Wikipedia:Từ điển thuật ngữ – Wikipedia tiếng Việt

Wikipedia:Từ điển thuật ngữ – Wikipedia tiếng Việt
Bước tới nội dung
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Chào mừng
Mục lục trợ giúp
Câu hỏi
Học mã wiki
Câu hỏi thường gặp
Thuật ngữ
Giúp sử dụng
Bàn tham khảo
Sách hướng dẫn
Báo lỗi
Viết
tắt
WP:THUATNGU
WP:TDTN
Đặt câu hỏi tại
Bàn giúp đỡ sử dụng Wikipedia
nếu vẫn còn thắc mắc
Từ điển thuật ngữ
liệt kê theo thứ tự chữ cái và giải thích
những thuật ngữ hay sử dụng trong Wikipedia tiếng Việt
A, Ă, Â
Admin
Viết tắt của từ
administrator
trong
tiếng Anh
, nghĩa là
bảo quản viên
Bảo quản viên
Thành viên có các đặc quyền kỹ thuật phục vụ cho việc "bảo quản" Wikipedia. Cụ thể: xóa, khóa trang, cấm thành viên. Chi tiết các quyền:
Đặc biệt:Quyền nhóm người dùng
Bot
Viết tắt của
robot
trong tiếng Anh, đây là một phần mềm được dùng để tự động làm sửa đổi cho các bài trên Wikipedia.
BCB
Viết tắt của
Bạn có biết
; đây là một chuyên mục trên Wikipedia nhằm giới thiệu những bài viết mới có thông tin thú vị, độc lạ.
Bài viết chọn lọc
Đây là một danh hiệu được trao cho những bài viết có chất lượng tốt nhất của Wikipedia.
Bài viết tốt
Danh hiệu này dành cho các bài viết có chất lượng cao trên Wikipedia. Cùng với nhiều danh hiệu khác, một bài viết chỉ được công nhận là Bài viết tốt khi thông qua
sự bầu chọn của cộng đồng
BTN
Viết tắt của "bất tín nhiệm".
Bất tín nhiệm
Trang chi tiết:
Wikipedia:Biểu quyết bất tín nhiệm điều phối viên
và
Wikipedia:Biểu quyết bất tín nhiệm bảo quản viên
Là việc thu hồi quyền điều phối viên, bảo quản viên, hành chính viên và kiểm định viên của thành viên đang giữ quyền, thông qua biểu quyết, nếu có thành viên cho rằng thành viên giữ quyền có hành vi lạm quyền hoặc không tôn trọng các quy định, điều lệ của Wikipedia.
CLK
Viết tắt của "chất lượng kém".
CT
Viết tắt của Content Translation, tức
Công cụ dịch nội dung
Data dump
Một hình thức viết đa số dùng nguyên văn bản của một nguồn khác mà không thay đổi văn phong, hình thức, không tạo ra liên kết đến các bài khác và các Wikipedia ngôn ngữ khác. Đây là hình thức viết mà các thành viên Wikipedia không hài lòng nhất. Chi tiết các quyền:
Đặc biệt:Quyền nhóm người dùng
Danh sách chọn lọc
Một danh hiệu dành cho các bài viết dạng danh sách (liệt kê) có chất lượng cao.
Điều phối viên
Thành viên có một vài đặc quyền kỹ thuật phục vụ công việc "bảo quản" Wikipedia. Cụ thể: xóa, khóa trang đến mức 30/500.
E, Ê
Eliminator
Các thành viên có công cụ xóa, giúp bảo quản Wikipedia. Ở đây là điều phối viên.
FSF
Tên viết tắt của
Free Software Foundation
(Quỹ Phần mềm Tự do).
GFDL
Cũng thường được viết là
GNU FDL
. Chữ viết tắt của
GNU Free Documentation License
. Nghĩa
tiếng Việt
tạm dịch là "Giấy phép Sử dụng Văn bản Tự do GNU". Đây là một văn bản có giá trị pháp lí chiếu theo khái niệm
miễn quyền tác giả
copyleft
) đã được Quỹ Nhu liệu Miễn phí
FSF
vận động cho trở thành hiện thực theo dự án của
GNU
GNU
Đọc là
[nuː]
. Là chữ viết tắt của
GNU's Not UNIX
. Đây là hệ thống chương trình cho phép sử dụng những phần mềm của UNIX một cách miễn phí. Được phát triển bởi
FSF
Giám sát viên
Các thành viên có quyền triệt hẳn một số phiên bản sửa đổi ra khỏi dự án, kể cả BQV cũng không xem được. Một lý do điển hình là để bảo mật thông tin cá nhân người dùng nếu có ai lỡ tay đăng, hối hận và muốn xóa hẳn các thông tin này ra khỏi hệ thống. Đọc thông tin đầy đủ tại
Giám sát viên
(tiếng Anh: Oversight).
