Wikipedia - Wikipedia

Wikipedia - Wikipedia
Naar inhoud springen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Dit artikel gaat over de internetencyclopedie. Voor de Nederlandstalige uitgave zie
Nederlandstalige Wikipedia
, voor de gelijknamige planetoïde zie
274301 Wikipedia
Wikipedia
Algemeen
Auteur(s)
Wikipediagemeenschap
Genre
online encyclopedie
Eigenaar
Wikimedia Foundation
Taal
Meertalig
Geschiedenis
Opgericht
15 januari
2001
Oprichters
Jimmy Wales
Larry Sanger
Technische info
Registratie
Optioneel
Status
Actief
Programmeertaal
PHP
Alexa-positie
13 (november 2020)
Officiële website
Portaal
Media
Wikipedia
is een meertalige
internetencyclopedie
, die door
vrijwillige
schrijvers wordt geschreven. Wikipedia wordt
gepubliceerd
onder een
vrije licentie
, waardoor de inhoud elders (mits voorzien van
bronvermelding
) te gebruiken is. De
website
is
eigendom
van de
Amerikaanse
Wikimedia Foundation
. Het is het oudste en bekendste project van deze organisatie.
Wikipedia is in 2001 opgezet in de vorm van een
wiki
, zodat elke inhoudelijke pagina in beginsel door iedere bezoeker bewerkt kan worden. Voor Wikipedia is een apart
computerprogramma
ontworpen. Deze
software
MediaWiki
, is
opensourcesoftware
die ook gebruikt wordt door de andere projecten van de Wikimedia Foundation en door vele andere projecten en bedrijven.
Een bewerker van Wikipedia wordt een
Wikipediaan
genoemd, als groep wordt gesproken over de Wikipediagemeenschap (Engels: Wikipedia community).
De Europese
Verordening digitale diensten
beschouwt Wikipedia als een
zeer groot onlineplatform
, en legt bijhorende verplichtingen op.
Vijf zuilen
Zie
Wikipedia:Vijf zuilen
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Op Wikipedia zijn in de beginfase door de oprichters en Engelstalige gebruikers allerlei richtlijnen en beginselen geformuleerd die voor alle bewerkers gelden. In 2005 maakte een gebruiker een samenvatting in vijf universele beginselen die
five pillars
werden genoemd, vertaald als de vijf
zuilen
Het gaat om de volgende principes:
Wikipedia combineert eigenschappen van gespecialiseerde
encyclopedieën
almanakken
en
geografische
woordenboeken
(boeken met alfabetische beschrijvingen van plaatsen), het is geen woordenboek of krant.
Wikipedia wordt geschreven vanuit een
neutraal standpunt
, gebaseerd op feitelijkheden. Wikipedia streeft naar artikelen die de verschillende relevante standpunten op een onpartijdige manier beschrijven. De inhoud moet daarbij gecontroleerd kunnen worden in betrouwbare bronnen die bij de betreffende tekst worden genoemd.
Wikipedia auteurs stellen de inhoud ter beschikking als vrije inhoud (
content
) die iedereen mag gebruiken, bewerken en verspreiden.
De bewerkers van Wikipedia dienen elkaar beleefd en respectvol te behandelen, ook als verschil van mening bestaat. Aanvallen op de persoon horen te worden vermeden en nieuwkomers open tegemoet getreden.
Er bestaan regels en richtlijnen maar ze zijn niet in steen gebeiteld, ze kunnen veranderen met de loop der tijd. Hoofdzaak is de inhoud te bewerken met gezond verstand volgens bovenstaande principes, wetend dat alles eenvoudig veranderd en hersteld kan worden, alle bewerkingen worden bewaard.
Buiten Wikipedia, in een rechtszaak voor de gewone civiele of strafrechter, gelden niet de richtlijnen van Wikipedia maar de rechtsregels van het betreffende land.
De naam Wikipedia
De naam Wikipedia is een
samentrekking
van
wiki
, dat in het
Hawaïaans
snel
betekent, en het Engelse woord
encyclopedia
. Een bewerker van Wikipedia wordt een
Wikipediaan
genoemd.
10
Het Engelse woord
Wikipedian
staat sinds augustus 2012 in het
Oxford English Dictionary
11
Geschiedenis
Zie
Geschiedenis van Wikipedia
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Servers van Wikimedia in Carrollton, Texas, in 2015
Kenmerken van het project
Wikipedia was de eerste
digitale
encyclopedie waarbij met het
wiki
concept
gewerkt werd. Daardoor wordt actuele informatie vaak snel op Wikipedia verwerkt. Daar verwijst het woord
wiki
snel
) ook naar.
