Wikipedia:Phá hoại – Wikipedia tiếng Việt

Wikipedia:Phá hoại – Wikipedia tiếng Việt
Bước tới nội dung
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đây không phải là nơi thông báo phá hoại. Báo cáo phá hoại từ thành viên cụ thể tại
Wikipedia:Tin nhắn cho bảo quản viên
, hay
Wikipedia:Yêu cầu khóa hay mở khóa trang
cho các trang cụ thể.
Đừng nhầm với
Wikipedia:Sửa đổi gây hại
Trang này nói về các phá hoại đối với Wikipedia. Về phá hoại bên ngoài Wikipedia, xem bài
Phá hoại
Trang này giải thích một
quy định chính thức
của Wikipedia tiếng Việt.
Nó được đa số các thành viên chấp nhận và được xem là chuẩn mực mà tất cả các thành viên nên tuân thủ. Xin đừng sửa đổi trang này trừ khi sửa đổi của bạn đã được sự
đồng thuận
. Nếu bạn muốn đề nghị những sửa đổi hoặc hoài nghi về quy định nào đó, xin hãy sử dụng
trang thảo luận
Viết
tắt
WP:VAND
WP:PHAHOAI
Phá hoại
Đối phó với phá hoại
Phá hoại rõ ràng
Con rối
Rối phá hoại dai dẳng
Báo cáo lạm dụng
Dự án Wiki trên proxy mở
Kế sách & Công cụ
Làm sạch phá hoại
Công cụ chống phá hoại
Thông tin thêm
Cấm các địa chỉ IP
Đừng xúc phạm người phá hoại
Dự án nghiên cứu phá hoại
view
talk
edit
Quy định chung
Nguyên tắc
Năm cột trụ
Bỏ qua mọi quy tắc
Quy tắc cốt lõi về nội dung
Quy định về nội dung
Thái độ trung lập
Thông tin kiểm chứng được
Không đăng nghiên cứu chưa công bố
Tiểu sử người đang sống
Tên bài
Sử dụng hình ảnh
Những gì không phải là Wikipedia
Không phải từ điển
Quy định về cách ứng xử
Thái độ văn minh
Không tấn công cá nhân
Quấy rối
Không đe dọa can thiệp pháp lý
Đồng thuận
Giải quyết mâu thuẫn
Tên người dùng
Làm lại từ đầu
Phá hoại
Quy định biên tập
Bút chiến
Sở hữu bài viết
Không phân biệt đối xử
Các thể loại quy định khác
Xóa trang
Chế tài
Pháp lý
Thủ tục
Quy ước
Cẩm nang biên soạn
Tóm tắt trang này:
Cố tình thực hiện các sửa đổi lạm dụng lên Wikipedia sẽ dẫn đến một
lệnh cấm
Phá hoại
là bất kỳ hành động thêm, xóa hoặc sửa đổi nội dung được cố tình thực hiện nhằm làm hại tính toàn vẹn của Wikipedia.
Loại phá hoại thường gặp nhất là thay thế phần nội dung sẵn có bằng những lời tục tĩu, xóa trắng nội dung hoặc bổ sung
những trò đùa vô duyên hay những lời vô nghĩa
. May mắn là loại phá hoại này thường dễ phát hiện.
Một cố gắng bất kỳ
với thiện ý
nhằm nâng cao chất lượng cho Wikipedia, ngay cả khi lạc hướng hoặc thiếu suy xét, không phải là một phá hoại. Các sửa đổi rõ ràng ác ý nhưng lại không thể hiện bản chất ác ý một cách tường minh cũng không được coi là phá hoại. Ví dụ, đưa ý kiến cá nhân vào bài chỉ một lần - nội dung này chỉ đơn giản là không có ích và nên bị xóa bỏ hoặc diễn đạt lại.
Thực hiện phá hoại là vi phạm các quy định của Wikipedia; những hành động này cần bị
phát hiện
và
xử lý
. Nếu bạn không thể tự xử lý phá hoại, bạn có thể tìm kiếm
sự giúp đỡ của người khác
Không phải phá hoại nào cũng dễ thấy, cũng như không phải tất cả các thay đổi lớn hoặc gây tranh cãi đều là phá hoại; cần chú ý cẩn thận xem dữ liệu hay thông tin mới là đúng, sai nhưng có thiện ý, hay là phá hoại trắng trợn.
