڪي علائقي ۾ غارن جي مصوري لڳ ڀڳ 7,500 سال پراڻي آهي ۽ اها
باخا ڪيليفورنيا جي ٻيٽ نما
جي غارن ۾ ملي آهي.
266
قبل از ڪولمبس ميڪسيڪي فن عمارتن ۽ غارن ۾،
ازٽيڪ ڪوڊڪس
۾،
سيرامڪ
۾، پوشاڪ ۾ وغيره ۾ ڏسڻ ۾ اچي ٿو؛ مثال طور
مايا
دور جون
بونامپڪ
واريون ديواريون يا
تيوتيھواڪان
ڪاڪاڪسٽلا
مونٽي آلبان
۾ ملندڙ ديواريون.
20
16هين صديءَ جي شروعاتي نوآبادي دور ۾، نون ٺهيل گرجائن ۽ خانقاهن ۾ عيسائي مذهبي موضوعن واري ديواري مصوري وڏي ڦهلاءُ سان اُڀري. اهڙا مثال
اڪولمان
اڪتوپان
هويخوٽزينگو
ٽيڪاماشالڪو
زينڪانتيپيڪ
۾ ملي سگهن ٿا.
267
اولهه ۾ شروعاتي جديد دور جي گهڻن فنن وانگر، 16هين ۽ 17هين صديءَ جي نوآبادي دور جي ميڪسيڪي فن ۾ مذهبي رنگ غالب رهيو. 17هين صديءَ جي پڇاڙيءَ کان—۽ خاص طور 18هين صديءَ ۾—سيڪيولر پورٽريٽ ۽ نسلي قسمن جون تصويرون، جن کي
''ڪاستا'' مصوري
چيو ويندو آهي، ظاهر ٿيون.
268
نوآبادي دور جي پڇاڙيءَ ۾ اهم مصورن ۾
خوان ڪوريئا
ڪرسٽوبال دي ويالپاندو
ميگوئل ڪابريرا (مصور)
شامل آهن. آزاديءَ کان پوءِ شروعاتي دور ۾، 19هين صديءَ جي ميڪسيڪي مصوري تي رومانويت جو واضح اثر رهيو؛ هن دور ۾ منظرنگاري ۽ پورٽريٽ سڀ کان وڏيون صورتون هيون.
هيرمينېگيلدو بُستوس
کي ميڪسيڪي فن جي
تاريخ نويسي
۾ تمام گهڻو ساراهيو وڃي ٿو. ٻين مصورن ۾
سانچو:Ill
فيليڪس پاره
يوجينيو لانديسيو
۽ سندس مشهور شاگرد، منظرنگار
خوسيه ماريا ويلاثڪو
شامل آهن.
269
ڊيئگو ريويرا
جو هڪ مُرال، جنهن ۾ قبل از ڪولمبس
ازٽيڪ
شهر
تينوچٽٽلان
ڏيکاريل آهي.
پالاسيو ناسيونال
ميڪسيڪو سٽي
۾.
20هين صديءَ ۾
ڊيئگو ريويرا
ڊيوڊ الفارو سيڪيئروس
خوسيه ڪليمنٽي اوروثڪو
جهڙن فنڪارن—جن کي
ميڪسيڪي مُرالزم
جا “وڏا ٽي” چيو ويندو آهي—دنيا ڀر ۾ سڃاڻپ حاصل ڪئي. ميڪسيڪي حڪومت کين عوامي عمارتن جي ڀتين تي وڏي پيماني وارا تاريخي مُرال ٺاهڻ لاءِ مقرر ڪيو، جنهن ميڪسيڪي انقلاب ۽ ميڪسيڪي ثقافتي سڃاڻپ بابت عوامي تصور کي گهڻو متاثر ڪيو.
270
فريدا ڪاهلو
جي گهڻو ذاتي نوعيت واري پورٽريٽ مصوري کي ڪيترن جي نظر ۾ عورت فنڪار جي اهم ترين تاريخي ڪم طور ڏٺو وڃي ٿو.
271
21هين صديءَ ۾
ميڪسيڪو سٽي
دنيا ۾ فن ميوزمن جي سڀ کان وڏي گھاٽائيءَ وارو شهر بڻيو.
ميوزيو جوميكس
جهڙن ادارن—جيڪو پنهنجي نوعيت جو سڀ کان وڏو مجموعو آهي ۽ ڪليڪٽر
يوجينيو لوپيث الونسو
قائم ڪيو، ۽ فن صلاحڪار
ايسٿيلا پروواس
جي مدد سان مضبوط ٿيو—لاطيني آمريڪا ۾ جديد فن بابت تصور کي تبديل ڪيو.
272
273
ميوزيو تامايو آرٽي ڪنٽيمپورانيو
پڻ
روفينو تامايو
پاران قائم ڪيو ويو ۽ ان کي هڪ اهم ترين ادارو سمجهيو وڃي ٿو، جنهن پرڏيهي فنڪارن کي وسيع آباديءَ تائين متعارف ڪرايو.
274
ملڪ بين الاقوامي فن گيلرين لاءِ به هڪ مرڪز آهي، جن ۾
ڪوريمنزٽو
ايف ايف پروجيڪٽ
شامل آهن،
275
276
۽ اهم فنڪارن ۾
گابريل اوروثڪو
بوسڪو سوڊي
اسٽيڦن بروگيمان
ماريو گارسيا توريس
شامل آهن.
277
تعميريات
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي تعميريات
پالاسيو دي بياس آرٽس
(فائن آرٽس جو محل)، جتي مُرال، فن پارا ۽ وڏو پرفارمنس هال موجود آهي.
ميسوامريڪي تھذيبن
جي تعميرياتي انداز سادي کان پيچيده ڏانهن وڌيو.
تيوتيھواڪان
، جنهن کي 1987ع ۾ يونيسڪو عالمي ورثي واري ماڳ طور نامزد ڪيو ويو، قديم پيرامڊ تعمير جا اهم مثالن مان هڪ آهي. مايا شهر جديد معمارن لاءِ وڏن شهري مرڪزن (وڏي پيماني واري پٿرن جي تعمير سان) ۽ گھاٽي جهنگ جي گڏيل ترتيب جا مثال آهن، عام طور هڪ پيچيده روڊ نيٽورڪ سان. قبل از ڪولمبس ميسوامريڪا ۾
اولميڪ
پوعڪ
اوئسيس آمريڪا
جي ماڻهن جا نمايان تعميراتي اثر پڻ ڏسڻ ۾ اچن ٿا.
20
اسپينين جي اچڻ سان
ڪلاسيڪي
يوناني-رومي ترتيب
جا نظريا
عربي اثرن
سان گڏ متعارف ٿيا. براعظم ۾ اسپيني موجودگيءَ جي شروعاتي ڏهاڪن ۾—خاص ڪري ڊومينيڪن ۽ فرينسيسڪن جهڙن فقيرانه حڪمن جي وڏي تبليغي سرگرمي سبب—ڪيترين ئي
خانقاهن
جي تعمير ٿي، جن ۾ رومانسڪ، گوٿڪ يا موڊيخار عنصر شامل هئا. اسپينين ۽ اصلواڪن جي باهمي ميل جول مان
ٽيڪئٽڪي
(tequitqui) جهڙا فني انداز پيدا ٿيا، جيڪو ناهواتل ٻوليءَ ۾ مزدور يا اڏيندڙ لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظ مان نڪتل آهي.
267
ان کان پوءِ وڏن گرجائن ۽ سرڪاري عمارتن ۾
باروڪ
مينيرسٽ
(Mannerism) انداز غالب آيا. ڳوٺاڻن علائقن ۾
موزارابڪ
لاڙا رکندڙ
هاسيندا
(جاگيرن/محلاتي جاين) جي تعمير به ٿي.
267
19هين صديءَ ۾، ملڪ آزادي حاصل ڪري جمهوريه طور پاڻ کي قائم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، ته نيو ڪلاسيڪي تحريڪ اُڀري. هڪ مشهور مثال
هوسپيسيو ڪابانياس
آهي، جيڪو يتيم خانو ۽ اسپتالن جو مجموعو آهي ۽ 1829ع ۾ مڪمل ٿيو.
آرٽ نووو
آرٽ ڊيڪو
جا انداز
پالاسيو دي بياس آرٽس
جي ڊيزائن ۾ متعارف ڪرايا ويا ته جيئن يوناني-رومي ۽ قبل از ڪولمبس نشانين ذريعي ميڪسيڪي قوم جي سڃاڻپ کي نمايان ڪيو وڃي.
278
قومي آڊيٽوريم (ميڪسيڪو)
20هين صديءَ ۾ قوم پرستيءَ جو نئون احساس وڌيو ته مضبوط مرڪزي حڪومت تعميريات وسيلي ميڪسيڪو جي جديديت ۽ ٻين قومن کان فرق ڏيکارڻ لاءِ رسمي پاليسيون جاري ڪيون. ميڪسيڪي جديديت واري تعميريات جو وڏو اظهار 1950ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري
سيوداد يونيورسيتاريا
جي تعمير ۾ ٿيو، جيڪو
ميڪسيڪو جي قومي خودمختيار يونيورسٽي
جو مکيه ڪيمپس آهي. ان دور جي نامور معمارن—جن ۾
ماريو پاني
يوجينيو پيسشارڊ
اينريڪي ديل مورال
شامل آهن—هن منصوبي کي ڊزائن ڪيو، ۽ عمارتن ۾ فنڪارن
ڊيئگو ريويرا
ڊيوڊ الفارو سيڪيئروس
خوسيه چاويث مورادو
جا مُرال پڻ آهن. هن ماڳ کي بعد ۾ يونيسڪو عالمي ورثي واري فهرست ۾ شامل ڪيو ويو.
279
خوان او’گورمان
جديد ميڪسيڪو جي پهرين ماحولياتي معمارن مان هو، جنهن “نامياتي” نظريو تيار ڪيو، يعني عمارتن کي ساڳين طريقن سان قدرتي منظرنامي ۾ ضم ڪرڻ جي ڪوشش جيئن
فرينڪ لائڊ رائيٽ
ڪندو هو.
280
اهڙي نئين تعميريات جي ڳولا ۾، جيڪا ماضي جي اندازن سان مشابهت نه رکي، مُرال مصوري ۽
منظر سازي
سان گڏيل اظهار پيدا ٿيو.
لوئيس باراگان
جڳهه جي شڪل کي ميڪسيڪو ۽ ميڊيٽرينين علائقن (اسپين-موروڪو) جي ڳوٺاڻين مقامي تعميرياتي صورتن سان ملائي، اهڙو رنگ استعمال ڪيو جيڪو روشني ۽ ڇانوَ کي مختلف لهجن ۾ سنڀالي ۽ بين الاقوامي
منيملزم
ڏانهن نگاهه کوليندو هو. هن کي 1980ع جو
پرٽزڪر انعام
مليو، جيڪو تعميريات جو سڀ کان وڏو اعزاز آهي.
281
ادب
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جو ادب
اوڪٽاويو پاث
، واحد ميڪسيڪي جنهن کي
ادب جو نوبل انعام
مليو.
ميڪسيڪي ادب جون پاڙون ميسوامريڪا جي اصلواڪن بستين جي ادب ۾ ملن ٿيون. قبل از ڪولمبس ميڪسيڪو ۾ شاعريءَ جي امير روايت هئي، جيڪا ٻن وڏين قسمن ۾ ورهايل هئي—سيڪيولر ۽ مذهبي. ازٽيڪ شاعري ڳائي، چئي يا پڙهي ويندي هئي، گهڻو ڪري ڍول يا هارپ جي سنگت سان. جڏهن ته
تينوچٽٽلان
سياسي گادي هئي،
ٽيڪسوڪو
ثقافتي مرڪز هو؛ ٽيڪسوڪن ٻولي کي سڀ کان سُريلي ۽ نفيس سمجهيو ويندو هو. سڀ کان مشهور قبل از ڪولمبس شاعر
نيثاهوالڪويوتل
آهي.
