जयप्रकाश नारायण - विकिपिडिया

जयप्रकाश नारायण - विकिपिडिया
सामग्रीमा जानुहोस्
विकिपिडिया बठेइ
जयप्रकाश नारायण
जयप्रकाश नारायण
जन्म
जयप्रकाश नारायण श्रीवास्तव
११ अक्टोबर १९०२ सिताब डायरा,
सारन जिल्ला
बङ्गाल प्रेसिडेन्सी
ब्रिटिश भारत
(वर्तमान-दिन
बलिया जिल्ला
उत्तर प्रदेश
भारत
मृत्यु
८ अक्टोबर १९७९
१९७९-१०-०८
(७६
वर्ष)
पटना
, बिहार, भारत
अन्य नाम
जेपी, जयप्रकाश नारायण,
लोक नायक
अल्मा मेटर
विस्कॉन्सिन विश्वविद्यालय
(एमए, समाजशास्त्र)
ओहायो स्टेट युनिभर्सिटी
(बी.ए., व्यवहार विज्ञान)
आयोवा विश्वविद्यालय
(CHE, छाड्नु)
U.C. बर्कले
(रसायन, छाड्नु)
पेशा
Activist
theorist
politician
राजनीतिक दल
भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस
जनता पार्टी
राजनीतिक कृयाकलाप
भारत छोडो
सर्वोदय
जेपी आन्दोलन
जिवनसाथी
प्रभावती देवी
आफन्त
ब्रजकिशोर प्रसाद
(ससुरा)
पुरस्कार
रेमन म्यागसेसे पुरस्कार
(१९६५)
भारत रत्न
(१९९९) (मरणोपरान्त)
जयप्रकाश नारायण श्रीवास्तव
(११ अक्टोबर १९०२ - ८ अक्टोबर १९७९), जसलाई जेपी वा लोक नायक (हिन्दीमा "जनताको नेता" भनेर चिनिन्छ), एक भारतीय स्वतन्त्रता कार्यकर्ता, सिद्धान्तवादी, समाजवादी रे राजनीतिक नेता थिए। सन् १९७० को मध्यमी प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धी विरुद्धको विपक्षी आन्दोलनको नेतृत्व गरेको रे "पूर्ण क्रान्ति" मी उहाँलाई अपदस्थ गर्न आह्वान गरेकोमी उहाँलाई धेरै हदसम्म याद गरिन्छ। १९९९ मी, नारायणलाई उनको सामाजिक सेवाको कदरस्वरूप मरणोपरान्त [[भारत रत्न], भारतको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार प्रदान गरियो। उनका अन्य पुरस्कारहरूमी १९६५ मी सार्वजनिक सेवाको लागि म्यागसेसे पुरस्कार समावेश छ।
प्रारंभिक जीवन
सम्पादन
स्रोत सम्पादन
जयप्रकाश नारायण श्रीवास्तवको जन्म ११ अक्टोबर १९०२ मी भएको थियो ।
सिताबदियारा गाउँमी, सारण जिल्ला, बंगाल प्रेसिडेन्सी, ब्रिटिश भारत (वर्तमान बलिया जिल्ला, उत्तर प्रदेश, भारत)।
नारायण श्रीवास्तव कायस्थ परिवारबाटी आएका थिए।
उनी हर्सु दयाल रे फुल रानी देवीका चौथो सन्तान थिए। उनका बुबा हर्सु दयाल राज्य सरकारको नहर विभागमी कनिष्ठ अधिकारी थिए रे प्रायः यस क्षेत्रको भ्रमण गर्थे। नारायण नौ वर्षको हुँदा पटनाको कलेजिएट स्कुलको सातौं कक्षामी भर्ना हुन आफ्नो गाउँ छोडे।
नारायण सरस्वती भवनमी बस्नुभयो, विद्यार्थी छात्रावास जसमी अधिकांश केटाहरू उनीभन्दा ठूला थिए रे बिहारका केही भावी नेताहरू, जस्तै प्रथम मुख्यमन्त्री कृष्ण सिंह, उनका उप-अनुग्रह नारायण सिन्हा रे राजनीतिज्ञ रे शिक्षाविद् बनेका अरू धेरैजना समावेश थिए।
अक्टोबर १९१८ मी, नारायणले ब्रज किशोर प्रसादकी जेठी छोरी रे स्वतन्त्रता सेनानी प्रभावती देवीसँग विवाह गरे। उनीहरूको विवाह पछि, नारायण पटनामी काम गरिरहनु भएको कारण रे उनकी पत्नीलाई उनीसँग बस्न गाह्रो भएकोले, महात्मा गान्धीले प्रभावतीलाई साबरमती आश्रम (अहमदाबाद) मी रहन निम्तो दिए।
