Wikisłownik:Zasady tworzenia haseł – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny

Wikisłownik:Zasady tworzenia haseł – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny
Przejdź do zawartości
Skrót
: WS:ZTH
Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Zasady tworzenia haseł
polski
angielski
chiński standardowy
czeski
dolnołużycki
duński
esperanto
francuski
islandzki
jidysz
koreański
łaciński
niderlandzki
niemiecki
norweski
osmański
rosyjski
słowacki
staro-cerkiewno-słowiański
tybetański
ukraiński
znak chiński
inne języki
Łatwiejszy, obrazkowy kurs tworzenia haseł znajdziesz w
Wikisłownik:Pierwsze hasło
Częste pytania
Jak mogę szybko stworzyć hasło?
Jaki ma być tytuł strony, na której będę opisywać słowo?
Jakie hasło mam stworzyć:
kupować
czy
kupić
Jakie hasło mam stworzyć:
modlić się
czy
modlić
Co znaczą numery typu (1.1) i jak je stosować?
Czym różnią się kolokacje od związków frazeologicznych?
Czy
ziemniak
kartofel
to wyrazy pokrewne?
Jak zapisać wymowę?
W jakiej kolejności wpisać przypadki w odmianie rzeczownika?
Czy rzeczownik może nie mieć liczby pojedynczej albo mnogiej?
Wszystkie hasła w Wikisłowniku utworzone są według tego samego wzorca. Zapewnia to nie tylko spójność graficzną w ramach projektu, ale również ułatwia użytkownikowi zapoznawanie się z zasobami słownika, oraz automatyczne przetwarzanie oprogramowaniem komputerowym.
Poniżej zamieszczono szczegółowe omówienie kolejnych punktów obowiązującego szablonu hasła. Jeśli tworząc hasło, jesteś w stanie wypełnić tylko część punktów w danym haśle – zrób to! Ktoś dopisze resztę – tak działają wszystkie projekty
wiki
. Jedyną obowiązkowo wypełnianą częścią hasła jest definicja (pole
znaczenia
).
Poniższe zasady edycji zostały wypracowane na przestrzeni lat istnienia projektu lub na drodze dyskusji w
Barze
(miejscu ogólnych dyskusji nad projektem). Właśnie w
Barze
można sugerować pomysły, uwagi i propozycje na temat zmiany zasad. Wszelkie sugestie zostaną przedyskutowane i jeśli społeczność dojdzie do konsensusu, zmiany zostaną wprowadzone.
przykładowe hasło w Wikisłowniku
przykładowy kod źródłowy hasła – elementy zaznaczone na czarno są niezmienne, elementy zaznaczone na zielono zostały dopisane
Dodawanie haseł
Poniżej znajdują się szczegółowe instrukcje i zasady. Można też zacząć od „lżejszego”
obrazkowego kursu dodawania haseł
Wybór nazwy strony
Szczegółowe wskazówki znajdziesz na stronie
Wikisłownik:Nazewnictwo
Nazywając hasło, używamy w roli tytułu formy podstawowej omawianego słowa. Dla czasowników jest to w większości języków bezokolicznik, dla rzeczowników mianownik liczby pojedynczej, dla przymiotnika mianownik liczby pojedynczej rodzaju męskiego itd.
Istnieją pewne wyjątki od tej reguły, dane tradycją konkretnego języka, np. w łacinie formą podstawową czasownika jest pierwsza osoba liczby pojedynczej (szczegóły na stronie
Wikisłownik:Nazewnictwo
). Można też wyjątkowo tworzyć hasła dla poszczególnych form nieregularnej odmiany. Dla form regularnej odmiany nie tworzymy osobnych haseł. W nazwie strony nie używa się znaków nienależących do oficjalnej ortografii, takich jak np. akcent wyrazowy w języku rosyjskim.
W przypadku powstania wątpliwości, jak powinno być zatytułowane hasło, warto sprawdzić, jakie konwencje stosują inne słowniki danego języka.
Uwaga:
W odróżnieniu od Wikipedii, gdzie tytuły różniące się wielkością pierwszej litery są utożsamiane (
lew
to to samo co
Lew
), w Wikisłowniku wielkość każdej litery tytułu ma znaczenie, w szczególności
lew
Lew
to osobne hasła.
Sprawdzenie istnienia hasła
Aby dodać nowe słowo do Wikisłownika, należy zacząć od wpisania jego
formy podstawowej
do wyszukiwarki na górze strony. Mogą zajść trzy przypadki:
Szukane hasło istnieje – widzisz niebieski link – można je wtedy uzupełnić o nowe informacje.
Strona nie istnieje – widzisz czerwony link – jest to zaproszenie do stworzenia tego hasła, zob.
#Tworzenie nowej strony
Istnieje strona z omówieniem hasła, ale w innym języku niż szukany, zob.
#Dodawanie nowego języka do istniejącej strony
. Linki do takich stron standardowo także są niebieskie, ale zalogowani użytkownicy mogą zmienić ich kolor, włączając sobie w
swoich preferencjach
gadżet „Zabarwienie na fioletowo linków do nieistniejących sekcji językowych” (gadżet nie jest włączony domyślnie dla wszystkich użytkowników).
Dodanie sekcji językowej
Tworzenie nowej strony
Stworzenie nowej strony polega na wybraniu szablonu hasła, który ma zostać wklejony do pola edycji, oraz wypełnieniu go zgodnie z podanymi na niniejszej stronie wskazówkami.
Nad polem edycji znajdziesz napis „Nowa sekcja”. Pasek narzędziowy, który się pojawi, da Ci dwie możliwości wyboru szablonu:
Kliknięcie przycisku
spowoduje automatyczne wklejenie do pola edycji ogólnego szablonu hasła, gotowego do uzupełnienia.
Dalsze przyciski także umożliwiają wklejenie gotowego szablonu, z tą różnicą, że szablony te mają już zdefiniowane pewne pola – język oraz część mowy (w szablonie ogólnym trzeba te dane wpisać ręcznie). Obecnie ta możliwość jest dostępna tylko dla polskiego i angielskiego.
Po wpisaniu znaczenia i innych informacji kliknij „Pokaż podgląd”. Zobaczysz, jak hasło będzie wyglądało po zapisaniu. Jeśli zauważysz jakieś literówki lub inne błędy, możesz je poprawić i znowu obejrzeć podgląd. Jeśli wszystko będzie w porządku, kliknij „Zapisz”. Hasło będzie od razu dostępne dla wszystkich czytelników.
Dodawanie nowego języka do istniejącej strony
Nazwa strony zawsze jest identyczna z pisownią danego słowa lub wyrażenia. Na jednej stronie znajdują się słowa we wszystkich językach o danej pisowni, np. polskie
do
i angielskie
do
są opisane na tej samej stronie, jednak w różnych sekcjach.
Jeśli dana strona już istnieje, ale nie ma sekcji języka w którym planujesz dodać znaczenia, kliknij na zakładkę
Edytuj
na górze strony, ustaw kursor w miejscu, gdzie ma powstać nowa sekcja, i podobnie jak przy tworzeniu nowej strony – kliknij
lub inny przycisk w grupie „Nowa sekcja”. W miejscu ustawienia kursora powstanie wybrany szablon hasła gotowy do uzupełnienia.
Istnieje ustalona kolejność sekcji językowych na danej stronie. Jeśli występuje sekcja użycia międzynarodowego (np. symbol chemiczny pierwiastka), powinna się znaleźć na samej górze, następnie sekcja języka polskiego, dalej pozostałe języki, ułożone w kolejności alfabetycznej, przy czym ignorujemy przy sortowaniu słowo „język”. Przykładowa kolejność:
użycie międzynarodowe
język polski
język
Xóõ
język
ngielski
speranto
język
rancuski
nterlingua
język
orweski (bokmål)
język
orweski (nynorsk)
język
osyjski
Jeśli na stronie opisane są słowa w kilku językach, nadal można stosować linki wewnętrzne pomiędzy językami i linki bezpośrednio do słowa w danym języku – więcej na ten temat na stronie pomocy
tutaj
. Zwykle jednak nie ma takiej potrzeby – linki do sekcji językowych w typowych przypadkach dodawane są automatycznie podczas wyświetlania strony.
Struktura haseł
Początek strony
Na początku strony znajdowały się tzw.
linki interwiki
do innych Wikisłowników. Były one automatycznie uzupełniane przez boty, od kwietnia 2017 odpowiedzialność za generowanie tych odnośników przejęło oprogramowanie MediaWiki. Już ich nie dodajemy, a znalezione linku tego typu w kodzie strony – usuwamy.
Do haseł, których pisownia różni się wielkością liter (
lew
Lew
) lub użyciem znaków diakrytycznych przy literach (
björn
bjørn
), tworzone są linki za pomocą szablonu
podobne
}}
, umieszczanego bezpośrednio pod interwiki. Linki takie są potrzebne, aby poinformować osoby trafiające tu z wyszukiwarki internetowej, że być może poszukiwana przez nich informacja znalazła się pod nieco innym tytułem. Wstawianie tych linków przez edytorów nie jest jednak konieczne, ponieważ raz na jakiś czas są one uzupełniane automatycznie na podstawie stron istniejących w Wikisłowniku oraz zasobów słownika języka polskiego (
SJP
).
Poniżej na stronie znajdują się poszczególne sekcje językowe.
Nagłówek
nagłówek hasła podczas edycji na przykładzie hasła
słowo
Nagłówek sekcji językowej ma postać:
== słowo ({{nazwa języka}}) ==
W miejsce tekstu
nazwa języka
wpisujemy na przykład
język polski
język rosyjski
, ALE:
esperanto
interlingua
jidysz
. Dokładną formę zapisu szablonów językowych można sprawdzić w
spisie
lub zajrzeć do innych haseł z danego języka.
W przypadku gdy tytuł składa się z więcej niż jednego słowa, każde ze słów w nagłówku powinno się podlinkować w sposób pokazany poniżej, chyba że w tytule tym występuje wyraz, który w danym języku nie jest używany samodzielnie – wtedy nie linkuje się żadnych wyrazów.