282
ازٽيڪ سلطنت جي فتح بابت شرڪت ڪندڙن جون تاريخي تاريخ نويسيون (ڪرانيڪلون) موجود آهن، ۽ پوءِ مورخن پڻ لکيون.
برنال دياث دل ڪاسٽيلو
جو
نئين اسپين جي فتح جي سچي تاريخ
اڄ به وڏي پيماني تي پڙهيو وڃي ٿو. اسپين ۾ ڄاول شاعر
برنارڊو دي بالبوئينا
گرانديثا ميڪسيڪانا
(ميڪسيڪي عظمت) (1604) ۾ ميڪسيڪو جون خوبيون بيان ڪيون. 17هين صديءَ ۾
باروڪ ادب
ڦليو ڦتو؛ هن دور جا سڀ کان نمايان ليکڪ
خوان روئيث دي الارڪون
خوانا اِنيس دي لا ڪروث
هئا. سور خوانا پنهنجي زماني ۾ تمام مشهور هئي ۽ کيس “ڏهين ميوز” چيو ويندو هو.
283
19هين صديءَ ۾ ناهوا اصل جو لبرل
اگناسيو مانوئل التاميرانو
هن دور جو اهم ليکڪ آهي، گڏوگڏ
ويسينتي ريووا پالاسيو
(آزاديءَ جي هيرو
ويسينتي گويريرو
جو پوٽو) جنهن تاريخي ناولن جو سلسلو ۽ شاعري لکي. نوآبادي دور جي پڇاڙيءَ جو ناول
خوسيه خواڪين فرنانديث دي ليثاردي
جو
دي مانجي پيرٽ
("El Periquillo Sarniento") کي لاطيني آمريڪا جو پهريون ناول چيو ويندو آهي.
283
جديد دور ۾،
ميڪسيڪي انقلاب
بابت
ماريانو اثويلا
جو ناول (
Los de abajo
، جيڪو انگريزي ۾
دي انڊرڊاگز (ناول)
طور ترجمو ٿيو) نمايان آهي. شاعر ۽ نوبل انعام يافته
اوڪٽاويو پاث
، ناول نگار
ڪارلوس فوئنتيس
الفونسو رئيئس
ريناتو ليدُڪ
، مضمون نگار
ڪارلوس مونسيوائيز
، صحافي ۽ عوامي فڪر وارو
ايلينا پونياتووسڪا
خوان رولفو
پيڊرو پارامو
),
مارٽن لوئيس گُثمان
نيلي ڪامپوبيئو
ڪارتوچو
) به اهم ميڪسيڪي ليکڪ آهن.
سينيما
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي سينيما
الفونسو ڪوارون
، پهريون ميڪسيڪي فلم ساز جنهن
بهترين هدايتڪار جو اڪيڊمي انعام
کٽيو.
ميڪسيڪي فلمن
جو 1940ع ۽ 1950ع وارو
سونهري دور
لاطيني آمريڪي سينيما جا وڏا مثال سمجهيا وڃن ٿا، ۽ اُن وقت صنعت ايتري وڏي هئي جو هالي ووڊ جي هم پلہ ٿي وئي. ميڪسيڪي فلمون لاطيني آمريڪا ۽ يورپ ۾ برآمد ۽ نمائش ٿينديون هيون.
ايميليو فرنانديث
جي فلم
ماريا ڪانڊيلاريا
(1943) انهن پهرين فلمن مان هئي جن کي 1946ع ۾
ڪئنز فلم فيسٽيول
Palme d'Or
انعام مليو، ۽ اهو ٻي عالمي جنگ کان پوءِ پهريون ڀيرو ٿيو جڏهن هي ميلو منعقد ڪيو ويو. اسپين ۾ ڄاول مشهور هدايتڪار
لوئيس بونيئل
1947ع کان 1965ع تائين ميڪسيڪو ۾ پنهنجي ڪجهه شاهڪار فلمن تي ڪم ڪيو، جيئن
لوس اولوي دادوس
(1949) ۽
ويريديانا
(1961). هن دور جا مشهور اداڪار ۽ اداڪارائون
ماريا فيليڪس
پيڊرو اِنفانتي
ڊولوريس ديل ريو
خورخي نيگريتي
۽ مزاحيه فنڪار
ڪانٽِنفلاس
شامل آهن.
جديد دور ۾
ڪومو آگوئا پئرا چوكولاٽي
(1992)،
سيڪسو، پودور ئي لاگريمَس
(1999)،
ئي تو ماما تامبين
(2001)، ۽
ايل ڪريمين ديل پادري امارو
(2002) جهڙيون فلمون همعصر موضوعن بابت اهڙيون آفاقي ڪهاڻيون ٺاهڻ ۾ ڪامياب رهيون، جيڪي عالمي سطح تي سڃاتيون ويون. ميڪسيڪي هدايتڪار
اليخاندرو گونثالث اِن يارِتو
بابيل (فلم)
برڊمين (فلم)
دي ريوننٽ (فلم)
باردو، فالس ڪرانيڪل آف اَ هينڊفل آف ٽروٿس
)،
الفونسو ڪوارون
اَ لِٽل پرنسس (فلم)
هيري پوٽر اينڊ دي پرزنر آف اَزڪابان (فلم)
گريوِٽي (فلم)
روما (فلم)
)،
گيليرمو ديل ٽورو
پينز ليبيرنٿ
ڪرمسن پيڪ
دي شيپ آف واٽر
نائيٽميئر ايلِي (فلم)
)، اسڪرپٽ نويس
گيليرمو اَرّياگا
۽ فوٽوگرافر
ايمانوئل لُبيزڪي
جديد دور جا سڀ کان گهڻو سڃاتل فلم سازن مان ڪجهه آهن.
موسيقي ۽ ناچ
سنواريو
اصل مضمون/مضمونن جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي موسيقي
ميڪسيڪو جو لوڪ ناچ
پيڊرو اِنفانتي
بهترين
رانچيرا
ڳائڻ وارن مان هڪ هو.
ميڪسيڪو ۾ قبل از هسپانوي دور کان اڄ تائين موسيقيءَ جي ڊگهي روايت موجود آهي. نوآبادي دور جي گهڻي موسيقي مذهبي مقصدن لاءِ ترتيب ڏنل هئي.
284
285
يورپي اوپيرا—خاص طور
اطالوي اوپيرا
—شروعات ۾ ميڪسيڪي موسيقيءَ جي ڪنسرويٽرين تي غالب رهي ۽ مقامي اوپيرا ترتيب ڏيندڙن تي (انداز ۽ موضوع ٻنهي ۾) گهرو اثر وڌو، پر 19هين صديءَ جي پڇاڙيءَ تائين ميڪسيڪي قوم پرستيءَ جا عنصر اوپيرائن ۾ ظاهر ٿيڻ لڳا، جيئن
انيسيتو اورٽيگا ديل ويار
جي 1871ع جي اوپيرا
گواٽيموٽزين
، جيڪا ميڪسيڪو جي دفاع بابت هڪ رومانوي بيان آهي، ۽ جنهن جو مرڪز آخري
ازٽيڪ
حڪمران
ڪواوٽيموڪ
آهي. ويهين صديءَ جو سڀ کان مشهور ميڪسيڪي موسيقار
ڪارلوس چاويث
(1899–1978) آهي، جنهن اصلواڪي موضوعن سان ڇهه سمفنيون ترتيب ڏنيون، ۽ قومي موسيقي کي نئون ساهه ڏنو،
اورڪيسٽرا سينفونِيڪا ناسيونال
جو بنياد وڌو.
286
روايتي ميڪسيڪي موسيقيءَ ۾
مارياچي
باندا (موسيقي)
نورتيئنو (موسيقي)
رانچيرا
ڪوريدو
شامل آهن. ڪوريدو خاص ڪري
ميڪسيڪي انقلاب
(1910–20) دوران تمام مقبول رهيا، ۽ جديد دور ۾
نارڪوڪوريدو
پڻ شامل آهن. 1960ع ۽ 1970ع واري ڏهاڪي ۾ نوجوانن پاران راڪ اينڊ رول کي اختيار ڪرڻ سان ميڪسيڪو اُن دور جي بين الاقوامي ڪائونٽر ڪلچر تحريڪ ۾ شامل ٿيو. ميڪسيڪو ۾ مقامي راڪ ثقافت 1960ع جي پڇاڙيءَ واري وڏي ڪائونٽر ڪلچرل ۽ سياسي تحريڪ سان گڏجي وئي، جنهن جي اوج 1968ع جي احتجاجن ۾ ٿي، ۽ پوءِ اها ڪائونٽر ڪلچر بغاوت
لا اوندا
(لهر) ڏانهن رخ ڪري وئي.
287
288
روزمرهه ۾ گهڻا ميڪسيڪي جديد موسيقي ٻڌن ٿا، جيئن
پاپ
راڪ
۽ ٻيا، جيڪي اسپيني ۽ انگريزي ٻولين ۾ هوندا آهن.
ميڪسيڪو جو لوڪ ناچ
پنهنجي موسيقيءَ سان گڏ گهڻو علائقائي ۽ روايتي آهي. 1952ع ۾ قائم ٿيل
باليت فولڪلوريڪو دي ميڪسيڪو
پالاسيو دي بياس آرٽس
۾ علائقائي پوشاڪ سان گڏ قبل از هسپانوي دور کان ميڪسيڪي انقلاب تائين جي موسيقي ۽ ناچ پيش ڪري ٿو.
289
ميڪسيڪو مان عالمي سطح تي ڪاميابي جا ڪجهه مثال
لوس لوبوس
مانا
ڪارلوس سانتانا
آهن؛ ان حوالي سان
راڪ اينڊ رول هال آف فيم
بابت ذڪر پڻ ڪيو وڃي ٿو.
ميڊيا
سنواريو
وڌيڪ ڏسو:
ميڪسيڪو جي ٽيليويزن
ميڪسيڪو جي اخبارن جي فهرست
ميڪسيڪو جي رسالن جي فهرست
ٽيليويزا
جو هيڊڪوارٽر،
ميڪسيڪو سٽي
ٽيلي نوويلا
، يعني
صابڻ ڊراما
، ميڪسيڪو ۾ تمام روايتي آهن؛ اهي ڪيترين ٻولين ۾ ترجمو ٿيندا آهن ۽ سڄي دنيا ۾ ڏٺا ويندا آهن. ميڪسيڪو
تعليمي تفريح
۾ اڳواڻ رهيو، جتي ٽي وي پروڊيوسر
ميگوئل سابيدو
1970ع واري ڏهاڪي ۾ “سماجي تبديلي لاءِ صابڻ ڊراما” ٺاهيا. “سابيدو طريقو” بعد ۾ ڪيترن ٻين ملڪن ۾ اختيار ڪيو ويو، جن ۾ ڀارت، پيرو، ڪينيا ۽ چين شامل آهن.
290
1970ع واري ڏهاڪي ۾ ميڪسيڪي حڪومت ڄمڻ جي بلند شرح کي گهٽائڻ لاءِ گهرو منصوبه بنديءَ جي فروغ ۾ هڪ ٽيلي نوويلا کي ڪاميابيءَ سان استعمال ڪيو.
