Artikulli i parë
Mësoni si të shkruani një artikull të Wikipedias.
Mirë se vini në Wikipedia!
Si një redaktues i ri, ju do të bëheni një
Wikipedian
. Përpara se të shkruani një artikull të ri, rishikoni
kërkesat e shquarsisë të Wikipedia-s
. Tema e një artikulli duhet të jetë një objekt publikimi me burime të
besueshme
dytësore
, tërësisht të pavarura dhe e trajtojnë temën me fakte dhe detaje, si: libra, gazeta, revista, revista shkencore të vlerësuara nga kolegët dhe faqet e internetit që plotësojnë të njëjtat kërkesa si burimet të besueshme. Informacioni në Wikipedia duhet të jetë i
verifikueshëm
; nëse nuk mund të gjenden burime të besueshme të palëve të treta për një temë, atëherë nuk duhet të ketë një artikull të veçantë. Ju lutemi, kërkoni së pari Wikipedia-n për t'u siguruar që një artikull nuk
ekziston tashmë
mbi këtë temë.
Ndihmësi i Artikujve
vjen në ndihmë për të krijuar artikull përmes "Artikujve për krijim". Vini re se diferenca e mbetur është e gjatë (aktualisht ka 2,870 artikuj në pezull; shpesh duhen muaj). Aftësia për të krijuar artikuj direkt në hapësirën kryesore
është e kufizuar
për redaktuesit me njëfarë përvoje. Një artikull i ri mund të krijohet nga dikush tjetër, shihni
Artikujt e kërkuar
Ju lutemi, hidhini një sy tutorialit tonë ose rishikoni kontributin në Wikipedia për të mësuar bazat e redaktimit. Puna mbi artikujt ekzistues është një mënyrë e mirë për të mësuar protokollet tona dhe konventat e stilit; shikoni Qendrën e Detyrave për një sërë artikujsh që kanë nevojë për ndihmë dhe detyrat me të cilat mund të ndihmoni.
Së pari, kini parasysh se Wikipedia është një
enciklopedi
e shkruar nga vullnetarët. Misioni ynë është të ndajmë njohuri të besueshme në mënyrë që njerëzit të mësojnë e përfitojnë.
Ne nuk jemi as rrjet social
, as një
vend për të promovuar një kompani ose produkt ose person
, për të mbrojtur ose sulmuar dikë ose ndonjë gjë, as një vend për t'i shpallur së pari botës informacione për tema që nuk kanë qenë objekt publikimi i besueshëm. (Kjo përshkruhet në faqen
Çfarë Wikipedia nuk është
.)
Ne gjejmë "dije të pranuara" në burime të botuara me cilësi të lartë. Me "cilësi të lartë" nënkuptojmë libra nga botues të njohur, gazeta, revista shkencore e akademike, literatura dhe burime të tjera të besueshme dhe të sakta. Kjo do të thotë që
të mos
përdorni faqe personale të rastësishme, blogje, postime në forum, përmbajtje në Facebook, LinkedIn ose Twitter,
burime të vetëpublikuara
si wiki të hapura (duke përfshirë
artikuj të tjerë të Wikipedia-s
), etj. Ne
përmbledhim
burime të tilla të botuara me cilësi të lartë në artikujt e Wikipedia-s. Kjo është gjithçka që bëjmë! Ju lutemi sigurohuni që çdo gjë që shkruani në Wikipedia të bazohet në burime të tilla, jo në atë që mendoni.
Ja, disa këshilla që mund t'ju ndihmojnë për të shkruar artikullin e parë:
Hapni një llogari
. Gjithçka që ju nevojitet është të zgjidhni një emër përdoruesi dhe fjalëkalim. Kjo do t'ju japë fuqi të ndryshme.
Ushtroni së pari.
Përpara se të filloni, provoni të redaktoni artikujt ekzistues për të ushtruar shkrimin dhe përdorimin e gjuhës së shënjimit të Wikipedia-s. Ju rekomandojmë që së pari të bëni një turne përmes tutorialit ose rishikimit duke kontribuar në Wikipedia për të mësuar bazat e redaktimit.
Biografitë e njerëzve të gjallë janë ndër artikujt më të vështirë për t'u kuptuar. Konsideroni të filloni me diçka më të lehtë.
Kërkoni në Wikipedia
për të parë, nëse
ekziston
një artikull mbi këtë temë, ndoshta me një titull tjetër. Nëse një artikull ekziston tashmë, mos ngurroni të bëni ndonjë modifikim konstruktiv për ta përmirësuar atë, duke cituar burimet që verifikojnë ndryshimet tuaja.