Kod źródłowy
== [[apetyt]] [[rosnąć|rośnie]] [[w]] [[miara|miarę]] [[jedzenie|jedzenia]] ({{język polski}}) ==
Efekt
apetyt
rośnie
miarę
jedzenia
język polski
To samo można zrobić gdy słowo jest zbitką innych słów, np.:
Kod źródłowy
== [[drei]][[und]][[dreißigste]] ({{język niemiecki}}) ==
Efekt
drei
und
dreißigste
język niemiecki
Zaraz pod nagłówkiem wstawiane są ewentualne ilustracje do hasła. Więcej informacji na temat ilustrowania podano
tutaj
Pole
transliteracja
Szablon:
transliteracja
}}
Opis w tej sekcji wymaga aktualizacji.
Transliteracja
to zapis za pomocą alfabetu łacińskiego (tego, który właśnie czytasz) słów normalnie zapisywanych innymi alfabetami. Na przykład transliteracją rosyjskiego słowa
сынок
jest „synok”, a słowa
अचानक
– „acanak”.
Pole
transliteracja
nie jest potrzebna przy słowach polskich, angielskich i innych zapisywanych alfabetem łacińskim (także łacińskim zmodyfikowanym, np. niemieckim).
Pole
wymowa
Szablon:
wymowa
}}
Zapis
Wymowę słów podajemy za pomocą znaków międzynarodowego alfabetu fonetycznego (IPA) (
zob.
też
Międzynarodowy alfabet fonetyczny
w Wikipedii
). Klucz do IPA znajduje się na stronie
Aneks:IPA
, można też korzystać z
omówienia IPA na angielskiej Wikipedii
Wymowę fonemiczną dodaje się do haseł za pomocą szablonów:
IPA
}}
IPA2
}}
, a fonetyczną za pomocą szablonów
IPA3
}}
IPA4
}}
. Więcej na stronie
Wikisłownik:Szablony
Wymowa w hasłach polskich jest dodawania automatycznie, dlatego nie musisz jej podawać przy tworzeniu hasła. Zapis jest dodawany w oparciu o wersję Ostaszewskiej, Tambor, zob.
Aneks:Język polski - wymowa - zasady
Nagrania
Można także dodać link do nagrania z wymową, używając szablonu
audio
}}
. Więcej na ten temat na stronie
Pomoc:Dźwięk w Wikisłowniku
. W chwili obecnej nagrania te są wstawiane do haseł automatycznie, pod warunkiem że są wprowadzone na serwer
Wikimedia Commons
, znajdują się w odpowiedniej
kategorii wymowy dla danego języka
oraz plik jest nazwany zgodnie z przyjętym standardem nazewnictwa.
Wymowa w jednym haśle może dotyczyć nie tylko formy podstawowej, ale też form odmienionych. Zobacz wzór w
eat
Pole
znaczenia
Szablon:
znaczenia
}}
(nie:
znaczenie
}}
Pole
znaczenia
jako jedyne
musi
być wypełnione. Hasło bez podanego znaczenia może zostać usunięte. Zdecydowana większość słów ma więcej niż jedno znaczenie. Przy wypisywaniu znaczeń najpierw dokonujemy podziału na części mowy (
rzeczownik
czasownik
itp.), a później na poszczególne znaczenia (zob.
Numeracja
).
Dłuższe znaczenia słownikowe, definicje, podajemy tylko w hasłach polskich. W hasłach języków obcych w znaczeniach podajemy, o ile to możliwe, tylko polskie tłumaczenie, będące linkiem do polskiej sekcji, gdzie można znaleźć definicję. Nie powielamy definicji opisowych w każdym haśle, wystarczy, że dłuższe wyjaśnienie znaczenia danego słowa znajduje się w jednym miejscu – w haśle polskim. Przykład dla angielskiego hasła
heaven
źle
dobrze
znaczenia
rzeczownik
(1.1)
niebo
część
kosmosu
widziana
Ziemi
jako
otaczająca
ją
sfera
(1.2)
rel.
raj
miejsce
wiecznej
szczęśliwości
które
istniało
na
początku
ludzkości
które
czeka
również
po
śmierci
znaczenia
rzeczownik
(1.1)
niebo
(1.2)
rel.
raj
Zwróć uwagę, że przy znaczeniu
raj
został wstawiony kwalifikator
religia
. Więcej na temat kwalifikatorów znajdziesz
tutaj
Jako definicji należy używać opisowych ekwiwalentów danego słowa, czyli takich sformułowań, które można by wstawić zamiast danego wyrazu bez zmiany sensu zdania w którym jest on użyty. Używamy równoważników zdań i ewentualnie zdań podrzędnych. Przykładowa definicja słowa
elektryk
źle
dobrze
(1.1)
elektryk
pracuje
przy
urządzeniach
elektrycznych
(1.1)
osoba
która
zajmuje się
urządzeniami
elektrycznymi
lub
(1.1)
osoba
zajmująca się
urządzeniami
elektrycznymi
Forma pokazana w powyższym przykładzie jako zła dla znaczenia może być użyta w polu przykładów.
Czytaj więcej o przykładach
Warto zauważyć, że każde słowo w tej definicji jest linkowane do formy podstawowej danego słowa –
[[urządzenie|urządzeniami]]
, nie:
[[urządzeniami|urządzeniami]]
Jeżeli natomiast zajdzie potrzeba wyjaśnienia czegoś, np. kontekstu, objaśnienie opisujemy
kursywą
i nie tworzymy odnośników do poszczególnych słów objaśnienia. Sytuacja taka ma miejsce przy opisywaniu np. zaimków lub partykuł. Przykład dla polskiego hasła
aż
źle
dobrze
{{znaczenia}}
''partykuła''
: (1.1) [[podkreślać|podkreślająca]] [[wielkość]] [[jakiś|jakiejś]] [[cecha|cechy]]
{{znaczenia}}
''partykuła''
: (1.1) ''...podkreślająca wielkość jakiejś cechy''
Efekt
znaczenia
partykuła
(1.1)
podkreślająca
wielkość
jakiejś
cechy
znaczenia
partykuła
(1.1)
...podkreślająca wielkość jakiejś cechy
Chcemy, aby użytkownik słownika mógł znaleźć od razu jego definicję. Przy rzeczownikach odczasownikowych nie stosujemy zatem przekierowania do strony o danym czasowniku, lecz wypisujemy znaczenia wynikające ze znaczeń czasownika. Pozwala to również dodać o haśle o rzeczowniku adekwatne przykłady, kolokacje i tłumaczenia. Podanie w znaczeniach odnośnika do czasownika jest dopuszczalne jedynie w starych hasłach, powstałych przed
głosowaniem nad tą zasadą
źle
dobrze
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj nijaki''
: (1.1) {{odczasownikowy od|kolorować}}
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj nijaki''
: (1.1) [[nadawanie]] [[coś|czemuś]] [[jakiś|jakiejś]] [[barwa|barwy]]
: (1.2) [[wypełnianie]] [[kolorowanka|kolorowanki]]
Efekt
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1)
rzecz. odczas.
od
kolorować
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1)
nadawanie
czemuś
jakiejś
barwy
(1.2)
wypełnianie
kolorowanki
Połączenie z Wikipedią
Zdarzają się sytuacje, gdy w
polskojęzycznej Wikipedii
znajduje się opis hasła, które jest także opisane w Wikisłowniku. Jest możliwość połączenia linkami tych haseł.
Używamy w tym celu szablonu
wikipedia
}}
. Wpisujemy go po średniku na końcu znaczenia (tego, które jest opisane zarówno na Wikipedii, jak i na Wikisłowniku). Przykład dla polskiego hasła
atom
Kod źródłowy
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj męski''
: (1.1) {{chem}} {{fiz}} [[bardzo]] [[mały]] [[element]] [[materia|materii]], [[składać się|składa się]] [[z]] [[proton]]ów, [[neutron]]ów [[i]] [[elektron]]ów
; {{wikipedia}}
Efekt
znaczenia
rzeczownik, rodzaj męski
(1.1)
chem.
fiz.
bardzo
mały
element
materii
składa się
protonów
neutronów
elektronów
zob.
też
atom
w Wikipedii
Szczegółowe działanie i zastosowanie szablonu
wikipedia
}}
znajdziesz na
jego stronie opisu
Skróty i skrótowce
Łatwo podczas edycji pomylić skróty i skrótowce. Te dwa pojęcia nie są synonimami i należy umieć je rozróżniać.
Skrót
to litera lub kilka liter, które w sposób skrótowy zapisują wyraz lub wyrażenie. Skrót występuje wyłącznie w piśmie i odczytywany jest zawsze jako cały wyraz / wyrażenie.
Przykłady:
w.
(=
wiek
),
mgr
(=
magister
),
np.
(=
na przykład
),
p.n.e.
(=
przed naszą erą
).
Skrótowiec
to wyraz pochodny utworzony poprzez skrócenie wyrazu lub wyrażenia, m.in. w wyniku odczytu pierwotnego skrótu według liter bądź sylab. Wymawiany jest zgodnie z zapisem (bez rozwijania do pełnej formy).
Przykłady:
baon
(od
batalion
),
wuef
(od
wf.
wychowanie fizyczne
),
ONZ
(czytane ‹o-en-zet›, od
Organizacja Narodów Zjednoczonych
),
GOPR
(czytane ‹gopr›, od
Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe
),
ppoż.
(czytane ‹pepoż›, od
przeciwpożarowy
).