Kenmerkend voor het project en het succes ervan is ook dat de inhoud onder een
vrije licentie
valt. Alle tekst en andere media, zoals beeld en geluid worden door Wikipedia door middel van de
GFDL-
(en sinds 2008)
CC BY-SA
-licentie vrijgegeven en beschikbaar gesteld aan het publiek. Iedere auteur blijft eigenaar van zijn bijdrage, maar anderen kunnen voortbouwen op individuele bijdragen. De vrijgave van bijdragen onder de CC BY-SA-licentie is definitief en kan niet ingetrokken worden. Eenieder is daarmee gerechtigd de inhoud kosteloos te verspreiden en te wijzigen, terwijl niemand de toegang tot een uit Wikipedia overgenomen en eventueel gewijzigde inhoud kan worden onthouden. Wikipedia presenteert zich daarbij uitdrukkelijk als een encyclopedie en niet als bijvoorbeeld een woordenboek, discussieforum of
webportaal
. Voor
lexicografische
informatie is het zusterproject
Wiktionary
(in het Nederlands
WikiWoordenboek
) in het leven geroepen.
Voor mobiele apparaten zijn ook speciale
apps
beschikbaar.
Voorgeschiedenis
Over de documentering van de menselijke kennis wordt al vele jaren nagedacht. Onder anderen de
bibliograaf
Paul Otlet
, bedenker van de
Universele Decimale Classificatie (UDC)
, wijdde zijn leven aan de vraag hoe gegevens en kennis toegankelijk gemaakt kunnen worden in een
Universeel Boek
of een vernuftig kaartsysteem met behulp van een machinaal systeem.
12
Later streefde
H.G. Wells
naar een
World Brain
13
een samenvatting van alle kennis op
microfilm
. Ook
Vannevar Bush
dacht dat de toekomst van volledige documentatie lag in een systeem met microfilm:
Memex
14
In 1960 begon
Ted Nelson
met zijn
Project Xanadu
dat gebruikmaakte van
hypertekst
. De
Compton's Interactive Encyclopedia
van Philips' CDI (1992) en
Encarta
(1993) van
Microsoft
waren de eerste encyclopedieën op cd-rom die gebruikmaakten van hyperlinks. Wikipedia is een modern antwoord en maakt gebruik van de nieuwe mogelijkheden van
www
internet
en
software
voor samenwerking.
Oprichting
Wikipedia werd in 2001 opgericht door de Amerikaanse ondernemer
Jimmy Wales
, samen met zijn medewerker
Larry Sanger
. In 2003 droeg Wales zijn rechten op de naam Wikipedia, de website zelf en de
servers
waarop deze draaide over aan de Wikimedia Foundation. Deze stichting richtte hij op om het behoud en de verdere ontwikkeling van Wikipedia langdurig mogelijk te maken. De stichting leeft bijna uitsluitend van donaties en had anno 2017 in de Verenigde Staten ongeveer 280 betaalde medewerkers. Wikipedia zelf wordt echter door vrijwilligers beheerd en geschreven.
Eerste opzet
Systeemarchitectuur van de servers van Wikipedia, mei 2009
Het project Wikipedia begon met een conversatie tussen twee internetvrienden,
Larry Sanger
, hoofdredacteur van
Nupedia
en
Ben Kovitz
, een computerprogrammeur en bèta-wetenschapper, op de avond van 3 januari 2001 in
San Diego
(Californië). Kovitz had al eerder te maken gehad met een ander soort wikiproject. Toen hij het basisconcept aan Sanger uitlegde, zag deze onmiddellijk dat het wikiformat geschikt zou zijn voor het opzetten van een opener, minder formeel project dan
Nupedia
Vier maanden daarvoor hadden Sanger en zijn baas Jimmy Wales, president-directeur van
Bomis
, Inc., al eens verschillende mogelijkheden besproken om naast Nupedia een opener, aanvullend project te beginnen. Het kostte Sanger dus niet veel moeite om Wales over te halen een wiki voor Nupedia op te zetten. Nupedia's eerste wiki ging online op 10 januari 2001. Van de kant van de auteurs en redacteuren van Nupedia kwam echter het nodige protest tegen het plan om Nupedia zo nauw te associëren met een webpagina, gebaseerd op het wikiconcept. Daarom kreeg het nieuwe project per 15 januari de naam 'Wikipedia' en een eigen, onafhankelijk adres op het web. Deze datum werd later uitgeroepen tot Wikipediadag.
Nieuwe deelnemers meldden zich aan via een publicatie van
Slashdot
in maart en juli. Ook andere publicaties trokken deelnemers, zoals die op
Kuro5hin
. Zoekmachines (vooral
Google
) en andere
portalen
dirigeerden dagelijks honderden potentiële deelnemers naar Wikipedia.
bron?
Op 12 februari 2001 werd in de Engelstalige Wikipedia de eerste mijlpaal van 1000 artikelen (pagina's) overschreden; daarna groeide het aantal artikelen met circa 1000 per maand en inmiddels (2020) met ongeveer 150.000 per maand.