जयप्रकाश
राजेन्द्र प्रसाद
द्वारा स्थापित कलेज बिहार विद्यापिठमी भर्ना भए रे गान्धीवादी अनुग्रह नारायण सिन्हाका प्रथम विद्यार्थीहरूमध्ये एक भए।
निजि जीवन
सम्पादन
स्रोत सम्पादन
१७ वर्षको उमेरमी, जयप्रकाशले अक्टोबर १९१९ मी अधिवक्ता रे राष्ट्रवादी ब्रिज किशोर प्रसादकी छोरी प्रभावती देवीसँग विवाह गरे।प्रभावती धेरै स्वतन्त्र थिइन् रे गान्धीको निमन्त्रणामी, उहाँको आश्रममी बस्न गइन् भने जयप्रकाशले आफ्नो पढाइ जारी राखे।
प्रभावती देवीको क्यान्सरसँग लामो संघर्षपछि १५ अप्रिल १९७३ मी निधन भएको थियो ।
citation needed
मृत्यु
सम्पादन
स्रोत सम्पादन
मार्च १९७९ मी, उनी अस्पतालमा हुँदा, नारायणको मृत्युको भारतीय प्रधानमन्त्री मोरारजी देसाईले गल्तीले घोषणा गरे, जसले संसद निलम्बन रे नियमित रेडियो प्रसारण, रे विद्यालय रे पसलहरू बन्द गर्नेलगायत राष्ट्रिय शोकको लहर निम्त्यायो। केही हप्तापछि उनलाई गल्ती सुनाइँदा नारायण मुस्कुराए ।
१०
नारायणको ७७ औँ जन्मदिनको तीन दिन अगाडि ८ अक्टोबर १९७९ मी बिहारको पटनामी मधुमेह र हृदयाघातका कारण निधन भएको थियो ।
पुरस्कारहरू
सम्पादन
स्रोत सम्पादन
Narayan on a 2001 stamp of India
भारत रत्न
, १९९९ (मरणोपरान्त) सार्वजनिक मामिलाका लागि: यो भारतको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार हो।
११
FIE फाउन्डेसन को राष्ट्रभूषण पुरस्कार, इचलकरंजी
रेमन म्यागसेसे पुरस्कार, सार्वजनिक सेवाको लागि १९६५ ।
जयप्रकाश नारायणको नामबाटी नामकरण गरिएको स्थानहरू
सम्पादन
स्रोत सम्पादन
पटना एयरपोर्ट
१ अगस्ट २०१५ मी, छपरा-दिल्ली-छपरा साप्ताहिक एक्सप्रेसलाई उनको सम्मानमी
लोकनायक एक्सप्रेस
नाम दिइएको थियो।
१२
जेपी सेतु दिघा-सोनपुर पुल,
बिहार
मी
गंगा
नदी पार गर्ने रेल-सडक पुल
जयप्रकाश नारायण नगर
(जेपी नगर)
बैंगलोर
मी एक आवासीय क्षेत्र।
जयप्रकाश नगर
(जेपी नगर)
मैसूर
मी एक आवासीय क्षेत्र।
लोक नायक अस्पताल
(अस्पताल
नयाँ दिल्ली
लोक नायक जयप्रकाश नारायण नेशनल इन्स्टिच्युट अफ क्रिमिनोलजी एन्ड फरेन्सिक साइन्स
(कलेज
नयाँ दिल्ली
जेपी विश्वविद्यालय (सरन जिल्लाको विश्वविद्यालय)
जयप्रकाश नारायण पार्क (जेपी पार्क) बेंगलुरु
भारत रत्न सम्मानित
सर्वपल्ली राधाकृष्णन
(१९५४)
चक्रवर्ती राजगोपालाचारी
(१९५४)
चन्द्रशेखर वेङ्कट रामन्
(१९५४)
भगवान दास
(१९५५)
मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या
(१९५५)
जवाहरलाल नेहरू
(१९५५)
गोविन्द बल्लभ पन्त
(१९५७)
धोंडो केशव कर्वे
(१९५८)
बिधान चंद्र राय
(१९६१)
पुरुषोत्तम दास टंडन
(१९६१)
राजेन्द्र प्रसाद
(१९६२)
ज़ाकिर हुसैन
(१९६३)
पांडुरंग वामन काणे
(१९६३)
लालबहादुर शास्त्री
(१९६६)
इन्दिरा गांधी
(१९७१)
वी॰ वी॰ गिरि
(१९७५)
के. कामराज
(१९७६)
मदर टेरेसा
(१९८०)
विनोबा भावे
(१९८३)
ख़ान अब्दुल ग़फ़्फ़ार ख़ान
(१९८७)
मारुदुर गोपालन रामचन्द्रन
(१९८८)
भीमराव अम्बेडकर