Hộp thông tin
Trang chi tiết:
Trợ giúp:Hộp thông tin
Là hộp tóm tắt các thông tin cơ bản của đối tượng, thường được đặt ở đầu bài viết.
IP
Một người đóng góp không sử dụng tài khoản.
Kiểm định viên
Tên tiếng Anh là
CheckUser
. Đây là quyền cao nhất và nhạy cảm nhất trên Wikipedia khi phụ thuộc rất lớn vào sự tin tưởng của cộng đồng và ý thức của người nắm quyền. Kiểm định viên có thể kiểm tra IP và các thông tin khác của thành viên để bảo vệ Wikipedia khỏi sự đe dọa hoặc phá hoại.
LLTD (hay LLTĐ)
Viết tắt của
Làm lại từ đầu
Miễn quyền tác giả
Tiếng Anh gọi là
copyleft
. Trái ngược với khái niệm
quyền tác giả
). Khái niệm miễn tác quyền này được
FSF
chủ trương vào năm 1984. Đây là một khái niệm cho phép người sử dụng có thể trích dẫn, thay đổi hay tái phân phát nội dung cũng như những nguồn sản phẩm mà không cần phải xin phép tác giả.
MediaWiki
Bài chi tiết:
MediaWiki
và
Wikipedia:Không gian tên MediaWiki
Là chương trình mà từ điển bách khoa Wikipedia đang sử dụng để vận hành.
Mạo nguồn
Là một hành động phá hoại tính trung thực của bài viết. Thành viên có ý đồ phá hoại sẽ trích dẫn nguồn cho nội dung đoạn văn mình vừa viết, nhưng nội dung đoạn văn đó không đúng, vô ý hoặc cố ý sai lệch so với nội dung của nguồn trích dẫn, với động cơ lách luật.
Nhóm người dùng Wikimedia
Bài chi tiết:
m:Wikimedia user groups/vi
Là một kiểu hội nhóm đơn giản, linh động và có vai trò ngang hàng trong phong trào của
Quỹ Wikimedia
NPOV
Viết tắt của
Neutral Point Of View
Thái độ trung lập
Người quản lý
Người quản lý là thành viên tham gia có một số chức năng đặc biệt để giúp Wikipedia tiếng Việt phát triển. Chỉ có người quản lý mới có thể thao tác được một số chức năng đặc biệt để quản lý cũng như vận hành dự án. Xu hướng chung hiện tại của
cộng đồng Wikipedia
là nên hạn chế quyền hành của người quản lý để khía cạnh khách quan cũng như tính cộng đồng của dự án được nâng cao.
O, Ô, Ơ
Phá hoại
Chỉ những hành vi thêm thông tin hoặc văn phong mang tính phá hoại vào các bài viết,
trang thảo luận
v.v... tóm lại là tất cả các
miền không gian
trên Wikipedia.
POV
Thái độ trung lập
Quỹ Wikimedia
Cũng còn gọi đơn giản là Wikimedia. Tiếng Anh gọi là
Wikimedia Foundation Inc.
Đây là một tổ chức phi lợi nhuận (NPO) quán xuyến những dự án như Wikipedia (Từ điển bách khoa),
Wiktionary
(Từ điển từ vựng),
Wikibooks
(Thư viện),
Wikiquote
(Từ điển trích dẫn),
Wikisource
(Thư viện nguồn tài nguyên) hoạt động theo luật tổ chức phi lợi tức của tiểu bang
Florida
Hoa Kỳ
Quyền tác giả
Quyền tác giả là quyền được bảo đảm cho người đã sáng tác ra tác phẩm nào đó. Đây là một khái niệm về quyền sở hữu trí tuệ. Công ước Berne là một trong những công ước quốc tế bảo vệ quyền này ở mức tối thiểu trên quy mô quốc tế. Việt Nam đã chính thức kí kết vào Công Ước này vào ngày 26 tháng 10 năm 2004.
Rút sao
Chỉ đến việc các bài viết bị tước đi danh hiệu Bài viết tốt, Bài viết chọn lọc, Danh sách chọn lọc... do không còn đáp ứng các tiêu chí chất lượng nữa.
Rối
Xem thêm tại
Tài khoản con rối
Sysop
Viết tắt của
system operator
, là bảo quản viên.