15
Op 19 juni 2001 ging de
Nederlandstalige versie van Wikipedia
van start.
Groei
De oorspronkelijke en verreweg de grootste van alle Wikipedia's is de
Engelstalige
versie, die van start ging op 15 januari 2001. Het oorspronkelijke doel was te komen tot een minimum van 100.000 artikelen. Toen dat aantal eenmaal was bereikt, ging de groei echter nog volop door.
Vanaf de zomer van 2001 zijn er naast de oorspronkelijke Engelstalige versie steeds meer Wikipedia's in andere talen gestart. Na de Engelstalige waren in 2015, gemeten naar het aantal individuele artikelen, de
Duits-
Frans-
Nederlands-
en
Zweedstalige
Wikipedia's het grootst. Opgemerkt moet worden dat dit niets zegt over de grootte, de (gemiddelde) kwaliteit of de diversiteit van de artikelen. In totaal waren er in februari 2015 meer dan 34 miljoen artikelen te vinden in 288 verschillende talen.
Er zijn ook enkele Wikipedia's opgestart in
minderheidstalen
dialecten
en inmiddels
uitgestorven
talen (zoals het
Latijn
en
Oudengels
). Zo bevatte de Wikipedia in het
Zazaki
begin 2010 ongeveer 2800 artikelen. Er zijn eveneens versies begonnen in enkele bekende
kunsttalen
, zoals het
Esperanto
en het
Klingon
16
Een aantal van deze Wikipedia's bleek echter over onvoldoende vaste bijdragers te beschikken om de projecten draaiende te houden. Deze weinig levensvatbare projecten zijn inmiddels weer gesloten of in de
Wikimedia Incubator
beland.
De meeste opslagcapaciteit is nodig voor de afbeeldingen en andere media die op Wikipedia gebruikt worden. Op 15 januari 2009 meldde
Wikizine
dat er 48
terabyte
opslagruimte beschikbaar was gekomen voor
Wikimedia Commons
. Op dat moment werd daar 5 terabyte van gebruikt.
17
Verdere ontwikkeling
Logo
In de maanden augustus en september 2003 werd een internationale
logowedstrijd
gehouden. Het logo van Paul Stansifer werd met grote meerderheid verkozen. Daarna werd dit aangepast tot een grijze versie op basis van hetzelfde idee.
Culturele samenwerking
Vanaf 2005 begonnen de bewerkers (
users
, in het Nederlands vaak "gebruikers" genoemd) op Wikipedia steeds meer samen te werken met culturele instellingen en andere organisaties om meer materiaal beschikbaar te krijgen voor het gebruik op Wikipedia. Er wordt samengewerkt met onder andere musea, galeries, archieven en bibliotheken om zo meer specialistische informatie en vooral ook beeldmateriaal om meer artikelen hiervan te kunnen voorzien. In Nederland leverde bijvoorbeeld het
Tropenmuseum
meer dan 8.000 afbeeldingen over de
Marrons
Suriname
en
Indonesië
18
19
het
Nationaal Archief
in Den Haag en
Spaarnestad Photo
te Haarlem doneren ruim 1100 foto's van Nederlandse politici en belangrijke gebeurtenissen in Nederland
20
en het
Amsterdam Museum
doneerde in 2011 zijn digitale collectie van 55.000 foto's.
21
De
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
(RCE) heeft in september 2012 van de 555.000 afbeeldingen van haar collectie er 465.000 vrijgegeven met een maximale pixelgrootte van 1200 pixels onder de CC BY-SA 3.0 NL-licentie.
Wikipedian in Residence
Sinds 2010 wordt de samenwerking tussen Wikipedia en culturele instellingen verder geïntensiveerd met de aanstelling van een '
Wikipedian in Residence
' bij de instellingen zelf om hun materiaal via Wikipedia te ontsluiten.
22
Langere termijn
Op 15 januari 2016, de 15e verjaardag van Wikipedia, werd bekend dat er een fonds was opgericht, de
Wikimedia Endowment
, dat de komende 10 jaar 100 miljoen dollar moet gaan inzamelen teneinde het voortbestaan van Wikipedia op de lange termijn te garanderen.
23
Erkenningen
In mei 2004 ontving Wikipedia de Golden Nica voor digitale gemeenschappen van de jaarlijkse
Prix Ars Electronica
-wedstrijd. Later dat jaar ontving Wikipedia de Judges'
Webby Award
in de categorie "community".
24
Wikipedia werd ook genomineerd voor de "Best Practices" prijs.
In 2007 stemden de lezers van de website brandchannel.com voor Wikipedia als 4de in de lijst van merken, via het antwoord op de vraag "Welk merk had de grootste invloed op onze levens in 2006?"
