Vera Rubin – Wikipedia, wolna encyklopedia
Przejdź do zawartości
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Vera Rubin
Rubin na konferencji NASA (2009)
Państwo działania
Stany Zjednoczone
Data i miejsce urodzenia
23 lipca 1928
Filadelfia
Data i miejsce śmierci
25 grudnia 2016
Princeton
Specjalność:
kosmologia fizyczna
Alma Mater
Cornell University
Uczelnia
Georgetown University
Odznaczenia
Nagrody
Złoty Medal Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego
Multimedia w Wikimedia Commons
Przy spektrografie i teleskopie 0.9m w
Narodowym Obserwatorium Kitt Peak
(1963)
Rubin analizuje widma (1974)
Vera Cooper Rubin
(ur.
23 lipca
1928
Filadelfii
, zm.
25 grudnia
2016
Princeton
– amerykańska
astronom
, autorka pionierskich badań nt.
ciemnej materii
Życiorys
edytuj
edytuj kod
Dzieciństwo i młodość
edytuj
edytuj kod
Jej rodzicami byli Philip Cooper (urodzony w
Wilnie
jako Pesach Kobczewski) i Rose z domu Applebaum (córka imigrantów z
Besarabii
); mieli oni również starszą córkę, Ruth
W 1938 roku przeprowadziła się wraz z rodzicami z Filadelfii do
Waszyngtonu
. Gdy zaczęła wykazywać zainteresowanie nocnym niebem, wraz z ojcem zbudowała prosty
teleskop
. Wbrew sugestiom nauczycieli, którzy – znając zainteresowania młodej Very – sugerowali jej zajęcie się malowaniem obrazów o tematyce kosmicznej, zdecydowała się na karierę naukową
Kariera naukowa
edytuj
edytuj kod
W 1948 roku ukończyła
Vassar College
. Dalszą naukę zamierzała kontynuować na
Uniwersytecie w Princeton
, jednak jej podanie zostało odrzucone ze względu na płeć
. Ostatecznie podjęła studia na
Cornell University
, które ukończyła w 1951 roku. W 1954 uzyskała stopień doktora na
Georgetown University
– jej promotorem był
George Gamow
. Była członkiem
Papieskiej Akademii Nauk
oraz
National Academy of Sciences
(NAS).
W 1970 rozpoczęła badania ruchu wirowego
Galaktyki Andromedy
i przez obserwacje wypłaszczenia jej
krzywej rotacji
doszła do wniosku, że rozciąga się ona dalej niż jest widoczna. Wyjaśnieniem mógłby być fakt, że galaktyka składa się w dużej części z
ciemnej materii
; koncepcja ta była rewolucyjna i początkowo odrzucana przez ówczesnych naukowców
. Również sama Rubin nie uważała takiej interpretacji za właściwą
Życie prywatne
edytuj
edytuj kod
Miała czworo dzieci, z których wszystkie zdobyły stopień doktora w naukach ścisłych
. Zmarła w nocy 25 grudnia 2016 roku
Upamiętnienie
edytuj
edytuj kod
Jej imieniem nazwano asteroidę
(5726) Rubin
, grzbiet Vera Rubin Ridge na
Marsie
oraz
Obserwatorium im. Very C. Rubin
Wyróżnienia i nagrody
edytuj
edytuj kod
1994 – nagroda
Henry Norris Russell Lectureship
przyznana przez
American Astronomical Society
1996 –
Złoty Medal Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego
(jako druga kobieta)
2003 –
Bruce Medal
2004 –
Medal Jamesa Craiga Watsona
Jej imieniem została nazwana
planetoida
(5726) Rubin
Przypisy
edytuj
edytuj kod
Online Collection
[online], nasonline.org
[dostęp 2022-01-29]
Andrzej Kajetan Wróblewski
Mimo przeszkód osiągam cel!
. „Wiedza i Życie”. 2022 (2), s. 71. Polityka Sp. z o.o. SKA.
ISSN
0137-8929
Katarzyna Wiszniewska.
Matka ciemnej materii
. „Kosmos”. 11/2019. s. 80–83.
