Vila — Wikipèdia

Vila — Wikipèdia
Vejatz lo contengut
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.
Ciutat de
Tòquio
en
Japon
Una
vila
(var.
viala
viela
vièla
gasc.) o
ciutat
(var.
ceutat
cieutat
) es una entitat urbana fòrtament poblada e dotada d'un teissut
economic
diversificat. Las vilas concentran egalament la màger part dels poders
politics
administratius
economics
culturals
e intellectuals. Dempuèi lo començament del
sègle
XXI, la màger part de la populacion mondiala es urbanizada e viu dins de vilas.
Las vilas son probablament aparegudas a la fin de la
Revolucion Neolitica
dins de regions
agricòlas
. Las causas a l'origina de la
fondacion d'una vila
son variadas e complèxas. Es sovent dictada per de critèris
economics
(ressorsas naturalas, caireforc mercand, pòrt natural...),
militars
(ponch defensiu, ponch estrategic...) o
culturals
(luòcs sacrats, preséncia d'una universitat...). Se las condicions son favorablas, una vila se pòt desvolopar e assegurar de foncions de mai en mai diversificadas. Pasmens, pòt tanben desaparéisser siá a causa d'un abandon siá a causa d'una destruccion. Los principis que govèrnan l'estructura e l'organizacion de la ciutat son estudiats en
arquitectura
e en
urbanisme
Las vilas an de talhas e de foncions plan divèrsas. Possedisson generalament d'institucions
politicas
localas que s'ocupan de la gestion dels afars locals. Las vilas
independentas
èran frequentas pendent l'
Antiquitat
e l'
Edat Mejana
. La formacion dels
Estats
modèrnes a reduch lo nombre de vilas autonòmas mas de ciutats-Estats existisson encara dins lo mond actual (
Mónegue
Singapor
...).
Istòria
modificar
modificar lo còdi
L'urbanizacion neolitica
modificar
modificar lo còdi
Lo
Neolitic
es un periòde marcat per de mutacions
tecnicas
socialas
prigondas, ligadas a l'adopcion d'un modèl de subsisténcia fondat sus l'
agricultura
e l'
elevatge
. Aquelas transformacions entrainèron sovent una sedentarizacion e la generalizacion de l'emplec d'
aisinas
de pèira polida, de la
terralha
, del tissatge e lo desvolopament de l'
arquitectura
. Tre la fin del
Neolitic
, menèron a l'aparicion de vilas de qualques milièrs d'abitants. Per exemple, a la fin del
millenari V abC
, las de la
cultura de Cucuteni-Tripolia
atenguèron una populacion de
15 000
estatjants. Los vestigis i mòstran l'existéncia d'un
urbanisme
planificat e organizat a l'entorn d'un plan concentric
A la meteissa epòca, se formèt tanben la vila de
Tell Zeidan
en
Siria
. Entre 5500 e 4000 abC, aquela aglomeracion desvolopèt una arquitectura monumentala e de talhièrs dedicats a una produccion artisanala de lux
. Èra integrada dins de rets mercandas complèxas. En
Euròpa
, las ciutats lacustras, mai modèstas que los sits d'
Euròpa Orientala
o de
Mesopotamia
, mòstran egalament l'emergéncia precòça d'un fenomèn proto-urban sus aquel
continent
Reconstitucion de la vila de
Talianki
en
Ucraïna
actuala en
4000 abC
Plan geomagnetic de
Talianki
Vilatge lacustre actual (
Ganvié
en
Benin
L'urbanizacion antica
modificar
modificar lo còdi
A partir de
3500
abC, las vilas se generalizèron dins las planas alluvialas e fertilas favorablas a l'
agricultura
, principalament dins lo
Creissent Fertil
Mesopotamia
Siria
, val de
Jordan
Egipte
...), dins la
val d'Indus
e dins la val del
Fluvi Blau
. A aquela epòca, las vilas se caracterizan per un
barri monumental
, una superficia importanta e per una populacion nombrosa. Per exemple, pendent lo
periòde arcaïc
2900
2750 abC
),
Uruk
èra protegida per un
barri
de 9 km e cobrissiá una susfàcia de 400
ectaras
densament poblada
. La
fondacion
d'aquelas vilas aguèt generalament luòc a l'entorn d'una
divinitat
o d'un