Nuk ekziston asnjë artikull mbi këtë temë?
OK, tani ju duhet të përpiqeni të përcaktoni nëse tema për të cilën dëshironi të shkruani është ajo që ne e quajmë
"e shquar"
në Wikipedia. Pyetja që bëjmë është:
a i përket kjo temë një
enciklopedie
Më shumë se 200 artikuj fshihen zakonisht nga Wikipedia në anglisht çdo ditë, kryesisht për shkak të mungesës së shquarsisë. Ju lutemi sigurohuni që tema juaj të jetë e shquar sipas përkufizimit tonë përpara se të shpenzoni kohë dhe përpjekje për të. Një artikull mbi një temë jo të shquar do të refuzohet ose fshihet.
Në përgjithësi, gjykojmë se duke pyetur nëse ka të paktën tre burime me cilësi të lartë që a) kanë një diskutim thelbësor të temës (jo vetëm një përmendje)
dhe
b) janë shkruar dhe publikuar në mënyrë të pavarur nga tema (pra, uebsajti ose shtypi i një kompanie publikimet nuk janë në rregull). Gjithçka këtu bazohet në burime të pavarura me cilësi të lartë, dhe pa to, ne përgjithësisht nuk mund të shkruajmë një artikull. Deri tani, shkaku më i madh i zhgënjimit për një shkrimtar të një artikulli të ri është shkaktuar nga mungesa e shquar. Çdo gjë tjetër mund të korrigjohet duke përmirësuar një artikull, por mungesa e shquar do të thotë se artikulli nuk do të mbetet në Wikipedia, pavarësisht se sa mirë është i shkruar. Për të shmangur zhgënjimin, filloni duke përcaktuar rëndësinë përpara se të shpenzoni ndonjë përpjekje për një artikull.
Nëse këto burime ekzistojnë, ne ju kërkojmë gjithashtu që të
demonstroni
këtë rëndësi të temës, duke
cituar
këto burime të
besueshme
dytësore
, të pavarura që trajtojnë temën në detaje. Për ta realizuar këtë, është e rëndësishme dhe e nevojshme të përmbushet standard i përmbajtjes:
verifikueshmëria
e informacionit
Citimi apo referimi i burimeve paraqet rëndësi të madhe për një artikull në Wikipedia. Ai është në qendër të të gjitha politikave dhe udhëzimeve tona kryesore të përfshirjes. Për të mësuar se si ta bëni këtë, ju sugjerojmë të filloni me
Help:Referimi për fillestarët
dhe
Help:Hyrje në referencë
, dhe më pas të shihni
Wikipedia:Citimi i burimeve
për një trajtim më të përfshirë, duke vënë në dukje se secila përmban shih gjithashtu seksione që lidhen me ndihmë shtesë faqet, udhëzuesit dhe mësimet. Ekziston gjithashtu një udhëzues vizual dhe një ekran i disponueshëm për t'ju përcjellë në aspektet e citimit të burimeve tuaja, si dhe një ekran që demonstron veçoritë e referencës së shiritave të veglave të redaktimit të Wikipedia-s.
Ju lutemi kini parasysh redaktimin e
konfliktit të interesit
. Nëse keni një të tillë, ndoshta do ta keni të vështirë të shkruani një artikull mjaft të mirë të Wikipedia-s (kjo nuk ka të bëjë me ju, është thjesht natyra njerëzore). Megjithatë, nëse insistoni të provoni, duhet të
zbuloni konfliktin tuaj të interesit
dhe të përpiqeni shumë të mos lejoni që "interesi juaj i jashtëm" t'ju shtyjë të abuzoni me Wikipedia. Ju lutemi, përpiquni të
dëgjoni
komentet nga njerëz të pavarur që shqyrtojnë çdo draft që krijoni përpara se të publikohet dhe të vihet në dispozicion në enciklopedinë kryesore. Konflikti juaj i interesit mund t'ju bëjë të besoni se diçka është "e dukshme" kur nuk është, dhe të argumentoni shumë vështirë që ajo të publikohet këtu.
Ndihmësi
i Artikujve do t'ju ndihmojë të krijoni artikullin tuaj në hapësirën Draft dhe do të vendosë disa modele të dobishme në draftin tuaj, duke përfshirë butonin për të klikuar kur të jeni gati për ta paraqitur draftin për shqyrtim.
