Берләшкән Милләтләр Оешмасы — Wikipedia
Эчтәлеккә күчү
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Берләшкән Милләтләр Оешмасы latin yazuında])
«БМО» монда китерә.
Берләшкән Милләтләр Оешмасы
ингл. United Nations
кыт. 联合国
исп. Naciones Unidas
гарәп. الأمم المتحدة‎
фр. Organisation des Nations unies
рус. Организация Объединённых Наций
алман. Vereinte Nationen
пол. Organizacja Narodów Zjednoczonych[1]
нид. Verenigde Naties
яһүд. האומות המאוחדות
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы 24 октябрь 1945[2]
Логотип
Сурәт
Рәсми исем United Nations[3], 联合国[4], Organización de las Naciones Unidas[5], Организация Объединённых Наций[6], منظمة الأمم المتحدة[7] һәм Organisation des Nations unies[8]
Кыскача исем ONU, OSN, UN, БДО, PBB, BM, FN, YK, ONU, ÜRO, PBB, ONU, ООН, VN, ONZ[1], ANO, UN, UN, VN, 国連, או"מ, ONI һәм BMT
Личная библиотека хранится в United Nations Digital Library[d]
Әсәрләр җыентыгы Дөнья мәдәнияте милли музее[d][9]
Нигезләүче СССР, Америка Кушма Штатлары, Кытай Республикасы[d], Украина Совет Социалистик Республикасы, Беларус Совет Социалистик Республикасы, Бөекбритания, Франция, Эфиопия, Һиндстан, Канада, Югославия[d], Чехословакия, Австралия, Яңа Зеландия, Нидерланд, Дания, Люксембург, Бельгия, Польша[1], Норвегия, Греция, Согуд Гарәбстаны, Мисыр, Гыйрак, Сүрия, Ливан, Төркия, Иран, Аргентина, Боливия, Бразилия, Чили, Колумбия, Коста-Рика, Куба, Доминикан Республикасы, Эквадор, Сальвадор, Гватемала, Haiti, Һондурас, Либерия, Мексика, Никарагуа, Панама, Парагвай, Перу, Филипин, Көньяк Африка Җөмһүрияте, Уругвай һәм Венесуэла
Оешма җиткәчесе вазыйфасы Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль сәркатибе
Генераль сәркәтип Антониу Гутерреш[10]
Рәсми тел рус теле[11], гарәп теле[11], стандарт кытай теле (путуңхуа)[d][11], инглиз теле[11], француз теле[11], испан теле[11] һәм кытай теле
Гимн Hymn to the United Nations[d]
Дәүләт  Америка Кушма Штатлары
Дипломатик мөнәсәбәтләр UE
Әгъзалар саны 193[12]
Сәяси идеология интернационализм[d]
Оештыру-хокук формасы международная межправительственная организация[d]
Бәйле оешмалар БМО Иминлек Шурасы, Бөтендөнья интеллектуаль милек оешмасы, Научно-исследовательский институт социального развития ООН[d], Berläşkän Millätlär Ğomumi Assambleyäse, XVF, БМО Икътисади һәм иҗтимагый шурасы[d], Берләшкән Милләтләр Секретариаты[d], BMO Xalıqara Mäxkämäse, Совет по опеке ООН[d], Бөтендөнья ризык программасы[d], Берләшкән Милләтләр Почта администрациясе[d][13], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы[14], ЮНИДО[d][14], ЮНИСЕФ[d][14], Программа ООН по окружающей среде[d][14], Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[14], Качаклар буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы баш комиссары идаралыгы[14], Кипрда тынычлыкны саклау буенча БМО хәрби көчләре контингенты[d][15], United Nations Department of Economic Affairs[d], Халыкара атом энергиясе агентлыгы[d], Special Adviser on Africa[d], Working Group on Discrimination Against Women and Girls[d], БМО радиосы[d] һәм United Nations Integrated Office in Haiti[d]
Уртак хезмәттәшлек Association for Progressive Communications[d] һәм Asian–African Legal Consultative Organization[d][16]
Штаб-фатирының урнашуы Нью-Йорк, Нью-Йорк, Америка Кушма Штатлары[17]
Нигезсалгыч текст Московская декларация 1943 года/Декларация четырёх государств по вопросу о всеобщей безопасности (30 октября 1943 года)[d][18][19][20][…]
Алыштырган Милләтләр Лигасы
Булдыручы антигитлеровская коалиция[d][21]
Транслируется на UN Web TV[d][22]
Бүләкләр
Проект яки миссиянең максаты тынычлык[25], Членский взнос[d][26] һәм иганә[d][27][28][29][…]
Рәсми веб-сайт un.org​(ингл.)​(фр.)​(исп.)​(рус.)​(кыт.)​(гар.)
Рәсми кибет URL-ы shop.un.org​(ингл.)​(фр.)​(исп.)​(гар.)​(кыт.)​(рус.)
Еш соралганы URL-ы un.org/en/about-us/frequently-asked-questions​(ингл.), un.org/ar/about-us/frequently-asked-questions​(гар.), un.org/zh/about-us/frequently-asked-questions​(кыт.), un.org/fr/about-us/frequently-asked-questions​(фр.), un.org/ru/about-us/frequently-asked-questions​(рус.) һәм un.org/es/about-us/frequently-asked-questions​(исп.)
Һәштәге onu
Тәртипне билгеләүче төп текст BMO Nizamı[30][31][32][…]
Харита сурәте
Хезмәт күрсәтү зонасы бөтен дөнья[d]
Нинди вики-проектка керә Проект:ООН[d], Проект:Международные отношения[d], Проект:Организации[d], Проект:Кеше хокуклары[d] һәм Проект:Сәясәт[d]
Рәсми төс UN blue[d][33][34]
Ачык мәгълүматлар порталы UNdata[d]
Оешмада рәсми күзәтүче статусы Бөтендөнья интеллектуаль милек оешмасы[35], Халыкара миграция оешмасы[d][36] һәм Совещание по взаимодействию и мерам доверия в Азии[d][37]
Социаль медиаларда күзәтүчеләре 16 204 666
Оешма хезмәткәрләре өчен төркем [d]
 Берләшкән Милләтләр Оешмасы Викиҗыентыкта
Берләшкән Милләтләр Оешмасы
United Nations
الأمم المتحدة
Organización de las Naciones Unidas
联合国
Организация Объединённых Наций
Organisation des Nations unies