eròi
10
. Dins d'unas regions, en particular
Grècia
Itàlia
, de ciutats foguèron fondadas per la
reünion de vilatges diferents
11
Las rasons de l'aparicion de las ciutats son probablament ligadas a las riquesas de
civilizacions
ruralas en situacion de desgatjar de demais de produccion. Las culturas relativament intensivas favorizan l'especializacion de las personas dins d'autres domenis que l'agricultura, e tot particularament dins las foncions
religiosas
artisanalas
puèi
administrativas
militaras
. Aquò explica l'importància
religiosa
politica
dels centres urbans
antics
. Explica egalament l'interès dels Grècs per l'estudi de l'
urbanisme
. En efièch, de
filosòfs
estudièron l'organizacion teorica dels amainatjaments urbans, de las règlas d'igièna, de las vias de circulacion e de las construccions defensivas. A partir de
480 abC
, aquò menèt a de construccions plan planificadas. En particular, se generalizèt lo
plan en damièr
imaginat per
Ipodamos de Milet
498
408 avC
12
13
Vestigis del complèx religiós central d'
Uruk
Vestigis del barri de l'
oppidum de Sant Blasi
Perspectiva principala del sit de
Teotihuacan
Vestigis de
Mohenjo-daro
Plan en damièr
de
Pompei
L'urbanizacion medievala
modificar
modificar lo còdi
A la fin del millenari I apC, lo fach urban coneguèt una crisi mai o mens simultanèa en
Euròpa
, en
Asia
e en
America Centrala
crisi maia
, declin del
comèrci entre l'Orient e l'Occident
invasions nomadas
...). Pasmens, aquò empachèt pas la perseguida de l'urbanizacion dins fòrça regions. A partir del
sègle XI
, la represa de la creissença
demografica
e rurala foguèt l'encausa d'una renaissença de las vilas
europèas
a l'origina del concèpte modèrn de la vila
14
. En efièch, los abitants de las vilas, diches borgeses, obtenguèron pauc a cha pauc de
dreches
particulars permetent a la comunautats urbanas de venir autonòmas, de metre en plaça de metòdes de trabalh novèls e de desvolopar de sistèmas novèls de
govèrnament
15
. Aquel movement entrainèt l'aparicion del concèpte de comuna dins lo sens de
comuns
, es a dire de ressorsas partejadas, geridas e mantengudas collectivament per una comunautat fondada sus lo modèl de l'
union jurada
guildas
, confrariás, comunautats
monasticas
...). Solament, lèu, los engatjaments e las promessas a la basa d'aquelas organizacions formèron de referéncias e de juridiccions novèlas dotadas d'una legitimitat pròpria. De longs combats, de còps jos la forma d'afrontaments militars
16
, contra los autres poders
feudals
permetèron d'obtenir la reconeissença de las autonomias urbanas
17
Comuna de Brussèlas
Sagèl dels
capitols
de
Gap
Annals dels
capitols
de
Tolosa
Bastiment d'una guilda
feudala
L'èra industriala e l'explosion urbana
modificar
modificar lo còdi
A partir de la
Revolucion Industriala
, l'urbanizacion s'accelerèt subran e l'
exòde rural
debutèt. Aquò es una consequéncia dels besonhs de man d'òbra de l'
industria
e de la
mecanizacion
dels trabalhs
agricòlas
. Aquela creissença urbana foguèt un fenomèn rapid que menèt a l'espandiment urban amb l'aparicion dels procès d'extension de las periferias de las vilas (
periurbanizacion
rurbanizacion
exurbanizacion
...) e de formacion de las
banlègas
e de las
metropòlis
18
. En parallèl, la
colonizacion
e la difusion del modèl occidental entrainèron l'adopcion del concèpte
europèu
de la comuna dins la màger part dels
païses
. Aital, après lo desvolopament de las vilas dins los païses industrializats, dins los païses socialistas e, actualament, dins los païses en cors de desvolopament, lo taus d'urbanizacion mondial es passat de 2
% en 1800 a 50
% al començament del sègle XX
19
Taus d'urbanizacion en
2018