291
حڪومتي ٻٽي ٻولين وارا ريڊيو اسٽيشن—جيڪي اسپيني ۽ اصلواڪي ٻولين ۾ نشر ڪندا هئا—اصلواڪن جي تعليم لاءِ (1958–65) هڪ اوزار رهيا، ۽ 1979ع کان
اِنسٽيٽوٽو ناسيونال اِنڊيخينِستا
ٻٽي ٻولين وارن ريڊيو اسٽيشنن جو قومي نيٽورڪ قائم ڪيو آهي.
292
2013ع ۾ ٽيليڪميونيڪيشن صنعت ۾ وڏي سڌاري آئي، جنهن سان نوان براڊڪاسٽ ٽيليويزن چينل ٺهيا. ڊگهي عرصي تائين نيٽورڪن جو تعداد محدود رهيو، جتي
ٽيليويزا
وٽ عملي طور هڪ اجاره داري هئي؛
ٽي وي اَزٽيڪا
اِيماخين ٽيليويژن
پڻ اهم هئا. نئين ٽيڪنالاجيءَ سبب پرڏيهي سيٽلائيٽ ۽ ڪيبل ڪمپنين جي داخلا ممڪن ٿي. ميڪسيڪو لاطيني آمريڪا جو پهريون ملڪ بڻيو، جنهن اينالاگ کان مڪمل ڊجيٽل نشرياتي نظام ڏانهن منتقلي ڪئي.
293
کاڌ خوراڪ
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو جي کاڌ خوراڪ
پڻ ڏسو:
ميڪسيڪو جي شراب
ميڪسيڪو جي ريسٽورنٽن جي فهرست
مولي ساس
، جنهن جون جمهوريه ڀر ۾ درجنين قسمن واريون شڪليون آهن،
ميڪسيڪاني داد
جي علامت طور ڏٺي وڃي ٿي
294
۽ ان کي ميڪسيڪو جو قومي کاڌو پڻ سمجهيو وڃي ٿو.
294
هاڻوڪي ميڪسيڪي کاڌ خوراڪ جي شروعات اسپيني نوآبادي دور ۾ ٺهي، جنهن ۾
اسپين
جي کاڌن ۽ مقامي اصلواڪي جزن جو ميلاپ شامل هو.
295
ميڪسيڪو جا مقامي کاڌا
مڪئي
مرچ واريون ڀاڄيون
ڪلَباثا
ايوڪاڊو
مٺا آلو
ٽرڪي
، ڪيترين قسمن جا
لوبيا
، ۽ ٻيا ميوا ۽ مصالحا شامل آهن. اهڙيءَ ريت، اڄ استعمال ٿيندڙ ڪجهه پکائڻ جا طريقا به قبل از ڪولمبس ماڻهن کان ورثي ۾ مليا، جيئن مڪئي جي
نڪسٽامالائيزيشن
، زمين جي سطح تي اوونن ۾ کاڌو پچائڻ، ۽
مولڪاخيتي
ميٽاتي
تي پيسڻ. اسپينين سان گڏ سور، ڳئون ۽ مرغيءَ جو گوشت آيو؛
مرچ داڻا
، کنڊ، کير ۽ ان جون سموريون شيون، ڪڻڪ ۽ چانور، ترش ميوا، ۽ ٻين ڪيترن جزن جو اهو مجموعو به آيو جيڪو ميڪسيڪين جي روزاني خوراڪ جو حصو بڻيو.
انهن ٻن هزارين سالن پراڻين کاڌي جي روايتن جي ملاقات مان
پوثولي
مولي ساس
بارباڪوئا
تامالي
پنهنجي هاڻوڪن صورتن ۾ پيدا ٿيا؛
چاڪليٽ
، ڪيترين قسمن جي
ميڪسيڪن مانيون
ٽيڪو
ميڪسيڪي اسٽريٽ فوڊ
جو وسيع ذخيرو به وجود ۾ آيو.
اٽو لي
چامپورادو
، کيري چاڪليٽ ۽
اَگواس فريسڪاس
جهڙا مشروب ٺهيا؛
اَسِترون
۽ قلميس ٿيل مٺاين جي پوري قطار،
رومپوپي
ڪاخيتا
خيريڪايا
۽ اهڙين سواد ڀرين شين جو اهو وڏو ذخيرو پڻ ٺهيو، جيڪي سڄي ملڪ ۾ راهبن جي ڪنوَنٽن ۾ تيار ٿينديون هيون.
2005ع ۾ ميڪسيڪو يونيسڪو جي [[عالمي ورثي وارا ماڳ]|عالمي ورثي] لاءِ پنهنجي کاڌي جي روايت جي اميدواري پيش ڪئي؛ اهو پهريون ڀيرو هو جو ڪنهن ملڪ اهڙي مقصد لاءِ پنهنجي کاڌي جي روايت پيش ڪئي.
296
نتيجو منفي نڪتو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪميٽي ميڪسيڪي کاڌي ۾
مڪئي
جي اهميت تي مناسب زور نه ڏنو.
297
نومبر 2010ع ۾، يونيسڪو
غير مادي ثقافتي ورثي
طور ميڪسيڪي کاڌ خوراڪ کي تسليم ڪيو.
298
اپريل 2019ع ۾،
ڊانيئيلا سوٽو اِنيس
کي
دي ورلڊز بيسٽ 50 ريسٽورنٽس
پاران دنيا جي بهترين عورت شيف قرار ڏنو ويو، ۽ 2023ع ۾
ايلينا ريگاداس
بابت پڻ اهڙو ذڪر ٿيو.
299
راندين
سنواريو
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو
ميڪسيڪو ۾ راندين
اَزٽيڪا اسٽيڊيم
ميڪسيڪو سٽي
ميڪسيڪو ۾ منظم راندين جي شروعات گهڻو ڪري 19هين صديءَ جي پڇاڙيءَ کان ڳڻبي آهي، جڏهن⁠تہ
سانن جي لڙائي
(بل فائيٽنگ) جي ڊگهي تاريخ شروعاتي نوآبادي دور تائين وڃي ٿي. شروعاتي جمهوري دور جي سياسي افراتفريءَ جي جاءِ جڏهن
پورفيرياتو
جي استحڪام ورتي، تڏهن منظم رانديون عوامي وندر بڻيون، ۽ ضابطن ۽ اختيارين جي نگرانيءَ هيٺ منظم راند جوڙجڪ پيدا ٿي. 1880ع واري ڏهاڪي ۾ بيس بال گڏيل رياستن مان ۽ ڪيوبا جي وسيلي پڻ آيو، ۽ منظم ٽيمون ٺهيون. ميڪسيڪي انقلاب کان پوءِ حڪومت راندين کي سرپرستي ڏني ته جيئن سياسي افراتفري ۽ تشدد بابت بين الاقوامي تصور جو مقابلو ڪري سگهجي.
300
ميڪسيڪو جي سڀ کان مقبول راند ايسوسيئيشن فٽبال آهي.
سمر اولمپڪس 1968ع
جي ميزبانيءَ جي بولي جو مقصد عالمي سطح تي ميڪسيڪو جي مرتبي کي اُڀارڻ هو. حڪومت راندين جي سهولتن ۽ ٻين ڍانچن تي تمام گهڻو خرچ ڪيو ته جيئن رانديون ڪامياب ٿين، پر انهن خرچن سبب سماجي پروگرامن تي گهٽ خرچ ڪرڻ بابت عوامي ناراضگي به وڌي.
300
1968ع ۾
ميڪسيڪو سٽي
سمر اولمپڪس 1968ع
جي ميزبان ٿي، ۽ اهڙيءَ طرح اها پهرين لاطيني آمريڪي شهر بڻجي وئي جنهن اولمپڪس ميزبان ڪيا.
301
ميڪسيڪو
فيفا ورلڊ ڪپ 1970ع
فيفا ورلڊ ڪپ 1986ع
جي ميزباني ڪئي،
302
فيفا ورلڊ ڪپ 1926ع
۾ ڪيناڊا ۽ گڏيل رياستن سان گڏ گڏيل ميزبان هوندو. 1970ع ۽ 1986ع جي ميزبانيءَ جي پسمنظر سان، ميڪسيڪو مردن جي ورلڊ ڪپ کي ٽن ڀيرا ميزبان يا گڏيل ميزبان بڻجڻ وارو پهريون ملڪ بڻجندو.
303
ايل سانتو
، سڀ کان علامتي ميڪسيڪي
لوچا ليبري
پهلوانن مان هڪ
ميڪسيڪو
پيشه ور باڪسنگ
۾ بين الاقوامي طاقت آهي.
304
اولمپڪس ميڪسيڪو ۾
چودهن اولمپڪ باڪسنگ تمغا ماڻي چڪو آهي.
305
ميڪسيڪي پيشه ور بيس بال ليگ جو نالو
ليگا ميڪسيڪانا دي بيسبول
آهي. جيتوڻيڪ اها عام طور گڏيل رياستن، ڪيريبين ملڪن ۽ جاپان جيتري مضبوط نه هوندي، پر
ميڪسيڪو
ڪيترائي بين الاقوامي بيس بال لقب حاصل ڪري چڪو آهي.
306
307
لوچا ليبري
(فري اسٽائيل پيشه ور ڪُشتي) پڻ وڏو هجوم ڇڪيندڙ راند آهي، جنهن جون قومي پروموشنز
اي اي اي
سي ايم ايل ايل
۽ ٻيون آهن.
304
جانورن جي حقن وارن ڪارڪنن جي پابنديءَ وارين ڪوششن باوجود، سانڍن جي لڙائي ملڪ ۾ مقبول رهي ٿي، ۽ تقريباً سڀ وڏن شهرن ۾ سانڍن جا اَريانا موجود آهن.
پلازا ميڪسيڪو
ميڪسيڪو سٽي
۾، جنهن ۾ 45,000 ماڻهو ويهي سگهن ٿا، دنيا جو سڀ کان وڏو سانڍن جو اَريانا آهي.
308
گيلري
سنواريو
ميڪسيڪو جا ميداني منظر
وڌيڪ ڏسو
سنواريو
اَنا، ٽيموٿي.
فورجنگ ميڪسيڪو، 1821-1835
. لنڪن: يونيورسٽي آف نيبرسڪا پريس 1998.
اَيڊمز، رچرڊ اي. ڊبليو.
پريهسپانڪ ميسواميريڪا
. ٽيون ايڊيشن. نارمن: يونيورسٽي آف اوڪلاهوما پريس 2005.
بيزلي، وليم ايچ.، ايڊيٽر.
اَ ڪمپينين ٽو ميڪسيڪن هسٽري اينڊ ڪلچر
. بليڪويل 2011.
ISBN
978-1-4051-9057-2
بلمر-ٿامس، وِڪٽر،
جان ايچ. ڪوٽسورٿ
، ۽ روبرٽو ڪورٽيس ڪوندي، ايڊيٽر.
دي ڪيمبرج اِيکونامڪ هسٽري آف لاطيني آميريڪا. وول. 1، دي ڪولونيئل ايرا اينڊ دي شارٽ نائينٽيٿ سينچري
. ڪيمبرج: ڪيمبرج يونيورسٽي پريس 2006.
ڪيمپ، روڊيرڪ اي آئي
پوليٽڪس اِن ميڪسيڪو: ڊيموڪريٽڪ ڪانسوليڊيشن اور ڊيڪلائن؟
(آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس، 2014)
ڪوئروَر، ڊان ايم.، سوزان بي. پاسٽر، ۽ روبرٽ ايم. بفنگٽن.
ميڪسيڪو: اَين اِنسائيڪلوپيڊيا آف ڪنٽيمپرري ڪلچر اينڊ هسٽري
. سانتا باربرا: اي بي سي ڪليئو 2004.
ISBN
1-57607-132-4
ڊيواس، ڊائِن.