De Erasmusprijs 2015
In september 2008 ontving Wikipedia de "Quadriga A Mission of Enlightenment" van
Werkstatt Deutschland
samen met
Boris Tadić
Eckart Höfling
en
Peter Gabriel
. Deze prijs werd aangeboden aan
Jimmy Wales
door
David Weinberger
25
Erasmusprijs
Op 15 januari 2015 kreeg de Wikipediagemeenschap de
Erasmusprijs
toegekend, "omdat zij de verspreiding van kennis heeft bevorderd door een allesomvattende, voor ieder toegankelijke encyclopedie op te zetten".
26
27
Volgens de organisatie van de prijs droeg Wikipedia door haar open karakter bij aan het besef dat bronnen van kennis niet neutraal zijn en steeds gewogen moeten worden. Met deze kritische aandacht sloot Wikipedia goed aan bij het gedachtegoed van
Erasmus
. Op 25 november 2015 reikte koning
Willem-Alexander
deze prijs uit aan drie vertegenwoordigers van de gemeenschap.
28
Prinses van Asturiëprijs
Op 17 juni 2015 werd de jaarlijkse
Prinses van Asturiëprijs
voor internationale samenwerking toegekend aan Wikipedia.
29
Knelpunten
Vandalisme
Wikipedia heeft net als andere wiki's te kampen met
vandalisme
. Hiervoor zijn hulpmiddelen beschikbaar om vandalisme te bestrijden en bijvoorbeeld misbruik van
sokpopaccounts
op te sporen.
'Onzichtbaar vandalisme' en
hoaxen
blijken echter hardnekkiger te zijn. Door subtiele wijzigingen (beperkte weglatingen of wijziging van de opmaak) kan een heel andere wending aan een artikel worden gegeven. Ook kan iemand per ongeluk foutieve informatie toevoegen. Wanneer niemand doorheeft dat de informatie onjuist is, kan die maandenlang op Wikipedia blijven staan. Zo zijn er gevallen bekend van artikelen over niet-bestaande personen, waar wel maandenlang een artikel over bestond.
Snelle verspreiding van verkeerde informatie
Artikelen op Wikipedia scoren over het algemeen hoog in de
zoekmachines
. Dit heeft als neveneffect dat ook eventuele foutieve informatie zich vanaf Wikipedia snel over het internet kan verspreiden.
Vertekening
Resultaat van onderzoek van de Wikimedia Foundation naar enkele kenmerken van bewerkers van Wikipedia
Wikipedia wordt bewerkt door vrijwilligers en heeft een open structuur. In principe kan iedereen daardoor meewerken aan de encyclopedie. In de praktijk blijkt er echter geen sprake van een volledige afspiegeling van de maatschappij. Zo komt uit onderzoek van de Wikimedia Foundation naar enkele kenmerken van bewerkers van Wikipedia naar voren dat de meerderheid van de bewerkers mannelijk is en geen partner en kinderen heeft. Ongeveer de helft valt in de leeftijd tussen 18 en 30 jaar oud, terwijl de groep jonger dan 18 zo'n 25% bedraagt.
Het dominante profiel van de bewerkers heeft – algemeen gesproken – gevolgen voor het soort en aantal artikelen en daarnaast ook voor de inhoud van artikelen, wat
Dale Hoiberg
, voormalig hoofdredacteur van de
Encyclopædia Britannica
, een
systematische fout
of
bias
noemt. In vergelijking met traditionele encyclopedieën is er dan ook meer aandacht voor
sporters
informatica
en
popcultuur
, terwijl onderwerpen als
natuurwetenschap
taal
kunst
en
Afrika
soms ondervertegenwoordigd zijn. Zo was bijvoorbeeld
het artikel over de stripfiguren Casper en Hobbes
op de
Engelstalige Wikipedia
een tijdlang uitgebreider dan
dat over William Shakespeare
The Guardian
gaf in 2014 aan dat een artikel op de Engelstalige Wikipedia met een
lijst van porno-actrices
meer voetnoten kende dan dat met een
lijst van schrijfsters
30
Dit werd al vroeg onderkend, zoals bleek uit projecten als
CROSSBOW
en het
wikiproject systematische bias
, die echter niet van lange duur waren.
Demografie
per Wikipedia
Naast de kenmerken in het onderzoek van de Wikimedia Foundation spelen ook andere kenmerken een rol. Zo verschilt de
demografie
per Wikipedia sterk, wat zijn invloed heeft op het soort artikelen en de inhoud daarvan. Artikelen over bepaalde landen, volken, gebruiken en religies zullen niet op elke Wikipedia dezelfde aandacht krijgen. Andere initiatieven zijn onder meer het wegwerken van overmatige nadruk in artikelen op specifieke landen.
noot 1
Gendergap
De bewerkers van Wikipedia zijn merendeels mannelijk. Daarom schreef de
New Statesman
dat de Engelstalige versie niet de "
sum of all knowledge
" was – de visie van
Jimmy Wales
, een van de oprichters van Wikipedia – maar eerder de "
sum of male knowledge
".
