Wikipedia:Thi̍t-set Thiàu-muk - 自由編輯个維基百科
跳至內容
Chhiùng Wikipedia lòi
Kîm-ha Hak-kâ-ngî Wikipedia yû 14 phiên Thi̍t-set Thiàu-muk:
Vòng Hien-fàm
Mî-koet
Thòi-vân
Néu-yok-sṳ
Fap-koet
Tet-koet
Kuala Lumpur
Hiông-kóng
Steve Jobs
Montréal
Sîn-pet-sṳ
Khalīfa Thap
Meu-yùng
Dmitry Medvedev
Thi̍t-set Thiàu-muk
Vòng Hien-fàm
Hon-ngî
:黃現璠,
1899-ngièn
11-ngie̍t 13-ngit
——
1982-ngièn
1-ngie̍t 18-ngit
), he
Chûng-koet
hien-thoi tông-yû-miàng ke yit-chak
li̍t-sṳ́ ho̍k-kâ
, Kau-yuk-kâ thùng
ngìn-lui ho̍k-kâ
, ya-he
Chhòng-chhu̍k li̍t-sṳ́ tsṳ̂ -fu
láu
Chhòng-chhu̍k
sú-tsak thai-ho̍k kau-su. Tu 1957-ngièn Chûng-khiung fat-thung ke fán-yu yun-thung ke-sṳ̀, fûn pet-hoi tso Chhòng-chhu̍k tshin-thai ke yu-phai, tshṳ̍t-tshṳ̍t-tó 1979-ngièn tsang fûn Chûng-khiung phiàng-fán ke. kì tshièn-heu su-nan ngi-sṳ̍p kí-ngièn. Vòng Hien-fàm tshai-sâng sṳ̀-tsiet tu li̍t-sṳ́-ho̍k,mìn-tshu̍k-ho̍k thùng ngìn-lui-ho̍k ke ho̍k-su̍t ngiên-kiu fam-vì, tshin sat-mâng fong-se ke thiàu-tshà ngiên-kiu, ku-só tet-tén tông-tô ho̍k-su̍t ke sṳ̀n-tshiu. kì khôi-tshóng ke "Pat-kui Ho̍k-phai"(八桂學派) he Chhòng-chhu̍k sú-tsak mìn-tshu̍k ke ho̍k-phai. kì siá-yû
Thòng-thoi Sa-fi Kâi-yeu
Sung-thoi Thai-ho̍k-sâng Kiu-koet Yun-thung
Chûng-koet Li̍t-sṳ́ mò Nù-li Sa-fi
Chhòng-chhu̍k Kién-sṳ́
thùng
Chhòng-chhu̍k-Thûng-sṳ́
tén-tén liá-têu khôi-phit sîn ke ho̍k-su̍t ngiên-kiu tho-lu ke tsho̍k-tsok .
>>>Ki-sa thu̍k.....