     БМО әгъзалары булган дәүләтләр
Штаб-фатир:

АКШ байрагы Нью-Йорк
Өстәмә офислар:

Оешма төре:

халыкара оешма

Рәсми теле:

инглиз, гарәп, испан, кытай, рус, француз

Җитәкчеләр
Генераль сәркатиб

Португалия байрагы Антониу Гутерреш[38]

Генераль Ассамблея рәисе

Швейцария байрагы Йозеф Дайс

Иминлек шурасы рәисе

Габон байрагы Эммануэль Иссозе-Нгондэ

Нигезләү
БМО уставына кул кую

26 июнь 1945 ел

Уставның эшли башлавы

24 октябрь 1945 ел

UN.org

Берләшкән Милләтләр Оешмасы, БМО (ингл. United Nations, рус. Организация Объединённых Наций, гарәп. الأمم المتحدة‎) — үз максаты итеп дөньяда тынычлык һәм иминлекне саклау куйган халыкара оешма. Шулай ук дәүләтләр арасында элемтәләрне үстерүгә көч куя. БМО карарлары Берләшкән Милләтләр Оешмасы системасының күп санлы махсус максатчан агентлыклары, бәйле оешмалар, шуралар һәм әгъза илләренең структуралары аркылы үтәлә.

Бу - дөньядагы иң зур, иң таныш, иң халыкара дәрәҗәдә күрсәтелгән һәм иң көчле хөкүмәтара оешма.[39] Берләшкән Милләтләр Оешмасы төп офисы Нью-Йоркта, аның төп офислары белән Женева, Найроби, Вена һәм Гаага.

Тарих

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: БМО тарихы

Фон

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Берләшкән Милләтләр Оешмасы барлыкка килгәнче гасырда, Халыкара Кызыл Хач Комитеты кебек берничә халыкара оешма оешты, кораллы конфликт һәм бәрелеш корбаннарын яклау һәм аларга ярдәм күрсәтү өчен.