Cách phát hiện phá hoại
Viết
tắt quy
định
WP:CPHPH
WP:PHIENPHOAI
Những cách hữu ích để phát hiện phá hoại gồm:
Tuần tra thay đổi gần đây
, dùng liên kết
thay đổi gần đây
để phát hiện sửa đổi đáng ngờ
Để mắt vào
danh sách theo dõi
của bạn
Lịch sử trang
của một bài viết có thể được kiểm tra cho bất kỳ sửa đổi đáng ngờ nào ở gần đây, và được so sánh với phiên bản trước đó. Phương pháp này có thể kiểm tra nhiều sửa đổi đáng ngờ cùng một lúc. Kích thước bài viết, như được tính theo byte, thường tăng nhẹ theo thời gian, trong khi phần lớn dung lượng bài viết giảm lớn đột ngột có thể chỉ ra phá hoại.
Ngay cả ở Rome, thành phố của các Giáo hoàng, sự phá hoại từ việc ngu dốt cũng gây ra sức tàn phá đáng sợ.
Rev. James MacCaffrey,
Lịch sử của Giáo hội Công giáo Từ thời Phục hưng đến
Cách mạng Pháp
Trong tất cả ba phương pháp trên, ví dụ về các sửa đổi đáng ngờ là những sửa đổi được thực hiện bởi các địa chỉ IP,
liên kết đỏ
, hoặc rõ ràng là tên người dùng ngẫu hứng. Một cách tốt để bắt đầu là nhấp vào từng sửa đổi trong danh sách theo dõi, lịch sử, v.v. nếu nghi ngờ có phá hoại. Càng có nhiều kinh nghiệm, "giác quan tuần tra" sẽ càng tốt, bạn càng biết sửa đổi nào cần được kiểm tra kỹ càng hơn, còn sửa đổi nào chỉ cần bỏ qua là được. Một số mô tả như "Sửa lỗi chính tả" có thể là phá hoại vì đó là một trong những tóm lược sửa đổi mặc định nhất. Không nên tiếp cận tất cả các biên tập viên IP và giả định rằng họ là những kẻ phá hoại. Mặc dù nhiều kẻ phá hoại không đăng ký tài khoản, nhưng cũng có rất nhiều biên tập viên IP là
những người đóng góp lớn cho Wikipedia
. Hãy luôn đọc những thay đổi thực tế và đánh giá điều đó, thay vì kiểm tra người thực hiện thay đổi gì hay họ đã nhập gì vào
tóm lược sửa đổi
Xem trang
what links here
cho
Insert text
Link title
Headline text
Bold text
và
Example Image
để phát hiện các sửa đổi thử nghiệm. (Xem thêm
toolbar experiments
Tính năng tự động tóm lược
cũng có thể giúp người dùng phát hiện ra những hành vi phá hoại.
Xem
nhật trình sai phạm
hoặc phiên bản này
nếu nhật ký lạm dụng thường xuyên bị lộn xộn bởi spam bot.
Theo dõi sửa đổi
được gắn thẻ
bởi bộ lọc sai phạm. Tuy nhiên, nhiều sửa đổi được gắn thẻ là hợp pháp, vì vậy chúng không nên được lùi sửa một cách mù quáng. Một mẹo là không lùi sửa mà ít nhất hãy đọc bản sửa đổi.
Những thay đổi hợp lý, tinh tế không trích nguồn hoặc bằng văn bản ở nơi khác trong bài viết, đặc biệt là không có tóm lược sửa đổi, cũng có thể là phá hoại. Thay đổi số, đôi khi chỉ sửa giá trị thành 1, cũng là một chiến thuật phá hoại tàng hình phổ biến.
Xử lý phá hoại
Các sửa đổi xóa trắng tất cả hoặc một phần của tiểu sử một người đang sống
có thể không phải là một phá hoại
, mà chỉ là một cố gắng của chính khổ chủ nhằm xóa các nội dung thiên kiến hoặc không chính xác.