Mî-li-kiên Ha̍p-chung-koet
Yîn-ngî
United States of America
) thûng-sòng chhṳ̂n-cho Mî-koet (Yîn-ngî:
America
), he vi-yî
Pet-Mî-chû
ke lièn-pâng khiung-fò chṳ koet-kâ, ya-he sṳ-kie sông chui yû-kiú ke koet-kâ. Mî-koet pún-thú hiong-tûng he
Thai-sî-yòng
, sî-lìm
Thai-phìn-yòng
, pet piên-kie kho-chho̍k
Kâ-nâ-thai
, nàm-fông chiap
Me̍t-sî-kô
khi̍p Me̍t-sî-kô vân. Sú-tû he
Fà-sṳn-tun
Kô-lùn-pí-â thi̍t-khî. Mî-koet ngièn chhṳ chhut-yì
1776-ngièn
thot-lì
Yîn-koet
thúng-chhṳ ke Pet-Mî chhṳ̍t-mìn-thi, Sṳ̍p-sâm chû ke chhṳ̍t-mìn-thi thoi-péu yit-thùng fat-péu liáu "
Mî-koet Thu̍k-li̍p Siên-ngièn
", chhai kîn-li̍t kiên-khú ke thu̍k-li̍p chan-chên heu, yî
1783-ngièn
lâu Yîn-koet chhiâm-thin Pâ-lì hia̍p-yok, chhiùng-chhṳ́ su-tó sṳ-kie kok-koet ke sṳ̀n-ngin.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Thòi-vân
fe̍t-chá
Thòi-vàn
he sî
Thai-phìn-yòng
ke se-tó, fu-khiun he
Â-chû
thai-liu̍k (
Chûng-koet
thai-liu̍k),
Ngit-pún
Fî-li̍t-pîn
tén-tén. Mien-chit yok 36,188 phiàng-fông kûng-lî. Muk-chhièn yù
Chûng-fà Mìn-koet
sṳ̍t-chi kón-hot. Ya-yû pó-tó, Formosa chṳ̂ chhṳ̂n-fû. Chúng ngìn-khiéu yok-yû lióng-chhiên sâm-pak van, khì-chûng
Hò-ló-ngìn
chiam-hi thai tô-su, khì-thâ song-chhiá yû
Hak-kâ-ngìn
Ngièn-chhu-mìn
Ngoi-sén chhu̍k-khiùn
Ngoi-thi phi-ngiéu
. Kôn-fông vùn-sṳ he chang-thí
Chûng-vùn
, ngî-ngièn chú-yeu yû
Thòi-ngî
Mîn-nàm-ngî
), Koet-ngî (hien-thoi phêu-chún Hon-ngî),
Hak-kâ-ngî
yî-khi̍p kok-kok chhu̍k-khiùn
Ngièn-chhu-mìn ngî-ngièn
>>>Ki-sa thu̍k.....
Néu-yok-sṳ
Yîn-ngî
: New York City) he
Mî-koet
ngìn-khiéu
chui-tô ke
sàng-sṳ
, ya-he chhiòn
sṳ-kie
chui-thai ke
Tû-fi-khî
chṳ̂-yit ——
Néu-yok Tû-fi-khî
ke fu̍t-sîm. Yì yit-ke sṳ-ki yî-lòi, Néu-yok chhai
sông-ngia̍p
lâu
kîm-yùng
ke fông-mien fat-fî ki-thai ke chhiòn-khiû yáng-hióng-li̍t. Néu-yok he yit-chho
Sṳ-kie-kip sàng-sṳ
, chhṳ̍t-chiap yáng-hióng chho̍k chhiòn-khiû ke
kîn-chi
kîm-yùng
mòi-thí
chṳn-chhṳ
kau-yuk
, khì-chûng
Lièn-ha̍p-koet
chúng-phu ya vi-yî liá-ke sàng-sṳ, ku-só Néu-yok ya pûn kûng-ngin vi sṳ-kie chṳ̂ tû. Kì vi-yî
Néu-yok-chû
tûng-nàm-phu.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Fap-koet
he yit-chak vi-yî
Êu-chû
sî-phu ke
Pan Chúng-thúng-chṳ
koet-kâ, lâu
Pí-li-sṳ̀
Lù-sêm-pó
Tet-koet
Shuì-sṳ
Yi-thai-li
Mô-na̍p-kô
、lâu
Sî-pân-ngà
chiap yòng, lâu
Yîn-koet
kak
Yîn-kí-li Hói-hia̍p
. Fap-koet pún-thú thi-thù ke lùn-khwok, song-pûn hìn-yùng vi yit-ke liuk-piên-hìn. Chhù-liáu pún-thú yî-ngoi, Fap-koet hàn-yû khì-thâ hói-ngoi liâng-thi. Fap-koet ke mien-chit tha̍t-tó ńg-sṳ̍p-ńg van phìn-fông kûng-lî, vi Êu-chû mien-chit thi-sâm thai ke koet-kâ.
Kûng-ngia̍p
lâu
Nùng-ngia̍p
tû fat-tha̍t.
