МедиаУики — Уикипедия
Мазмұнға өту
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
МедиаУики
Тұрпат
уики-қозғалыс
Жасаушылар
Уикимедиа қоры
Жазылған
PHP және JavaScript
Операциялық жүйелер
кросс-платформа
Интерфейс тілдері
афар тілі, арбереш диалектісі,
абхаз тілі
, амбон тілі, ачех тілі, сент-люциан француз-креол тілі, арабтың ирак диалектісі,
адыгей тілі
, араб тілінің тунис диалектісі, африкаанс, албан тілінің гег диалектісі, таулы алтай тілдері, амхар тілі, амис тілі, арагоноло тілі, араб тілі, ангил тілі, араб тілі тілдері, мапуче, алжир арабы, марокко арабы, египет арабы, ассам, амслен, астуриялық, атикамек, авар, котава, авадхи, аймара, әзірбайжан, оңтүстік әзірбайжан, башқұрт, балий, австро-бавария, тоба, латын графикасындағы батак тоба, оңтүстік белучи, баул, батыс беларусь, бауле, бауле, бауле, болгар, батыс балучи, бихари тілдері, бходжпури, бислама, банжар, пао, бамана, бенгал, тибет, бишнуприя манипури, бахтияр, бретон, брахуй, босниялық, мандайлинг, ринконада бикол, бугин және бурят.
Бірінші шығару
2002 жыл 25 қаңтар
Компьютерлік платформа
кросс-платформа
Соңғы нұсқа
1.44.0 (2025 жыл 2 шілде)
Релиздік үміткер
gerrit.wikimedia.org
Лицензия
GNU GPL 2+
Сайт
Ортаққордағы
МедиаУики
МедиаУики
ағылш.
MediaWiki
) — арнайы
Уикипедия
үшін жазылған уики-қозғалыс,
Уикимедиа қорының
көптеген басқа жобаларында, сондай-ақ жекеменшік және мемлекеттік ұйымдарда қолданылады. Еркін бағдарламалық жасақтама болып табылады және GNU-дың жалпыға ортақ лицензиясы аясында таратылады.
MediaWiki жалпы мақсаттағы
скрипт тілі
PHP
-те жазылған және деректерді сақтау үшін
хабарламалық мәліметтер базасыда
MySQL
PostgreSQL
, SQLite немесе
Oracle DB
) қолданады; memcached және Squid бағдарламаларын пайдалануды қолдайды. MediaWiki беттер базасымен жұмыс істеу интерфейсін, жүйені әкімшілендіруге қол жеткізу құқықтарын шектеуді, мәтінді өзіндік уики-мәтін форматында да,
HTML
және TeX (формулалар үшін) форматтарында да өңдеу мүмкіндігін, кескіндер мен басқа файлдарды жүктеу мүмкіндігін, сондай-ақ басқа да мүмкіндіктерді ұсынады. Кеңейтулер жүйесі пайдаланушыларға өздерінің жаңа мүмкіндіктері мен бағдарламалық интерфейстерін қосуға мүмкіндік береді. MediaWiki-дің ескі логотипі (2021 жылғы 1 сәуірге дейін) сілтемелер жасау үшін тік жақшалар қолданылатын таңбалау тілін бейнеледі.
[[ ]]
Тарихы
өңдеу
қайнарын өңдеу
MediaWiki бастапқыда
Уикипедия
үшін неміс студенті
Магнус Манске
тарапынан жасалды. Алдымен UseModWiki (сондай-ақ «I-фаза» — «Phase I» деп белгілі) қолданылды, Perl тілінде жазылған болатын. Кейін 2002 жылғы 25 қаңтарда (сондай-ақ «Магнус Манске күні» деп аталады) жаңа нұсқа («II-фаза» — «Phase II») PHP тіліне көшті.
2009 жылғы қазан айына дейін жобаны Брион Виббер басқарды, «Уикимедиа» қорынан кеткеннен кейін бұл қызметті Тим Старлинг атқарды.
Нұсқаларды басқару жүйесі
ретінде әзірлеушілер git қолданады. Қателерді түзету және жаңа функционалдықты әзірлеу үшін bugzilla.wikimedia.org мекенжайында орналасқан Bugzilla қателерді қадағалау жүйесі пайдаланылады. Толығымен осы қозғалтқышқа арналған (бірнеше тілдегі құжаттаманы қамтитын) жеке www.mediawiki.org уики-жобасы бар. Қозғалтқышты жергіліктендіру аудармасы арнайы Translatewiki.net сайтында жүзеге асырылады.
