កាល់ ម៉ាក្ស - វិគីភីឌា

កាល់ ម៉ាក្ស - វិគីភីឌា
Jump to content
ពីវិគីភីឌា
"ម៉ាក្ស" បញ្ជូនបន្តមកទីនេះ។ ចំពោះការប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ សូមមើល
កាល់ ម៉ាក្ស (អសង្ស័យកម្ម)
កាល់ ម៉ាក្ស
រូបលោកកាល់ ម៉ាក្ស, ថតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៧៥
កើត
កាល់ ហ៊ែនរីច ម៉ាក្ស
៥ ឧសភា ១៨១៨
ទ្រីអ៊ឺរ
ព្រុស
សហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់
ស្លាប់
១៤ មីនា ១៨៨៣ (អាយុ ៦៤)
ទីក្រុងឡុងដ៍
អង់គ្លេស
សញ្ជាតិ
ជនជាតិព្រុស
និង
ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់
(១៨១៨–១៨៤៥)
ឥតសញ្ជាតិ
(ក្រោយឆ្នាំ១៨៤៥)
ការអប់រំ
សាកលវិទ្យាល័យប៊ុន
សាកលវិទ្យាល័យប៊ែរឡាំង
សាកលវិទ្យាល័យជេណា
(បណ្ឌិតទស្សនវិជ្ជា, ១៨៤១)
គណបក្ស​នយោបាយ
គណៈកម្មាធិការតថានុរូបកុម្មុយនិស្ត (ត្រឹមឆ្នាំ១៨៤៧)
សម្ព័ន្ធកុម្មុយនិស្ត
(១៩៤៧–១៩៥២)
សមាគមពលករអន្តរជាតិ
(១៨៦៤–១៨៧២)
ពន្ធភាព
ជេននី វ៉ន វេសផាលិន
(រ.ក ១៨៤៣; ស. ១៨៨១)
កូន
៧ នាក់
សាច់ញាតិ
ល្វី ជូតា
(ប្អូនស្រី)
ហ្សង់ ឡង់ក្វេត
(ចៅប្រុស)
ហត្ថលេខា
កាល់ ហ៊ែនរីច ម៉ាក្ស
(៥ ឧសភា ១៨១៨ – ១៤ មីនា ១៨៨៣) គឺជា
ទស្សនវិទូ
សេដ្ឋវិទូ
អ្នកកាសែត
ប្រវត្តិវិទូ
សង្គមវិទូ
ទ្រឹស្តីវិទូនយោបាយ
និងជា
អ្នកបដិវត្តន៍សង្គមនិយម
ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ម្នាក់។ ម៉ាក្សបានចាប់កំណើតក្នុងទីក្រុង
ទ្រីអ៊ឺរ
នៃប្រទេស
អាល្លឺម៉ង់
ហើយបានចាប់ផ្តើមរៀនវិជ្ជា
ច្បាប់
និង
ទស្សនវិជ្ជា
នៅឯសាកលវិទ្យាល័យ
ប៊ុន
និងប៊ែរឡាំង។ គាត់បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយសកម្មជននយោបាយម្នាក់ឈ្មោះ
ជេននី វ៉ន វេសផាលិន
នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៤៣។ ដោយសារតែសកម្មភាពបោះពុម្ភផ្សព្វផ្សាយរឿងនយោបាយរបស់គាត់ ម៉ាក្សត្រូវក្លាយជាបុគ្គលគ្មានសញ្ជាតិហើយបានទៅរស់នៅនិរទេសក្រៅស្រុកជាមួយភរិយានិងកូនៗរបស់គាត់នៅទីក្រុងឡុងដ៍អស់ជាច្រើនទសវត្ស។ ទោះបីរស់បែបនិរទេសក្តី ម៉ាក្សនៅតែបន្តការនិពន្ធជាមួយនឹងទស្សនវិទូអាល្លឺម៉ង់ម្នាក់ទៀតឈ្មោះ
ហ្វ្រ៊ីឌ្រិច អង់ហ្គែល
ហើយអ្នកទាំងពីរក៏ចាប់ផ្តើមនិពន្ធសៀវភៅរួមគ្នាដែលភាគច្រើនជាសៀវភៅទាក់ទងនឹងសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម។ ស្នាដៃដ៏មានប្រជាប្រិយភាពបំផុតរបស់ម៉ាក្សគឺ
គោលគំនិតកុម្មុយនីស្ត
(១៨៤៨) និង
ដាសកាពីតាល់
(១៨៦៧–១៨៨៣)។ ទស្សនៈនយោបាយរបស់ម៉ាក្សបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើបញ្ញវ័ន សេដ្ឋកិច្ច និងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយនៅជំនាន់ក្រោយៗ។