Kosmos
. Praca zbiorowa. Buchmann, 2012, s. 217.
ISBN
978-83-7670-323-7
Vera Rubin, who did pioneering work on dark matter, dies
. ajc.com. [dostęp 2016-12-26]. [zarchiwizowane z
tego adresu
(2016-12-27)].
Rubin Observatory
. [dostęp 2020-06-06].
Laureaci
Złotego Medalu Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego
(XX wiek)
1901:
Edward Charles Pickering
1902:
Jacobus Kapteyn
1903:
Hermann von Struve
1904:
George Ellery Hale
1905:
Lewis Boss
1906:
William Wallace Campbell
1907:
Ernest William Brown
1908:
David Gill
1909:
Oskar Backlund
1910:
Friedrich Küstner
1911:
Philip Herbert Cowell
1912:
Arthur Robert Hinks
1913:
Henri-Alexandre Deslandres
1914:
Max Wolf
1915:
Alfred Fowler
1916:
John L. E. Dreyer
1917:
Walter Sydney Adams
1918:
John Evershed
1919:
Guillaume Bigourdan
1921:
Henry Norris Russell
1922:
James Hopwood Jeans
1923:
Albert A. Michelson
1924:
Arthur Eddington
1925:
Frank Watson Dyson
1926:
Albert Einstein
1927:
Frank Schlesinger
1928:
Ralph Allen Sampson
1929:
Ejnar Hertzsprung
1930:
John Stanley Plaskett
1931:
Willem de Sitter
1932:
Robert Grant Aitken
1933:
Vesto Slipher
1934:
Harlow Shapley
1935:
Edward Arthur Milne
1936:
Hisashi Kimura
1937:
Harold Jeffreys
1938:
William Hammond Wright
1939:
Bernard Lyot
1940:
Edwin Hubble
1943:
Harold Spencer Jones
1944:
Otto Struve
1945:
Bengt Edlen
1946:
Jan Oort
1947:
Marcel Minnaert
1948:
Bertil Lindblad
1949:
Sydney Chapman
1950:
Joel Stebbins
1951:
Anton Pannekoek
1952:
John Jackson
1953:
Subramanyan Chandrasekhar
1954:
Walter Baade
1955:
Dirk Brouwer
1956:
Thomas George Cowling
1957:
Albrecht Unsöld
1958:
André Danjon
1959:
Raymond Arthur Lyttleton
1960:
Wiktor Ambarcumian
1961:
Herman Zanstra
1962:
Bengt Strömgren
1963:
Harry Hemley Plaskett
1964:
Martin Ryle
Maurice Ewing
1965:
Edward Bullard
Gerald Maurice Clemence
1966:
Ira Sprague Bowen
Harold Clayton Urey
1967:
Hannes Alfvén
Allan Rex Sandage
1968:
Fred Hoyle
Walter Munk
1969:
Albert T. Price
Martin Schwarzschild
1970:
Horace Babcock
1971:
Frank Press
Richard van der Riet Woolley
1972:
Hal Thirlaway
Fritz Zwicky
1973:
Francis Birch
Edwin Salpeter
1974:
Ludwig Biermann
Keith E. Bullen
1975:
Jesse Greenstein
Ernst Öpik
1976:
William McCrea
John A. Ratcliffe
1977:
David R. Bates
John G. Bolton
1978:
Lyman Spitzer
James Van Allen
1979:
Leon Knopoff
C. G. Wynne
1980:
Chaim L. Pekeris
Maarten Schmidt
1981:
James F. Gilbert
Bernard Lovell
1982:
Riccardo Giacconi
Harrie Massey
1983:
M. J. Seaton
Fred Whipple
1984:
S. K. Runcorn
Jakow Borysowicz Zeldowicz
1985:
Thomas Gold
Stephen Hawking
1986:
George E. Backus
Alexander Dalgarno
1987:
Takesi Nagata
Martin Rees
1988:
Don L. Anderson
Cornelis de Jager
1989:
Raymond Hide
Ken Pounds
1990:
James W. Dungey
Bernard Pagel
1991:
Witalij Ginzburg
G. J. Wasserburg
1992:
Dan P. McKenzie
Eugene N. Parker
1993:
Peter Goldreich
Donald Lynden-Bell
1994:
James E. Gunn
Thomas R. Kaiser
1995:
John T. Houghton
Raszyd Siuniajew
1996:
Kenneth Creer
Vera Rubin
1997:
Donald Farley
Donald Osterbrock
1998:
Robert L. Parker
James Peebles
1999:
Kenneth Budden
Bohdan Paczyński
2000:
Leon Lucy
Robert Hutchinson
Laureaci
National Medal of Science
(lata 90. XX w.)