Келесі, кеңейтілген әрі толықтырылған нұсқа біршама уақыт «III-фаза» («Phase III») деп аталды, алайда кейін MediaWiki болып қайта аталды, себебі бұл бағдарламалық жасақтаманы тек Уикипедияда ғана емес, басқа жобаларда да қолдануға мүмкіндік туды. «MediaWiki» атауы — сөз ойыны, Уикипедияның ата-ана ұйымы — «
Уикимедиа»
атауымен үндеседі.
MediaWiki логотипі 2021 жылдың 1 сәуіріне дейін
Өнімнің ескі логотипі Эрик Мёллер тарапынан Флоранс Нибарт-Девуард түсірген гүл фотосуретінің негізінде жасалды. Бастапқыда ол 2003 жылғы 20 шілдеден 27 тамызға дейін өткен Уикипедияның жаңа логотипіне арналған конкурсқа ұсынылған болатын.
Логотип үшінші орынды иеленді және Уикипедияға емес,
MediaWiki-ге өкілдік ету үшін таңдалды. Қос шаршы жақшалар MediaWiki басқа уики-беттерге гиперсілтемелер жасау үшін қолданатын синтаксисті бейнелейді, ал күнбағыс Уикипедия мазмұнының алуан түрлілігін, тұрақты өсуді және сергектікті білдіреді.
Кейінірек «Уикимедиа» қорының бас техникалық директоры Брион Виббер шығарылым жетекшісі әрі ең белсенді әзірлеуші рөлін өз мойнына алды.
MediaWiki дамуының негізгі кезеңдеріне мыналар жатады: санаттау жүйесі (2004); парсер функциялары (2006); Flagged Revisions (2008);
CSS және JavaScript жеткізу жүйесі — «ResourceLoader» (2011);
10
және «VisualEditor», «не көрсең, соны аласың» (WYSIWYG) қағидатына негізделген өңдеу платформасы (2013).
Жаңа логотипті жасауға арналған конкурс 2020 жылғы 22 маусымда басталды, себебі ескі логотип
растрлық кескін
болып, «жоғары детализацияға» ие еді, бұл өз кезегінде жоғары және төмен ажыратымдылықта бейнелеу кезінде мәселелер туындатты. Екі кезеңді дауыс беруден кейін, 2020 жылғы 24 қазанда орыс Уикипедиясының қатысушысы Serhio Magpie жасаған жаңа әрі қазіргі MediaWiki логотипі таңдалды. Логотип ресми түрде 2021 жылғы 1 сәуірде қабылданды.
11
Қолданылуы
өңдеу
қайнарын өңдеу
MediaWiki көптеген кеңейтімдермен бірге «Уикимедиа» қорының көптеген жобаларында және
Fandom
уики-хостингінде қолданылады. Сонымен қатар, осы қозғалтқыш негізінде жасалған және корпоративтік пайдалануға арналған жетілдірілген жинақтар бар: Enterprise Semantic MediaWiki+, BlueSpice,
12
ресейлік Wiki4Intra,
13
WikiVote жобалары. Сондай-ақ MediaWiki MindTouch уики-қозғалтқышының негізі болған.
Қолданбалы бағдарламалау интерфейсі (API)
өңдеу
қайнарын өңдеу
MediaWiki-де дерекқорлардағы ақпаратқа тікелей жоғары деңгейлі қолжетімділікті қамтамасыз ететін арнайы
қолданбалы бағдарламала
интерфейсі
API
) қарастырылған. Клиенттік бағдарламалар API-ді авторизация, деректерді алу және өзгерістер енгізу үшін пайдалана алады. Дәл осы интерфейс арқылы Уикипедиямен қалыпты жұмыс кезінде веб-беттегі скрипттер жұмыс істейді. API-ге кез келген тәсілмен, соның ішінде front-end және back-end бағдарламалары арқылы қол жеткізуге болады.
Мұндай бағдарламаларға мысал ретінде
Python
тілінде уики-бот жасауға арналған Pywikipedia кітапханасын және Уикипедияға жартылай автоматты өзгерістер енгізуге арналған AutoWikiBrowser бағдарламасын атауға болады.