اربن ليوايٿن: ميڪسيڪو سٽي اِن دي ٽوئنٽيٿ سينچري
(ٽيمپل يونيورسٽي پريس، 2010)
هيل، چارلس اي.
دي ٽرانسفارميشن آف ميڪسيڪن لبرلزم اِن ليٽ نائينٽيٿ-سينچري ميڪسيڪو
. پرنسٽن: پرنسٽن يونيورسٽي پريس 1989.
هيمنٽ، برائن آر.
روٽس آف اِنسرجنسي: ميڪسيڪن ريجنز 1750-1824
. ڪيمبرج: ڪيمبرج يونيورسٽي پريس 1985.
ڪرڪ ووڊ، برٽن.
دي هسٽري آف ميڪسيڪو
(گرين ووڊ، 2000)
آن لائين ايڊيشن
آرڪائيو ڪيا ويا
24 December 2009 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
نائيٽ، ايلن
دي ميڪسيڪن ريووليشن
. 2 ووليومز. ڪيمبرج: ڪيمبرج يونيورسٽي پريس 1986.
Krauze,
Enrique
(1998).
Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996
. New York: Harper Perennial. p.
896.
ISBN
978-0-06-092917-6
ليِوي، سانتيائگو.
گُڊ اِنٽينشنز، بيڊ آئوٽڪمز: سوشل پاليسي، اِنفارميليٽي، اينڊ اِيکونامڪ گروٿ اِن ميڪسيڪو
(بروڪنگز اِنسٽيٽيوشن پريس، 2010).
مِريل، ٽِم ۽ رامون ميرو.
ميڪسيڪو: اَ ڪنٽري اسٽڊي
(لائبريري آف ڪانگريس. فيڊرل ريسرچ ڊويزن، 1996) يو ايس سرڪاري دستاويز؛ ڪاپي رائيٽ ناهي
آن لائين فري
Meyer, Michael C.
Beezley, William H., eds
(2000).
The Oxford History of Mexico
. Oxford University Press. p.
736
ISBN
978-0-19-511228-3
ميئر، مائيڪل سي.، وليم ايل. شرمين، ۽ سوزن ايم. ڊيڊز.
دي ڪورس آف ميڪسيڪن هسٽري
(ستون ايڊيشن.) (آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس، 2002)
آن لائين ايڊيشن
آرڪائيو ڪيا ويا
2 February 2011 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
رُگلي، ٽيري.
ايپڪ ميڪسيڪو: اَ هسٽري فرام ارليئسٽ ٽائيمز
. نارمن: يونيورسٽي آف اوڪلاهوما پريس 2020.
ISBN
978-0-8061-6707-7
وين يَنگ، ايريڪ
اسٽورمي پاسيج: ميڪسيڪو فرام ڪالوني ٽو ريپبلڪ، 1750-1850
. لينهام ايم ڊي: روومين اينڊ لٽل فيلڊ 2022.
ISBN
978-1-4422-0901-5
وِنسن، بين، ٽيون.
بيفور مِسٽيظاخي: دي فرنٽيئرز آف ريس اينڊ ڪاسٽ اِن ڪولونيئل ميڪسيڪو
. نيو يارڪ: ڪيمبرج يونيورسٽي پريس 2018.
ورنر، مائيڪل ايس. ايڊيٽر.
اِنسائيڪلوپيڊيا آف ميڪسيڪو: هسٽري، سوسائٽي اينڊ ڪلچر
(2 ووليوم 1997) 1440 صفحا
آن لائين ايڊيشن
آرڪائيو ڪيا ويا
24 January 2010 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
Werner,
Michael S.
(January 2001).
Concise Encyclopedia of Mexico
. Taylor & Francis.
ISBN
978-1-57958-337-8
ٻاهريان ڳنڍڻا
سنواريو
ميڪسيڪو
بابت وڌيڪ ڏسو وڪيپيڊيا جي
ڀينر رٿائن ۾
معني ڏسو
وِڪِشنري تي
تصويرون ۽ وڊيو ڏسو
وڪي ڪامنز تي
تربيتي مواد ڏسو
وڪي ورسٽي تي
نيوز اسٽوريز
وڪي نيوز تان
چَوِڻيون Quotations
وڪي ڪوٽ تان
سورس ٽيڪسٽس
وڪي سورس تان
درسي ڪتاب
وڪي ڪتاب تان
حڪومت
Official website
وزٽ ميڪسيڪو
– سرڪاري سياحت ويب سائيٽ
عام ڄاڻ
دي ورلڊ فيڪٽ بُڪ
سينٽرل اِنٽيليجنس ايجنسي
ميڪسيڪو
آرڪائيو ڪيا ويا
2021-01-26 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
يو ايس-ميڪسيڪو پرڏيهي واپار توازن.
ميڪسيڪو
ميڪسيڪو
بي بي سي نيوز
تان
ميڪسيڪو
اِنسائيڪلوپيڊيا بريٽانيڪا
تي
وڪيميڊيا اٽلس آف Mexico
ڪي ڊويلپمينٽ فورڪاسٽس فار ميڪسيڪو
اِنٽرنيشنل فيوچرز
تان
سانچو:Mexico topics
سانچو:World Heritage Sites in Mexico
سانچو:Countries of North America
اٿارٽي ڪنٽرول
WorldCat Identities
وي آءِ اي ايف
154311247
ايل سي سي اين
n81013960
جي اين ڊي
4039058-5
ايس يو ڊي او سي
026392577
BIBSYS
90875945
ايڇ ڊي ايس
003379
اين ايل اي
36590136
اين ڊي ايل
00567575
اين ڪي سي
ge128515
The SBN id BVEV070820 is not valid.
بي اين اي
XX4575373
CiNii
DA02943005
KulturNav
id
23°N
102°W
23°N 102°W
23; -102
حوالا
سنواريو
"Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas"
. Inali.gob.mx
. Retrieved
July 18,
2014
"Political Constitution of the United Mexican States, title 2, article 40"
(PDF)
. MX
Q: SCJN. Archived from
/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf the original
(PDF)
on May 11, 2011
. Retrieved
August 14,
2010
{{
cite web
}}
Check
url=
value (
help
line feed character in
location=
at position 3 (
help
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
Castro2000
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
Cuado Resume 2017
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
imf-mx
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
wb-gini
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
HDI
INALI (March 13, 2003).
"General Law of Linguistic Rights of the Indigenous Peoples"
(PDF)
. Retrieved
November 7,
2010
وليم برائيٽ
(2004).
آمريڪا جي گڏيل رياستن جا اصلي آمريڪي جغرافيائي نالا
. يونيورسٽي آف اوڪلاهوما پريس. p.
281.
ISBN
978-0-8061-3598-4
"آئين ۾ "ايسٽاڊوس اونيدوس ميڪسيڪانوس" مان "ميڪسيڪو" ڏانهن نالي جي تبديلي"
(in هسپانوي). ierd.prd.org.mx. Archived from
the original
on 1 نومبر 2008
. Retrieved 4 نومبر 2009
"1857ع جو ميڪسيڪي آئين"
(in هسپانوي). www.tlahui.com.
Archived
from the original on 5 آڪٽوبر 2018
. Retrieved 30 مئي 2010
{{
cite web
}}
Check date values in:
access-date=
help
"1836ع جا آئيني قانون"
(in هسپانوي). Cervantesvirtual.com. 29 نومبر 2010. Archived from
the original
on 23 آگسٽ 2013
. Retrieved 17 جولاءِ 2013
{{
cite web
}}
Check date values in:
access-date=
help
"TLANEJNEUILYOTL TLEN SENTIKMASEUALMEJ | Pan motlajtol ni Ueyi Mexko Amatlanauatili"
(PDF)
inali.gob.mx
(in Nahuatl)
. Retrieved
2022-11-29
"ناهواٽل (هواستيڪا پوٽوسينا) ۾ ميڪسيڪي آئين جي ترجمي ۾ استعمال ٿيل قانوني اصطلاحن جو گلاسري"
(PDF)
"U ALMEJEN NOJ AꞋALMAJTꞋAANIL U MÚUCHꞋ PÉETLUꞋUMILOꞋOB MÉXICO | U Noj Aꞌalmajtꞌaanil México ichil a tꞌaan"
(PDF)
inali.gob.mx
. Retrieved
2022-11-29
Werner 2001
, pp.
386–.
Susan Toby Evans
David L. Webster
(2013).
Archaeology of Ancient Mexico and Central America: An Encyclopedia
. Routledge. p.
54.
Diehl,
Richard A.
(2004).
The Olmecs: America's First Civilization
. pp.
9–25.
Carmack,
Robert M.
(2016).
The Legacy of Mesoamerica
Colin M. MacLachlan
(2015).
Imperialism and the Origins of Mexican Culture
. p.
38.
Restall, Matthew, "A History of the New Philology", 2003
Cowgill,
George L.
(1997).
State and Society at Teotihuacan, Mexico
"Ancient Civilizations of Mexico". 12 January 2017.
{{
cite web
}}
Missing or empty
url=
help
Lockhart, James & Schwartz, Stuart B., 1983
Chuchiak, John F. IV, 1997
Taylor,
William B.
(1979).
Drinking, Homicide, and Rebellion in Colonial Mexican Villages
"Grito de Dolores".
Encyclopædia Britannica
Van Young, Stormy Passage
Britton, John A. "Liberalism".
Encyclopedia of Mexico
. p.
739.
Hamnett, Brian. "Benito Juárez".
Encyclopedia of Mexico
. pp.
719–
20.
Britton, "Liberalism" p. 740.
Sullivan, Paul. "Sebastián Lerdo de Tejada".
Encyclopedia of Mexico
. pp.
736–
38.
Adela M. Olvera (2 February 2018).
"El Porfiriato en Mexico"
The Porfirio Era in Mexico
Inside Mexico.com
(in هسپانوي).
Archived
from the original on 26 March 2019
. Retrieved
18 July
2019
Buchenau, Jürgen. "Científicos".
Encyclopedia of Mexico
. pp.
260–
265.
"cientifico"
Encyclopædia Britannica
(in انگريزي).
Archived
from the original on 7 February 2017
. Retrieved
7 February
2017
Benjamin, Thomas.
La Revolución: Mexico's Great Revolution as Memory, Myth, and History
. 2000
Brenner,
Anita
(1 January 1984).
The Wind that Swept Mexico
(New ed.). University of Texas Press.
ISBN
978-0-292-79024-7
"The Mexican Revolution and the United States..."
Library of Congress
Archived
from the original on 19 July 2019
. Retrieved
18 July
2019
Matute, Alvaro. "Mexican Revolution: May 1917 – December 1920" in
Encyclopedia of Mexico
, 862–864.
"Punitive Expedition in Mexico, 1916–1917"
U.S. Department of State archive
. 20 January 2009.
Archived
from the original on 15 June 2023
. Retrieved
18 July
2019
Katz, Friedrich.
The Secret War in Mexico
"ZIMMERMANN TELEGRAM"
The National WWI Museum and Memorial
. 2 March 2017.
Archived
from the original on 19 July 2019
. Retrieved
18 July
2019
"The Mexican Revolution"
. Public Broadcasting Service. 20 November 1910.
Archived
from the original on 14 May 2011
. Retrieved
17 July
2013
Robert McCaa.
"Missing millions: the human cost of the Mexican Revolution"
. University of Minnesota Population Center.
Archived
from the original on 2 April 2016
. Retrieved
17 July
2013
Rafael Hernández Ángeles.