ទ្រឹស្តីនិងគំនិតរបស់ម៉ាក្សអំពីសង្គម សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយត្រូវបានគេស្គាល់ថា
ម៉ាក្សនិយម
ឬ"លទ្ធិម៉ាក្ស"។ ទ្រឹស្តីរបស់គាត់ក៏ជាការរិះគន់នឹងសង្គមមនុស្សកាលពីសម័យនោះផងដែរដោយពោលថាសង្គមមនុស្សបានអភិវឌ្ឍន៍ទៅមុខតាមរយៈជម្លោះនៃវណ្ណៈ។ នៅក្នុងសង្គមមូលធន
វណ្ណៈដឹកនាំ
(ឬ
វណ្ណៈគហបតី
) គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងលើ
មធ្យោបាយផលិតកម្ម
រីឯ
វណ្ណៈកម្មករ
(ឬ
វណ្ណៈពលជីវី
) គឺជាអ្នកលក់កម្លាំងកាយឱ្យទៅគេដើម្បីទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលមកវិញ។
ម៉ាក្សបានទាយថា មូលធននិយមកំពុងបង្កើតឱ្យមានភាពតានតឹងផ្ទៃក្នុងដូចជាប្រព័ន្ធសង្គមសេដ្ឋកិច្ចមុនៗអញ្ចឹងដែរហើយយូរៗទៅវានឹងវិនាសរលាយដោយសារខ្លួនឯងនិងត្រូវជំនួសមកវិញនូវប្រព័ន្ធថ្មីហៅថាផលិតកម្មសង្គមនិយម។ ចំពោះម៉ាក្ស ការប្រឆាំងនឹងថ្នាក់វណ្ណៈក្រោមរបបមូលធននឹងបង្កបង្កើតឱ្យមានវិបត្តិនិងអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់បន្ទាប់មកវានឹងពង្រឹងស្មារតីអ្នកវណ្ណៈពលជីវី កម្មករ ទាសករ ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន ស្មារតីក្នុងការឡើងកាន់កាប់អំណាចនយោបាយនឹងជ្រាបចូលរួចទីបំផុតសង្គមកុម្មុយនីស្តដែលគ្មានការបែងចែកថ្នាក់វណ្ណៈនឹងត្រូវបានបង្កើតឡើង។
ម៉ាក្សតែងតែជម្រុញឱ្យវាកើតមានឡើងដោយលើកយកហេតុផលថា វណ្ណៈកម្មករគួរតែចាប់អនុវត្តសកម្មភាពបដិវត្តន៍ដើម្បីផ្តួលរំលំមូលធននិយមនិងនាំមកនូវការរំដោះសេដ្ឋកិច្ចសង្គម។
ម៉ាក្សត្រូវបានគេចាត់លោកថាជាបុគ្គលម្នាក់ដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សលោកហើយស្នាដៃនិងការងាររបស់គាត់ត្រូវបានទទួលទាំងការកោតសរសើរផងនិងការរិះគន់ផង។
ការងាររបស់គាត់នៅក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចបានម្តល់មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការយល់ដឹងជាច្រើននៃកម្លាំងពលកម្មបច្ចុប្បន្ននិងទំនាក់ទំនងរបស់វាទាក់ទងនឹងមូលធននិងគំនិតសេដ្ឋកិច្ចជាបន្តបន្ទាប់។
បញ្ញវ័ន សហជីព សិល្បករ និងគណបក្សនយោបាយជាច្រើនទូទាំងពិភពលោកបានប្រកាន់យកនូវគំនិតរបស់ម៉ាក្សជាគោលដោយកែប្រែឬសម្របសម្រួលគំនិតរបស់គាត់បន្តិចបន្តួច។ ជាធម្មតា ម៉ាក្សត្រូវបានគេលើកឡើងថាជាស្ថាបត្យករសំខាន់ម្នាក់នៃ
វិទ្យាសាស្ត្រសង្គម
ទំនើប។
ជីវប្រវត្តិ
កែប្រែ
កុមារភាព និងការសិក្សាដំបូងៗ៖ ១៨១៨–១៨៣៦
កែប្រែ
កាល់ ហ៊ែនរិច ម៉ាក្សបានកើតនៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៨១៨ នៅទីក្រុង
ទ្រីអ៊ឺរ
ក្នុង
រាជាណាចក្រព្រុស
១០