Nếu bạn thấy một phá hoại (như định nghĩa ở dưới), hãy
hồi sửa
và để một tin nhắn cảnh cáo vào
trang thảo luận
của người đã thực hiện phá hoại đó. Kiểm tra trang lịch sử trang sau khi hồi sửa để đảm bảo rằng bạn đã loại bỏ tất cả các phá hoại; có thể có nhiều sửa đổi phá hoại, đôi khi từ nhiều IP khác nhau. Nếu rõ ràng rằng tất cả các phiên bản của trang đều là phá hoại thuần túy, hãy đề nghị
xóa trang
. Ngoài ra, kiểm tra đóng góp khác của kẻ phá hoại - bạn thường sẽ tìm thấy các sửa đổi ác ý khác.
Lần vết địa chỉ IP
Ngoài ra, xem xét
lần vết địa chỉ IP
. Tìm người sở hữu địa chỉ IP bằng một trong các công cụ sau:
ARIN
(Bắc Mỹ)
RIPE
(Châu Âu, Trung Đông và Trung Á)
APNIC
(Châu Á Thái Bình Dương)
LACNIC
(Nam Mỹ và Trung Mỹ)
AfriNIC
(Châu Phi)
(Nếu một địa chỉ không nằm trong vùng đăng ký này, nó có thể nằm trong một vùng đăng ký khác.) Sau đó gắn
{{vandalip|Tên người sở hữu}}
vào trang thảo luận của người dùng phá hoại.
Nếu một địa chỉ IP tiếp tục phá hoại và nó được đăng ký tại một cơ sở giáo dục hoặc các ISP khác, xem xét việc liệt kê IP đó tại
Wikipedia:Tin nhắn cho bảo quản viên
Các dạng phá hoại
Tại Wikipedia, phá hoại có thể diễn ra dưới các hình thức sau:
Xóa trắng
Là một hình thức phá hoại thường gặp, ở đó tài khoản phá hoại xóa tất cả hoặc một số phần quan trọng của trang (đôi khi thay thế nội dụng bị xóa bằng những lời tục tĩu).
Spam
Thêm các liên kết ngoài không thích hợp, nhằm mục đích quảng cáo hoặc tự quảng bá. Lưu ý rằng chỉ áp dụng cho việc đặt liên kết tại nhiều trang, các trang này có thể không liên quan. Bổ sung liên kết tự quảng cáo tại một vài trang có liên quan có thể là một việc làm không thích hợp, nhưng không phải một hành động phá hoại.
VandalBot
Một
Đoạn mã hoặc "robot"
cố ý phá hoại hoặc spam một số lớn (hàng trăm hoặc hàng nghìn) trang, xóa trắng hoặc thêm liên kết quảng cáo. Một loại VandalBot khác đăng nhập liên tục với nhiều tên ngẫu nhiên để phá hoại một bài viết.
Nghịch
Thêm lời lẽ linh tinh
hoặc
xóa một phần
hay
toàn bộ trang
Phá hoại thanh tóm lược sửa đổi
Viết những thứ không thích hợp với các mục đích khác nhau lên thanh tóm lược sửa đổi (nó rất khó xóa đi vì không thể đơn giản chỉ là "lùi lại" mà phải nhờ các bảo quản viên thực hiện việc xóa này trong trang lịch sử của bài). Nó thường đi chung với một tài khoản dùng riêng cho việc quấy rối.
Phá hoại đường dẫn
Thêm hoặc thay đổi các đường dẫn đến những trang web có nội dung không thích hợp, phá hoại hay quảng cáo trong khi cho hiển thị tên của đường dẫn hoàn toàn khác.
Phá hoại ngớ ngẩn
Tạo các bài đùa cợt, thay các bài có sẵn bằng các nội dung vô nghĩa nhưng nghe có vẻ thật, hoặc thêm
các trò đùa ngớ ngẩn
vào các bài hiện có cũng được coi là phá hoại. Việc xuất bản hàng loạt các bài
dịch máy
không biên tập được coi là dạng phá hoại ngớ ngẩn.
Phá hoại lén
Là kiểu phá hoại khó phát hiện. Bổ sung thông tin còn thiếu, thay đổi ngày tháng hoặc sửa chính tả hay các thay thế khác trông có vẻ hợp lý, che giấu phá hoại chẳng hạn bằng cách tạo hay sửa đổi sai và hồi sửa chỉ một.