"85º Aniversario de la Fundación del Partido Nacional Revolucionario (PNR)"
85th anniversary of the founding of the National Revolutionary Party (PRN)
Instituto Nacional de Estudios Historicos de las Revoluciones de Mexico
(in هسپانوي). Archived from
the original
on 19 July 2019
. Retrieved
18 July
2019
"The Mexican Miracle: 1940–1968"
World History from 1500
. Emayzine. Archived from
the original
on 3 April 2007
. Retrieved
30 September
2007
Staff, M. N. D. (13 March 2024).
"He left India for Mexico to solve global hunger: Meet Ravi Singh"
Mexico News Daily
Archived
from the original on 14 March 2024
. Retrieved
14 March
2024
...specifically the Yaqui Valley in Sonora... is considered the birthplace of the Green Revolution.
Elena Poniatowska
(1975).
Massacre in Mexico
. Viking, New York.
ISBN
978-0-8262-0817-0
Retrieved 23 July 2018
Kennedy,
Duncan
(19 July 2008).
Mexico's long forgotten dirty war
".
BBC News
Krauze, Enrique (January–February 2006).
"Furthering Democracy in Mexico"
Foreign Affairs
. Archived from
the original
on 10 January 2006
. Retrieved
7 October
2007
"Mexico The 1988 Elections" (Sources: The Library of the Congress Country Studies, CIA World Factbook)"
. Photius Coutsoukis.
Archived
from the original on 15 September 2018
. Retrieved
30 May
2010
Gomez Romero, Luis (5 October 2018).
"Massacres, disappearances and 1968: Mexicans remember the victims of a 'perfect dictatorship'
The Conversation
Archived
from the original on 12 May 2019
. Retrieved
12 May
2019
Vargas Llosa: "México es la dictadura perfecta"
".
El País
. 1 September 1990
Reding,
Andrew
(1991).
"Mexico: The Crumbling of the "Perfect Dictatorship"".
World Policy Journal
(2): 255–284.
Cruz Vasconcelos, Gerardo.
"Desempeño Histórico 1914–2004"
(PDF)
(in هسپانوي). Archived from
the original
(PDF)
on 3 July 2006
. Retrieved
17 February
2007
Valles Ruiz,
Rosa María
(June 2016).
Elecciones presidenciales 2006 en México. La perspectiva de la prensa escrita
(es ۾).
Revista mexicana de opinión pública
(20): 31–51
Retrieved 12 July 2019
Reséndiz,
Francisco
(2006).
Rinde AMLO protesta como "presidente legítimo"
(es ۾).
El Universal
Retrieved 1 October 2007
Enrique Pena Nieto wins Mexican presidential election
".
The Telegraph
. 2 July 2012
Sharma,
Gaurav
(10 May 2018).
Mexico's Oil And Gas Industry Privatization Efforts Nearing Critical Phase
".
Forbes
Barrera Diaz,
Cyntia
Villamil,
Justin
Still,
Amy
(14 February 2020).
Pemex Ex-CEO Arrest Puts AMLO in Delicate Situation
".
Rigzone
. Bloomberg
Sieff,
Kevin.
López Obrador, winner of Mexican election, given broad mandate
".
Washington Post
"Ruling leftist party candidate Sheinbaum elected Mexico's first female president"
. 3 June 2024.
Archived
from the original on 3 June 2024
. Retrieved
3 June
2024
Claudia Sheinbaum sworn in as 1st female president of Mexico
(en ۾).
AP News
. 1 October 2024
Vargas,
Jorge A.
(2011).
Mexico and the Law of the Sea: Contributions and Compromises
. Martinus Nijhoff Publishers. p.
405.
ISBN
978-90-04-20620-5
Retrieved 25 September 2020
"Nord-Amèrica, in Gran Enciclopèdia Catalana"
. Grec.cat. Archived from
the original
on 15 May 2016
. Retrieved
17 July
2013
Parsons,
Alan
Jonathan Schaffer
(May 2004).
Geopolitics of oil and natural gas
. Economic Perspectives. U.S. Department of State.
آرڪائيو ڪيا ويا
2021-01-26 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
Mexico Fact Book. accessed 6 May 2022
Fact Book
آرڪائيو ڪيا ويا
13 October 2023 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
Mexico. Accessed 4 May 2022
Monforti, Jessica Lavariega; Graham, Margaret A.
"The Rio Grande"
obo
(in انگريزي)
. Retrieved
5 June
2024
"Usumacinta River | Yucatan, Guatemala, Belize, & Map"
"Brittanica", retrieved on October 16, 2024.
"Drainage"
Mexico
History, Map, Flag, Population, & Facts
Britannica
Encyclopedia Britannica
Mexico
. Archived from
the original
on 1 July 2022
. Retrieved
6 May
2022
"ATLAS / ATMOSFERA"
"SEMARNAT", retrieved on October 10, 2024.
UNDP (2024-12-16).
"Mexico | UNDP Climate Change Adaptation"
www.adaptation-undp.org
(in انگريزي)
. Retrieved
2025-03-05
Godoy, Emilio (14 Dec 2017).
"Climate Change Threatens Mexican Agriculture - Mexico"
ReliefWeb
(in انگريزي)
. Retrieved
2019-09-28
Estrada,
Francisco
Mendoza-Ponce,
Alma
Calderón-Bustamante,
Oscar
Botzen,
Wouter
(2022-10-18).
Impacts and economic costs of climate change on Mexican agriculture
(en ۾).
Regional Environmental Change
22
(4): 126.
doi
10.1007/s10113-022-01986-0
ISSN
1436-378X
Bibcode
2022REnvC..22..126E
Torres Castillo,
Nora E.
Melchor-Martínez,
Elda M.
Ochoa Sierra,
Jhosseph S.
Ramirez-Mendoza,
Ricardo A.
Parra-Saldívar,
Roberto
Iqbal,
Hafiz M. N.
(2020-10-10).
"Impact of climate change and early development of coffee rust - An overview of control strategies to preserve organic cultivars in Mexico".
The Science of the Total Environment
738
doi
10.1016/j.scitotenv.2020.140225
ISSN
1879-1026
PMID
32806380
Riojas-Rodríguez,
Horacio
Quezada-Jiménez,
María Laura
Zúñiga-Bello,
Pamela
Hurtado-Díaz,
Magali
(2018).
Climate Change and Potential Health Effects in Mexican Children
(en ۾).
Annals of Global Health
84
(2): 281–284.
doi
10.29024/aogh.915
ISSN
2214-9996
PMID
30873791
"Climate Change and Migration in Mexico: A Report Launch"
Wilson Center
(in انگريزي). 2013-02-15
. Retrieved
2019-09-28
Wirtz, Nic (2017-10-16).
"Climate change and migration in Mexico: Fifth in our series"
Global Americans
(in آمريڪي انگريزي). Archived from
the original
on 27 April 2021
. Retrieved
2019-09-28
Zhu,
Julia Li
Chau,
Nancy
Rodewald,
Amanda D.
Garip,
Filiz
(2024-11-12).
Weather deviations linked to undocumented migration and return between Mexico and the United States
".
Proceedings of the National Academy of Sciences
121
(46).
doi
10.1073/pnas.2400524121
PMID
39495908
Bibcode
2024PNAS..12100524Z
Esperon-Rodriguez,
Manuel
Beaumont,
Linda J.
Lenoir,
Jonathan
Baumgartner,
John B.
McGowan,
Jennifer
Correa-Metrio,
Alexander
Camac,
James S.
(December 2019).
Climate change threatens the most biodiverse regions of Mexico
(en ۾).
Biological Conservation
240
doi
10.1016/j.biocon.2019.108215
Bibcode
2019BCons.24008215E
Notimex.
"Ocupa México cuarto lugar mundial de biodiversidad"
El Economista
(in هسپانوي).
Archived
from the original on 6 February 2017
. Retrieved
5 February
2017
"Biodiversidad de México"
. SEMARNAT. Archived from
the original
on 7 October 2007
. Retrieved
7 October
2007
"Biodiversidad en México"
. CONEVYT. Archived from
the original
on 7 October 2007
. Retrieved
7 October
2007
"Sistema Nacional sobre la Biodiversidad en México"
. CONABIO.
Archived
from the original on 12 October 2007
. Retrieved
7 October
2007
Mexico's 'devastating' forest loss
".
BBC News
. 4 March 2002
Grantham,
H. S.
Duncan,
A.
Evans,
T. D.
Jones,
K. R.
Beyer,
H. L.
Schuster,
R.
Walston,
J.
Ray,
J. C.
et al
(8 December 2020).
Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity
".
Nature Communications
11
(1): 5978.
doi
10.1038/s41467-020-19493-3
PMID
33293507
Bibcode
2020NatCo..11.5978G
"SGI 2022
Mexico
Environmental Policies"
Archived
from the original on 18 April 2024
. Retrieved
18 April
2024
Hayden, Cori. 2003.
When Nature Goes Public: The Making and Unmaking of Bioproscpecting in Mexico
. Princeton University Press.
"Articles 50 to 79"
Political Constitution of the United Mexican States
. Congress of the Union of the United Mexican States. Archived from
the original
on 13 November 2006
. Retrieved
3 October
2007
"Third Title, First Chapter, About Electoral systems, Article 11–1"
(PDF)
Código Federal de Instituciones y Procedimientos Electorales (Federal Code of Electoral Institutions and Procedures)
(in هسپانوي). Congress of the Union of the United Mexican States. 15 August 1990. Archived from
the original
(PDF)
on 25 October 2007
. Retrieved
3 October
2007
"Mexico president signs contested law to elect all judges – DW – 09/16/2024"
dw.com
(in انگريزي)
. Retrieved
2024-10-13
"Mexico ushers in a new era for its justice system with a judiciary elected by popular vote – EL PAIS – 09/2/2025"
english.elpais.com
(in انگريزي). 2 September 2025
. Retrieved
2025-10-13
Niko Vorobyov, ed
(2019).
Dopeworld: Adventures in Drug Lands
Hachette UK
ISBN
978-1-317-75509-8
Retrieved 19 January 2021
"... Mexico spent most of the twentieth century governed by the Institutional Revolutionary Party or PRI, a bigtent, catch-all alliance that included everyone ..."
"Entrevista a la Lic. Beatriz Paredes Rangel, Presidenta dle Comité Ejecutivo Nacional del PRI"
. 17 December 2008. Archived from
the original
on 17 December 2008
. Retrieved
17 July
2013
"Miembros Titulares"
. ODCA. 14 July 2008. Archived from
the original
on 14 July 2008
. Retrieved
17 July
2013
"Estatuto del Partido de la Revolución Democrática"
(PDF)
. Archived from
the original
(PDF)
on 16 January 2013
. Retrieved
17 July
2013
"Padrón de afiliados"
Amanda Briney (8 October 2018).
"Mexico's 31 States and One Federal District"
. Thought.Co.
Archived
from the original on 15 July 2019
. Retrieved
15 July
2019
"Federal District is now officially Mexico City: The change brings more autonomy for the country's capital"
Mexico News Daily
. 30 January 2016. Archived from
the original
on 21 July 2017
. Retrieved
5 January
2018
Political Constitution of the United Mexican States (5 February 1917).
"Article 89, Section 10"
(PDF)
(in هسپانوي). Chamber of Deputies. Archived from
the original
(PDF)
on 25 August 2007
. Retrieved
28 March
2009
Internal Rules of the Ministry of Foreign Affairs (10 August 2001).
"Article 2, Section 1"
(in هسپانوي). Ministry of Foreign Affairs. Archived from
the original
on 11 June 2008
. Retrieved
28 March
2009
Palacios Treviño, Jorge.
"La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención"
(PDF)
(in هسپانوي). Archived from
the original
(PDF)
on 6 February 2009
. Retrieved
4 April
2009
UN (7 November 1945).