ម៉ាក្សមានដើមកំណើតជាជនជាតិជីហ្វិមែនប៉ុន្តែគាត់មិនបានកាន់សាសនាជីហ្វីឬសាសនាអ្វីផ្សេងនោះទេ។ ជីតាខាងម្តាយរបស់ម៉ាក្សគឺជាគ្រូបង្រៀនផ្នែកច្បាប់ម្នាក់ដែលមានសញ្ជាតិជីហ្វិកាត់ហុល្លង់ហើយគាត់បានមកបង្រៀនច្បាប់នៅទីក្រុងទ្រីអ៊ឺរចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៧២៣ មកម្លេះ, ឈ្មោះរបស់គាត់គឺ ម៉ៃអ៊ឺរ ហាលេវី ម៉ាក្ស។
១១
ឪពុករបស់ម៉ាក្សគឺជាបុគ្គលដំបូងក្នុងត្រកូលគ្រួសារគាត់ដែលបានចាប់ការសិក្សាតាមបែបសាសនា។ គាត់បានក្លាយជាមេធាវីម្នាក់ដែលទទួលបានប្រាក់ចំណូលមធ្យម (វណ្ណៈកណ្តាល) មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ឪពុករបស់ម៉ាក្សក៏ជាម្ចាស់ចម្ការទំពាំងបាយជូរ
ម៉ូសែល
ផងដែរ។
ទីកន្លែងកំណើត
របស់ម៉ាក្ស, ដែលឥឡូវត្រូវបានស្គាល់ថា
Brückenstraße 10
។ គ្រួសាររបស់ម៉ាក្សជាម្ចាស់បន្ទប់ចំនួនពីរនៅជាន់ផ្ទាល់ដីនិងបន្ទប់ចំនួនបីនៅជាន់ទីមួយ។
១២
អគារមួយនេះត្រូវបានលក់ទៅឱ្យ
គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសង្គមអាល្លឺម៉ង់
នៅឆ្នាំ១៩២៨ ហើយបច្ចុប្បន្ន បានដំណើរការជាសារមន្ទីរ។
១៣
ហ៊ែនរីច ម៉ាក្ស
(ឪពុកកាល់ ម៉ាក្ស) គឺជាបុគ្គលដែលមានចំណេះដឹងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ម្នាក់ ហើយគាត់បានចាប់អារម្មណ៍ទៅនឹងគំនិតទស្សនៈរបស់ទស្សនវិទូមួយចំនួនដូចជា
អេម៉ានុយអែល កង់
និង
វ៉ុលទែរ
។ ក្នុងនាមជាអ្នកសេរីនិយមម្នាក់ គាត់បានចូលរួមញុះញង់ឱ្យមានការធ្វើកំណែទម្រង់នឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅក្នុងរាជាណាចក្រព្រុសដែលកាលនុះត្រូវជារដ្ឋប្រកាន់របបរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ។
១៤
នៅឆ្នាំ១៨១៥ ហ៊ែនរីច ម៉ាក្សបានចាប់ផ្តើមប្រកបរបរជាមេធាវីហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៨១៩ គាត់និងគ្រួសារបានផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅទៅនៅផ្ទះដប់បន្ទប់ក្បែរ
ព័រតានីក្រា
១៥
ភរិយារបស់គាត់ឈ្មោះ
ហេនរីត ប្រេស៍ប៊ឺក
(ម្តាយកាល់ ម៉ាក្ស) គឺជាស្ត្រីជនជាតិជីហ្វិកាត់ហុល្លង់ម្នាក់មកពីគ្រួសារអ្នកជំនួញដ៏ស្តុកស្តម្ភមួយ។ ប្អូនស្រីរបស់គាត់ឈ្មោះសូហ្វីយ៉ា ប្រេស៍ប៊ឺកបានចូលរៀបការជាមួយលោក
លីអង ហ្វីលីព
។ លីអង ហ្វីលីពគឺជាម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនផលិតតូបាកូនិងជាអ្នកជំនាញឧស្សាហកម្មជនជាតិហុល្លង់ដ៏ស្តុកស្តម្ភម្នាក់ ហើយគាត់ក៏ជាអ្នកដែលផ្តល់ប្រាក់កម្ចីទៅឱ្យម៉ាក្សខណៈពេលដែលម៉ាក្សកំពុងស្នាក់នៅក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍។
១៦
ប្រវត្តិលម្អិតអំពីកុមារភាពរបស់ម៉ាក្សគឺមិនសូវមានអ្នកដឹងឮនោះទេ។
១៧