Nëse jeni të lidhur personalisht ose profesionalisht me temën për të cilën dëshironi të shkruani, është më mirë që të mos e krijoni vetë artikullin. Redaktimi me konflikt interesi, pavarësisht nëse mendoni se mund ta bëni sa më neutral, krijoni përshtypjen se jeni të paanshëm dhe dëmtoni besimin e publikut te Wikipedia.
Nëse krijoni një artikull pavarësisht konfliktit të interesit, duhet ta bëni të ditur marrëdhënien tuaj dhe të siguroheni që artikulli të shqyrtohet nga një redaktor tjetër.
Nëse keni një konflikt interesi financiar mbi temën (p.sh.: nëse jeni paguar për të redaktuar), duhet të bëni shpalljen e kërkuar për kontributet me pagesë dhe të respektohesh kufizimet e komunitetit mbi redaktimin me pagesë.
Wikipedia në anglisht ka tashmë 7.0 milionë artikuj.
Para se të krijoni një artikull të ri, përpiquni të siguroheni që nuk ekziston tashmë një artikull (ose një Draft në zhvillim) për të njëjtën temë, ndoshta me një mënyrë tjetër të shqiptimi ose edhe me një emër tjetër.
Nëse jeni të sigurt që nuk ka asnjë artikull ose draft të disponueshëm për temën tuaj, atëherë ju mbetet vetëm një detyrë e madhe përpara se të filloni të shkruani artikullin tuaj të parë: duhet të mblidhni burime mbi temën për të vërtetuar rëndësinë e saj.
Siç u përshkrua më sipër te § Bazat, artikujt në Wikipedia shkruhen bazuar në burime të publikuara.
Nëse keni nevojë për ndihmë për të gjetur burime, mund të shikoni këtë udhëzues të dobishëm.
Për disa burime të zakonshme, mund t'ju ndihmojnë këto vlerësime të bëra nga komuniteti i Wikipedia-s.
Ju lutemi, kini parasysh që këto vlerësime nuk përfshijnë të gjitha burimet e mundshme: nëse një burim nuk është listuar, kjo do të thotë vetëm që nuk është shqyrtuar ende për përfshirje.
Nëse një burim plotëson kriteret e burimeve të besueshme, jeni të mirëpritur ta përdorni.
Nëse keni pyetje, mos hezitoni të pyesni te Kuvendi i Wikipedia-s shqip.
Tema juaj duhet të jetë e rëndësishme, ashtu siç e përdor Wikipedia këtë term, që të justifikojë krijimin e një artikulli.
Wikipedia ka artikuj për shumë tema, por jo për çdo temë.
Rëndësia është e vështirë për t'u përcaktuar, por, në pak fjalë, nëse ka disa burime të pavarura dhe të besueshme të publikuara mbi një temë, atëherë ajo mund të konsiderohet e rëndësishme.
Një temë nuk konsiderohet e rëndësishme nëse nuk ka burime të mjaftueshme dhe të besueshme për të. (E rëndësishme: burime të pasigurta si blogje, rrjete sociale dhe faqe interneti që mund t’i ndryshojë kushdo nuk llogariten!)
Udhëzuesi i përgjithshëm për rëndësinë jep më shumë detaje mbi mënyrën se si të përcaktoni nëse një temë është e rëndësishme apo jo.
Nëse nuk jeni të sigurt nëse tema juaj është e rëndësishme, mund të kërkoni ndihmë te Kuvendi i Wikipedia-s shqip.
Është një ide e mirë të shikoni disa artikuj ekzistues në Wikipedia për tema të ngjashme me tuajën, për të parë si janë strukturuar ato.
Cilësia e artikujve ekzistues ndryshon dhe artikujt me cilësi më të ulët nuk duhet të përdoren si model.
Faqja "Diskutim" e një artikulli mund të ketë një vlerësim cilësie në kutinë e hijezuar në krye.
Nëse një artikull është vlerësuar si i klasit B, ose si një Artikull i Mirë (Good Article) ose Artikull i Zgjedhur (Featured Article), është i sigurt për ta përdorur si shembull organizimi për artikullin tuaj.
Gjithashtu, mund të konsultoheni me Manualin e Stilistikës së Wikipedia-s për udhëzime mbi mënyrën e strukturimit të një artikulli.
Pasi të keni verifikuar që § nuk ekziston tashmë një artikull për temën tuaj, § keni mbledhur burimet, dhe § keni vërtetuar rëndësinë e temës, jeni gati të filloni të shkruani!