Fap-koet he
Lièn-ha̍p-koet
Ôn-lî-fi
ke
Sòng-ngim Lî-sṳ-koet
, tui ngi-on yû féu-kiet-khièn. Fap-koet he
Êu-mèn
lâu
Pet-yok
chhóng-li̍p fi-yèn-koet chṳ̂-yit,
Pat-koet Si̍p-thòn
lâu Êu-chû si-thai
kîn-chi
-thí chṳ̂-yit, yi̍t-he
Schengen Kûng-yok
ke sṳ̀n-yèn-koet.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Tet-koet
Tet-ngî
Deutschland, Bundesrepublik Deutschland
) he kûi-yî
Êu-chû
chûng-phu ke ngi-fi-chṳ lièn-pâng
koet-kâ
, yù sṳ̍p-liuk-ke lièn-pâng-chû chû-sṳ̀n, sú-tû
Pak-lìm
. Tet-koet pet-lìn he
Pet-hói
Tan-ma̍k
lâu
Pô-lò-tit-hói
, tûng-piên lâu
Pô-làn
Chhia̍p-khiet
, nàm-lìn
O-thi-li
, sî-mien chet-lìn
Fap-koet
Lù-sêm-pó
Pí-li-sṳ̀
yî-khi̍p
Hò-làn
Tet-koet chhai
1871-ngièn
chan-chên chûng thi-yit-chhṳ hìn-sàng thúng-yit ke koet-kâ. Tet-koet he Thi-yit-chhṳ sṳ-kie thai-chan lâu Thi-ngi-chhṳ sṳ-kie thai-chan ke chhet-ngièn koet khi̍p chan-phai koet. Ngi-chan heu, Tet-koet chên-sûn phî va̍k-thin fun-vi Tûng-tet lâu Sî-tet lióng phu-fun. Lióng-tet chhut-yì
1990-ngièn
thúng-yit. Tet-koet he
Êu-chû Lièn-mèn
ke chhong-sṳ́ koet chṳ̂-yit, ngìn-khiéu chhêu-ko 82,000,000.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Kuala Lumpur
he
Mâ-lòi-sî-â
ke
sú-tû
kiâm chui-thai
sàng-sṳ
. Kîn-kí 2012-ngièn thúng-kie, sàng-sṳ mien-chit tha̍t-tó 243 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yok-yû 160-van ngìn. Thai Kuala Lumpur he yit-ke yû 720-van ngìn ke thai tû-fi-khî, ya-he Mâ-lòi-sî-â ngìn-khiéu lâu kîn-chi sṳ̀n-chóng chui khoai-suk ke
tû-fi-khî
Kuala Lumpur chhai
Mâ-lòi Pan-tó
sî-ngan, vi
Selangor
fàn-lau. Kuala Lumpur va̍k-hot yî Kuala Lumpur Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-khî, vi Mâ-lòi-sî-â sâm-ke Lièn-pâng Chhṳ̍t-hot-khî chṳ̂-yit, yù Lièn-pâng Chṳn-fú chhṳ̍t-chiap kón-hot.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Hiông-kóng
he
Chûng-koet
só hot ke thi̍t-phe̍t hàng-chṳn khî, vi chhu
Hiông-kóng-tó
Kiú-liùng
pan-tó、
Sîn-kie
nui-liu̍k thi-khî, yî-khi̍p lióng-pak liuk-sṳ̍p-ngi ke thai-séu tó chû-sṳ̀n. Pet-phu chiap
Kóng-tûng-sén
, nàm-mien he
Chû-hói-sṳ
. Kûng-ngièn-chhièn 214-ngièn, Hiông-kóng pûn
Chhîn-chêu
na̍p-ngi̍p
Chûng-ngièn vòng-chêu
pán thù. 1842-ngièn hí, sṳ̀n-vì
Yîn-koet
chhṳ̍t-mìn-thi khiûn 155-ngièn, khì-kiên yî 1941-ngièn 12-ngie̍t chṳ 1945-ngièn 8-ngie̍t chên pûn
Ngit-pún Fòng-kiûn
cham-liâng. Chhṳ̍t-chṳ 1997-ngièn 7-ngie̍t 1-ngit,
Hiông-kóng Chú-khièn Yì-kâu
Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet
, thùng-sṳ̀,
Hiông-kóng Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî
sṳ̀n li̍p, vì Chûng-koet lióng-ke thi̍t-phe̍t hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Steven Paul Jobs
1955-ngièn
2-ngie̍t 24-ngit －
2011-ngièn
10-ngie̍t 5-ngit) ,
Mî-koet
sông-ngia̍p
khí-chṳ́ khi̍p
fat-mìn-kâ
Phìn-kó Kûng-sṳ̂
ke chhong-sṳ́-ngìn chṳ̂-yit, chên-ngim
Túng-sṳ̀-chhòng
khi̍p
Chṳp-hàng-chhòng
chṳt-vi, ya-he
Pixar Thûng-va̍k
ke chhóng-phan-ngìn pin chên-ngim Chṳp-hàng-chhòng.