គាត់គឺជាកូនទីបីក្នុងចំណោមបងប្អូនចំនួនប្រាំបួននាក់ហើយម៉ាក្សបានក្លាយជាកូនច្បងគេនៅពេលដែលបងប្រុសរបស់ម៉ាក្សឈ្មោះម៉ូរីតស៍បានទទួលអនិច្ចកម្មនៅក្នុងឆ្នាំ១៨១៩។
១៨
ដំបូងឡើយ ម៉ាក្សត្រូវបានអប់រំបង្ហាត់បង្រៀនដោយឪពុករបស់គាត់ផ្ទាល់មុនពេលត្រូវបានបញ្ជូនទៅរៀននៅវិទ្យាល័យទ្រីអ៊ឺរក្នុងឆ្នាំ១៨៣០ ដែលមាននាយកសាលាឈ្មោះហ៊ូកូ វីថិនប៉ាកជាមិត្តរបស់ឪពុកគាត់។ ដោយបានជ្រើសយកអ្នកសេរីនិយមធ្វើជាគ្រូបង្រៀនភាគច្រើននៅក្នុងសាលាខ្លួន រដ្ឋាភិបាលអភិរក្សនិយមក្នុងតំបន់នោះក៏ចាប់ផ្តើមមានការសង្ស័យនិងខ្លឹងជាខ្លាំងជាមួយវីថិនប៉ាក។ នៅឆ្នាំ១៨៣២ ក្រុមនគរបាលបានចុះមកត្រួតពិនិត្យសាលានោះហើយបានរកឃើញថាគ្រូៗភាគច្រើនបានបង្ហាត់បង្រៀនសិស្សឱ្យស្រឡាញ់លទ្ធិ
សេរីនិយម
។ ដោយឃើញបែបនេះ អាជ្ញាធរបានតែងតាំងគ្រូបង្រៀនថ្មីៗជាច្រើននាក់ឱ្យចូលជំនួសអ្នកសេរីនិយមទាំងអស់នោះ។
១៩
នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៨៣៥ ក្នុងវ័យ ១៧ ឆ្នាំ ម៉ាក្សបានទៅចុះឈ្មោះនៅ
សាកលវិទ្យាល័យប៊ុន
ដោយមានបំណងចង់រៀនពីវិជ្ជាអក្សរសាស្ត្រនិងទស្សនវិជ្ជាប៉ុន្តែត្រូវបានឪពុកខ្លួនបង្ខំឱ្យចូលរៀនវិជ្ជាច្បាប់ទៅវិញ។
២០
ដោយសារតែមានកាយលក្ខណៈមួយដែលគេច្រើនសម្តៅទៅថា"ខ្សោយដង្ហើម"
២១
ម៉ាក្សក៏បានគេចរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចយោធានៅពេលឆ្លងចូលអាយុ ១៨ ឆ្នាំ។ អំឡុងពេលនៅសាកលវិទ្យាល័យប៊ុន ម៉ាក្សបានចូលរួមជាមួយក្រុមនិស្សិតនយោបាយមូលវិវដ្តមួយដែលមានឈ្មោះថា"ក្លិបកវី" ដោយក្រុមនេះត្រូវទទួលរងការឃ្លាំមើលយ៉ាងស្អិតជាប់ពីសំណាក់ក្រុមនគរបាល។
២២
ម៉ាក្សក៏បានចូលរួមជាមួយក្រុមមួយទៀតដែលមានឈ្មោះថា
Landsmannschaft der Treveraner
ដែលគំនិតជាច្រើនត្រូវបានបោះពិភាក្សាវិភាគទៅវិញទៅមកដោយសមាជិកក្រុមហើយមានគេបាននិយាយថាម៉ាក្សបានធ្វើជាអនុប្រធាននៃក្លិបនោះថែមទៀតផង។
២៣
២៤
ម៉ាក្សក៏បានជួបនូវបញ្ហាជម្លោះដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួនផងដែរ ឧទាហរណ៍៖ នៅអំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ១៨៣៦ ម៉ាក្សបានចូលវាយគ្នាមួយស្មើជាមួយនឹងសមាជិកម្នាក់មកពីក្រុម
បូរ៉ូស៊ាក័ប
២៥
ចំណាត់ថ្នាក់លេខនៃការសិក្សារបស់ម៉ាក្សដំបូងគឺមានលក្ខណៈល្អប្រសើរប៉ុន្តែយូរៗទៅ វាក៏ចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ, ដោយហេតុនេះហើយ ឪពុករបស់ម៉ាក្សក៏ត្រូវបង្ខំចិត្តបញ្ជូនម៉ាក្សទៅរៀនបន្តនៅឯ
សាកលវិទ្យាល័យប៊ែរឡាំង
២៦
ហេហ្គែលនិយម និងអាជីពជាអ្នកសារព័ត៌មានដំបូង៖ ១៨៣៦–១៨៤៣
កែប្រែ
ឯកសារយោង
កែប្រែ
Cite error: Invalid

tag; no text was provided for refs named
manifesto
Karl Marx:
Critique of the Gotha Program
Archived
27 October 2007 at the
វេយប៊ែខ ម៉ាស៊ីន
..