Londres
, exemple de
metropòli
modèrna
Barri de barracas de
Manila
Lotejament
ipodamic
, fenomèn caracteristic de l'espandiment urban
Definicions
modificar
modificar lo còdi
La dificultat de la definicion de la ciutat ten a sas caracteristicas pròprias
: una talha, mas tanben de foncions divèrsas. Per lo
geograf
Pierre Georges
1909
2006
), la ciutat «
es un acampament de populacions aglomeradas definit per un efectiu de populacion e per una forma d'organizacion economica e sociala
». Se fa tanben sovent la distincion entre ciutat e
vilatge
unicament per rapòrt a las activitats dominantas, sens tener en compte la populacion
: la ciutat a pas una activitat essencialament
agricòla
, contràriament al vilatge. Amb aquesta definicion, una ciutat pòt èsser mendre qu'un grand vilatge.
Definicion istorica e tradicionala
modificar
modificar lo còdi
En
Euròpa
, la diferéncia entre ciutat e
vilatge
es pas un problèma de talha o de
geografia
, mas renvia a l'organizacion
administrativa
tradicionala
, fixada vèrs l'
Edat Mejana
. En aquela epoca, un vilatge correspond en gròs a una
senhoriá
, ont lo senhor local anima personalament e dirèctament l'administracion locala e ont los abitants locals son de manants (sens dreches particulars). Çaquelà, las ciutats (
borgs
) son d'organizacions pus complèxas, ont los
borgeses
an de
dreches
, sovent defenduts per de
cartas municipalas
, de representants, de còps un
Ostal de ciutat
per l'administracion locala. Autrament dich, lo senhor d'una ciutat es son
sobeiran
mas l'administra pas, alara que per un vilatge, lo senhor es dirèctament responsable de l'administracion. De mai, lo senhor d'una ciutat es tipicament sobeiran de tota la region (ducat, comtat,...) e doncas deu tanben administrar sos rapòrts amb los senhors locals, simples
sénhers
. La pèira de toca es sovent a l'epoca qu'una ciutat a una carta municipala, que li acòrda de
franquisas
(essencialament, lo privilègi d'una administracion autonòma). En practica, naturalament, las ciutats son d'aglomeracions gròssas per l'epòca amb una activitat
comerciala
importanta, amb de vias de comunicacion (e sovent fluvialas), mentre que lo vilatge es lo luòc de vida que tot lo monde coneis solament gràcias a sa proximitat.
En
França
, aquela distincion administrativa a pas subreviscut a las reformas del
sègle XVIII
, ont totas las aglomeracions son estadas unifòrmament dotadas d'un
ostal de comuna
, amb de responsabilitats unifòrmas. En revenge, aquel sistèma es totjorn en vigor als
Païses Basses
ont una comuna a l'estatut de vila s'a recebut de dreches pendent l'
Edat Mejana
. Aital, amb la reduccion del nombre de comunas, una comuna neerlandesa pòt uèi contenir mai d'una vila
20
. Un principi similar existís en
Canadà
ont las municipalitats, l'entitat territoriala comunala, pòdon èsser formadas de vilas, de vilatges, de comtats, de cantons, de parròquias... etc. «
Vila
» es donc un estatut oficial atribuït a una aglomeracion donada
21
Definicion pel critèri del minimum de populacion
modificar
modificar lo còdi
Lo lindal es un indicator de la concepcion de la ciutat e pausa la question de las representacions de la ciutat segon los
païses
. Aquel critèri varia fòrça segon los païses. Las estatisticas de las
Nacions Unidas
sus aquela question mòstran las diferéncias de lindal entre los instituts nacionals d'estatisticas (n'existisson aperaquí 200 a travèrs del monde). En
França
, lo lindal es de
2 000
abitants aglomerats, en
Espanha
de
10 000
, en
Danemarc
de 250, als
Estats Units
de
2 500
, en
Islàndia
de 300, en
Canadà
de
1 000
, en
Japon
de
30 000
50 000
. Las
Nacions unidas
se referisson elas, al lindal de
20 000
abitants.