(१९९०)
नेल्सन मण्डेला
(१९९०)
राजीव गान्धी
(१९९१)
वल्लभ भाई पटेल
(१९९१)
मोरारजी देसाई
(१९९१)
मौलाना अबुल कलाम आज़ाद
(१९९२)
जहांगीर रतनजी दादाभाई टाटा
(१९९२)
सत्यजित राय
(१९९२)
अब्दुल कलाम
(१९९७)
गुलज़ारीलाल नन्दा
(१९९७)
अरुणा असाफ़ अली
१९९७
एम॰ एस॰ सुब्बुलक्ष्मी
(१९९८)
चिदम्बरम् सुब्रह्मण्यम्
१९९८)
जयप्रकाश नारायण
(१९९८)
रवि शंकर
(१९९९)
अमर्त्य सेन
(१९९९)
गोपीनाथ बोरदोलोई
(१९९९)
लता मंगेशकर
(२००१)
उस्ताद बिस्मिल्ला ख़ाँ
(२००१)
भीमसेन जोशी
(२००८)
सचिन तेंदुलकर
(२०१३)
सी॰ एन॰ आर॰ राव
(२०१३)
अटल बिहारी वाजपेयी
(२०१४)
मदन मोहन मालवीय
(२०१४)
उद्दरण त्रुटी: अवैध

चिनो;
indiatimes1
नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
उद्दरण त्रुटी: अवैध

चिनो;
nytimes1975
नामको सन्दर्भका लागि कुनै पाठ प्रदान गरिएको छैन
Ratan, Das (2007).
Jayaprakash Narayan: His Life and Mission
. Sarup & Sons. p.
7.
ISBN
978-81-7625-734-3
Das, Sandip (2005).
Jayaprakash Narayan: A Centenary Volume
. Mittal Publications. p.
109.
ISBN
978-81-8324-001-7
Devasahayam, M. G. (2004).
India's Second Freedom: An Untold Saga
(in अङ्ग्रेजी). Siddharth Publications. p.
95.
ISBN
978-81-7220-157-9
. Retrieved
5 June
2023
asked him whether Narayan was his surname. He said no and said that he was in fact
Jayaprakash Narayan Srivastava
. Jayaprakash Narayan is his name and
Srivastava
is his surname. Conversations centered on the community of
Kayasthas
Scarfe, Allan; Scarfe, Wendy (1998).
J. P., His Biography
. Orient Blackswan. p.
30.
ISBN
978-81-250-1021-0
Bhattacharjea, Ajit (1978).
Jayaprakash Narayan: A Political Biography
. Vikas Publishing House. p.
33.
ISBN
9780836401158
Ratan, Das (2007).
Jayaprakash Narayan: His Life and Mission
. Sarup & Sons. p.
7.
ISBN
978-81-7625-734-3
Vaidya, Prem.
"Jayaprakash Narayan
– Keeper of India's Conscience"
. LiberalsIndia.com.
Archived
from the original on 5 February 2012
. Retrieved
16 August
2012
"Jayaprakash Narayan's death announced mistakenly"
www.indianexpress.com
. 23 March 2019
. Retrieved
9 December
2019
Correspondent, NDTV.
List of all Bharat Ratna award winners
", 24 January 2011.
"Blog Entry# 1555434"
. India Rail. 1 August 2015.
Archived
from the original on 18 October 2015
. Retrieved
1 August
2015
" बठे निकालियाऽ
श्रेणीन
All articles with unsourced statements
Articles with unsourced statements from November 2023
Articles with invalid date parameter in template
सम्मान
भारत रत्न
हिन्दीबाट अनुवादित
Pages with reference errors
लुकाया श्रेणी:
CS1 अङ्ग्रेजी-language sources (en)
जयप्रकाश नारायण
विषय थपिदिय