Tên miền không gian
Bài chi tiết:
m:Help:Namespace
Tên miền không gian là những tên miền trong địa chỉ đường dẫn của Wikipedia. Tiếng Anh gọi là
namespace
. Những tên miền không gian hiện thời của Wikipedia tiếng Việt là:
Các không gian tên tại Wikipedia tiếng Việt
Không gian tên nội dung
Không gian tên thảo luận
(Chính)
Thảo luận
Thành viên
Thảo luận Thành viên
Wikipedia
Thảo luận Wikipedia
Tập tin
Thảo luận Tập tin
MediaWiki
Thảo luận MediaWiki
10
Bản mẫu
Thảo luận Bản mẫu
11
12
Trợ giúp
Thảo luận Trợ giúp
13
14
Thể loại
Thảo luận Thể loại
15
100
Cổng thông tin
Thảo luận Cổng thông tin
101
828
Mô đun
Thảo luận Mô đun
829
2300
2301
2302
2303
2600
Không gian tên ảo
-1
Đặc biệt
-2
Phương tiện
Thái độ trung lập
Tiếng Anh là
Neutral Point Of View
(NPOV). Đây là một trong những nguyên tắc hoạt động quan trọng nhất của dự án Wikipedia này. Những bài viết trong Wikipedia được yêu cầu phải có cách nhìn khách quan không có thiên kiến. Wikipedia rất được nhiều người trên thế giới sử dụng, do đó người viết phải dự trù trước nhiều tình huống với những nhận thức giá trị khác nhau để có một cách nhận thức công bằng và đầy thiện chí.
Thể loại
Một loại trang của vùng tên miền không gian Category, nơi mà các bài có mục đề liên quan được liệt kê. Một bài có thể được xếp vào nhiều thể loại (thí dụ,
Thổ Nhĩ Kỳ
có thể thuộc cả
Thể loại:Châu Âu
và
Thể loại:Châu Á
). Một thể loại cũng có thể thuộc một hay nhiều thể loại lớn hơn; thể loại lớn là "thể loại mẹ" và thể loại nhỏ là "thể loại con" (thí dụ,
Thể loại:Kiến trúc sư Áo
và
Thể loại:Kiến trúc sư Đức
đều nằm trong
Thể loại:Kiến trúc sư
).
Tôn trọng người khác
Người sử dụng Wikipedia tiếng Việt đến từ mọi nơi trên toàn thế giới. Do đó, nhiều khái niệm về nhân sinh quan, nhận thức lịch sử, quy chuẩn giá trị khác nhau sẽ xuất hiện do môi trường văn hoá, lịch sử cũng như hoàn cảnh sống là một chuyện tất yếu. Vì thế, mọi thành viên tham gia nên bày tỏ sự tôn trọng tới thành viên khác và cùng hướng tới một mục đích chung là biên soạn và phát triển từ điển bách khoa Wikipedia tiếng Việt.
Tuân theo thông lệ
Dự án biên soạn từ điển bách khoa Wikipedia tiếng Việt này hoàn toàn không có một trụ sở biên soạn nhất định. Tất cả mọi thao tác đều được thực hiện dựa trên sự đóng góp của các thành viên tham gia trên toàn thế giới. Do đó, nếu cứ mỗi người một ý, một cách làm thì mọi thứ sẽ lộn xộn và trở nên vô hệ thống. Tuân giữ theo những thông lệ là một quy chuẩn đạo đức tối thiểu mà mọi thành viên tham gia nên giữ.
Trang đặc biệt
Trang mồ côi
là một trang chưa được một trang nào khác liên kết đến.
Trang ngẫu nhiên
là trang tự động được phần mềm chọn ra một cách ngẫu nhiên trong danh sách của tất cả những trang, khi ấn nút "Trang ngẫu nhiên" ở mục "Dẫn lái".
Tài khoản con rối
Nhiều tài khoản khác nhau thuộc cùng một chủ sở hữu, được lập ra nhằm tạo đồng thuận ảo hoặc lách luật. Nhiều người thường nhầm lẫn khái niệm này với
Tài khoản phụ
Trang wiki
Đề cập đến một trang nào đó tồn tại trên Wikipedia tiếng Việt, bất kể nó có phải bài viết hay không. Trang wiki có thể nằm trên mọi tên miền không gian.
Thay đổi gần đây
Đây là một miền không gian, có tác dụng cập nhật các sửa đổi mới vừa được thực hiện ở bất cứ đâu trên Wikipedia. Ngoài ra, đây cũng là khu vực để những thành viên thực hiện các tác vụ bảo quản.
UG
Nhóm người dùng Wikimedia
VPBQ
Vi phạm bản quyền
Wikify
Wiki hoá
Wikipedian
Thành viên tham gia phát triển dự án từ điển bách khoa Wikipedia.
Wikimedian
Thành viên tham gia vào những dự án của
Quỹ Wikimedia
. Cùng phạm trù với
Wikipedian
Wiki hóa
Trang chi tiết:
Wikipedia:Sửa đổi
Định dạng
bài
bằng cách dùng
thẻ đánh dấu
với
mã wiki
(khác với văn bản thường hay
HTML
) và tạo các
liên kết
trong bài để chúng nối với các
mục từ
khác có trong
Wikipedia
Lấy từ “
Thể loại
Trợ giúp Wikipedia
Thể loại ẩn:
Trang bị khóa hạn chế sửa đổi
Wikipedia
Từ điển thuật ngữ
Thêm đề tài