Steve Jobs chhai
1970 ngièn-thoi
ma̍t-khì lâu
Phìn-kó Kûng-sṳ̂
nang-yit chhong-sṳ́-ngìn
Stephen Wozniak
khi̍p sú-ngim thèu-chṳ̂-chá
Mike Markkula
hia̍p-chhu khì-thâ-ngìn sat-kie, khôi-fat khi̍p siau-chhiû
Apple II
hì-lie̍t. Chhai
1980 ngièn-thoi
chhû-khì, Steve Jobs he chui-chó khon-tó Xerox PARC ke
Va̍t-chhú
(mouse computing) khi-thûng thù-hìn yung-fu kie-mien ke sông-ngia̍p siâm-li̍t, pin chiông yin-yung
Apple Lisa
khi̍p yit-ngièn heu ke
Macintosh thien-nó
>>>Ki-sa thu̍k.....
Montréal
he yit-chho vi-yî
Kâ-nâ-thai
Québec
sî-nàm-phu ke
sàng-sṳ
, chú-yeu vi-yî
Saint Lawrence-hò
chûng ke
Montréal-tó
khi̍p chû-vì séu-tó-sông. Kîn-kí 2011-ngièn ngìn-khiéu phú-chhà, Montréal ngìn-khiéu yok 3,407,963-ngìn, he
Québec-sén
nui chui-thai sàng-sṳ, Kâ-nâ-thai thi-ngi thai sàng-sṳ khi̍p
Pet-Mî
thi-sṳ̍p-ńg thai sàng-sṳ. Montréal yit-chhṳ̀ lòi-ngièn yî chûng-kú
Fap-ngî
"Mont Réal", yi-sṳ vi "Fòng-kâ-sân".
Fap-ngî
he Montréal ke
kôn-fông ngî-ngièn
, ya-he sàng-sṳ nui chui sòng-yung ke ngî-ngièn, sṳ́-yung ngìn-khiéu cham sàng-sṳ chúng ngìn-khiéu ke 60.5%, sṳ́-tet Montréal sṳ̀n-vì sṳ-kie sông thi-ngi thai Fap-ngî sàng-sṳ.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Sîn-pet-sṳ
he
Thòi-vân
pet-phu ke yit-ke sṳ, chhai Thòi-vân tó-song chui pet-tôn, he
ngìn-khiéu
chui-tô ke hàng-chṳn-khî, fàn-tîn
Thòi-pet-sṳ
, tûng-pet lìn-sa he
Kî-lùng-sṳ
, tûng-nàm chiap-sông
Ngì-làn-yen
, sî-nàm lìn
Thò-yèn-yen
. Muk-chhièn ngìn-su he 3,901,959-ngìn. Pún-sṳ fàn-lau
Thòi-pet-sṳ
si-chû khi̍p
Kî-lùng-sṳ
sâm-mien, sâm-chá khiung-thùng hìn-sàng
Thòi-pet Tû-fi-khî
, su̍k-yî khiung-thùng sên-fa̍t khiên-é, pin yáng-hióng to lìm-khiun ke
Thò-yèn-yen
khi̍p
Ngì-làn-yen
. Pún-yen su̍k-yî ngie̍t-tai kui-fûng hi-heu khî, chhiòn-ngièn yí-liòng tô yì phìn-kiûn, ngie̍t phìn-kiûn chui-tâi vûn he yit-ngie̍t fun ke ngiap-sṳ 12.4 thu, ngie̍t phìn-kiûn chui-kô vûn he chhit-ngie̍t fun ke ngiap-sṳ 33.6 thu.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Khalīfa Thap