Kiểu phá hoại gây chú ý
Thêm các lời nhục mạ, sử dụng các tên người dùng có tính khiêu khích, thay nội dung các bài bằng các trò đùa v.v... (xem thêm
Wikipedia:Không tấn công cá nhân
).
Phá hoại trang thành viên
Thay thế các
trang thành viên
bằng những lời hạ nhục, tục tĩu, hoặc vô nghĩa (xem thêm
Wikipedia:Không tấn công cá nhân
).
Phá hoại hình ảnh
Truyền lên những hình ảnh khiêu khích, thêm các thông điệp chính trị, tạo các ảnh GIF động có nội dung độc hại, v.v... Liên tiếp truyền lên các hình ảnh không có nguồn gốc và/hoặc không có thông tin bản quyền sau khi đã được thông báo rằng các thông tin đó là cần thiết.
Những hành động không được cho là phá hoại
Tuy đôi khi bị gọi là phá hoại, những hành động sau đây không phải là phá hoại và nên được đối xử khác:
Thử nghiệm của người dùng mới
Người dùng mới phát hiện ra nút "sửa đổi" đôi khi muốn biết có thật là họ có thể sửa trang hay không, và họ sẽ viết gì đó vào trong trang để thử xem. Đó không phải là phá hoại! Ngược lại, những người dùng này nên được chào đón nồng nhiệt (chẳng hạn bằng
Nghịch thử
, giới thiệu
Wikipedia:Chỗ thử
- nơi họ có thể tiếp tục thử nghiệm. (Đôi khi họ sẽ tự lùi các sửa đổi của mình; khi đó hãy đặt
selftest
vào trang thảo luận của họ.)
Liên quan
Anti-vandalism ideas
Vandalbot
Liên kết ngoài
Conflict paradox
Angry cloud
Assume good faith
Principle of constant respect
Forgive and forget
Record keeping
Fair process
Open process
Back room decisions
No sudden movements
______
Criticism is feedback
Reward reputation (positive reinforcement)
Dissuade reputation (negative reinforcement)
Dissuade interaction
Enforce responsibility
______
Exit Strategy
Pulling out
Diminishing replies
Wall of silence
Barn raising
Enabling creativity
Content over community
Limit damage
Us and them
Excess baggage
Fighting is boring
Characters and roles
Anti-Authoritarians
Attention seekers
Trolls
Vested contributors
Community members
Expanding the scope of the conflict
Selective flattery
The "good point" defense
False repentance
Sniping criticism
The Wrong Version
Departures and threatening to leave
Quy định và hướng dẫn chính
Năm cột trụ
Những gì không phải là Wikipedia
Bỏ qua mọi quy tắc
Nội dung
QĐ
Thông tin kiểm chứng được
Không đăng nghiên cứu chưa được công bố
Thái độ trung lập
Những gì không phải là Wikipedia
Tiểu sử người đang sống
Bản quyền
Vi phạm bản quyền
Quyền về hình ảnh
Sử dụng hình ảnh
Tên bài
HD
Độ nổi bật
Chú thích nguồn gốc
Nguồn đáng tin cậy
Đừng chép nguyên văn bài bên ngoài
Không tung tin vịt
Nội dung vô nghĩa
Liên kết ngoài
Quy tắc
QĐ
Thái độ văn minh
Đồng thuận
Biên tập
Quấy rối
Phá hoại
Bỏ qua mọi quy tắc
Không tấn công cá nhân
Sở hữu bài viết
Bút chiến
Giải quyết mâu thuẫn
Tài khoản con rối
Không đe dọa can thiệp pháp lý
Bảo vệ trẻ em
Công bố thông tin đóng góp được trả thù lao
Quy chế biểu quyết
Chống rối
Bán khóa vô hạn bài viết bị phá hoại
HD
Giữ thiện ý
Xung đột lợi ích
Sửa đổi gây hại
Đừng phá rối Wikipedia nhằm chứng minh một quan điểm
Quy tắc ứng xử