31
In het tijdschrift
Slate
noemde Heather Mac Donald dit in 2011 echter geen probleem:
De eenvoudigste verklaring voor het verschil in deelname (...) is dat mannen en vrouwen gemiddeld andere interesses hebben en hun vrije tijd op een andere manier willen besteden.
32
Vergelijking van het relatieve aantal biografieën over vrouwen op de Engelse Wikipedia ten opzichte van het aantal voor verwijdering genomineerde artikelen, van januari 2017 t/m februari 2020.
33
In 2011 bleek uit onderzoek dat de Engelstalige Wikipedia weliswaar meer artikelen over vrouwen had dan de
Encyclopaedia Britannica
, maar ook dat de kans dat een artikel over een vrouw ontbrak groter was dan over een man. Dat effect was bovendien sterker in de Wikipedia dan in de
Britannica
34
Uit onderzoek uit 2015 bleek dat de biografieën van vrouwen heel anders geschreven waren dan die van mannen.
35
Er werd een asymmetrie waargenomen: vrouwen worden meer gerelateerd aan mannen dan omgekeerd. Ook komen in artikelen over vrouwen vaker liefdesrelaties aan de orde, of aspecten van hun gezinsleven.
Het feit dat er minder artikelen over vrouwen waren dan over mannen werd belangrijk genoeg gevonden om verschillende projecten daaraan te wijden, zoals het project "Women in red", dwz "vrouwen in het rood", waarbij rood staat voor de kleur van een link naar een niet-bestaand artikel in de
MediaWiki
-software.
In deze projecten worden nieuwe artikelen over relevante vrouwen geschreven. Onderzoek door Francesca Tripodi
33
toonde echter aan dat artikelen over vrouwen op de Engelse Wikipedia minder snel relevant werden gevonden en dat relatief meer artikelen over hen verwijderd werden dan artikelen over mannen. Daardoor wordt het verkleinen van de gendergap moeilijk.
Manipulatie
Onder meer door de ontwikkeling van de
Wikiscanner
in 2007 raakten verschillende gevallen bekend waarin de informatie van Wikipedia was
bijgekleurd, toegevoegd of verwijderd
door betrokken personen of instanties, om negatieve informatie over hen aan te passen, maar soms ook om de publieke opinievorming te beïnvloeden.
Presentatie
Op de presentatie van artikelen in de userinterface van Wikipedia wordt wel kritiek geuit, omdat deze niet modern, rommelig en niet gebruiksvriendelijk zou zijn. Een modernere presentatie van deze artikelen wordt bijvoorbeeld geboden door
Wikiwand
, een gepatenteerde software-interface die hiervoor is ontwikkeld. Wikiwand is zelf geen onderdeel van MediaWiki.
Gevolgen voor traditionele encyclopedieën
In
Het Financieele Dagblad
verscheen in 2016 een artikel waarin werd gesteld dat Wikipedia negatief bijdraagt aan de
economische groei
noot 2
36
Wikipedia werd al eerder gezien als een oneerlijke concurrent voor traditionele encyclopedieën.
Nicholas Carr
viel in
The amorality of
Web 2.0
(2005,
Web 2.0 is amoreel
) websites met
gebruikersbijdragen
als Wikipedia aan, omdat ze beroepsschrijvers (die volgens hem superieur zijn) het brood uit de mond kunnen stoten, want "gratis wint altijd van kwaliteit". Carr schreef: "De geestdriftige visioenen van Web 2.0 gaan er stilzwijgend van uit dat de amateur de overhand krijgt. Maar ik kan me niets angstaanjagenders voorstellen".
37
Anderen bestrijden dat Wikipedia of iets dergelijks de traditionele publicaties volledig gaat verdringen.
Chris Anderson
, hoofdredacteur van
Wired Magazine
, beweerde in het natuurwetenschappelijke tijdschrift
Nature
dat Wikipedia met haar gebruik van groepsverstand (
wisdom of crowds
) de
wetenschappelijke toptijdschriften
niet zal vervangen, vanwege de andere rol en strenge procedures voor
collegiale toetsing
van die tijdschriften.
38
Inhoudelijke censuur
Wikipedia zou
censuur
willen vermijden. Zo werd in 2006 op de Duitstalige Wikipedia geweigerd om de naam van een overleden
hacker
te verwijderen toen de familie daarom vroeg.
39
Ook werd in 2008 een platenhoes niet verwijderd nadat een Britse organisatie die hoes als
kinderpornografie
had bestempeld, waardoor in grote delen van het
Verenigd Koninkrijk
Wikipedia niet meer bereikbaar was.
40
Turkije blokkeerde van 29 april 2017 tot 16 januari 2020
41
de toegang tot alle talenversies van Wikipedia nadat de encyclopedie had geweigerd sommige inhoud te verwijderen.