Gestion de las vilas
modificar
modificar lo còdi
Las vilas dispausan generalament d'institucions pròprias encargadas de la gestion deis afars locals. Uèi, la màger part son dirigidas per un cònsol màger e un conselh comunal elegit o designat pel poder central. Segon los
païses
, lo cònsol màger pòt portar un autre títol (per exemple,
borgmèstre
en
Belgica
). En revenge, pendent l'
Antiquitat
e l'
Edat Mejana
, fòrça vilas èran
independentas
o autonòmas. Avián donc en carga la gestion d'afars complèxes, comprés
diplomatics
militars
. De vilas coma
Atenas
Venècia
foguèron aital lo centre d'
empèris
relativament importants.
La formacion dels Estats modèrns menèt a una somission de las vilas als poders senhorials e
princièrs
. En
Euròpa
, pendent l'
Edat Mejana
, los conflictes entre abitants e senhors de las vilas foguèt un aspècte important de la vida
politica
dins mai d'una region. Pauc a cha pauc, las vilas obtenguèron una reconeissença de sas institucions mas deguèron limitar sas activitats al domeni local. La repression de la
Comuna de París
, que privèt la
capitala
francesa de son armada en
1871
, foguèt una etapa importanta de la definicion del ròtle modèrne de la comuna occidentala. Pasmens, existís encara de
ciutats-Estats
independentas
, o plan autonòmas, dins lo mond actual. En particular, en
Occitània
, se pòt citar lo cas de
Mónegue
L'evolucion de las vilas
modificar
modificar lo còdi
Una vila es una entitat qu'evolua dins lo
temps
e que pòt desaparéisser. Generalament, una vila se desvolopa a partir d'un sit «
istoric
» causit per sos avantatges. La natura d'aquel sit es plan variabla
: luòc protegit (
Roma
Atenas
Venècia
Nòva York
...),
pòrt
natural
Marselha
Rio de Janeiro
Lo Cap
...), illa o corba favorabla a la bastida de
fortificacions
Toledo
Nòva Orleans
...),
ga
pont
important (
París
Londres
...), caireforc
comercial
Orleans
...), confluéncia entre dos
fluvis
Lion
...), etc. Istoricament, los
litorals
e las vals fluvialas son los luòcs mai atractius.
Puèi, la creissença d'una aglomeracion es un fenomèn complèx qu'es dictat per de critèris
economics
socials
politics
istorics
geografics
... etc. Se las circonstàncias son favorablas, la vila se pòt espandir e ocupar de sits mai complèxes, formats d'environaments diferents. Son centre de gravetat pòt alara evoluar e se desplaçar cap a de quartièrs mai adaptats als besonhs recents. Aquò es sovent lo cas per las vilas fortificadas ont lo còr istoric, sovent constrench per la topografia e las fortificacions, limita l'expansion. En
Occitània
, es, per exemple, la situacion de
Carcassona
La disparicion d'una vila es sovent la consequéncia d'un fenomèn violent (
guèrra
incendi
accident tecnologic
catastròfa naturala
...). Pasmens, pòt tanben èsser lo resultat de transformacions economicas importantas. Las vilas
minièras
son fòrça sensiblas a la fin de l'espleitacion perque, sovent, an pas de teissut economics pro diversificat per passar a una autra activitat. Dins una mendre mesura, las vilas-usinas pòdon tanben desaparéisser en cas de disparicion de l'activitat
industriala
Vista aeriana de
Carcassona
amb la ciutat istorica e la vila modèrna
Extension urbana de
Marselha
a l'entorn del
Pòrt Vièlh
Extension urbana de
Nòva York
a l'entorn del sit istoric del sud de
Manhattan
Ani
vila abandonada
a la fin del sègle XIII en causa d'una
guèrra
Plymouth
, capitala de l'illa de
Montserrat
, abandonada en
1997
en causa d'una erupcion
volcanica
Prypiat
, vila
sovietica
abandonada après la
catastròfa de Chornobil
Tipologia de las vilas
modificar
modificar lo còdi
La classificacion de las vilas es un enjòc important dins de domenis variats coma la
geografia
e la
politica
Per origina e per foncion principala
modificar
modificar lo còdi
La classificacion en foncion de l'origina s'interèssa principalament als factors avent presidit a la fondacion e al desvolopament de la vila. Lo sit
istoric
e la situacion de la vila i ocupan una plaça centrala. Aquela foncion pòt evoluar e, pendent son desvolopament, una vila pòt assegurar mai d'una foncion principala. Demest las foncions principalas, se pòt citar
La vila «
ponch de passatge
», generalament bastida sus un
fluvi
, un
pont
o un
ga
important.