W przypadku haseł opisujących skróty i skrótowce zaraz za numerem znaczenia stawiamy znak równości i dalej rozwinięcie skrótu / skrótowca. Przykłady dla języka polskiego:
hasło
nr
{{znaczenia}}
''skrót''
: (1.1) = [[numer]]
znaczenia
skrót
(1.1) =
numer
hasło
PKP
{{znaczenia}}
''skrótowiec''
: (1.1) = [[polski|Polskie]] [[kolej|Koleje]] [[państwowy|Państwowe]]
znaczenia
skrótowiec
(1.1) =
Polskie
Koleje
Państwowe
hasło
KE
{{znaczenia}}
''skrótowiec''
: (1.1) = [[Komisja Europejska]]
znaczenia
skrótowiec
(1.1) =
Komisja Europejska
W przypadku skrótu lub skrótowca obcojęzycznego, także należy podać jego oryginalne rozwinięcie (po znaku równości) oraz polskie tłumaczenie tego rozwinięcia (po strzałce), np. dla angielskiego hasła
AYPI
{{znaczenia}}
''skrótowiec''
: (1.1) = [[and|And]] [[your|Your]] [[point|Point]] [[is|Is]]? → [[co|Co]] [[chcieć|chciałeś]] [[przez]] [[to]] [[powiedzieć]]?
znaczenia
skrótowiec
(1.1) =
And
Your
Point
Is
? →
Co
chciałeś
przez
to
powiedzieć
Zastosowanie znaku równości oraz strzałki jest konieczne ze względów technicznych – dzięki temu linki będą prowadziły od razu do sekcji językowych właściwego języka, co ułatwia nawigację po Wikisłowniku.
Numeracja
Jest to bardzo ważny element hasła, gdyż cała dalsza treść hasła odnosi się do tych numerów.
Jedynym poprawnym systemem numerowania znaczeń, synonimów, tłumaczeń i pozostałych pól jest numeracja w nawiasach okrągłych
(1), (1.1)
. Nie stosujemy numerów w klamrach
{1}, {1.1}
, nawiasach kwadratowych
[1], [1.1]
, ukośnikach
/1/, /1.1/
itp.
Numeracja znaczeń
Znaczenia są pogrupowane ze względu na części mowy. W przypadku rzeczownika osobne podsekcje są tworzone, gdy dane słowo ma znaczenia różniące się od siebie rodzajem. W przypadku czasownika w podobny sposób bywają rozróżniane aspekty oraz przechodniość. Mogą też występować inne podziały w zależności od języka, np. można w ten sposób rozróżniać rzeczowniki policzalne i niepoliczalne.
Znaczenia oznaczamy indeksem
(X.Y)
gdzie:
– numer kolejnej podsekcji
– kolejne znaczenie.
W poniższych przykładach pokazano błędne oraz poprawne numerowanie, w przypadku gdy mamy tylko jedną podsekcję, opisującą tylko jedną część mowy:
źle
dobrze
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(znaczenie 1)
(znaczenie 2)
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1) (znaczenie 1)
(1.2) (znaczenie 2)
źle
dobrze
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1) (znaczenie 1)
(2) (znaczenie 2)
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1) (znaczenie 1)
(1.2) (znaczenie 2)
źle
dobrze
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
[1] (znaczenie 1)
[2] (znaczenie 2)
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1) (znaczenie 1)
(1.2) (znaczenie 2)
Standardowym numerowaniem w przypadku jednej podsekcji jest zatem:
Kod źródłowy
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj nijaki''
ta linia, czyli określenie części mowy (w tym przypadku także rodzaju) odpowiada numerowi „1” (
.x)
: (
.1) (znaczenie 1)
: (
.2) (znaczenie 2)
Efekt
znaczenia
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1) (znaczenie 1)
(1.2) (znaczenie 2)
Kolejny opis dotyczy przypadku większej liczby dwóch podsekcji, na przykładach rzeczownika, czasownika i przymiotnika:
źle
dobrze
znaczenia
rzeczownik
(1) (znaczenie)
(1) (znaczenie)
czasownik
(2) (znaczenie)
(2) (znaczenie)
przymiotnik
(3) (znaczenie)
(3) (znaczenie)
znaczenia
rzeczownik
(1.1) (znaczenie)
(1.2) (znaczenie)
czasownik
(2.1) (znaczenie)
(2.2) (znaczenie)
przymiotnik
(3.1) (znaczenie)
(3.2) (znaczenie)
Ogólnie:
Kod źródłowy
{{znaczenia}}
''rzeczownik''
ta linia to nagłówek pierwszej podsekcji, czyli odpowiada numerowi „1” (
.x)
: (
.1) (pierwsze znaczenie dla rzeczownika)
: (
.2) (drugie znaczenie dla rzeczownika)
''czasownik''
ta linia to nagłówek drugiej podsekcji, czyli odpowiada numerowi „2” (
.x)
: (
.1) (pierwsze znaczenie dla czasownika)
: (
.2) (drugie znaczenie dla czasownika)
''przymiotnik''
ta linia to nagłówek trzeciej podsekcji, czyli odpowiada numerowi „3” (
.x)
: (
.1) (pierwsze znaczenie dla przymiotnika)
: (
.2) (drugie znaczenie dla przymiotnika)
Efekt
znaczenia
rzeczownik
(1.1) (pierwsze znaczenie dla rzeczownika)
(1.2) (drugie znaczenie dla rzeczownika)
czasownik
(2.1) (pierwsze znaczenie dla czasownika)
(2.2) (drugie znaczenie dla czasownika)
przymiotnik
(3.1) (pierwsze znaczenie dla przymiotnika)
(3.2) (drugie znaczenie dla przymiotnika)
Oczywiście liczba definicji nie musi być identyczna w każdej podsekcji, często będzie to jedna definicja, bywają też hasła, które mają nawet ponad 20 znaczeń, np.
przenosić
. Numery znaczeń nie mają górnej granicy.
Istnieją także rzeczowniki, które mają inny rodzaj w zależności od znaczenia. Przykładem może być hasło
włóczęga
. W takich przypadkach tworzymy oddzielne podsekcje dla poszczególnych rodzajów, tak jakby były to różne części mowy:
źle
dobrze
znaczenia
rzeczownik, rodzaj męski
(1.1)
osoba
podróżująca
po
świecie
szukająca
schronienia
innych
(1.2)
wędrówka
miejsca
na
miejsce
bez
określonego
celu
tułanie
się
(1.3)
dłuższa
piesza
wędrówka
znaczenia
rzeczownik, rodzaj męski
(1.1)
osoba
podróżująca
po
świecie
szukająca
schronienia
innych
rzeczownik, rodzaj żeński
(2.1)
wędrówka
miejsca
na
miejsce
bez
określonego
celu
tułanie
się
(2.2)
dłuższa
piesza
wędrówka
Inny przykład: angielskie hasło
water
, w którym występuje rozróżnienie między rzeczownikiem policzalnym i niepoliczalnym.
Ponieważ rodzaj oraz policzalność są na Wikisłowniku podawane wyłącznie w nagłówku części mowy, bez takiego podziału nie da się poinformować czytelnika, jaki rodzaj ma rzeczownik w poszczególnych znaczeniach. Podobnym przypadkiem jest rozróżnianie czasownika przechodniego i nieprzechodniego.
W przypadku języków posiadających rodzaje rzeczownika, podawanie tego rodzaju jest obowiązkowe. Oprócz tego w nagłówku można umieścić inne cechy klasyfikujące dany wyraz, np. przechodniość, modalność i stronę czasownika. Nie należy natomiast wpisywać tu informacji nie związanych z klasyfikacją, np. odmiany.
Numery znaczeń w definicjach
Bywają sytuacje, gdy w haśle, pisząc definicję danego słowa, potrzeba odwołać się do znaczenia, które jest opisane wyżej. W takim przypadku również można używać numeru znaczenia, na przykład dla hasła
gruszka
Kod źródłowy
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj żeński''
: (1.1) [[owoc]] [[grusza|gruszy]]
: (1.2) [[przedmiot]] [[o]] [[kształt|kształcie]] gruszki
(1.1)
Efekt
znaczenia
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1)
owoc
gruszy
(1.2)
przedmiot
kształcie
gruszki (1.1)
Należy to rozumieć w ten sposób, że w drugiej definicji w miejsce numeru
(1.1)
można wpisać:
jako owocu gruszy
. Wstawienie numeru jest zwykłym skróceniem i odstąpieniem od powielania definicji w kilku miejscach.
Frazy złożone z wielu wyrazów
W przypadku haseł, których tytuły składają się z więcej niż jednego wyrazu, część mowy ustalamy
na podstawie sposobu, w jaki dana fraza może funkcjonować w zdaniu
, a nie na podstawie jej części składowych. Na przykład częścią mowy w haśle
na szczęście
jest
''fraza przysłówkowa''
, gdyż zwrot
na szczęście
funkcjonuje w zdaniu jak przysłówek, mimo iż wyrażenia z użyciem przyimka nazywane bywają wyrażeniami przyimkowymi. Podobnie określamy część mowy dla innych fraz, np.
''fraza rzeczownikowa, rodzaj żeński''
''fraza czasownikowa dokonana''
''fraza przymiotnikowa''
itp. Jest to system zgodny z przyjętym w
Wielkim Słowniku Języka Polskiego
W kilku szczególnych sytuacjach do takich fraz stosujemy zamiast tego specjalne szablony, które budują odpowiednie kategorie:
do przysłów stosujemy szablony
''{{przysłowie polskie}}''
''{{przysłowie angielskie}}''
, itp.
do sentencji łacińskich stosujemy szablon
''{{sentencja łacińska}}''
do angielskich czasowników frazowych stosujemy zapis taki jak:
''{{phrasal verb}} przechodni''
do szwedzkich czasowników frazowych stosujemy
''{{szwedzki czasownik frazowy}}''
Numeracja w polach innych niż
znaczenia
Podawanie numerów w pozostałych częściach hasła pozwala przypisać informacje do definicji w polu
znaczenia
Jeżeli chcemy zaznaczyć, że dane słowo odnosi się do kilku znaczeń, można użyć zakresów. Trzeba jednak zwrócić uwagę na formę zapisu:
Zapis
Opis
znaczenia
rzeczownik
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1.1-3)
synonim
Użyta
półpauza ( – )
mówi, że ten synonim odnosi się do znaczeń (1.1), (1.2) i (1.3). W kodzie artykułu można wstawić zwykły
dywiz
( - ),
półpauza
pojawi się automatycznie.