API-дің басты қолайлылығы – клиенттік қосымша қай бағдарламалау тілінде жазылғанының еш маңызы жоқ, себебі барлық сұраныстар HTTP протоколы арқылы өңделеді, ал жауап әзірлеушіге ыңғайлы форматта қайтарылады: XML,
14
PHP сериализациясы немесе JSON. Мысалы,
мекенжайына сұраныс жібергенде, клиенттік интерфейс қосымша ақпаратпен бірге соңғы 10 түзетудің тізімін JSON форматында (HTML түрінде пішімделген) алады.
Дереккөздер
өңдеу
қайнарын өңдеу
Differences between Wikipedia, Wikimedia, MediaWiki, and wiki - MediaWiki
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
10 қаңтар 2023.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
International logo contest - Meta
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
9 мамыр 2020.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
International logo contest/Results - Meta
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
10 қаңтар 2023.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
Logo/History - Meta
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
20 ақпан 2023.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
File talk:EloquenceSunflowerNew-Small.png - Meta
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
4 шілде 2022.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
Everything Is Miscellaneous
Wikipedia and MediaWiki
(орыс.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
14 сәуір 2011.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
MediaWiki history - MediaWiki
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
19 қаңтар 2023.
(PDF) Introducing New Features to Wikipedia: Case Studies for Web Science (researchgate.net)
ResourceLoader - MediaWiki
(ағыл.)
Басты дереккөзінен
мұрағатталған
8 наурыз 2013.
Тексерілді, 10 қаңтар 2023.
[MediaWiki-l] Logo of MediaWiki has changed — MediaWiki-l — lists.wikimedia.org
См.
bluespice.com
Мұрағатталған
7 мамырдың 2022 жылы.
См.
wiki.4intra.net
Мұрағатталған
15 тамыздың 2012 жылы.
См.
Мұрағатталған
3 шілденің 2014 жылы.
Сыртқы сілтемелер
өңдеу
қайнарын өңдеу
Әлеуметтік желілерде
Нормативті бақылау
BNF
161518359
GND
7629446-8
LCCN
no2008146905
SUDOC
136838251
VIAF
186178691
Wikimedia қорының
жобалары
Мета-Уики
Уикиверситет
Уикидәйек
Уикижаңалық
Уикикітап
Уикибалдырған
Уикиқайнар
Уикипедия
Уикисөздік
Уикитүрлер
Wikimedia Ортаққоры
МедиаУики
Уикипедия тарихы
Басты мақалалар
Уикимедиа қоры
Wikimania
МедиаУики
Уикипедияшылар
Уикипедия сенімділігі
Уикипедиядағы жою және қосу
Уикипедиядағы вандализм
Өңдеме қақтығысы
Уикипедия туралы академиялық зерттеулер
WikiScanner
Уики-резидент
Адамдар
Джимми Уэйлс
Ларри Сэнгер
Флоранс Нибар-Девуар
Анджела Бизли
Сью Гарднер
Лайла Третиков
Джастин Нэпп
Жыл Уикимедиашысы
Оқиғалар
Уикипедияның Қытайда бұғатталуы
Congressional staffer edits to Wikipedia
Essjay controversy
Seigenthaler incident
WikiScanner
Chris Benoit double murder and suicide
Henryk Batuta hoax
Truth in Numbers: The Wikipedia Story
Criticism
Уикипедия тереңдігі
Уикипедия ескерткіші
Уикимедия жобалары
Уикисөздік
Ортаққор
Уикиқайнар
Wikibooks
Wikiquote
Wikinews
Wikiversity
Мобильдік нұсқалар
QRpedia
Wapedia
Wikipedia Zero
WikiReader
Wikiwand
» бетінен алынған
Санаттар
Алфавит бойынша программалық жасақтамалар
Уики-қозғалыс
МедиаУики
Еркін сайттарды басқару жүйелері
PHP тілінде жазылған еркін бағдарламалық жасақтама
Lua көмегімен бағдарламаланатын бағдарламалық жасақтама
Уикимедиа бағдарламалық жасақтамасы
JavaScript тілінде жазылған еркін бағдарламалық жасақтама
Жасырын санат:
Уикипедия:Бағдарламалар туралы скриншотсыз мақалалар
МедиаУики
Тақырып қосу