Икенче бөтендөнья сугышы союздашлары декларацияләре

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Оешма эшчәнлеге һәм структурасы Икенче дөнья сугышы вакытында Һитлерга каршы коалиция илләре тарафыннан төзелгән. «Берләшкән Милләтләр» исеме беренче тапкыр 1942 елның 1 гыйнварында имзаланган Берләшкән Милләтләр Декларациясендә телгә алына.

БМО Низамы[40] 1945 елда Сан-Франциско конференциясендә раслана, шул ук елның 26 июнендә 51 дәүләт вәкиле тарафыннан имзалана. Уставның көчкә керү датасы (24 октябрь) Берләшкән Милләтләр Оешмасы көне дип билгеләнә.

Киләсе тарих

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Оешманың дөнья тынычлыгын саклау миссиясе беренче дистәләрдә АКШ һәм Советлар Союзы һәм аларның союздашлары арасында салкын сугыш белән катлауланды. Аның миссиясе беренче чиратта коралсыз хәрби күзәтүчеләрдән һәм җиңел кораллы гаскәрләрдән тора, мониторинг, отчет һәм ышанычны арттыру ролендә.[41] Берләшкән Милләтләр Оешмасы әгъзалары 1960-нчы еллардан башлап киң таралган деколонизациядән соң сизелерлек артты. Шул вакыттан алып, 80 элеккеге колония бәйсезлеккә иреште, шул исәптән Попечительләр Советы күзәткән 11 ышаныч территориясе.[42] 1970-нче елларга БМОның икътисадый һәм социаль үсеш программалары бюджеты тынычлык саклау чыгымнарыннан күпкә артыграк. Салкын сугыш беткәч, БМО күчте һәм кыр эшләрен киңәйтте, төрле катлаулы эшләрне башкарды.[41]

Структура

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: БМО системасы

Генераль сәркатиб

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: БМО Генераль сәркатибе
№ИсемФотоИлЭшкә керү вакытыЭш бетү вакыты
– Глэдвин Джебб
(ингл. Gladwyn Jebb, 1st Baron Gladwyn}})		Бөекбритания
(Көнбатыш Европа)		24 октябрь 1945 ел1 февраль 1946 ел
1 Трюгве Хальвдан Ли
Норвегия
(Көнбатыш Европа)		2 февраль 1946 ел10 ноябрь 1952 ел
2 Даг Хаммаршельд
Швеция
(Көнбатыш Европа)		10 апрель 1953 ел18 сентябрь 1961 ел
3 У Тан
Бирма
(Азия)		30 ноябрь 1961 ел1 гыйнвар 1972 ел
4 Курт Вальдхайм
Австрия
(Көнбатыш Европа)		1 гыйнвар 1972 ел1 гыйнвар 1982 ел
5 Хавьер Перес де Куэльяр
(исп. Javier Pérez de Cuéllar Guerra)		Перу
(Көньяк Америка)		1 гыйнвар 1982 ел1 гыйнвар 1992 ел
6 Бутрос Бутрос-Гали
Мисыр
(Африка)		1 гыйнвар 1992 ел1 гыйнвар 1997 ел
7 Кофи Аннан
Гана
(Африка)		1 гыйнвар 1997 ел1 гыйнвар 2007 ел
8 Пан Ги Мун
Көньяк Корея
(Азия)		1 гыйнвар 2007 ел1 гыйнвар 2017 ел
9 Антониу Гутерреш
Португалия
(Европа)		1 гыйнвар 2017 елХәзер вазыйфалар башкара
Беренче срок вакыты:
1 гыйнвар 2022 елда чыга

Дәүләт-әгъзалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Башта БМОга Уставны имзалаган 51 ил кергән. 1946—2006 елларда оешмага тагын 141 дәүләт кергән.

2011 елның 14 июль хәләтенә караганда, БМОга 193 дәүләт керә[43].

Телләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: БМО телләре

БМОда эшне оештыру өчен рәсми һәм эш телләре расланган. Шушы телләрне куллану һәр махсус оешма һәр орган өчен үзгә.