la vila portuària desvolopada a l'entorn d'un
pòrt
natural.
la vila militara installada sus un sit estrategic. Aqueles ponches pòdon èsser variats (
pont
còl
rota
pòrt
basa aeriana
...) e las vilas militaras presentan donc una certana diversitat. Pasmens, son sovent
fortificadas
lo caireforc
comercial
o lo ponch
logistic
important marcat per de
rompeduras de carga
necessitant d'
infrastructuras
particularas. Aquel tipe de vila presenta tanben una fòrta diversitat d'aparéncia e d'organizacion (pòrt mercand, vila ferroviària, vila de fièra...).
la vila industriala ont son concentradas las
usinas
e las infrastructuras necessàrias a la recepcion de las
matèrias primièras
e a l'expedicion dels produches finits.
la preséncia d'una ressorsa naturala importanta, generalament una ressorsa
minièra
la foncion
administrativa
politica
. En particular, es lo cas de las capitalas novèlas bastidas per equilibrar las relacions entre vilas importantas o per desplaçar lo centre poder en defòra d'una vila tròp importanta.
la vila
universitària
scientifica
, desvolopada a l'entorn d'un centre intellectual o scientific.
la vila
religiosa
, desvolopada a l'entorn d'un
santuari
o d'un sit sacrat.
la vila
culturala
qu'es generalament un centre
artistic
de primièr plan.
la vila
toristica
que concentra d'activitats destinadas als toristas. Aquelas vilas son plan variats (centres culturalas, estacions balneàrias, estacions d'espòrt d'ivèrn...).
Carta topografica de
Maastricht
, nom que significa «
passatge de Mòsa
», un exemple de vila bastida a l'entorn d'un
ga
Imatge satellit de
Copenaga
(lo «
pòrt dels mercands
»), exemple de vila portuària
Luòc de
rompedura de carga
dins lo pòrt de
Seattle
Tolon
, exemple de vila militara maritima
Neuf-Brisach
, exemple de vila-fortalesa
Constantinòble
pendent lo sègle XIX, exemple de vila marchanda
Chicago
en
1947
, exemple de vila industriala
Kimberley
, exemple de vila minièra
Washington
, exemple de vila administrativa
Cambridge
, exemple de vila universitària
Jerusalèm
, exemple de vila sacrada
La Mota Granda
, exemple d'
estacion balneària
toristica
Per talha
modificar
modificar lo còdi
La talha es un autre critèri important de classificacion de las vilas. En efièch, las vilas mai pobladas an tendéncia a concentrar los centres decisionaus
politics
administratius
economics
culturals
militars
, etc
las
megalopòlis
son d'aglomeracions gigantas podent amassar mantuna aglomeracion que sas banlègas se pòdon rejónher per formar un teissut urban continú sus de distàncias considerablas. Per exemple, la conurbacion de Boston-Washington s'espandís sus 800 km e regropa quatre airas urbanas màgers (
Nòva York
Washington
Filadèlfia
Boston
). Sa populacion totala es estimada entre 50 e 60 milions d'abitants. Sus son territòri, se tròban los sètis del poder politic estatsunidenc, la borsa de
Nòva York
, lo sèti d'organizacions internacionalas importantas (
ONU
FMI
), lo sèti de mèdias màgers dels Estats-Units (
ABC
NBC
CBS