"United Nations Member States"
. UN official website. Archived from
the original
on 17 April 2009
. Retrieved
6 April
2009
Velázquez Flores (2007), p. 145.
Organization of Ibero-American States.
"Members"
(in هسپانوي). OEI official website.
Archived
from the original on 16 December 2022
. Retrieved
6 April
2009
OPANAL.
"Members"
. OPANAL official website. Archived from
the original
on 14 August 2009
. Retrieved
6 April
2009
Ministry of Foreign Affairs (7 March 2007).
"El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río"
(in هسپانوي). Gobierno Federal. Archived from
the original
on 23 August 2009
. Retrieved
6 April
2009
United Nations (2008).
"Regular Budget Payments of Largest Payers"
. Global Policy.
Archived
from the original on 16 December 2022
. Retrieved
4 April
2009
Organisation for Economic Co-operation and Development (18 May 1994).
"Members"
. OECD official website.
Archived
from the original on 5 February 2012
. Retrieved
6 April
2009
"Chile joins the OECD's Economic Club"
BBC News
. 12 January 2010. Archived from
the original
on 9 February 2010
. Retrieved
23 April
2010
"Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean"
(PDF)
. Ministry of Foreign Affairs of Japan.
Archived
(PDF)
from the original on 16 March 2023
. Retrieved
4 April
2009
"Latin America: Region is losing ground to competitors"
. Oxford Analytica. Archived from
the original
on 24 October 2007
. Retrieved
4 April
2009
Ministry of Foreign Affairs (2005), p. 215.
Maggie Farley
(22 July 2005).
Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council
".
Los Angeles Times
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
gob.mx
"Mexico's Congress puts National Guard under military command despite criticism. Why does it matter?"
AP News
(in انگريزي). 2024-09-25
. Retrieved
2024-12-24
"The Structural Redesign of Security in Mexico"
www.wilsoncenter.org
(in انگريزي). 2025-01-14
. Retrieved
2024-12-24
آرڪائيو ڪيا ويا
2021-01-26 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
World Fact Book, Mexico. accessed 4 May 2022
Loke.
"Capacitarán a militares en combates con rifles láser
Ediciones Impresas Milenio"
. Impreso.milenio.com. Archived from
the original
on 14 May 2010
. Retrieved
30 May
2010
"Strategy on recent equipment purchases: The Mexican Armed Forces in Transition"
(PDF)
. Archived from
the original
(PDF)
on 25 January 2017
. Retrieved
17 July
2013
"Text of the Treaty of Tlatelolco"
. Opanal.org. 27 November 1963. Archived from
the original
on 30 April 2011
. Retrieved
9 March
2011
"Chapter XXVI: Disarmament
– No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons"
. United Nations Treaty Collection. 7 July 2017.
Archived
from the original on 6 August 2019
. Retrieved
9 August
2019
Gustavo Iruegas (27 April 2007).
"Adiós a la neutralidad"
La Jornada
(in هسپانوي).
Archived
from the original on 27 February 2018
. Retrieved
4 April
2009
Ricardo Gómez & Andrea Merlos (20 April 2007).
"Diputados, en Favor de Derogar Neutralidad en Guerras"
El Universal
(in هسپانوي). Archived from
the original
on 15 October 2013
. Retrieved
4 April
2009
A Look At Mexico's New National Guard
(en ۾).
NPR
. 13 July 2019
آرڪائيو ڪيا ويا
2021-01-26 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
World Fact Book
accessed 14 May 2022.
Big, expensive and weirdly spineless
". The Economist. 14 February 2008
"Mexico"
. Britannica Online Encyclopedia.
Archived
from the original on 17 March 2011
. Retrieved
6 March
2011
"A Woman's Haunting Disappearance Sparks Outrage in Mexico Over Gender Violence"
آرڪائيو ڪيا ويا
17 May 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
New York Times
accessed 17 May 2022.
"Same-Sex Marriage Around the World"
Pew Research Center
Archived
from the original on 16 January 2023
. Retrieved
11 September
2023
International Gay and Lesbian Human Rights Commission (23 April 2003).
"Mexico protects its gay and lesbian citizens with new law"
Archived
from the original on 21 February 2014
. Retrieved
27 November
2009
"STONEWALL GLOBAL WORKPLACE BRIEFINGS 2018 MEXICO"
(PDF)
Stonewall
Archived
(PDF)
from the original on 4 October 2023
. Retrieved
11 September
2023
Lopez, Oscar (15 May 2020).
"Mexico sees deadliest year for LGBT+ people in five years"
Reuters
Archived
from the original on 4 October 2023
. Retrieved
11 September
2023
Mexico: Events of 2021
".
World Report, Mexico 2022
Human Rights Watch
. 10 December 2021
Retrieved 14 May 2022
"Mexico crime and violence in numbers"
آرڪائيو ڪيا ويا
8 May 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
BBC News
, accessed 8 May 2022
"Mexico disappearances reach record high of 100,000 amid impunity"
آرڪائيو ڪيا ويا
8 January 2024 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
BBC News
accessed 17 May 2022.
آرڪائيو ڪيا ويا
14 August 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
"In Mexico, One Cartel Is Cleared, but Others Storm In"
New York Times
, accessed 8 May 2022
آرڪائيو ڪيا ويا
27 May 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
"How Mexico's Cartels Have Learned Military Tactics", accessed 8 May 2022
Brianna Lee
Danielle Renwick
Rocio Cara Labrador
(24 January 2019).
Mexico's Drug War
".
Council on Foreign Relations
Franco,
Yanira
(1 October 2015).
Uno de cada cinco, víctima de algún delito: Inegi
(es ۾).
Milenio
(Mexico City)
Tuckman,
Jo
(21 November 2014).
Mexicans in biggest protest yet over missing students
".
The Guardian
(Mexico City)
"Freedom of Expression in Mexico"
PEN American Center
. Archived from
the original
on 23 July 2013.
Alcázar,
Jesús
(17 July 2014).
Más de 100 periodistas asesinados en México desde el año 2000
(es ۾).
EFE
El Mundo (Spain)
"Mexico disappearances: Thousands march for the 130,000 missing"
www.bbc.com
(in برطانوي انگريزي). 2025-08-31
. Retrieved
2025-08-31
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
IMFWEO.MX
"GNI (current US$)"
. World Bank
. Retrieved
2024-10-08
"Mexico, A New Hub For Electronic Manufacturing."
آرڪائيو ڪيا ويا
15 December 2024 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
, page 2, retrieved on November 08, 2024.
"Mexico tops U.S., Canadian car makers"
. Upi.com. 11 December 2008.
Archived
from the original on 31 August 2019
. Retrieved
30 May
2010
Gereffi,
Martínez,
(2005).
Mexico's Economic Transformation under NAFTA
". in
Crandall, R
Paz, G
Roett, R.
Mexico's Democracy at Work: Political and Economic Dynamics
. Lynne Reiner Publishers. 30 September 2004.
ISBN
978-1-58826-300-1
Hufbauer,
G.C.
Schott,
J.J.
(1 January 2005).
Chapter 6, The Automotive Sector
".
NAFTA Revisited: Achievements and Challenges
. Washington, D.C.: Institute for International Economics
(published October 2005). pp.
1–78
ISBN
978-0-88132-334-4
García,
Daniela
(7 September 2016).
Inauguran Kia Motors en Pesquería
(es ۾).
Milenio
(Pesquería)
Audi inaugura planta automotriz en Puebla
(es ۾).
Autoexplora
. 30 September 2016. Archived
from
the original
on 27 September 2020
Retrieved 7 February 2026
Automaker Kia plans $1 bn assembly plant in Mexico
". Mexico News.Net. 28 August 2014. Archived
from
the original
on 3 September 2014
Retrieved 7 February 2026
DINA Camiones Company.
"History"
. Archived from
the original
on 13 May 2011
. Retrieved
15 April
2009
Jeremy Korzeniewski (25 July 2008).
"London 2008: Mastretta MXT will be Mexico's first homegrown car"
Archived
from the original on 20 February 2019
. Retrieved
30 July
2008
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
cia.gov
"Korea's Balance of Payments"
(PDF)
. Archived from
the original
(PDF)
on 1 May 2011
. Retrieved
9 March
2011
آرڪائيو ڪيا ويا
11 May 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
"Personal Remittances Received, Mexico",
World Bank
accessed 11 May 2022
آرڪائيو ڪيا ويا
11 May 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
"Latino Remittances from Mexico Soar".
NBC News
accessed 11 May 2022
آرڪائيو ڪيا ويا
18 May 2022 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
"Most of the $33 Billion in Remittances to Mexico Flow Via U.S. Govt. Banking Program",
Judicial Watch
, accessed 12 May 2022
How much should you earn in Mexico to belong to the middle or upper class?
".
The Mazatlan Post
. 11 April 2019
Smith,
Noah
(26 August 2019).
Mexico Is Solidly Middle Class (No Matter What Trump Says)
".
Bloomberg
"Human Development Report 2009"
(PDF)
United Nations Development Programme
. United Nations. p.
118.
Archived
(PDF)
from the original on 8 June 2020
. Retrieved
4 June
2020
"CONEVAL Informe 2011"
(PDF)
. Archived from
the original
(PDF)
on 21 October 2013
. Retrieved
31 March
2012
Gómez Mena,
Carolina
(10 August 2023).
Reducción de casi 9 millones de personas en pobreza entre 2020-2022: Coneval
(es ۾).
La Jornada
Moy,
Valeria
(15 August 2023).
Buenas y malas en la reducción de la pobreza
(es ۾).
El Universal
Retrieved 11 December 2023
Soto,
Dulce
(25 September 2023).
Expertos y ONG dudan que pobreza en México haya disminuido como reportó Coneval
(es ۾).
Expansión Política
Michael Blastland
(31 July 2009).
Just what is poor?
".
BBC News
The "economic distance" concept, and a level of income set at 60% of the median household income
"Under Pressure: The Squeezed Middle Class"
(PDF)
. Paris: OECD Publishing. 2019.
Archived
(PDF)
from the original on 1 July 2020
. Retrieved
4 June
2020
Income inequality
".
Society at a Glance 2011: Social Indicators
. OECD. 12 April 2011.
ISBN
978-92-64-09852-7
آرڪائيو ڪيا ويا
10 October 2017 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
"Perspectivas OCDE: México; Reformas para el Cambio"
(PDF)
. OECD. January 2012. pp.
35–
36.
Archived
(PDF)
from the original on 22 May 2012
. Retrieved
17 July
2013
Sobresale Nuevo León por su alto nivel de vida
(es ۾).
El Norte
. 2006
Retrieved 22 January 2007
Suárez,
Karina
(1 December 2023).
El salario mínimo en México aumentará un 20% en 2024
(es ۾).
El País
"Mexico – Telecoms Infrastructure, Operators, Regulations – Statistics and Analyses"
Budde.com
. 2019.
Archived
from the original on 15 July 2019
. Retrieved
15 July
2019
"Encuesta Nacional sobre Disponibilidad y Uso de Tecnologías de la Información en los Hogares"
page 1 & 15, retrieved on October 3, 2024.
"Communications"
. CIA Factbook.
Archived
from the original on 26 January 2021
. Retrieved
17 July
2013
"Satmex. Linking the Americas"
. 15 September 2009. Archived from
the original
on 15 September 2009
. Retrieved
17 July
2013
Source: Arianespace (14 February 2002).
"Mexican Operator Satmex Has Chosen Arianespace to Launch Its New Satmex 6 Satellite"
. Spaceref.com. Archived from
the original
on 11 March 2023
. Retrieved
8 August
2011
"Televisa Brings 2006 FIFA World Cup to Mexico in HD With Snell & Wilcox Kahuna SD/HD Production Switcher"
. Snellwilcox.com. Archived from
the original
on 14 December 2007
. Retrieved
30 May
2010
América Economia.