БМО рәсми телләрендә оешманың бөтен документлары чыга. БМО рәсми телләре:

Интернет-радио программаларны әзерләүче БМО мультимедиа үзәге битләре: бангла 2018 елның 30 гыйнвар көнендә архивланган  • гарәпчәсе 2017 елның 17 июль көнендә архивланган  • инглизчәсе 2011 елның 5 декабрь көнендә архивланган  • испанчасы 2013 елның 14 октябрь көнендә архивланган  • кытайчасы 2018 елның 29 гыйнвар көнендә архивланган  • португальчасы 2017 елның 16 июль көнендә архивланган  • русчасы 2017 елның 15 июль көнендә архивланган  • суахили 2018 елның 5 февраль көнендә архивланган  • урду 2017 елның 27 июль көнендә архивланган  • һинди 2017 елның 7 июль көнендә архивланган  • французчасы 2017 елның 21 июль көнендә архивланган

Галерея

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шулай ук карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. 1 2 3 zespół autorów PWN интернет-энциклопедиясе
  2. ↑ Nations U. History of the United Nations
  3. ↑ https://www.un.org/en/about-us
  4. ↑ https://www.un.org/zh/about-us
  5. ↑ https://www.un.org/es/about-us
  6. ↑ https://www.un.org/ru/about-us/
  7. ↑ https://www.un.org/ar/about-us/
  8. ↑ https://www.un.org/fr/about-us
  9. ↑ NMVW-collection website
  10. ↑ https://www.un.org/sg/en/content/selection-and-appointment-of-ant%C3%B3nio-guterres
  11. 1 2 3 4 5 6 https://www.un.org/en/our-work/official-languages
  12. ↑ Nations U. About Us
  13. ↑ https://unstamps.org/about-unpa/history/
  14. 1 2 3 4 5 6 20th Century Press Archives — 1908.
  15. ↑ https://www.un.org/en/our-work/maintain-international-peace-and-security
  16. ↑ https://www.aalco.int/agreements/Agreement%20between%20AALCO%20and%20United%20Nations.pdf
  17. ↑ Global LEI Index
  18. ↑ https://www.un.org/ar/about-us/history-of-the-un/preparatory-years
  19. ↑ https://www.un.org/zh/about-us/history-of-the-un/preparatory-years
  20. ↑ https://www.un.org/en/about-us/history-of-the-un/preparatory-years
  21. ↑ Берләшкән Милләтләр декларациясе
  22. ↑ https://media.un.org/en/webtv
  23. ↑ http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2001/
  24. ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  25. ↑ مؤتمر سان فرانسيسكو 1. // Charta Spojených národů — 1945.
  26. ↑ مؤتمر سان فرانسيسكو Charta Spojených národů — 1945.
  27. ↑ https://www.un.org/ar/about-us/how-to-donate-to-the-un-system
  28. ↑ https://www.un.org/zh/about-us/how-to-donate-to-the-un-system
  29. ↑ https://www.un.org/en/about-us/how-to-donate-to-the-un-system
  30. ↑ https://www.un.org/ar/about-us/un-charter
  31. ↑ https://www.un.org/zh/about-us/un-charter
  32. ↑ https://www.un.org/en/about-us/un-charter
  33. ↑ https://www.un.org/en/about-us/un-emblem-and-flag
  34. ↑ https://www.un.org/styleguide/pdf/UN_brand_identity_quick_guide_2020.pdf
  35. ↑ https://www.wipo.int/members/en/organizations.jsp?type=IGO_UN
  36. ↑ https://www.iom.int/intergovernmental-organizations-observer-status
  37. ↑ https://www.s-cica.org/index.php?view=page&t=observer_organizations
  38. ↑ Экс-премьер Португалии Гутерреш принял присягу Генсека ООН. Радио Свобода
  39. ↑ архив күчермәсе, archived from the original on 2017-04-27, retrieved 2020-12-04
  40. ↑ БМО Уставы
  41. 1 2 https://peacekeeping.un.org/en/our-history
  42. ↑ https://www.un.org/en/sections/issues-depth/decolonization/index.html
  43. ↑ Государства — члены ООН (рус.)

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ошибка Lua в Модуль:External_links на строке 666: attempt to call field 'getRefHtml' (a nil value).

Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Берләшкән_Милләтләр_Оешмасы&oldid=4402638