New York Times
Washington Post
) e de centenas d'
universitats
(MIT, Harvard, Yale, Princeton, Penn e Johns Hopkins...). Pasmens, la
megalopòli japonesa
es encara mai granda amb 105 milions d'abitants vivent dins una aglomeracion continua anant de
Tòquio
Fukuoka
las
megapòlis
son d'aglomeracions de mai de dètz milions d'abitants segon l'
ONU
22
23
. La pus importanta es lo
Grand Tòquio
que teniá una populacion de mai de 43 milions d'estatjants en
2014
. Amb l'acceleracion de l'urbanizacion dins los païses en desvolopament, lo nombre de megapòlis es en aumentacion rapida, en particular en
Asia
e en
Africa
las
metropòlis
son las vilas principalas d'una region
geografica
. Forman lo centre d'una aira urbana importanta e concentran las activitats politicas, economicas e culturalas. En
Occitània
, la definicion
francesa
fixa la populacion d'una metropòli a almens
200 000
abitants mas aquel lindal es plan variable segon los païses.
Las definicions de las unitats urbanas mai pichonas dependon dels
païses
. Totjorn dins lo cas
occitan
, l'
INSEE
definís las «
vilas grandas
» (
50 000
200 000
abitants), las «
vilas mejanas
» (
20 000
50 000
abitants), las «
vilas pichonas
» (
5 000
20 000
abitants), los «
borgs
» (
2 000
5 000
abitants) e los «
vilatges
» (mens de
2 000
abitants).
Imatge satellit de la conurbacion de Boston-Washington
Fotografia
de
Nòva York
, un exemple de
megapòli
e de
metropòli
Imatge satellit de
Tolosa
, un exemple de
metropòli
Fotografia
de
Besièrs
, un exemple de vila granda en
Occitània
Vista aeriana de
La Ciutat
, un exemple de vila mejana d'origina portuària
Vergesa
, un exemple de vila pichona
Barcilona
, un exemple de borg
Cuçac
, un exemple de
vilatge
Annèx
modificar
modificar lo còdi
Ligams intèrnes
modificar
modificar lo còdi
Aglomeracion
Borg
Capitala
Ciutat-Estat
Ciutat sosterranha
Comuna
Grandas vilas d'Occitània
Lista de las megapòlis
Masatge
Megalopòli
Megapòli
Metropòli
Periurbanizacion
Populacion urbana
Sinecisme
Vila fantauma
Vila industriala
Vila minièra
Vila militara
Vila novèla
Vila portuària
Vila universitària
Vilas d'Occitània
Vilatge
Bibliografia
modificar
modificar lo còdi
(fr)
Patrick Boucheron e Denis Menjot,
Histoire de l'Europe urbaine
: La ville médiévale
, Seuil, 2011.
(it)
F. Castognoli,
Ippodamo di Mileto e l'urbanistica a pianta ortogonale
, 1956.
(fr)
Mogens Herman Hansen,
Polis et cité-État. Un concept antique et son équivalent moderne
, Belles Lettres, 2001.
(fr)
Jean Paul Laborie e Jean Renard,
Bourgs et petites villes
, Presses universitaires du Mirail, 1998.
(fr)
Martial Lagier,
Essai de reconstitution de la milice communale de Saint-Maur-des-Fossés selon l'ordonnance prise par l'abbé Pierre de Chevry le 23 septembre 1274
, Les Guerriers du Moyen Âge, 2010.
(fr)
Alain Lauret
et al
.,
Bastides, villes du Moyen Âge
, Etudes et Communications, 1988.
(fr)
Jean-Pierre Leguay,
Un réseau urbain au Moyen Âge
: les villes du duché de Bretagne aux XIVe et XVe siècle
, Librairie Maloine, 1981.