Cite error: Invalid

tag; no text was provided for refs named
Calhoun2002-23-24
Cite error: Invalid

tag; no text was provided for refs named
Manchester
Roberto Mangabeira Unger
Free Trade Reimagined: The World Division of Labor and the Method of Economics
. Princeton: Princeton University Press, 2007.
John Hicks, "Capital Controversies: Ancient and Modern."
The American Economic Review
64.2 (May 1974) p. 307: "The greatest economists, Smith or Marx or Keynes, have changed the course of history ..."
Joseph Schumpeter
Ten Great Economists: From Marx to Keynes. Volume 26 of Unwin University books. Edition 4, Taylor & Francis Group, 1952
ISBN
0-415-11078-5
978-0-415-11078-5
Little, Daniel.
"Marxism and Method"
Archived
from the original on 10 December 2017
. Retrieved
10 December
2017
Kim, Sung Ho (2017). "
Max Weber
".
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទ. 7;
Wheen 2001
, ទទ. 8, 12;
McLellan 2006
, ទ. 1.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទទ. 4–5;
Wheen 2001
, ទទ. 7–9, 12;
McLellan 2006
, ទទ. 2–3.
McLellan 2006
, ទ. 178, Plate 1.
Wheen 2001
. pp. 12–13.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទទ. 5, 8–12;
Wheen 2001
, ទ. 11;
McLellan 2006
, ទទ. 5–6.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទ. 7;
Wheen 2001
, ទ. 10;
McLellan 2006
, ទ. 7.
Wheen 2001
, chpt. 6
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទ. 12;
Wheen 2001
, ទ. 13.
McLellan 2006
, ទ. 7.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទទ. 12–15;
Wheen 2001
, ទ. 13;
McLellan 2006
, ទទ. 7–11.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទទ. 15–16;
Wheen 2001
, ទ. 14;
McLellan 2006
, ទ. 13.
Wheen 2001
, ទ. 15.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទ. 20;
McLellan 2006
, ទ. 14.
Wheen 2001
, ទ. 16;
McLellan 2006
, ទ. 14.
Holmes, Rachel.
"Karl Marx: the drinking years"
The Times
. Retrieved
14 October
2017
(subscription required)
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទទ. 21–22;
McLellan 2006
, ទ. 14.
Nicolaievsky & Maenchen-Helfen 1976
, ទ. 22;
Wheen 2001
, ទទ. 16–17;
McLellan 2006
, ទ. 14.
បានពី "
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
បញ្ជូនបន្តខុស
Biography with signature
អត្ថបទមានបណ្ណអេក
កាល់ ម៉ាក្ស
សេដ្ឋវិទូប្រចាំសតវត្សទី១៩
ប្រវត្តិវិទូអាល្លឺម៉ង់ប្រចាំសតវត្សទី១៩
អ្នកសារព័ត៌មានអាល្លឺម៉ង់ប្រចាំសតវត្សទី១៩
ទស្សនវិទូអាល្លឺម៉ង់ប្រចាំសតវត្សទី១៩
អ្នកកុម្មុយនីស្តអាល្លឺម៉ង់
សេដ្ឋវិទូអាល្លឺម៉ង់
ប្រវត្តិវិទូអាល្លឺម៉ង់
ទស្សនវិទូនយោបាយអាល្លឺម៉ង់
អ្នកបដិវត្តន៍អាល្លឺម៉ង់
អ្នកសង្គមនិយមអាល្លឺម៉ង់
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុមដែលត្រូវបានលាក់ចំនួន២:
Pages with reference errors
តំណវេយប៊ែខទំព័រគំរូវេបបណ្ណសារ
កាល់ ម៉ាក្ស
បន្ថែម​ប្រធានបទ​