"Top 500 Companies in Latin America"
(Requires subscription)
. Retrieved
16 February
2007
مئل ڳنڍڻو
Fortune Global 500 2010: 64. Pemex
".
Fortune
FT Non-Public 150
– the full list
".
Financial Times
. 14 December 2006
Energy Information Administration.
"Top World Oil Net Exporters and Producers"
. Archived from
the original
on 16 February 2007
. Retrieved
16 February
2007
Karol García
(18 October 2020).
Refinería de Dos Bocas se inaugurará el 1 de julio de 2022, asegura AMLO
".
El Economista
(México). Archived
from
the original
on 1 July 2022
Retrieved 7 February 2026
"Shell completes sale of interest in Deer Park refinery to partner Pemex"
www.shell.com
(in انگريزي). January 20, 2022
. Retrieved
January 28,
2022
"hidroeléctricas, energía limpia y confiable para la población"
, retrieved on September 28, 2024.
"EIA"
. Eia.doe.gov. Archived from
the original
on 9 March 2006
. Retrieved
30 October
2010
Sener & GTZ 2006
"Perspectiva Del Mercado De La Energía Renovable En México"
(PDF)
. Archived from
the original
(PDF)
on 3 October 2008
. Retrieved
30 October
2010
SENER 2009b
"ACCIONA completes the assembly of a 405 MWp photovoltaic plant in Mexico, installing over one million panels in two months"
acciona.com
(in انگريزي)
. Retrieved
2019-01-11
سونورا انرجي گروپ ھرموسيلو
Energía, Secretaría de.
"Se inaugura la Planta Solar Villanueva en Coahuila"
gob.mx
(in هسپانوي)
. Retrieved
22 January
2019
"Nuclear Power in Mexico"
آرڪائيو ڪيا ويا
7 April 2015 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
, retrieved on September 28, 2024.
"Energía eólica"
, retrieved on September 30, 2024.
Acciona Completes Assembly of LatAm's Largest Wind Farm
آرڪائيو ڪيا ويا
2012-03-02 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
Latin American Herald Tribune
"Mexico - Countries & Regions"
IEA
(in برطانوي انگريزي)
. Retrieved
2025-03-05
Jones, Matthew W.; Peters, Glen P.; Gasser, Thomas; Andrew, Robbie M.; Schwingshackl, Clemens; Gütschow, Johannes; Houghton, Richard A.; Friedlingstein, Pierre; Pongratz, Julia (2024-11-13),
National contributions to climate change due to historical emissions of carbon dioxide, methane and nitrous oxide
doi
10.5281/zenodo.14054503
, retrieved
2025-03-05
"Mexico Climate Change Data | Emissions and Policies"
www.climatewatchdata.org
. Retrieved
2025-03-05
Coerver,
Don M.
Pasztor,
Suzanne B.
Buffington,
Robert
(2004).
Mexico: An Encyclopedia of Contemporary Culture and History
. ABC-CLIO. p.
161.
ISBN
978-1-57607-132-8
Retrieved 20 December 2020
Summerfield, Devine & Levi (1998), p. 285
مڪمل حوالو گهربل آهي
Summerfield, Devine & Levi (1998), p. 286
مڪمل حوالو گهربل آهي
Forest & Altbach (2006), p. 882
مڪمل حوالو گهربل آهي
Fortes & Lomnitz (1990), p. 18
مڪمل حوالو گهربل آهي
"The Nobel Prize in Chemistry 1995"
Nobelprize.org
Nobel Foundation
Archived
from the original on 26 December 2018
. Retrieved
2 January
2009
Thomson, Elizabeth A. (18 October 1995).
"Molina wins Nobel Prize for ozone work"
Massachusetts Institute of Technology
Archived
from the original on 9 January 2014
. Retrieved
2 January
2009
Carramiñana,
Alberto
(2007).
Unravelling unidentified γ-ray sources with the large millimeter telescope
".
The Multi-Messenger Approach to High-Energy Gamma-Ray Sources
. pp.
527–530.
doi
10.1007/978-1-4020-6118-9_79
ISBN
978-1-4020-6117-2
Retrieved 20 December 2020
"GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025"
WIPO
. Retrieved
2025-10-16
Dutta,
Soumitra
Lanvin,
Bruno
(2025)
(en ۾).
Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads
World Intellectual Property Organization
. p.
19.
doi
10.34667/tind.58864
ISBN
978-92-805-3797-0
Retrieved 2025-10-17
Magalhães,
Bianca dos Santos
(2017).
UNWTO Tourism Highlights
. World Tourism Organization (UNWTO).
doi
10.18111/9789284419029
ISBN
978-92-844-1902-9
Retrieved 4 March 2023
صفحو
گهربل
"Turismo de internación 2001–2005, Visitantes internacionales hacia México"
(in هسپانوي). Secretaría de Turismo (SECTUR). 2006. Archived from
the original
on 10 June 2008
. Retrieved
26 July
2008
pp. 5
"The Travel & Tourism Competitiveness Report 2017"
(PDF)
. World Economic Forum. April 2017.
Archived
(PDF)
from the original on 25 May 2017
. Retrieved
16 October
2017
"Cabo Fishing Information - Sport Fishing in Los Cabos"
. icabo.com. Archived from
the original
on 2 May 2013
. Retrieved
23 April
2014
Anderson, Micah (30 March 2022).
"2022 SCORE San Felipe 250: Everything You Need To Know"
Off Road Xtreme
Handbook of Globalisation and Tourism
. Edward Elgar Publishing. 2019. p.
327.
ISBN
978-1-78643-129-5
"CIA World Factbook"
. CIA.
Archived
from the original on 26 January 2021
. Retrieved
20 December
2010
"Infraestructura Carretera"
(PDF)
dgaf.sct.gob.mx
. México: Secretaría de Comunicaciones y Transportes. Archived from
the original
(PDF)
on 16 July 2007
. Retrieved
13 January
2007
Transporte, Instituto Mexicano del.
"Red Nacional de Caminos"
gob.mx
(in هسپانوي).
Archived
from the original on 3 May 2023
. Retrieved
6 July
2023
"Mexico reviving travel by train"
. Azcentral.com. 6 January 2006. Archived from
the original
on 16 April 2007
. Retrieved
30 October
2010
"Bullet Train To Mexico City Looks To Be Back On Track
?"
Guadalajara Reporter
. 17 October 2003. Archived from the original on 30 April 2011
. Retrieved
30 October
2010
"Project for a Mexico City
– Guadalajara High Speed Line. Rail transport engineering, public transport engineering"
. Systra. Archived from
the original
on 1 May 2011
. Retrieved
30 October
2010
Slim to invest in Santa Cruz
".
The America's Intelligence Wire
. 21 January 2005
Fuentes,
Yngrid
(November 15, 2018).
Tren Maya: así es el ambicioso proyecto que propone AMLO y tiene un costo de miles de millones de dólares para México
(es ۾).
BBC Mundo
Rosa, Alejandro de la (16 July 2019).
"Tren México-Toluca funcionaría a finales del 2022"
El Economista
. Retrieved
2019-07-23
"De 70 a 100 kilómetros por hora tiene el tren del Istmo de Tehuantepec"
Presencia.MX
(in يورپي اسپيني). 19 September 2023
. Retrieved
5 January
2024
"El transporte aéreo de carga en México"
آرڪائيو ڪيا ويا
2025-02-12 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
retrieved on September 22, 2024.
"Acerca del AICM. Posicionamiento del Aeropuerto Internacional de la Ciudad de México (AICM) con los 50 aeropuertos más importantes del mundo"
. AICM. Archived from
the original
on 31 May 2008
. Retrieved
30 May
2010
"Statistics Mexico City airport"
(PDF)
. Mexico City International Airport. Archived from
the original
(PDF)
on 14 January 2018
. Retrieved
12 January
2018
On March 21, the three runways at the AMLO's General Felipe Ángeles Airport will begin to operate
".
Mexico City Post
. 20 February 2022. Archived
from
the original
on 13 April 2022
Retrieved 7 February 2026
Estadísticas a propósito del día mundial de la población
"INEGI", July 2023. Retrieved on September 20, 2024.
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
Total population by sex: Mexico
"Spanish Language History"
. Today Translations. Archived from
the original
on 17 April 2005
. Retrieved
1 October
2007
"POBLACIÓN"
"SEMARNAT", retrieved on October 4, 2024.
"Population, total | Data"
data.worldbank.org
. 2022.
Archived
from the original on 6 June 2023
. Retrieved
6 June
2023
México cuenta con 123.5 millones de habitantes
(es ۾).
El Economista
. Notimex. 10 July 2017
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
2020 Census
"Metropolis de México 2020"
Retrieved September 7, 2024.
حوالي جي چڪ: Invalid

tag; no text was provided for refs named
census2020
"Programa Nacional de Ordenamiento Territorial y Urbano"
page 27, retrieved on August 28, 2024.
Knight, Alan. 1990. "Racism, Revolution and
indigenismo
: Mexico 1910–1940". Chapter 4 in
The Idea of Race in Latin America, 1870–1940
. Richard Graham (ed.) pp. 78–85
Wimmer, Andreas, 2002.
Nationalist Exclusion and Ethnic Conflict: Shadows of Modernity
, Cambridge University Press page 115
Ayala,
María Isabel
(2015).
"The Demography of Race and Ethnicity of Mexico".
The International Handbook of the Demography of Race and Ethnicity
. International Handbooks of Population.
. pp.
73–90.
doi
10.1007/978-90-481-8891-8_4
ISBN
978-90-481-8890-1
RAE.
"Definición de república de indios - Diccionario panhispánico del español jurídico - RAE"
Diccionario panhispánico del español jurídico - Real Academia Española
(in هسپانوي)
. Retrieved
2025-08-10
Domingo,
Rafael Sanchez
(2012).
Las Leyes de Burgos de 1512 y la Doctrina Juridica de la Conquista
".
Revista Juridica de Castilla y Leon
28
: 1/55
"Cásense españoles con indias, e indios con española" – Diario Digital de Zamora"
(in هسپانوي). 24 September 2024
. Retrieved
2025-08-10
Bernal, Ignacio, ed
(2017).
Historia general de México: versión 2000
(Primera edición electrónica ed.). Ciudad de México, México: El Colegio de México, A.C.
ISBN
978-968-12-0969-8
Herrejón Peredo,
Carlos
Zerón-Medina,
Fausto
(1996).
Morelos
. La antorcha encendida
(1a ed.). México: Clío.
ISBN
978-968-6932-43-0
Green,
Stanley C.
(1987).
The Mexican Republic: the first decade, 1823-1832
. Pitt Latin American series. University of Pittsburgh. Pittsburgh, Pa: University of Pittsburgh Press.
ISBN
978-0-8229-8567-9
"en el censo de 1930 el gobierno mexicano dejó de clasificar a la población del país en tres categorías raciales, blanco, mestizo e indígena, y adoptó una nueva clasificación étnica que distinguía a los hablantes de lenguas indígenas del resto de la población, es decir de los hablantes de español"
. Archived from
the original
on 23 August 2013.
"Al respecto no debe olvidarse que en estos países buena parte de las personas consideradas biológicamente blancas son mestizas en el aspecto cultural, el que aquí nos interesa (p. 196)"
(PDF)
. Redalyc.org. 16 March 2005. Archived from
the original
(PDF)
on 22 October 2013
. Retrieved
27 June
2013
Schwartz-Marín,
Ernesto
Silva-Zolezzi,
Irma
(2010).
""The Map of the Mexican's Genome": Overlapping national identity, and population genomics".