Â-lâ-pak-ngî
: برج خليفة,
Là-tên
Burj Khalīfa
), he vi-yî
Â-là-pak Lièn-ha̍p Thai-kûng-koet
Dubai
kin-nui ke
Mô-thiên Thai-lèu
, vì tông-chhièn sṳ-kie thi-yit kô-lèu lâu ngìn-kûng kèu-chho-vu̍t, kô-thu vì 828 mí (2,717 chhak), lèu-chhèn Chúng-sú 169 chhèn, chho ka tha̍t 15 yi Mî-ngièn. Yî 2004-ngièn 9-ngie̍t 21-ngit khôi-sṳ́ thûng-kûng, chhai 2007-ngièn chhû khôi-sṳ́ yí yû Pô-lì vûi mok ôn-chông, Kîm-su̍k ngoi chhiòng yî thùng-ngièn 6-ngie̍t khôi-sṳ́ sṳ̂ chông, chui-heu yî 2010-ngièn 1-ngie̍t 4-ngit chang-sṳt vàn kûng khí-yung, chúng-khiung sṳ́-yung liáu yok 5-ngièn ke sṳ̀-kiên kien sṳ̀n.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Meu-yùng
thûng-sòng chhṳ̂n-cho thai-yùng-meu, he su̍k-yî yùng-khô ke yit-chúng thung-vu̍t, thí-set vi het-pha̍k lióng set. Meu-yùng sên-chóng chhai-yî
Chûng-koet
sî-phu
Si-chhôn
phùn-thi chû-piên ke sân-khî, he Chûng-koet thi̍t-yû ke yâ-sâng thung-vu̍t, yit vi koet-pó. Chhiòn sṳ-kie hien chhùn-chhai thai-yok sâm-chhiên yit-pak chó-yu, sên-yuk tâi, kâ-song tui sên-fa̍t fàn-kín ke yêu-khiù siông-tông kô, he yit-chúng ngùi-kî thung-vu̍t.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Dmitry Medvedev
Ngò-ngî
: Дми́трий Анато́льевич Медве́дев, 1965-ngièn 9-ngie̍t 14-ngit－) sâng-yî
Leningrad
, vi
Ngò-lò-sṳ̂
chṳn-chhṳ-kâ
Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng
hien-ngim chṳn-fú chúng-lî,
Thúng-yit Ngò-lò-sṳ̂-tóng
chú-sit, chên-ngim Ngò-lò-sṳ̂ chúng-thúng, Ngò-lò-sṳ̂ Lièn-pâng chṳn-fú thi-yit fu chúng-lî lâu
Ngò-lò-sṳ̂ Thiên-yèn-hi Kûng-ngia̍p Kú-fun Kûng-sṳ̂
túng-sṳ̀-fùi chú-sit. 2008-ngièn Ngò-lò-sṳ̂ chúng-thúng sién-kí fû-sâng chui-kô ke hèu-sién-ngìn, pin sun-li tông-sién, sṳ̀n-vì
Vladimir Putin
ke chiap-pân-ngìn. Chhai 2012-ngièn Ngò-lò-sṳ̂ chúng-thúng sién-kí heu, Putin chhut-ngim chúng-thúng, Medvedev pûn thì-miàng vi chúng-lî.
>>>Ki-sa thu̍k.....
Lòi chhṳ "
Wikipedia
Thi̍t-set Thiàu-muk
Kâ-ngi̍p fa-thì
US