znaczenia
rzeczownik
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1.1,3)
synonim
Użyty
przecinek
mówi, że ten synonim odnosi się do znaczeń (1.1) i (1.3), a nie odnosi się do znaczenia (1.2)
Powyższy standard został przyjęty w całym projekcie. Zauważyć jednak należy, że powielenie tekstu dla każdego znaczenia osobno
nie jest uważane za błąd
Zapis
znaczenia
rzeczownik
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1.1)
synonim
(1.2)
ten sam synonim
(1.3)
ten sam synonim
Chcąc objąć zakresem kilka części mowy, piszemy:
Zapis
Opis
znaczenia
pierwsza część mowy
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
druga część mowy
(2.1)
znaczenie 1
(2.2)
znaczenie 2
(2.3)
znaczenie 3
trzecia część mowy
(3.1)
znaczenie 1
(3.2)
znaczenie 2
(3.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1-3)
synonim
Synonim dotyczy pierwszej, drugiej i trzeciej części mowy.
znaczenia
pierwsza część mowy
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
druga część mowy
(2.1)
znaczenie 1
(2.2)
znaczenie 2
(2.3)
znaczenie 3
trzecia część mowy
(3.1)
znaczenie 1
(3.2)
znaczenie 2
(3.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1,3)
synonim
Synonim dotyczy tylko pierwszej i trzeciej części mowy.
znaczenia
pierwsza część mowy
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
druga część mowy
(2.1)
znaczenie 1
(2.2)
znaczenie 2
(2.3)
znaczenie 3
trzecia część mowy
(3.1)
znaczenie 1
(3.2)
znaczenie 2
(3.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1.1, 2.3)
synonim
Synonim dotyczy pierwszego znaczenia pierwszej części mowy i trzeciego znaczenia drugiej części mowy.
znaczenia
pierwsza część mowy
(1.1)
znaczenie 1
(1.2)
znaczenie 2
(1.3)
znaczenie 3
druga część mowy
(2.1)
znaczenie 1
(2.2)
znaczenie 2
(2.3)
znaczenie 3
trzecia część mowy
(3.1)
znaczenie 1
(3.2)
znaczenie 2
(3.3)
znaczenie 3
(inne elementy hasła)
synonimy
(1-2, 3.3)
synonim
Synonim dotyczy pierwszej i drugiej części mowy oraz trzeciego znaczenia trzeciej części mowy.
Wskazówka:
Podobnie jak w przypadku jednej części mowy także przy dwóch czy trzech częściach mowy nie będzie błędem powielenie tego samego tekstu dla każdej części mowy osobno, choć może się zdarzyć, że ktoś powielony zapis skróci do powyższej formy.
Taki zapis należy stosować nie tylko dla synonimów, ale także dla każdego innego pola (antonimy, tłumaczenia itp.).
Podział na linie
Dla poprawienia zarówno przejrzystości hasła, jak i samego kodu, przyjęliśmy zapisywanie treści dotyczących różnych definicji w kolejnych liniach i od dwukropka (z wyjątkiem tłumaczeń, o czym dalej).
hasło
sieć
Kod źródłowy
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj żeński''
: (1.1) [[płachta]] [[upleść|upleciona]] [[z]] [[linka|linek]]
: (1.2) [[pajęczyna]]
(inne elementy hasła)
{{synonimy}}
: (1.1) [[niewód]]
: (1.2) [[pajęczyna]]
Efekt
znaczenia
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1)
płachta
upleciona
linek
(1.2)
pajęczyna
(inne elementy hasła)
synonimy
(1.1)
niewód
(1.2)
pajęczyna
Uwaga:
Jedynym polem, w którym
nie dzielimy
treści na linie są tłumaczenia. Tłumaczenia piszemy w jednym wierszu.
Czytaj więcej o polu
tłumaczenia
hasło
koło
źle
dobrze
Kod źródłowy
{{tłumaczenia}}
* angielski:
: (1.1) [[disk]], [[disc]]
: (1.2) [[circle]], [[ring]]
: (1.3) [[wheel]]
* czeski:
: (1.1) [[kruh]] {{m}}
: (1.2) [[kolo]] {{n}}; (1.3) [[kolo]] {{n}}
{{tłumaczenia}}
* angielski: (1.1) [[disk]], [[disc]]; (1.2) [[circle]], [[ring]]; (1.3) [[wheel]]
* czeski: (1.1) [[kruh]] {{m}}; (1.2) [[kolo]] {{n}}; (1.3) [[kolo]] {{n}}
Efekt
tłumaczenia
angielski:
(1.1)
disk
disc
(1.2)
circle
ring
(1.3)
wheel
czeski:
(1.1)
kruh
(1.2)
kolo
; (1.3)
kolo
tłumaczenia
angielski: (1.1)
disk
disc
; (1.2)
circle
ring
; (1.3)
wheel
czeski: (1.1)
kruh
; (1.2)
kolo
; (1.3)
kolo
Pole
odmiana
Szablon:
odmiana
}}
Zobacz więcej na osobnej stronie:
Wikisłownik:Zasady tworzenia haseł/Odmiana
Odmianę podajemy zwykłym tekstem lub w postaci tabelki (przy użyciu
szablonów
). Szczegółowe wskazówki na temat zawartości i formatu tego pola, ogólne oraz dla poszczególnych języków, znajdziesz na
osobnej stronie
Pole
przykłady
Skrót
WS:ZTH przykłady
Szablon:
przykłady
}}
Staramy się przede wszystkim umieszczać
proste
przykłady, nieodwołujące się do znaczeń metaforycznych (o ile akurat takiego znaczenia nie opisujemy), tak by były zrozumiałe na przykład dla obcokrajowców uczących się języka.
Nie umieszczamy
zatem w tym polu
wyrażeń idiomatycznych, przysłów
, itp. Używamy prostego języka, bez zdań podwójnie złożonych, skomplikowanego szyku zdania itp. Być może czytelnik niezbyt dobrze zna nasz język – nie obniżajmy więc czytelności Wikisłownika.
Przykład powinien być w miarę możliwości tak skonstruowany, aby wynikało z niego nie tylko znaczenie, ale i użycie słowa, np. nie:
Spóźniłem się
, tylko:
Spóźniłem się
na
egzamin
– widać tu od razu stosowany przyimek, przypadek i kontekst.
Źródła przykładów
Można tworzyć przykłady samodzielnie. Można jako przykładów używać cytatów, np. z prasy, literatury, forum internetowego,
Wikinews
albo
Wikipedii
– jest to nawet zalecane, bo demonstruje prawdziwe użycie słowa w żywym języku. Zgodnie z prawem autorskim umieszczanie krótkich cytatów do celów ilustracyjnych w słownikach jest legalne, należy jednak podać przy nich źródło (jeśli to strona internetowa – należy podać adres, jeśli gazeta czy magazyn – autora, tytuł i numer, jeśli zdanie z książki – autora i tytuł). Nie jest wystarczający opis cytatu: „z internetu”.
Chcąc dodać przykład z polskiej literatury (np. z
Wikiźródeł
, zawierających w większości utwory do których po 70 latach wygasły prawa autorskie), należy mieć na uwadze, iż taki przykład bywa napisany archaiczną polszczyzną, co utrudnia jego zrozumienie. Może być w nim na przykład używane przestarzałe słownictwo lub składnia. Użycie takich przykładów może mieć sens, jednak dobrze wtedy poza takim przykładem dodać jeden inny – z polszczyzny współczesnej. Z drugiej strony w językach obcych, gdy nie jesteś native speakerem, cytowanie zmniejsza prawdopodobieństwo popełnienia błędu.
Warto też korzystać z korpusów językowych, np. dla języka polskiego z
Korpusu języka polskiego PWN
oraz
Narodowego Korpusu Języka Polskiego
, oraz z internetu, gdyż zawierają one bardziej współczesne próbki języka.
Długość przykładu
Przykład nie powinien być zbyt krótki, ale też nie powinien być nadmiernie długi. Należy unikać:
krótkich przykładów na zasadzie
Polska jest...
lub
Tomek jest...
– częste używanie czasownika
być
lub jego odpowiedników w językach obcych nie bardzo przyczynia się do nauki języka.
podobnie:
Polska to...
lub
Tomek to...
przykładów będących całym akapitem np. z artykułu Wikipedii. Zwykły przykład użycia nie powinien wyświetlać się jako połowa długości całej sekcji językowej.
Wulgaryzmy i nieodpowiednie treści
wulgaryzmy w przykładach powinny znajdować się tylko w wulgarnych hasłach
– takie treści w hasłach niebędących wulgaryzmami są bezwzględnie kasowane;
jeśli ilustrujemy przykład w odniesieniu do człowieka, nie wymyślamy imienia i nazwiska (
Ula JakaśTam nie pożyczyła mi szminki
) – może taka osoba istnieje i czytając taki przykład, może się nie poczuć komfortowo;
unikaj nieświadomego obrażania
nie obrażamy osób publicznych ani partii politycznych i nie przypisujemy im negatywnych cech, nawet pośrednio stosując zamiast imienia czy nazwy własnej na przykład sformułowań typu
Szef partii...
czy
Partia rządząca...
. Przykłady powinny być neutralne politycznie i światopoglądowo, o ile tylko jest to możliwe w opisie danego znaczenia.
Linkowanie
W przykładzie linkujemy każde słowo, także słowo omawiane w danym haśle (inaczej niż w Wikipedii). Ułatwia to przenoszenie przykładu do innych, użytych w nim słów.
hasło
długi
niezupełnie dobrze, brak linków
dobrze
{{przykłady}}
: (1.1) ''Bardzo podobają mi się dziewczyny z długimi włosami.''
{{przykłady}}
: (1.1) ''[[bardzo|Bardzo]] [[podobać się|podobają]] [[ja|mi]] [[podobać się|się]] [[dziewczyna|dziewczyny]] [[z]] [[długi]]mi [[włos]]ami.''
Efekt
przykłady
(1.1)
Bardzo podobają mi się dziewczyny z długimi włosami.
przykłady
(1.1)
Bardzo
podobają
mi
się
dziewczyny
długimi
włosami
Warto zwrócić uwagę na użycie kursywy.
Jeśli hasło jest obcojęzyczne, to przykład
zawsze
powinien być przetłumaczony.
hasło
lock
źle, brak tłumaczenia
dobrze
przykłady
(2.1)
Michael
locks
his
house
every
day
przykłady
(2.1)
Michael
locks
his
house
every
day
Michał
codziennie
zamyka
swój
dom
(na klucz).