Identity in the Information Society
(3): 489–514.
doi
10.1007/s12394-010-0074-7
Navarrete Linares, Federico.
"El mestizaje en Mexico"
The miscegenation in Mexico
(PDF)
(in هسپانوي). Archived from
the original
(PDF)
on 1 August 2017
. Retrieved
31 July
2017
Lewis,
Laura A.
(2000).
"Blacks, Black Indians, Afromexicans: The Dynamics of Race, Nation, and Identity in a Mexican "moreno" Community (Guerrero)".
American Ethnologist
27
(4): 898–926.
doi
10.1525/ae.2000.27.4.898
ISSN
0094-0496
"Seminar: "Statistical Information of the Mexican Population Abroad"
en.www.inegi.org.mx
Archived
from the original on 22 March 2024
. Retrieved
2024-06-04
"Mexican Migrants in the United States"
. Migration Policy Institute. 17 March 2016.
Archived
from the original on 3 July 2020
. Retrieved
9 September
2018
Gonzalez-Barrera, Ana (2021-07-09).
"Before COVID-19, more Mexicans came to the U.S. than left for Mexico for the first time in years"
Pew Research Center
(in آمريڪي انگريزي).
Archived
from the original on 5 April 2024
. Retrieved
2024-06-04
"Hispanic or Latino Origin by Specific Origin"
. U.S. Census Bureau. 2016. Archived from
the original
on 19 August 2018
. Retrieved
9 September
2018
Facts on Hispanics of Mexican origin in the United States, 2021
آرڪائيو ڪيا ويا
4 June 2024 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
| Pew Research Center
"2011 National Household Survey"
. Statistics Canada. 8 May 2013.
Archived
from the original on 15 July 2017
. Retrieved
9 September
2018
"Yearbook of Migration and Remittances: Mexico 2018"
(PDF)
BBVA Research
. 2018.
Archived
(PDF)
from the original on 10 September 2018
. Retrieved
9 September
2018
"Mexico - Health, Welfare, Poverty | Britannica"
www.britannica.com
(in انگريزي)
. Retrieved
2024-06-04
Navarrete, Federico.
"El mestizaje y las culturas"
Mixed race and cultures
México Multicultural
(in هسپانوي). Mexico:
UNAM
. Archived from
the original
on 2013-08-23
. Retrieved
July 19,
2011
Vasconcelos,
José
(1997).
La Raza Cósmica (The Cosmic Race)
. Didier T. Jaén (translator). The Johns Hopkins University Press. p.
160
ISBN
978-0-8018-5655-6
Phelan,
John Leddy
(1 August 1956).
"México y lo Mexicano".
Hispanic American Historical Review
36
(3): 309–318.
doi
10.1215/00182168-36.3.309
Descubierta en una cueva de México la pintura rupestre más Antigua de América / EL MUNDO
آرڪائيو ڪيا ويا
February 13, 2009, حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
Ekland, Charlotte.
"Mexican Colonial Architecture"
. Mexican Architecture. Archived from
the original
on May 26, 2012
. Retrieved
November 29,
2011
Katzew, Ilona.
Casta Painting: Images of Race in Eighteenth-Century Mexico
. New Haven: Yale University Press 2005
Widdiefield, Stacie G.
The Embodiment of the National in Late Nineteenth-Century Mexican Painting
. Tucson: University of Arizona Press 1996
Anreus, Robin Adèle Greeley, and Leonard Folgarait, eds.
Mexican Muralism: A Critical History
. Berkeley and Los Angeles: University of California Press 2012.
Lozano, Luis-Martin, ed.
Frida Kahlo: The Complete Paintings
. Taschen 2021.
ISBN
978-3-8365-7420-4
Amadour,
Ricky
(28 April 2022).
Urs Fischer Spotlights Pluralistic Notions of Love
(en ۾).
Frieze
(228).
ISSN
0962-0672
Greet,
Michele
Tarver,
Gina McDaniel
(8 March 2018)
(en ۾).
Art Museums of Latin America: Structuring Representation
. Routledge.
ISBN
978-1-351-77790-2
"Museo Tamayo celebrates contemporary art in Mexico City - The Yucatan Times"
The Yucatan Times
(in آمريڪي انگريزي). 11 June 2023
. Retrieved
1 January
2024
Kinsella, Eileen (3 May 2018).
"Mexico City's kurimanzutto Gallery Opens a New York Outpost With a Scrappy Ode to the Big Apple"
Artnet News
(in آمريڪي انگريزي)
. Retrieved
1 January
2024
Kinsella, Eileen (23 November 2020).
"Latin American Galleries Missing Out on Miami Beach Have Banded Together to Form Their Own Version of Art Basel in Mexico City"
Artnet News
(in آمريڪي انگريزي)
. Retrieved
1 January
2024
Davison, Tamara (1 August 2018).
"Gabriel Orozco: The pioneer of Mexico's modern art movement"
Aztec Reports
(in انگريزي). Archived from
the original
on 1 January 2024
. Retrieved
1 January
2024
"Palacio de Bellas Artes"
. Lonely Planet Guides. Archived from
the original
on March 13, 2014
. Retrieved
February 18,
2010
UNESCO World Heritage Centre (29 June 2007).
"UNESCO"
. Whc.unesco.org
. Retrieved
17 August
2013
"Arquitectura mexicana"
www.arqhys.com
. 21 July 2016. Archived from
the original
on 15 October 2017
. Retrieved
15 January
2018
Endicott, Katherine (14 October 2006).
"The Mexican garden revisited"
San Francisco Chronicle
. Archived from
the original
on 19 September 2011
. Retrieved
26 June
2009
Curl, John (20 August 2009).
"Aztec Poetry (1): Introduction"
Aztecs at Mexicolore
. Retrieved
14 July
2019
González Echevarría, Roberto; Hill, Ruth,
"Latin American literature"
Encyclopaedia Britannica
, retrieved
14 July
2019
Stevenson, Robert M.
Music in Mexico: A Historical Survey
. New York: Thomas Y. Crowell 1952
Russell, Craig. "Music: Mesoamerica through Seventeenth Century",
Encyclopedia of Mexico
, 976–980
Hess, Carol A. "Carlos Antonio de Padua Chávez y Ramírez",
Encyclopedia of Mexico
, 242–43
Zolov, Eric. "Counterculture",
Encyclopedia of Mexico
, 363–368
Zolov, Eric.
Refried Elvis: The Rise of Mexican Counterculture
. Berkeley and Los Angeles: University of California Press 1999.
"An Introduction to the Ballet Folklórico de México" (
آرڪائيو ڪيا ويا
2 October 2021 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
). Accessed 15 May 2022.
Hanna Rosin, "Life Lessons: How Soap Operas Can Change the World",
The New Yorker
, 5 June 2006, pp. 40–45.
Soto Laveaga, Gabriela
, "'Let's become fewer': Soap operas, contraception, and nationalizing the Mexican family in an overpopulated world."
Sexuality Research and Social Policy
. September 2007, vol. 4, no. 3 pp. 19–33.
Dillingham, A.S.
Oaxaca Resurgent: Indigeneity, Development, and Inequality in Twentieth-Century Mexico
. Stanford: Stanford University Press 2021, 47–49, 69–70.
ISBN
978-1-5036-2784-0
آرڪائيو ڪيا ويا
2021-01-26 حوالو موجود آهي
وي بيڪ مشين
World Fact Book, Mexico. accessed 4 May 2022
"El mole símbolo de la mexicanidad"
(PDF)
. CONACULTA
. Retrieved
27 September
2016
University of Puget Sound.
"History and influences of Mexican food"
. Archived from
the original
on 8 December 2011.
La Crónica de Hoy (20 September 2005).
"Presentan en París candidatura de gastronomía mexicana"
. Archived from
the original
on 23 October 2012
. Retrieved
19 January
2018
esmas.com (25 November 2005).
"Cocina mexicana, fuera de la UNESCO"
. Archived from
the original
on 23 October 2012.
Cocina, fiesta y cantos mexicanos reconocidos por UNESCO
ايل يونيورسال
(اخبار), 16 November 2010, archived from
the original
on 24 October 2013
, retrieved
19 January
2018
"Latina chef Daniela Soto-Innes is youngest to be named 'World's Best Female Chef'
NBC News
, 26 April 2019
, retrieved
12 July
2019
Baker, Shannon L. and William H. Beezley, "Sports",
Encyclopedia of Mexico
, 1370-1372
"2016 Binational Olympics"
. San Diego Metropolitan. December 2003. Archived from
the original
on 30 September 2007
. Retrieved
7 October
2007
"About CONCACAF"
. The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF). Archived from
the original
on 6 October 2007
. Retrieved
7 October
2007
Wamsley,
Laurel
(June 16, 2022).
The U.S. cities hosting the 2026 World Cup are announced
".
NPR
"Los mejores deportistas mexicanos de la historia"
The best Mexican athletes in history
Marca Claro
(in هسپانوي), 12 October 2018
, retrieved
11 July
2019
"Los medallistas que ha tenido el Box Olímpico mexicano"
The Mexican Olympic boxing medal winners
Caliente.mx
(in هسپانوي), 15 August 2016
, retrieved
11 July
2019
"México, una historia de éxito en la Serie Mundial de Ligas Menores"
Mexico, a history of success in the Minor League World Series
Medio Tiempo
(in هسپانوي), 25 August 2010
, retrieved
12 July
2019
"México es Campeón en el Mundial Sub-23 de beisbol"
Mexico is the World Baseball Champion in the Under-23 bracket
Medio Tiempo
(in هسپانوي), 29 October 2018
, retrieved
12 July
2019
"LOS TOROS EN MÉXICO"
Bullfighting in Mexico
Don Quijote
(in هسپانوي)
, retrieved
11 July
2019
" تان ورتل
زمرا
CS1 errors: invisible characters
CS1 errors: URL
Articles containing non-English language text
Articles containing Spanish language text
CS1 هسپانوي-language sources (es)
CS1 errors: dates
CS1 foreign language sources (ISO 639-2)
CS1 errors: requires URL
CS1 انگريزي-language sources (en)
CS1 آمريڪي انگريزي-language sources (en-us)
Pages using multiple image with auto scaled images
سانچا
CS1 برطانوي انگريزي-language sources (en-gb)
حوالن وارا ڳنڍڻا نه لڌا سمورن مضمونن ۾
Articles with dead external links از July 2019
نامڪمل حوالن وارا مضمون از December 2020
سڀئي مقالا نامڪمل حوالن سان
نامڪمل حوالن وارا مقالا از December 2020
CS1: unfit URL
CS1 يورپي اسپيني-language sources (es-es)
Articles containing French language text
VIAF سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
BIBSYS سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
NLA سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
Wikipedia articles with faulty authority control identifiers (SBN)
Pages using gadget WikiMiniAtlas
Coordinates on Wikidata
ميڪسيڪو
اتر آمريڪا جا ملڪ
وفاقي جمهوريا
اڳوڻي اسپيني ڪالونيون
G-15 جا ميمبر ملڪ
G-20 جا ميمبر ملڪ
گڏيل قومن جون ميمبر رياستون
OECD ميمبر
ملڪ ۽ علائقا جتي اسپيني هڪ سرڪاري ٻولي آهي
1810ع ۾ قائم ڪيل رياستون ۽ علائقا
نئين اسپين ۾ 1810ع ادارا
حوالن ۾ چُڪَ وارا صفحا
لڪيل زمرا:
Articles containing explicitly cited English language text
ويبيڪ ڳنڍڻن سان ويب آرڪائيو سانچو
وڪيپيڊيا نيم-محفوظ ڪيل سانچا
ميڪسيڪو
موضوع شامل ڪريو