42
43
Niettemin werd in 2009 wel informatie verwijderd over de ontvoering van
David S. Rohde
door de
taliban
, omdat volgens de
New York Times
zijn leven in gevaar kon komen door het bekendmaken van de ontvoering.
44
Kwaliteit
Duitstalige Wikipedia
Een vergelijking in september 2004 van de
Duitstalige Wikipedia
en twee andere Duitstalige encyclopedieën,
Brockhaus
en
Encarta
, door het computertijdschrift
c't
, viel in het voordeel van Wikipedia uit.
Engelstalige Wikipedia
In 2005 publiceerde
Nature
de resultaten van een vergelijkend onderzoek naar de kwaliteit van artikelen in de Engelse Wikipedia (WP) en de
Encyclopædia Britannica
(EB).
45
Universitaire deskundigen bogen zich over natuurwetenschappelijke teksten, zonder te weten uit welke encyclopedie ze kwamen. In 42 paren van overeenkomstige artikelen uit beide encyclopedieën vonden ze zowel in WP als in EB totaal acht ernstige fouten. Gemiddeld bevatte een WP-artikel vier en een EB-artikel drie foutjes, weglatingen of misleidende beweringen.
Nature
concludeerde dat hoewel de schrijfstijl van de
Britannica
veel beter was, de Wikipedia op natuurwetenschappelijk gebied bijna net zo goed was als de
Britannica
. Orlowski formuleerde het als volgt: de kwaliteit van informatie in deze artikelen was in Wikipedia daarmee
31 procent minder
dan in de
Britannica
46
Het betrof hier een betrekkelijk kleine selectie van artikelen over exacte wetenschappen en techniek en veel van de aangetroffen 'fouten' betroffen meningsverschillen tussen de onderzoekers van
Nature
en de redacteuren van de
Britannica
over welke feiten vermeld zouden moeten worden in een encyclopedie.
47
In maart 2006 publiceerde de
Encyclopædia Britannica
onder de titel "Fatally Flawed" een weerlegging van de onderzoeksresultaten van Nature.
48
T. Bayer gaf in 2012 een overzicht van verschillende onderzoeken, die uitwezen dat de Engelse en Duitse Wikipedia gemiddeld betrouwbaar waren.
49
Afgeleide sites
Spiegelsites
Er bestaan op het internet een aantal
klonen
– ook wel
mirrors
of spiegelsites genoemd – van Wikipedia. Dit zijn
websites
die de inhoud van Wikipedia-artikelen of een deel hiervan (vrijwel) letterlijk overnemen. Enkele voorbeelden zijn
DBpedia
EverybodyWiki Bios & Wiki
Wikiwand
en (specifiek in het Nederlands)
Encyclo.nl
. Ook sommige teksten op
WordPress.com
zijn min of meer letterlijk afkomstig van Wikipedia. Daarnaast wordt veel van de vrij beschikbare inhoud van Wikipedia door allerlei individuele sites overgenomen en hergebruikt, al dan niet in de vorm van letterlijk gekopieerde tekstpassages. Regelmatig laten deze sites na om de bron van deze informatie correct weer te geven, waardoor de vereiste auteursrechtelijke kennisgevingen niet gerealiseerd worden.
Een belangrijk neveneffect van dergelijke "kloonwebsites" en andere sites die zich primair op Wikipedia baseren, is dat ze ervoor zorgen dat informatie op het internet steeds eenzijdiger wordt. Het is geen zeldzaamheid dat vijf van de eerste tien zoekresultaten op
Google
allemaal hetzelfde artikel bevatten, op verschillende sites. Foutieve informatie kan op deze manier snel over het internet worden verspreid. Critici van Wikipedia zien dit als een zorgelijke ontwikkeling.
Film
Zie
Lijst van films over Wikipedia
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Literatuur
Zie
Bibliografie van Wikipedia
voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
nl
Albert Benschop
Wikipedia. De Wijsheid van de Zwerm
50
(2012)
en
John Broughton
Wikipedia: The Missing Manual
, uitg. O'Reilly (2008)
ISBN 978-0-596-51516-4
en
Joseph Michael Reagle Jr.
Good faith collaboration. The culture of Wikipedia
, MIT Press 2010
ISBN 978-0-262-01447-2
Externe link
Op andere
Wikimedia
-projecten
Mediabestanden
Media
op Wikimedia Commons
WikiWoordenboek
Definitie
op WikiWoordenboek
Wikiquote
Citaten
op Wikiquote
wikipedia.org, Wikipedia's startpagina met alle talen
Noten
De Nederlandstalige Wikipedia kent hiervoor bijvoorbeeld
Dit kan beter/Te veel nadruk op Nederland
en
Dit kan beter/Te veel nadruk op België
"Het is een gratis dienst, heeft geen prijs en voegt dus niets toe in de vorm van meetbare productie. Gratis is niets waard volgens de systematiek van het
bruto binnenlands product
. Daarentegen zal de opkomst van Wikipedia ten koste zijn gegaan van de omzet van naslagwerken. Een daling van de omzet en daarmee dus negatieve groei", aldus Lukas Daalder in het FD van 29 februari 2016.