Czytaj więcej na temat linkowania
Pogrubienia w przykładach
Tam, gdzie w przykładzie użyty jest tytuł strony link wystarczy, aby dane słowo pogrubić i nie stosujemy wówczas trzech apostrofów ze składni wiki. Na przykład dla polskiego hasła
długi
w przykładzie podlinkowujemy słówko „długi”. Dzięki temu możliwe jest kopiowanie jednego przykładu do kilku haseł bez konieczności zwracania uwagi, które słowo zostało pogrubione i zmiany pogrubienia:
źle
dobrze
{{przykłady}}
: (1.1) ''[[bardzo|Bardzo]] [[podobać się|podobają]] [[ja|mi]] [[podobać się|się]] [[dziewczyna|dziewczyny]] [[z]]
'''długimi'''
[[włos]]ami.''
{{przykłady}}
: (1.1) ''[[bardzo|Bardzo]] [[podobać się|podobają]] [[ja|mi]] [[podobać się|się]] [[dziewczyna|dziewczyny]] [[z]]
[[długi]]mi
[[włos]]ami.''
Dla hasła obcojęzycznego pogrubiamy w przykładach trzema apostrofami wyłącznie polski odpowiednik danego znaczenia, na przykład w angielskim haśle
lock
dla znaczenia
zamykać na klucz
pogrubiamy polskie słowo
zamykać
źle
dobrze
{{przykłady}}
: (2.1) ''[[Michael]]
locks
[[his]] [[house]] [[every]] [[day]].'' → [[Michał]] [[codziennie]]
[[zamykać|zamyka]]
[[swój]] [[dom]] (na klucz).
{{przykłady}}
: (2.1) ''[[Michael]]
[[lock]]s
[[his]] [[house]] [[every]] [[day]].'' → [[Michał]] [[codziennie]]
'''[[zamykać|zamyka]]'''
[[swój]] [[dom]] (na klucz).
Hasło główne zostało podlinkowane, tłumaczenie słówka podlinkowane i pogrubione. Efekt tego kodu można obejrzeć w haśle
lock
Kursywa w przykładach
Wszystkie przykłady (polskie i obcojęzyczne) zapisywane alfabetem łacińskim, greckim oraz cyrylicą podajemy kursywą, czyli czcionką pochyłą. Ułatwia to szybkie wzrokowe wyłapanie granicy między przykładem a tłumaczeniem, ponieważ do tłumaczeń nigdy nie stosuje się pochylenia.
Dla przykładów pisanych innymi systemami pisma nie używa się kursywy, wystarczy sama odmienność kształtów liter.
Uwaga: W niektórych systemach pisma (np. znakach chińskich) selflink wyjątkowo nie skutkuje pogrubieniem, a jedynie zwykłą czarną czcionką, ponieważ inaczej tekst stałby się nieczytelny. Mimo to odpowiednik polski w tłumaczeniu należy pogrubić za pomocą potrójnych apostrofów.
Numeracja
Częsty błąd:
Numery przy przykładach nie są zwiększane z każdym zdaniem przykładowym, ale odpowiadają znaczeniom. Może być więc kilka przykładów z tym samym numerem (dla tego samego znaczenia).
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
(1.1)
budynek
warowny
(1.2)
mechanizm
zamykający
drzwi
odmiana
przykłady
źle
dobrze
(1.2)
Zamek
drzwiach
się
zaciął
(1.3)
Który
klucz
pasuje
do
tego
zamka
(nie ma znaczenia (1.3))
(1.2)
Zamek
drzwiach
się
zaciął
(1.2)
Który
klucz
pasuje
do
tego
zamka
Każdy przykład to osobna logiczna całość. Nie umieszczamy kilku niezwiązanych ze sobą zdań pod jednym numerem.
źle
dobrze
(1.2)
Zamek
drzwiach
się
zaciął
Który
klucz
pasuje
do
tego
zamka
(1.2)
Zamek
drzwiach
się
zaciął
(1.2)
Który
klucz
pasuje
do
tego
zamka
Pole
składnia
Szablon:
składnia
}}
Podajemy, z jakim przyimkiem/przypadkiem łączy się dane słowo. Konstrukcje zapisujemy, powtarzając dla jasności cały wyraz oraz dodając „+” wraz ze
skrótem
przypadka. Dobrze jest tak skonstruować przykłady, aby wystąpiła większość form. Przykład: jechać na/w +
Ms.
, jechać do/od/z +
D.
, czytać +
B.
, wierzyć +
C.
lub
w +
B.
Pola
synonimy
antonimy
Szablon:
synonimy
}}
Szablon:
antonimy
}}
Synonimy
są to wyrazy bliskoznaczne, np. synonimem słowa
zimny
jest słowo
chłodny
Antonimy
są to wyrazy o znaczeniu przeciwnym do opisywanego; np. antonimem słowa
ciepły
jest słowo
zimny
Zarówno synonimy, jak i antonimy dla danego znaczenia wypisujemy jeden za drugim, oddzielając je przecinkami i starając się podawać wyrazy najbliższe (dla synonimów) i najdalsze (dla antonimów) znaczeniowo na początku.
Podobnie jak przy innych polach także w synonimach
dzielimy na linie
wyrazy odnoszące się do różnych znaczeń (
czytaj więcej o numeracji
).
źle
dobrze
Kod źródłowy
{{synonimy}}
: (1.1) [[synonim]], [[synonim]]; (1.2) [[synonim]], [[synonim]]; (1.3) [[synonim]]
{{antonimy}}
: (1.1) [[antonim]], [[antonim]]; (1.2) [[antonim]], [[antonim]]; (1.3) [[antonim]]
{{synonimy}}
: (1.1) [[synonim]], [[synonim]]
: (1.2) [[synonim]], [[synonim]]
: (1.3) [[synonim]]
{{antonimy}}
: (1.1) [[antonim]], [[antonim]]
: (1.2) [[antonim]], [[antonim]]
: (1.3) [[antonim]]
Efekt
synonimy
(1.1)
synonim
synonim
; (1.2)
synonim
synonim
; (1.3)
synonim
antonimy
(1.1)
antonim
antonim
; (1.2)
antonim
antonim
; (1.3)
antonim
synonimy
(1.1)
synonim
synonim
(1.2)
synonim
synonim
(1.3)
synonim
antonimy
(1.1)
antonim
antonim
(1.2)
antonim
antonim
(1.3)
antonim
Wskazówka:
Pamiętaj, że wszystkie synonimy i antonimy w mniejszym lub większym stopniu różnią się odcieniem znaczeniowym. Jeśli różnią się za bardzo – nie wpisuj ich.
Wskazówka:
W synonimach i antonimach nie podajemy rodzaju rzeczowników.
Regionalizmy, wyrazy potoczne itp.
Jeśli dane znaczenie ogólnopolskie posiada swój odpowiednik regionalny, potoczny lub wulgarny, to pole synonimów jest do tego odpowiednim miejscem. Takie słowo poprzedzamy stosownym kwalifikatorem – ich listę znajdziesz
tutaj
Uwagi na temat regionalizmów
Regionalizmy i dialektyzmy polskie są w kodzie sekcji synonimów oznaczane inaczej niż w kodzie sekcji znaczeń. Informacje na ten temat znajdują się na stronie
Wikisłownik:Polskie regionalizmy i dialektyzmy
Pola
hiperonimy
hiponimy
holonimy
meronimy
Szablon:
hiperonimy
}}
Hiperonimy
są to pojęcia o znaczeniu szerszym, zawierającym w sobie definiowane w haśle znaczenie, np. hiperonimem słowa
samochód
jest słowo
pojazd
, bo każdy samochód jest pojazdem. W polu
hiperonimy
wpisujemy terminy możliwie najniższego rzędu, np. w
paź królowej
wpiszemy
motyl
ale nie
owad
. Jeżeli hiperonim posiada synonimy, to nie wpisujemy ich wszystkich jako hiperonimy, wybieramy tylko jeden z nich.
Szablon:
hiponimy
}}
Hiponimy
są to pojęcia o znaczeniu węższym, będącym szczególnym przypadkiem znaczenia definiowanego; np. hiponimem słowa
pies
jest słowo
jamnik
, bo jamnik to szczególny przypadek psa. W polu
hiponimy
wpisujemy terminy możliwie najwyższego rzędu, np. w wyrazie
roślina
wpiszemy
kwiat
ale nie
tulipan
czy
róża
. Hiponim jest przeciwieństwem hiperonimu.
Szablon:
holonimy
}}
Holonimy
są to pojęcia oznaczające całość zbudowaną m.in. z opisywanego w haśle pojęcia, np. holonimem słowa
wagon
jest słowo
pociąg
, gdyż pociąg składa się z wagonów. W polu
holonimy
wpisujemy terminy możliwie najniższego rzędu, np. w
przedział
wpiszemy
wagon
ale nie
pociąg
Szablon:
meronimy
}}
Meronimy
są to pojęcia oznaczające części składowe opisywanego w haśle pojęcia; np. meronimem słowa
las
jest słowo
drzewo
. W polu
meronimy
wpisujemy terminy możliwie najwyższego rzędu,
np.
w wyrazie
pociąg
wpiszemy
wagon
, ale nie
przedział
. Meronim jest przeciwieństwem holonimu.
Pola
kolokacje
związki frazeologiczne
Skrót
WS:ZTH kolokacje
Szablon:
kolokacje
}}
Szablon:
frazeologia
}}
Kolokacja
to często używane zestawienia słów, w którym znaczenie całości wynika ze znaczeń poszczególnych słów; mówimy np.
Mam
starszą siostrę
Kupiłem
duży samochód
– pogrubione fragmenty to kolokacje:
starsza siostra
duży samochód
stary mebel
duże piwo
ostre nożyczki
itp. Na przykład dla kolokacji
duże piwo
– jeśli znamy znaczenie słowa
duży
piwo
to znamy także znaczenie zwrotu
duże piwo
, bo znaczenie całości wynika ze znaczeń każdego słowa osobno – to główna różnica między kolokacjami a frazeologizmami.