(fr)
Roland Martin,
L'Urbanisme dans la Grèce antique
, Éditions A. et J. Picard, 1956.
Ligams extèrnes
modificar
modificar lo còdi
(fr)
Las pus grandas ciutats del monde
(fr)
Annuari mondial de las ciutats
(fr)
Las ciutats de França e d'otramer
Nòtas e referéncias
modificar
modificar lo còdi
Lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana,
Dicod'Òc
, cèrca «
ville
», consultat lo 22 d'agost de 2023,
Lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana,
Dicod'Òc
, cèrca «
cité
», consultat lo 22 d'agost de 2023,
(fr)
Pierre Lorrain,
L'Ukraine une histoire entre deux destins
, Éditions Bartillat, 2021, pp. 28-29.
(en)
Gil Stein, «
Tell Zeidan
»,
Oriental Institute Annual Report 2008-2009
, genier de 2010.
(en)
Gil Stein, «
Tell Zeidan
»,
Oriental Institute Annual Report 2010-2011
, genier de 2011.
(en)
Francesco Menotti,
Living on the lake in prehistoric Europe
: 150 years of lake-dwelling research
, Routledge, 2004.
(en)
Robert McCormick Adams e Hans-Jörg Nissen,
The Uruk Countryside
, University of Chicago Press, 1972, pp. 18-22.
(en)
Rainer Michael Boehmer, «
Uruk-Warka
», dins Eric M. Meyers (dir.),
Oxford Encyclopaedia of Archaeology in the Ancient Near East
, vol. 5, Oxford University Press, 1997, p. 295.
(fr)
Leonardo Benevolo,
Histoire de la ville
, Éditions Parenthèses, 1994, p. 17.
(fr)
Michel Mazoyer e Sydney Aufrère,
Jardins d'hier et d'aujourd'hui
: de Karnak à l'Eden
, Éditions L'Harmattan, 2012, p. 60.
(fr)
Pierre Lavedan,
Histoire de l'urbanisme
, H. Laurens, 1966, p. 113.
(it)
F. Castognoli,
Ippodamo di Mileto e l'urbanistica a pianta ortogonale
, 1956.
(fr)
Roland Martin,
L'Urbanisme dans la Grèce antique
, Éditions A. et J. Picard, 1956.
(fr)
Agostino Paravicini Bagliani, Jean-Pierre Felber, Jean-Daniel Morerod e Véronique Pasche,
Les pays romands au Moyen Ages
, Payot, 1997, p. 556.
(fr)
Patrick Boucheron e Denis Menjot,
La ville médiévale, Histoire de l'Europe urbaine
, Points histoire, 2011.
Per exemple, en
1176
, la
batalha de Legnano
entre l'
emperador germanic
e las comunas del nòrd d'
Itàlia
(fr)
Otto Oexle e Florence Chaix, «
Les groupes sociaux du Moyen Âge et les débuts de la sociologie contemporaine
»,
Annales
, vol. 47, n° 3,‎ 1992, pp. 751–765.
(fr)
Pascal Baud, Serge Bourgeat e Catherine Bras,
Dictionnaire de Géographie
, Hatier, 2008, p. 521.
(fr)
Olivier Belbeoch,
La Population mondiale. Vers une stabilisation au XXIe siècle
, Documentation française, 1986, p. 43.
(en)
ProDemos Huis voor democratie en rechtstaat,
Politics in the Netherlands
, 2013.
(fr)
Alain Baccigalupo,
Les administrations municipales québécoises
: des origines à nos jours
Agence d'Arc, 1984.
(fr)
Perspectives de l'Urbanisation. Révision de 2007
, 2007, p. 10.
(fr)
Dominique Lorrain,
Métropoles XXL en pays émergents
, Presses de Sciences Po, 2011.
Recuperada de «
Categorias de la pagina
Article redigit en lengadocian
Vila del mond
Vila
Geografia urbana
Vila
Apondre un subjècte