Bronnen
en
Wikipedia.org Traffic, Demographics and Competitors - Alexa
Alexa.com.
Gearchiveerd op
25 augustus 2020
Geraadpleegd op
14 november 2020
en
Press corner - Digital Services Act: Commission designates first set of Very Large Online Platforms and Search Engines
European Commission - European Commission
Geraadpleegd op
6 september 2023
en:Wikipedia:Five pillars
Artikel in Engelstalige wikipedia hulpruimte aangemaakt op 4 mei 2005 door gebruiker
Neutrality
als "
New simple policy page"
zie eerste versie
In de Duitse zaak
Waibel tegen Wikimedia Foundation
was dit een van de overwegingen van de rechter. Een lezer verwacht van een encyclopedie dat er feiten zijn te vinden, geen vermoedens of verdachtmakingen. Bij het publiceren op Wikipedia moeten door de auteurs dezelfde zorgvuldigheidsregels worden aangehouden als die voor de pers gelden. Gebeurt dat niet, bestaat voor de WMF de plicht de inhoud te verwijderen zodra ze op de hoogte is gebracht van mogelijke onrechtmatige publicaties. (Landgericht Berlin, 28 augustus 2018, Zaaknr. 27 O 12/17). Zie:
"LG Berlin zu Sorgfaltspflichten auf Plattform - Wiki­pedia, ein Schwarm von Jour­na­listen"
en in het engels:
Raue LLP successfull against Wikipedia
mr. Arnoud Engelfriet
Zweedse Wikipedia mag geen openbarekunstfoto’s opnemen
Ius Mentis
15 april 2016
).
Geraadpleegd op
21 juli 2018
Bemmel, van, Noël
Interview - Wikipediaan Edo de Roo - De Wikipediaan die een lintje kreeg: ‘Ik kan ook Netflix gaan kijken, maar wat heeft de wereld daaraan?’
de Volkskrant
15 mei 2020
).
Geraadpleegd op
24 mei 2023
Jong en Wikipediaan: soms werk ik nachtenlang aan een artikel
NOS Nieuws
19 november 2016
).
Geraadpleegd op
24 mei 2023
Geert Van Pamel is Wikipediaan
Knack
17 maart 2021
).
Geraadpleegd op
24 mei 2023
Naïm Derbali en Coen van de Ven
3 maart 2022
).
Kennis is macht
De Groene Amsterdammer
22
(9)
Stil, Herman
Interview - Wikipedia eert Nederlander die inmiddels 850 lemma’s op zijn naam heeft staan
Het Parool
15 augustus 2021
).
Geraadpleegd op
24 mei 2023
en
Hella ridic new words to make you lolz: ODO August 2012 update
Oxford English Dictionary
Oxford University Press
23 augustus 2012
).
Gearchiveerd op
28 oktober 2012
Joseph Michael Reagle Jr.:
Good faith collaboration. The culture of Wikipedia
, MIT Press 2010
H.G. Wells, World Brain, 1938
Vannevar Bush:
As We May Think
, 1945.
Wikimedia Statastics
Geschiedenis van de Klingon Wikipedia
Meta-Wiki.
Gearchiveerd
op
10 oktober 2016
Geraadpleegd op
6 oktober 2016
Anno Domini MMIX Week III Number CIV
, Wikizine
Tropenmuseum en Wikipedia gaan samenwerken
Het Parool
, 5 augustus 2009 (gearchiveerd)
Objects from the #Tropenmuseum for #Wikipedia
, 16 juni 2010
Nationaal Archief geeft foto's aan Wikipedia
NU.nl
, 21 juli 2010
Amsterdam Museum doneert 55.000 foto’s aan Wikimedia.
, blog Amsterdam Museum, 20 januari 2011 (gearchiveerd)
Cohen, Noam
Venerable British Museum Enlists in the Wikipedia Revolution
The New York Times
5 juni 2010
).
Gearchiveerd
op
20 januari 2014
Geraadpleegd op
5 november 2013
100 miljoen dollar moet toekomst Wikipedia garanderen
NOS
15 januari 2016
).
Gearchiveerd
op
30 mei 2016
Geraadpleegd op
15 januari 2016
Webby Awards 2004
The International Academy of Digital Arts and Sciences
(2004).
Gearchiveerd
op
22 juli 2011
Die Quadriga
– Award 2008
Gearchiveerd op
15 september 2008
Geraadpleegd op
26 december 2008
en
Wikipedia turns 14, receives prestigious Erasmus Prize 2015
Programmaboekje bij prijsuitreiking op 25 november 2015
Krijn Soeteman
Wikipedia Community neemt Erasmusprijs in ontvangst
Tweakers
25 november 2015
).