Związek frazeologiczny (frazeologizm)
– to także zestawienie słów, z tą różnicą, że znaczenie całego zwrotu nie wynika ze znaczeń słów składowych tego zwrotu, np.
jabłko Adama
– nawet jeśli obcokrajowiec będzie wiedział, że
jabłko
to owoc, a
Adam
to imię, to wywnioskuje, że chodzi o owoc, który należy do Adama, a tak nie jest. Poprawne znaczenie tego zwrotu to
grdyka
, czyli znaczenia całego zwrotu
jabłko Adama
nie da się wywnioskować na podstawie znajomości znaczeń słów składowych.
Kolokacje (frazeologizmy już niekoniecznie) dotyczą konkretnego znaczenia danego słowa, dlatego należy stosować odpowiednią
numerację
Kolokacje
podajemy po to, żeby na przykład Anglik uczący się polskiego wiedział, że
tęsknotę
się
odczuwa
, a nie
ma
, a Polak uczący się angielskiego, że
case
można
argue
back up
complete
expound
Przykłady kolokacji:
w polskim haśle
nadzieja
kolokacje:
(1.1)
mieć
budzić
ziścić
odebrać
nadzieję •
próżna
nadzieja
w angielskim haśle
case
kolokacje:
(1.1)
argue
back up
complete
expound
case •
typical
case
Jak widać na powyższym przykładzie, kolokacje należy oddzielać znakiem: •. Znajduje się on pod polem edycji, w sekcji „Szablony i znaki dodatkowe”. Inny przykład użycia można zobaczyć w haśle
ángulo
Tyldy
Przez lata stosowaliśmy tyldy ~ w celu zastępowania tytułu hasła w kolokacjach. Zrezygnowaliśmy jednak z tego i teraz każdorazowo powtarzamy tytuł. W ten sposób kolokacja może być znaleziona przez wyszukiwarki (np. Google), a całe hasło ma szansę znaleźć się wyżej w wyszukiwarce.
Przyimki, spójniki itp.
Nie podajemy związków frazeologicznych ani kolokacji dla słów pełniących wyłącznie funkcje pomocnicze, takich jak spójniki czy przyimki. Na przykład związek
dzielić włos na czworo
podajemy w hasłach
dzielić
włos
czworo
, ale nie w haśle
na
; kolokację
szczoteczka do zębów
podajemy w hasłach
szczoteczka
ząb
, ale nie w haśle
do
Wyjątek stanowią związki składające się tylko z wyrazów niesamodzielnych (np.
żeby tylko
), ewentualnie takie, w których wyraz taki pełni centralną rolę (np.
być za, a nawet przeciw
– w hasłach
za
oraz
przeciw
).
Czy
carte de crédit
biuro podróży
lub
shop window
zasługują na osobne hasło, mimo że są kolokacjami?
Jeśli związek wyrazów jest na tyle samodzielny, że nieporęczne byłoby szukanie go na stronie któregoś ze słów składowych, to tworzymy nowe hasło dla całego związku. Przeciętny użytkownik Wikisłownika chciałby przecież znaleźć od razu tłumaczenie
szczoteczki do zębów
, a nie zastanawiać się nad tym, czy odpowiednią kolokację znajdzie w haśle
szczoteczka
, czy może
ząb
. Przykłady kolokacji, dla których nie tworzymy osobnych haseł: drewniany stół, otworzyć drzwi, dobra drużyna – miejsce na takie związki wyrazowe jest w polu „kolokacje” w hasłach
stół
drzwi
drużyna
Pole
wyrazy pokrewne
Skrót
WS:ZTH pokrewne
Szablon:
pokrewne
}}
Wyrazy pokrewne
, tworzące „rodzinę wyrazów”, to słowa mające ten sam rdzeń (z możliwymi drobnymi obocznościami, np.
kot
kociak
) i wspólne pochodzenie.
Nie należy mylić wyrazów pokrewnych z
synonimami
Kartofel
ziemniak
nie są wyrazami pokrewnymi, ale synonimami.
W tym polu
nie
podajemy
numerów znaczeń
, chyba że różni się etymologia poszczególnych znaczeń i tym samym inny jest zbiór wyrazów pokrewnych.
Oznaczanie części mowy
Jeśli w haśle podajemy kilka wyrazów pokrewnych, to nie podajemy ich wszystkich w pomieszanej kolejności w jednej linii, ale musimy je pogrupować na części mowy i każdą grupę podajemy od nowej linii:
hasło
kot
źle
dobrze
{{pokrewne}}
: [[kotka]], [[kocica]], [[koci]], [[kocić]], [[kocur]]
{{pokrewne}}
: {{rzecz}} [[kotka]] {{ż}}, [[kocica]] {{ż}}, [[kocur]] {{mzw}}
: {{przym}} [[koci]]
: {{czas}} [[kocić]]
Efekt
wyrazy pokrewne
kotka
(rzeczownik)
kocica
(rzeczownik)
koci
(przymiotnik)
kocić
(czasownik)
kocur
(rzeczownik)
wyrazy pokrewne
rzecz.
kotka
kocica
kocur
mzw
przym.
koci
czas.
kocić
Jak widać w powyższym przykładzie, zostały użyte szablony części mowy (kwalifikatory).
Dostępne są w szczególności kwalifikatory:
rzecz
}}
czas
}}
przym
}}
przysł
}}
przyr
}}
temsłow
}}
zaim
}}
partyk
}}
licz
}}
ims
}}
przyim
}}
wykrz
}}
skr
}}
określ
}}
czytaj więcej o kwalifikatorach
Skróty rodzaju
Przy rzeczownikach można podawać skróty określające rodzaj. Nie są one konieczne, ale należy pamiętać, że z Wikisłownika korzystają także obcokrajowcy i podanie rodzajnika może im pomóc w zapamiętaniu, zrozumieniu lub poprawnej odmianie słowa w przyszłości, więc ich wpisanie jest zalecane.
Rodzajniki wpisujemy za danym słowem, nie przed:
Kod źródłowy
{{pokrewne}}
: {{rzecz}} [[kotka]] {{ż}}, [[kocica]] {{ż}}, [[kocur]] {{mzw}}
Efekt
wyrazy pokrewne
rzecz.
kotka
kocica
kocur
mzw
Dostępne są kwalifikatory rodzajów:
}}
(lub bardziej szczegółowo:
mrz
}}
mzw
}}
mos
}}
),
}}
}}
}}
Odwołanie do innego hasła
Jeżeli w haśle jest więcej wyrazów pokrewnych, to powinno być tak, że w każdym haśle, które zostało wpisane do pokrewnych, powinny być wypisane wszystkie pozostałe, jednak żeby całej listy nie powielać dopuszczalne jest użycie skrótowej formy jako odwołania do hasła, w których te wszystkie wyrazy będą wypisane. Poniższy przykład powinien to dobrze zilustrować:
hasło
kot
wyrazy pokrewne
rzecz.
kotka
kocica
kocur
mzw
hasło
kotka
wyrazy pokrewne
rzecz.
kot
mzw
kocica
kocur
mzw
hasło
kocur
wyrazy pokrewne
rzecz.
kotka
kocica
kot
mzw
Jak widać, w każdym składowym słowie pokrewnym wypisujemy pozostałe, czyli zawsze lista jest powielana i zmieniane jest tylko jedno słowo. Można to zrobić inaczej – wypisać słowa pokrewne tylko w jednym haśle, a w każdym pozostałym utworzyć odwołanie, stosując szablon
zob
}}
hasło
kot
wyrazy pokrewne
rzecz.
kotka
kocica
kocur
mzw
hasło
kotka
Kod źródłowy
{{pokrewne}}
: {{zob|[[kot]]}}
Efekt
wyrazy pokrewne
zob.
kot
hasło
kocur
Kod źródłowy
{{pokrewne}}
: {{zob|[[kot]]}}
Efekt
wyrazy pokrewne
zob.
kot
Może to być dobre rozwiązanie przy większej liczbie pokrewnych. Są plusy i minusy takiego rozwiązania. Zalety: mniej pracy, łatwiejsza edycja. Wada: czytelnik nie ma podanych treści wprost, ale zmuszamy go do kolejnego kliknięcia i wyjście poza obręb hasła, które go interesuje. Ponadto takie rozwiązanie blokuje pracę bota, który przy wpisanym w pokrewnych linku z hasła A do B automatycznie dodaje pokrewne w haśle B do hasła A. Z wymienionych powodów zaleca się używać tej metody tylko przy bardzo długich listach.
Zrosty
Słowa złożone (zrosty), występujące głównie w językach obcych,
nie
są słowami pokrewnymi w stosunku do swoich elementów. Np. niemieckie
Hundeschule
nie jest słowem pokrewnym ani wyrazu
Hund
ani
Schule
. Nie należy się sugerować tym, że słowa te pisze się razem –
ich miejsce jest albo w „kolokacjach” albo w „związkach frazeologicznych”
Pole
etymologia
Szablon:
etymologia
}}
Etymologia
to pochodzenie wyrazu. Do jej zapisu w Wikisłowniku używamy szablonu
etym
}}
. W szablonie najprościej podawać pełne nazwy języków, np. „polski”, „średnio-wysoko-niemiecki” czy „norweski (bokmål)”. Popularniejsze języki mają utworzone skróty, czyli zamiast pełnej formy „polski” możemy użyć „pol”, zamiast „angielski” – „ang”, „starogrecki” – „gr”, „łaciński” – „łac” itp. Wykaz tych skrótów jest dostępny na
stronie opisu
tego szablonu lub na
całościowej liście skrótów
Sposób używania szablonu
etym
}}
w hasłach jest opisany na
jego stronie
, tutaj ograniczymy się jedynie do ogólnego opisu jego zastosowania.