1990
Baruj Benacerraf
Elkan R. Blout
Herbert W. Boyer
George F. Carrier
Allan McLeod Cormack
Mildred Dresselhaus
Karl A. Folkers
Nick Holonyak
Leonid Hurwicz
Stephen Cole Kleene
Daniel E. Koshland
Edward B. Lewis
John McCarthy
Edwin Mattison McMillan
David G. Nathan
Robert Pound
Roger Revelle
John D. Roberts
Patrick Suppes
Edward Donnall Thomas
1991
Mary Ellen Avery
Ronald Breslow
Alberto Calderón
Gertrude Belle Elion
George H. Heilmeier
Dudley R. Herschbach
George Evelyn Hutchinson
Elvin A. Kabat
Robert W. Kates
Luna Bergere Leopold
Salvador Edward Luria
Paul A. Marks
George A. Miller
Arthur L. Schawlow
Glenn Theodore Seaborg
Folke K. Skoog
Guyford Stever
Edward C. Stone
Steven Weinberg
Paul Charles Zamecnik
1992
Eleanor J. Gibson
Allen Newell
Calvin Quate
Eugene Shoemaker
Howard E. Simmons
Maxine F. Singer
Howard M. Temin
John Roy Whinnery
1993
Alfred Y. Cho
Donald J. Cram
Val Fitch
Salome Gluecksohn-Waelsch
Norman Hackerman
Martin Kruskal
Daniel Nathans
Vera Rubin
1994
Ray W. Clough
John Cocke
Thomas Eisner
George S. Hammond
Robert King Merton
Elizabeth F. Neufeld
Albert Overhauser
Frank Press
1995
Thomas R. Cech
Hans Georg Dehmelt
Peter Goldreich
Hermann A. Haus
Isabella Lugoski-Karle
Louis Nirenberg
Alexander Rich
Roger Shepard
1996
Wallace S. Broecker
Norman Davidson
James L. Flanagan
Richard M. Karp
C. Kumar N. Patel
Ruth Patrick
Paul A. Samuelson
Stephen Smale
1997
William K. Estes
Darleane C. Hoffman
Harold S. Johnston
Marshall Rosenbluth
Martin Schwarzschild
James Watson
Robert Allan Weinberg
George Wetherill
Shing-Tung Yau
1998
Bruce Ames
Don L. Anderson
John N. Bahcall
John W. Cahn
Cathleen Synge Morawetz
Janet Rowley
Eli Ruckenstein
George Whitesides
William Julius Wilson
1999
David Baltimore
Felix Browder
Ronald Coifman
James Cronin
Jared Diamond
Leo Kadanoff
Lynn Margulis
Stuart A. Rice
John Ross
Susan Solomon
Robert M. Solow
Kenneth N. Stevens
Laureaci
Medalu Jamesa Craiga Watsona
XIX wiek
1887:
Benjamin A. Gould
1889:
Ed Schoenfeld
1891:
G.F.J.A. Auwers
1894:
Seth Carlo Chandler
1899:
David Gill
XX wiek
1913:
J.C. Kapteyn
1916:
Armin O. Leuschner
1924:
C.V.L. Charlier
1929:
Willem de Sitter
1936:
Ernest William Brown
1948:
Samuel A. Mitchell
1951:
Herbert R. Morgan
1955:
Chester B. Watts
1957:
George Van Biesbroeck
1960:
Yūsuke Hagihara
1961:
Otto Heckmann
1964:
Willem J. Luyten
1965:
Paul Herget
1966:
Wallace J. Eckert
1969:
Jurgen Moser
1972:
André Deprit
1975:
Gerald M. Clemence
1979:
Charles T. Kowal
1982:
Stanton J. Peale
1985:
Kent Ford
1986:
Robert B. Leighton
1991:
Maarten Schmidt
1994:
Yasuo Tanaka
1998:
Carolyn S. Shoemaker
Eugene M. Shoemaker
XXI wiek
2001:
David Todd Wilkinson
2004:
Vera C. Rubin
2007:
Michael Skrutskie
Roc Cutri
2010:
Margaret J. Geller
2012:
Jeremiah P. Ostriker
2014:
Robert P. Kirshner
2016:
Timothy M. Brown
2018:
Ewine van Dishoeck
2020:
Lisa Kewley
2022:
Samuel Harvey Moseley Jr.