Gearchiveerd
op
16 augustus 2021
en
Princess of Asturias Award for International Cooperation 2015
(gearchiveerd)
The Guardian view on Wikipedia: evolving truth
The Guardian
, 7 augustus 2014
en
The Wikipedia wars: does it matter if our biggest source of knowledge is written by men?
Mac Donald, Heather
Wikipedia Is Male-Dominated. That Doesn't Mean It's Sexist.
Slate
9 februari 2011
).
Gearchiveerd
op
11 september 2016
Geraadpleegd op
8 oktober 2016
Tripodi F. Ms. Categorized: Gender, notability, and inequality on Wikipedia. New Media & Society. June 2021. doi:
10.1177/14614448211023772
en
Gender Bias in Wikipedia and Britannica
en
It's a Man's Wikipedia? Assessing Gender Inequality in an Online Encyclopedia
Wikipedia remt de groei
, door Lukas Daalder in
Het Financieele Dagblad
, 29 februari 2016. Geraadpleegd op 29 februari 2016.
en
The amorality of Web 2.0
Rough Type
3 oktober 2005
).
Gearchiveerd
op
24 augustus 2006
Geraadpleegd op
15 juli 2006
en
Technical solutions: Wisdom of the crowds
Nature
Gearchiveerd op
28 augustus 2006
Geraadpleegd op
10 oktober 2006
de
Streit um Tron - Darf man einen Hacker beim Namen nennen?
Der Spiegel
, 10 januari 2006.
Britse providers blokkeren Wikipedia-pagina
, Webwereld, 8 december 2008.
Turkije heft na drie jaar blokkade Wikipedia op
De Morgen
16 januari 2020
).
Gearchiveerd
op
29 oktober 2020
Geraadpleegd op
17 januari 2020
tr
Hukuku yok sayan Wikipedia kapatıldı
, staatspersbureau Anadolu Ajansı, 29 april 2017
Turkije blokkeert Wikipedia
NOS
, 29 april 2017
en
Keeping News of Kidnapping Off Wikipedia
The New York Times
, 28 juni 2009.
en
Nature 438 (2012), p.
900-901
en
Andrew Orlowski
Wikipedia science 31% more cronky than Britannica's
The Register
16 december 2005
).
Gearchiveerd
op
29 mei 2010
Geraadpleegd op
1 oktober 2010
en
Andrew Orlowski
Nature mag cooked Wikipedia study, Britannica hits back at junk science
The Register
23 maart 2006
).
Gearchiveerd
op
22 december 2010
Geraadpleegd op
1 oktober 2010
en
Fatally Flawed. Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal Nature
Encyclopædia Britannica
(maart 2006).
Gearchiveerd
op
9 juli 2016
Geraadpleegd op
6 oktober 2016
en
Bayer, T.
Academic research about the reliability of Wikipedia
(2012)
Wikipedia. De Wijsheid van de Zwerm
, sociosite.org, 27 maart 2012. Geraadpleegd 17 januari 2013
Wikimedia Foundation
Projecten:
Wikimedia Commons
Meta-Wiki
Wikibooks
Wikidata
Wikifuncties
Wikinieuws
Wikipedia
Wikiquote
Wikisource
Wikispecies
Wiktionary
Wikiversity
Wikivoyage
Incubator
Wikipedia per taal:
Afrikaans
Albanees
Arabisch
Armeens
Azerbeidzjaans
Baskisch
Bretons
Bulgaars
Catalaans
Cebuano
Chinees
Deens
Duits
Engels
Esperanto
Estisch
Fins
Frans
Fries
Georgisch
Grieks
Hebreeuws
Hindi
Hongaars
IJslands
Indonesisch
Italiaans
Jiddisch
Japans
Javaans
Kazachs
Koreaans
Kroatisch
Latijn
Lets
Limburgs
Litouws
Luxemburgs
Macedonisch
Maleis
Mongools
Napolitaans
Nederlands
Nedersaksisch
Noors
Oekraïens
Papiaments
Perzisch
Pools
Portugees
Roemeens
Russisch
Servisch
Schots
Siciliaans
simpel Engels
Sloveens
Slowaaks
Spaans
Thai
Tibetaans
Tsjechisch
Turks
Vietnamees
Waray-Waray
Welsh
Zeeuws
Zweeds
lijst van Wikipedia's
Zie ook:
Wikimedia België
Wikimedia Nederland
Wiki Loves Monuments
Wikimania
MediaWiki
wiki's
QRpedia
geschiedenis van Wikipedia
Overgenomen van "
Categorieën
Encyclopedie Wikipedia
Wikimedia
Vrijwilligerswerk
Internetencyclopedie
Verborgen categorieën:
Wikipedia:Artikel mist referentie sinds juni 2018
Wikipedia:Alle artikelen die een referentie missen
Wikipedia
Onderwerp toevoegen