Przykładowo: polski wyraz
komputer
pochodzi od angielskiego
computer
, więc w polu „etymologia” słowa
komputer
piszemy:
Kod źródłowy
{{etymologia}}
: {{etym|angielskie|computer}}
Efekt
etymologia
ang.
computer
Jeśli słowo pochodzi z tego samego języka (hasło polskie od polskiego, angielskie od angielskiego itp.), wówczas należy stosować szablon
etymn
}}
zamiast
etym
}}
. Jeśli zastosujesz
etym
}}
, to po pewnym czasie
bot
zmieni go automatycznie. Szablon
etymn
}}
różni się tylko tym, że hasła nie są dodawane do
kategorii etymologicznych
, żeby nie zapełniać ich dużą liczbą słów z tego samego języka, gdyż w większości przypadków nie jest to etymologia w czystej postaci (nie są one przodkami danych wyrazów), a jedynie są to wyrazy pokrewne lub słowa składowe (np. niemieckie
Schutzengel
Schutz
Engel
ma zbyt mało wspólnego z etymologią).
Szablon
etymn
}}
powinien być też stosowany zamiast
etym
}}
, jeśli podajemy w etymologii podobne słowa z innych języków jedynie w celu zwrócenia uwagi na podobieństwa, a nie jako przodki omawianego słowa – może wystąpić z szablonem
por
}}
(porównaj). Przykładowo w polskiej sekcji hasła
nie
etymologia może wyglądać tak:
Kod źródłowy
{{etymologia}}
: {{etym|prasłowiańskie|*ne}} < {{etym|praindoeuropejskie|*ne}} → [[nie]]
: {{por}} {{etymn|czeskie|ne}}, {{etymn|rosyjskie|не}}, {{etymn|litewskie|ne}}, {{etymn|łacińskie|ne}}
Efekt
etymologia
prasł.
ne
praindoeur.
ne
nie
por.
czes.
ne
ros.
не
litew.
ne
łac.
ne
Jak widać, pierwsza linijka pokazuje pochodzenie słowa, druga tylko zwraca uwagę na porównanie w innych językach.
Transkrypcja
Jeśli zachodzi potrzeba podania transkrypcji słów, zapisujemy ją w nawiasach zaraz za słowem, które transkrybujemy:
Kod źródłowy
{{etymologia}}
: {{etym|greckie|Πέτρος}} (Petros), {{etym|greckie|πέτρα}} (petra)
Efekt
etymologia
gr.
Πέτρος
(Petros),
gr.
πέτρα
(petra)
Zobacz też
transkrypcja etymologii
}}
Źródłosłowy
Jeśli edytujemy np. hasło polskie i wiemy, że od tego polskiego hasła swoją etymologię wzięło inne słowo, to taką relację również możemy zaznaczyć w polu etymologii tego hasła polskiego. Używamy w tym celu szablonu
źródło dla
}}
. Nazwa miejscowości
Psary
wzięła się od słowa
pies
, dlatego w haśle
pies
piszemy:
Kod źródłowy
{{etymologia}}
: źródłosłów dla {{źródło dla|polskie|Psary}}
Efekt
etymologia
źródłosłów dla
pol.
Psary
Słowa rekonstruowane
Jeśli słowo etymologiczne jest rekonstruowane, do zaznaczenia tego używamy znaku gwiazdki (*). To powszechna notacja w słownikach etymologicznych. Wpisujemy ją w środku szablonu
etym
}}
, tyle że gwiazdkę wpisujemy przed słowem rekonstruowanym:
hasło
bage
Kod źródłowy
{{etymologia}}
: {{etym|pragermańskie|*bak-}}
Efekt
etymologia
pragerm.
bak-
Jeśli zachodzi konieczność podania kilku słów rekonstruowanych z rzędu, używamy szablonu
}}
i słowo rekonstruowane podajemy jako parametr tego szablonu:
hasło
być
Kod źródłowy
{{etymologia}}
: {{etym|praindoeuropejskie|*bʰū-}}, {{*|bʰeu-}}, {{*|bʰeue-}}
Efekt
etymologia
praindoeur.
bʰū-
bʰeu-
bʰeue-
Zwróć uwagę, że po najechaniu myszką na słowo rekonstruowane pojawia się stosowna informacja.
Ze względów technicznych i standaryzacyjnych słowa rekonstruowane nie są linkowane jak typowe hasła etymologiczne.
Pole
uwagi
Skrót
WS:ZTH uwagi
Szablon:
uwagi
}}
W tym polu wpisujemy informacje, które chcielibyśmy dodać na temat omawianego hasła lub któregoś ze znaczeń, jednak informacja ta nie pasuje do żadnego z pozostałych pól, np.:
informacja o poprawności językowej,
częstych błędach,
wyjątkach,
wyjaśnienie typowych wątpliwości.
Uwagi wpisujemy od nowej linii poprzedzając je dwukropkiem (:) lub gwiazdką (*). Dwukropka używamy, jeśli jest tylko jedna uwaga:
Kod źródłowy
{{uwagi}}
: Tutaj znajduje się jakaś uwaga.
Efekt
uwagi
Tutaj znajduje się jakaś uwaga.
Gwiazdki używamy, jeśli jest więcej uwag niż jedna. Jest to uzasadnione zwykłą czytelnością i wyróżnieniem akapitów:
Kod źródłowy
{{uwagi}}
* Tutaj znajduje się jakaś pierwsza uwaga.
* Tutaj znajduje się jakaś druga uwaga.
Efekt
uwagi
Tutaj znajduje się jakaś pierwsza uwaga.
Tutaj znajduje się jakaś druga uwaga.
Nie jest to jednak sztywna reguła i istnieją odstępstwa, np. w sytuacji, gdy wpisywanie kilku uwag rozpoczynamy od podania numeru znaczenia, do którego dana uwaga się odnosi, nie trzeba zaczynać od gwiazdki, choć nie będzie ona błędem:
Kod źródłowy
{{uwagi}}
: (1.1) Tutaj znajduje się jakaś uwaga do znaczenia pierwszego.
: (1.2) Tutaj znajduje się jakaś uwaga do znaczenia drugiego.
: (1.3) Tutaj znajduje się jakaś uwaga do znaczenia trzeciego.
Efekt
uwagi
(1.1) Tutaj znajduje się jakaś uwaga do znaczenia pierwszego.
(1.2) Tutaj znajduje się jakaś uwaga do znaczenia drugiego.
(1.3) Tutaj znajduje się jakaś uwaga do znaczenia trzeciego.
W polu uwag wpisujemy tekst bez formatowania całych zdań. Nie linkujemy każdego słowa jak w
przykładach
, nie piszemy całych linii kursywą. Wpisujemy jednolity tekst formatując ewentualnie jakieś słowo dla jego wyróżnienia.
Na Wikisłowniku rozwijamy także
słowniczki tematyczne
. Jeśli jakieś hasło może być w nim zawarte, to można powiązać to hasło z indeksem. Pole uwag jest do tego właściwym miejscem:
hasło
jajko
Kod źródłowy
{{uwagi}}
: (1.1) zobacz też: [[Indeks:Polski - Jedzenie]]
Efekt
uwagi
(1.1) zobacz też:
Indeks:Polski - Jedzenie
Pole
tłumaczenia
Szablon:
tłumaczenia
}}
(nie:
tłumaczenie
}}
Zasady dodawania tłumaczeń
Tłumaczenia dodajemy tylko w hasłach polskich (patrz niżej)
Tłumaczenie na nowy język dodajemy od nowej linii, po gwiazdce
Nazwy języka nie linkujemy
Nie piszemy kodów języka, ale pełną nazwę: nie 'ang' czy 'en', tylko 'angielski'
Języki wpisujemy w porządku alfabetycznym (
tak samo jak sekcje językowe
), czyli 'angielski' będzie przed 'francuski', ale za 'afrykanerski'
Nie wpisujemy członu 'język' – piszemy tylko 'angielski', 'niemiecki', nie 'język angielski', 'jęz. angielski' czy 'tłumaczenie angielskie'
Za nazwą języka zawsze stawiamy dwukropek
Zawsze podajemy numer znaczenia, którego dane tłumaczenie dotyczy
Zasady numeracji tłumaczeń
NIE SĄ
takie jak w pozostałej części szablonu hasła
– (patrz niżej)
Tłumaczenia różnych znaczeń rozdzielamy średnikiem
Przy tłumaczeniach rzeczowników podajemy rodzaj gramatyczny (o ile wymaga tego dany język)
Tłumaczenia na jeden język znajdują się w jednej linii
Dodajemy tłumaczenia wyłącznie na znane sobie języki (zob.
WS:NIEZNASZ
Wspomaganie edycji
Obok nagłówka
tłumaczenia:
wyświetla się przycisk „(edytuj)”, który otwiera formularz ułatwiający dodawanie tłumaczeń. Opis narzędzia znajduje się na stronie
WS:Narzędzia/Edytor tłumaczeń
Numeracja
W przeciwieństwie do pozostałej części szablonu hasła tłumaczenia numerujemy nieco inaczej. Nie używamy zakresów przy numerach; jeśli tłumaczenie jest takie samo dla wszystkich znaczeń, to wpisujemy to samo tłumaczenie dla każdego znaczenia (numeru) osobno:
źle
dobrze
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* angielski: (1.1-2) [[tłumaczenie znaczenia (1.1) i (1.2)]]
{{źródła}}
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* angielski: (1.1) [[tłumaczenie znaczenia (1.1)]]; (1.2) [[tłumaczenie znaczenia (1.2)]]
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
angielski: (1.1-2)
tłumaczenie znaczenia (1.1) i (1.2)
źródła
uwagi
tłumaczenia
angielski: (1.1)
tłumaczenie znaczenia (1.1)
; (1.2)
tłumaczenie znaczenia (1.2)
źródła
Tłumaczenia tylko w hasłach polskich
Tłumaczymy na inne języki
tylko z języka polskiego
jako źródłowego. W przeciwnym przypadku trzeba by te same listy tłumaczeń powielać z każdym nowym tłumaczeniem. Z innych sekcji językowych pole
tłumaczenia
jest usuwane. Pole
tłumaczenia
}}
i lista tłumaczeń znajduje się np. w haśle
czytać
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* angielski: (1.1) [[read]]
* białoruski: (1.1) [[чытаць]]
* francuski: (1.1) [[lire]]
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
angielski: (1.1)
read
białoruski: (1.1)
чытаць
francuski: (1.1)
lire
źródła
Nie powielamy
listy tłumaczeń w każdym haśle ani nie dopisujemy do niej tłumaczenia na polski, czyli nie dodajemy tego do angielskiego hasła
read
(ani pozostałych - niepolskich) – po prostu pomijamy całą sekcję tłumaczeń, jest przeznaczona tylko dla haseł polskich:
hasło
read
źle
dobrze
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* białoruski: (1.1) [[чытаць]]
* francuski: (1.1) [[lire]]
* polski: (1.1) [[czytać]]
{{źródła}}
{{uwagi}}
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
białoruski: (1.1)
чытаць
francuski: (1.1)
lire
polski: (1.1)
czytać
źródła
uwagi
źródła
Rodzaj gramatyczny
Rodzaj gramatyczny podajemy na liście tłumaczeń za słowem (tłumaczeniem). Używamy do tego szablonów
}}
(dla rodzaju męskiego),
}}
(żeński),
}}
(nijaki),
}}
(wspólny). Te oznaczenia można uznać za najwygodniejsze do użycia.