2024:
James Stone
Laureaci
Medalu Bruce
XIX wiek
1898:
Simon Newcomb
1899:
Arthur Auwers
1900:
David Gill
XX wiek
1902:
Giovanni Schiaparelli
1904:
William Huggins
1906:
Hermann Karl Vogel
1908:
Edward Charles Pickering
1909:
George William Hill
1911:
Henri Poincaré
1913:
Jacobus Kapteyn
1914:
Oskar Backlund
1915:
William Wallace Campbell
1916:
George Ellery Hale
1917:
Edward Emerson Barnard
1920:
Ernest William Brown
1921:
Henri-Alexandre Deslandres
1922:
Frank Watson Dyson
1923:
Benjamin Baillaud
1924:
Arthur Stanley Eddington
1925:
Henry Norris Russell
1926:
Robert Grant Aitken
1927:
Herbert Hall Turner
1928:
Walter Sydney Adams
1929:
Frank Schlesinger
1930:
Max Wolf
1931:
Willem de Sitter
1932:
John S. Plaskett
1933:
Carl Charlier
1934:
Alfred Fowler
1935:
Vesto Slipher
1936:
Armin Leuschner
1937:
Ejnar Hertzsprung
1938:
Edwin Hubble
1939:
Harlow Shapley
1940:
Frederick Seares
1941:
Joel Stebbins
1942:
Jan Hendrik Oort
1945:
Edward Arthur Milne
1946:
Paul Merrill
1947:
Bernard Lyot
1948:
Otto Struve
1949:
Harold Spencer Jones
1950:
Alfred Joy
1951:
Marcel Minnaert
1952:
Subrahmanyan Chandrasekhar
1953:
Harold Babcock
1954:
Bertil Lindblad
1955:
Walter Baade
1956:
Albrecht Unsöld
1957:
Ira Sprague Bowen
1958:
William Wilson Morgan
1959:
Bengt Strömgren
1960:
Wiktor Ambarcumian
1961:
Rudolph Minkowski
1962:
Grote Reber
1963:
Seth Barnes Nicholson
1964:
Otto Heckmann
1965:
Martin Schwarzschild
1966:
Dirk Brouwer
1967:
Ludwig Biermann
1968:
Willem Jacob Luyten
1969:
Horace Babcock
1970:
Fred Hoyle
1971:
Jesse Greenstein
1972:
Iosif Szkłowski
1973:
Lyman Spitzer
1974:
Martin Ryle
1975:
Allan Rex Sandage
1976:
Ernst Öpik
1977:
Bart Bok
1978:
Hendrik Christoffel van de Hulst
1979:
William Fowler
1980:
George Herbig
1981:
Riccardo Giacconi
1982:
Margaret Burbidge
1983:
Jakow Borysowicz Zeldowicz
1984:
Olin Wilson
1985:
Thomas George Cowling
1986:
Fred Whipple
1987:
Edwin Salpeter
1988:
John Gatenby Bolton
1989:
Adriaan Blaauw
1990:
Charlotte Moore Sitterly
1991:
Donald Osterbrock
1992:
Maarten Schmidt
1993:
Martin Rees
1994:
Wallace Sargent
1995:
James Peebles
1996:
Albert Whitford
1997:
Eugene Parker
1998:
Donald Lynden-Bell
1999:
Geoffrey Burbidge
2000:
Raszyd Siuniajew
XXI wiek
2001:
Hans Bethe
2002:
Bohdan Paczyński
2003:
Vera Rubin
2004:
Chūshirō Hayashi
2005:
Robert P. Kraft
2006:
Frank Low
2007:
Martin Harwit
2008:
Sidney van den Bergh
2009:
Frank H. Shu