Không chơi trò luẩn quẩn với hệ thống
Đừng cắn người mới đến
Quyền biến mất
Trang thảo luận
Ký khi thảo luận
Xóa
QĐ
Quy định xóa trang
Biểu quyết xóa bài
Biểu quyết xoá tập tin
Biểu quyết đánh giá bài viết dịch thuật
Bài viết chất lượng kém
Tiêu chí xóa nhanh
Điều phối viên
Thực thi
QĐ
Bảo quản viên
Cấm chỉ
Cấm thành viên
Khóa trang
Sửa đổi
HD
Độ lớn bài viết
Táo bạo
Định hướng
Ghi chú đầu trang
Tính dễ hiểu
Quy tắc
Cẩm nang biên soạn
Từ ngữ
Ngày tháng và số
Bố cục
Danh sách
Hình ảnh
Phần mở đầu
Khả năng tiếp cận
Liên kết
Nội dung phản cảm
Phân loại
Thể loại, danh sách, và bản mẫu tóm gọn
Thể loại
Bản mẫu
Nội dung dự án
HD
Dự án
Trang cá nhân
Userbox
Viết tắt
Trang con
WMF
QĐ
Điều khoản Sử dụng
Danh sách quy định
Quy định không gian thân thiện
Quy định về giấy phép và bản quyền
Quy định về quyền riêng tư
Giá trị
FAQ
Danh sách quy định và hướng dẫn
QĐ
Danh sách quy định
HD
Danh sách hướng dẫn
Quy định và hướng dẫn
Các trang trợ giúp của Wikipedia
Bàn giúp đỡ
(hỏi đáp trực tiếp)
Giới thiệu
Nguyên lý
Quy định và hướng dẫn
Những gì không phải là Wikipedia
Lời phủ nhận
Lời khuyên cho phụ huynh
Đề nghị cho ý kiến
Đặt câu hỏi
Liên lạc
Ai viết Wikipedia?
Lý do nên tạo tài khoản
Đóng góp
vào Wikipedia
Hướng dẫn dành cho biên tập viên nhỏ tuổi
Tránh những sai lầm phổ biến
Ứng xử
Bộ quy tắc giản lược
"Bỏ qua mọi quy tắc"
Mẹo trong tuần
Bài viết đầu tiên của bạn
Phá hoại
Soạn thảo trực quan
Sách hướng dẫn
Sửa đổi
Định dạng
Hình ảnh
Liên kết
Quy định
Đăng ký
Nguồn gốc
Trang thảo luận
VisualEditor
Câu thường hỏi
Overview
Administration
Article subjects
Categories
Contributing
Editing
Forking
IRC (live chat)
Miscellaneous
Organizations
Problems
Researching
Readers
Schools
Technical
Mục lục
Trình đơn
Điều hướng
Tham gia
Biên soạn
Liên kết và tham khảo
Ảnh và phương tiện
Theo dõi
Quy định và hướng dẫn
Đặt câu hỏi
Cộng đồng Wikipedia
Tài nguyên và danh sách
Thiết lập tài khoản
Thông tin kỹ thuật
Tất cả
Làm thế nào
Wikipedia
Chống lại quyết định cấm
Article deletion
Sách
Thể loại
Citations/references
Referencing for beginners
Văn phong Chú thích
Cite errors
References
Diff
Sửa đổi
toolbar
sửa đổi mâu thuẫn
Email confirmation
Find sources
Hình ảnh
Cước chú
Glossary
Gõ tiếng Việt
Image deletion
Hộp thông tin
Danh sách
Linking
link color
Logging in
Magic words
Media
Hợp nhất
Mobile access
Điều hướng
Other languages
Tên bài
Đổi hướng
Renaming pages
Password
Hồi sửa
Tìm kiếm
Section
Talk pages
Students
URL
Đóng góp của người dùng
Mã wiki
Mã wiki
học nhanh
Barcharts
Calculations
Characters
Citation templates
Columns
HTML
Khuông nhạc
Nốt nhạc
Sounds
Bảng
introduction
Bản mẫu
documentation
Visual files
Wiki tools
Bảng tin nhắn
Bảo quản viên
Chống phá hoại
Di chuyển trang
Khóa/Mở khóa trang
Thảo luận
Nhấn để nhờ giúp đỡ trên trang thảo luận của bạn
và một tình nguyện viên sẽ ghé thăm.
Lấy từ “
Thể loại
Quy định chính thức Wikipedia
Phá hoại ở Wikipedia
Làm thế nào Wikipedia
Quy định ứng xử Wikipedia
Thể loại ẩn:
Trang bị hạn chế cho thành viên xác nhận mở rộng
Wikipedia
Phá hoại
Thêm đề tài