2010:
Gerry Neugebauer
2011:
Jeremiah P. Ostriker
2012:
Sandra Faber
2013:
James Gunn
2014:
Kenneth Kellermann
2015:
Douglas N. C. Lin
2016:
Andrew Fabian
2017:
Nicholas Scoville
2018:
Timothy Heckman
2019:
Martha Haynes
2020: nie przyznano
2021:
Bruce Elmegreen
2022:
Ellen Gould Zweibel
2023:
Marcia J. Rieke
2024:
Chryssa Kouveliotou
2025:
Gary Ferland
Kosmologia fizyczna
przedmiot
Wszechświat
chronologia
kształt
rozmiar
wiek
działy
kosmologia obserwacyjna
kosmologia teoretyczna
kosmogonia
Wielki Wybuch
Inflacja
Nukleosynteza
promieniowania tła
grawitacyjne
mikrofalowe
neutrinowe
Rozszerzający się Wszechświat
ekspansja przestrzeni
metryka FLRW
poczerwienienie
prawo Hubble’a-Lemaître’a
równania Friedmana
Powstawanie struktur
wielka grupa kwazarów
powstawanie galaktyk
powstawanie struktur
rejonizacja
struktury wielkoskalowe
Przyszłość Wszechświata
ostateczny los Wszechświata
śmierć cieplna Wszechświata
Wielki Kolaps
Wielkie Rozdarcie
Wszechświat Friedmana
Składowe
ciemna energia
ciemna materia
model Λ-CDM
Eksperymenty
2dF
BOOMERanG
COBE
Illustris
Planck
SDSS
WiggleZ
WMAP
uczeni
Aaronson
Alfvén
Alpher
Bharadwaj
de Sitter
Dicke
Ehlers
Einstein
Ellis
Friedman
Gamow
Guth
Hawking
Hubble
Lemaître
Mather
Penrose
Penzias
Rubin
Schmidt
Smoot
Suntzeff
Suniajew
Tolman
Wilson
Zeldowicz
i inni...
Kontrola autorytatywna
osoba
):
ISNI
0000000114750628
VIAF
73920450
58148995950859751691
7110158070682108780004
LCCN
n88039663
GND
154030708
BnF
12311646c
SUDOC
079288561
SBN
RMSV001254
NLA
35435701
NKC
ntk20221157289
BNE
XX5832382
NTA
074253778
BIBSYS
90158573
CiNii
DA0346747X
Open Library
OL535475A
PLWABN
9810543291705606
NUKAT
n2008142084
J9U
987007358894905171
CANTIC
a20125501
KRNLK
KAC202190626
Encyklopedie internetowe
Treccani
vera-cooper-rubin
SNL
Vera_Rubin
Catalana
22185946
DSDE
Vera_C._Rubin
Hrvatska enciklopedija
69786
Źródło: „
Kategorie
Absolwenci Uniwersytetu Cornella
Absolwenci Uniwersytetu Georgetown
Amerykańscy astronomowie XX wieku
Amerykańscy astronomowie XXI wieku
Amerykańscy kosmolodzy
Laureaci Złotego Medalu Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego
Osoby upamiętnione nazwami planetoid
Laureaci Medalu Jamesa Craiga Watsona
Laureaci Medalu Bruce
Laureaci National Medal of Science
Laureaci Henry Norris Russell Lectureship
Członkowie Papieskiej Akademii Nauk
Ludzie urodzeni w Filadelfii
Urodzeni w 1928
Zmarli w 2016
Vera Rubin
Dodaj temat