hasło
człowiek
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* angielski: (1.1) [[man]], [[human]]
* chorwacki: (1.1) [[čovjek]] {{m}}
* dolnołużycki: (1.1) [[cłowjek]] {{m}}, [[luź]] {{m}}
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
angielski: (1.1)
man
human
chorwacki: (1.1)
čovjek
dolnołużycki: (1.1)
cłowjek
luź
źródła
Uwaga:
Nie stosujemy obcojęzycznych odpowiedników na określenia rodzaju.
hasło
czekolada
źle
dobrze
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* francuski: (1.1) le [[chocolat]]
* niemiecki: (1.1) die [[Schokolade]]
{{źródła}}
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* francuski: (1.1) [[chocolat]] {{m}}
* niemiecki: (1.1) [[Schokolade]] {{ż}}
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
francuski: (1.1)
le
chocolat
niemiecki: (1.1)
die
Schokolade
źródła
uwagi
tłumaczenia
francuski: (1.1)
chocolat
niemiecki: (1.1)
Schokolade
źródła
Transkrypcja tłumaczenia
Jeśli specyfika języka tego wymaga, przy tłumaczeniu można również podać transkrypcję. Wpisujemy ją za tłumaczeniem (także za rodzajnikiem) – w nawiasie, bez kursywy. Warto także zajrzeć na stronę
Wikisłownik:Zasady tworzenia haseł/Języki
i sprawdzić, czy istnieją odpowiednie ustalenia.
hasło
sztuka
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* jidysz: (1.1) [[קונסט]] {{ż}} (kunst); (1.2) [[קונסט]] {{ż}} (kunst); (1.3) [[שטיק]] (sztik)
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
jidysz: (1.1)
קונסט
(kunst); (1.2)
קונסט
(kunst); (1.3)
שטיק
(sztik)
źródła
Słowa gwarowe, potoczne, regionalne itp. – przekierowania
Niektóre wyrazy, zwłaszcza regionalizmy, nie mają tłumaczeń na inne języki. W takim przypadku w polu tłumaczeń można zrobić odesłanie do hasła ogólnopolskiego, które jest odpowiednikiem tego regionalizmu. Na przykład regionalizm łódzki
leberka
ma ogólnopolski odpowiednik jako
wątrobianka
. Obydwa hasła należą do języka polskiego, jednak tylko jedno można przetłumaczyć na języki obce –
wątrobiankę
, dlatego w polu tłumaczeń hasła
leberka
robimy odesłanie przy użyciu szablonu
zobtłum
}}
(skrócona forma od:
zobacz tłumaczenia
).
hasło
leberka
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
: (1.1) {{zobtłum|wątrobianka}}
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
(1.1)
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
wątrobianka
źródła
Zwróć uwagę na użycie na początku linii dwukropka, nie gwiazdki.
Takiego samego odesłania można użyć jako pewnego rodzaju rozszerzenie listy tłumaczeń. Na przykład w niektórych językach słowo
traf
może mieć takie same tłumaczenia jak słowo
przypadek
, dlatego żeby nie powtarzać tych samych tłumaczeń w obydwu hasłach, można użyć szablonu
zobtłum
}}
. Jeśli jednak są języki, w których tłumaczenia słów
traf
przypadek
są różne, to szablon
zobtłum
}}
można zostawić, jednak wstawiamy go na początku wszystkich tłumaczeń, w pierwszej linii, a pod nim wpisujemy tłumaczenia słowa
traf
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
: (1.1) {{zobtłum|przypadek}}
* nowy język: (1.1) [[tutaj wpisujemy tłumaczenie słowa traf, które jest inne niż słowa przypadek]]
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
(1.1)
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
przypadek
nowy język: (1.1)
tutaj wpisujemy tłumaczenie słowa traf, które jest inne niż słowa przypadek
źródła
Aspekt, zdrobnienia i zgrubienia, forma żeńska
Istnieją inne szablony przygotowane na podobne sytuacje:
zobtłum aspekt
}}
– tłumaczenia nie rozróżniają aspektów
dla języków nierozróżniających aspektów
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
hasło
hasło
schować
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
: (1.1) {{zobtłum aspekt|chować}}
* dolnołużycki: (1.1) [[schowaś]]
* rosyjski: (1.1) [[спрятать]]
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
(1.1)
dla języków nierozróżniających aspektów
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
chować
dolnołużycki: (1.1)
schowaś
rosyjski: (1.1)
спрятать
źródła
O aspektach czytaj też w:
Wikisłownik:Nazewnictwo#aspekt
zobtłum zdrobn
}}
– tłumaczenia nie rozróżniają zdrobnień
dla języków nierozróżniających zdrobnień
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
hasło
zobtłum zgrub
}}
– tłumaczenia nie rozróżniają zgrubień
dla języków nierozróżniających zgrubień
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
hasło
Szablon
zobtłum rodz
}}
wstawiamy w hasłach opisujących formę żeńską rzeczownika (np.
idealista
idealistka
). Pod nim umieszczamy odpowiednie tłumaczenia, o ile w danym języku istnieje rozróżnienie rodzajów w określonym przypadku. Oznacza to, że zwykle nie będziemy podawać tłumaczeń na języki, w których nie ma podziału na rodzaje (angielski, turecki, węgierski...), jednak zdarzają się wyjątki warte uwzględnienia (np.
waitress
kelnerka
).
Jeżeli język rozróżnia rodzaje, jednak forma żeńska brzmi jednakowo, powielamy tłumaczenie w obu hasłach (forma męska i żeńska) z odpowiednim określeniem rodzajowym:
}}
}}
hasło
idealista
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
* angielski: (1.1) [[idealist]]
* hiszpański: (1.1) [[idealista]] {{m}}
* niemiecki: (1.1) [[Idealist]] {{m}}
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
angielski: (1.1)
idealist
hiszpański: (1.1)
idealista
niemiecki: (1.1)
Idealist
źródła
hasło
idealistka
Kod źródłowy
{{uwagi}}
{{tłumaczenia}}
: (1.1) {{zobtłum rodz|idealista}}
* hiszpański: (1.1) [[idealista]] {{ż}}
* niemiecki: (1.1) [[Idealistin]] {{ż}}
{{źródła}}
Efekt
uwagi
tłumaczenia
(1.1)
dla języków niewyróżniających tu formy żeńskiej
zobacz listę tłumaczeń w haśle:
idealista
hiszpański: (1.1)
idealista
niemiecki: (1.1)
Idealistin
źródła
Pole
źródła
Szablon:
źródła
}}
(nie:
źródło
}}
Często pojawiają się wątpliwości co do poprawności. W przypadku takich spornych sytuacji najlepszym rozwiązaniem jest podanie źródła, które potwierdza taką, a nie inną formę słowa czy znaczenia. Może to być słownik internetowy, papierowy (lub internetowe wydania słowników papierowych), strony poradni językowych, linki do wypowiedzi specjalistów,
korpusy
i inne językowe źródła. Prośba o podanie źródła ma na celu tylko podwyższenie wiarygodności informacji, które są zawarte w tym projekcie. Źródła są dowodem, że nie tworzymy tutaj nowych znaczeń, nie tworzymy języka, ale go tylko opisujemy.
Dodać źródła można do każdego elementu hasła, jednak nie przy każdym elemencie ma to sens. Należy rozgraniczać informacje, które mogą budzić w czytelnikach wątpliwości co do poprawności. Takie wątpliwości najczęściej budzi pole
znaczenia
. Nie chodzi tu oczywiście o znaczenia bardzo powszechne. Na przykład nikt nie będzie podawał w wątpliwość, że słowo
sałata
oznacza w języku polskim rodzaj warzywa, ale potoczne znaczenie
pieniądze
mogłoby już budzić wątpliwości, dlatego warto dodać do niego źródła i pokazać, że nie zostało ono dopisane w celu rozpowszechnienia, ale że dane znaczenie jest już zakorzenione w języku i rozpowszechnione.
Mam źródło – jak je dopisać do hasła?
Kto zna choć troszkę język HTML, wie, że są tagi otwierające i tagi zamykające. Podobnie jest tutaj z systemem przypisów. Tagami służącymi do dodawania źródeł są


. To między nie trzeba wpisać źródło.
Źródła podajemy zaraz za treścią, którą chcemy uźródłowić. Jeśli jest to znaczenie, dodajemy je na końcu znaczenia. Jeśli uźródławiamy przykład użycia, dodajemy je na końcu przykładu.
Uwaga:
Jeśli dodajemy źródło poprzez

, to w polu
źródła
dopisujemy

Wygląda to tak:
hasło
giwera
Kod źródłowy
{{znaczenia}}
''rzeczownik, rodzaj żeński''
: (1.1) {{pot}} [[broń palna]]''Słownik PWN'', 2005
pozostałe elementy hasła
{{źródła}}

Efekt
znaczenia
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1)
pot.
broń palna
pozostałe elementy hasła
źródła
Słownik PWN
, 2005
W taki sam sposób można uźródłowić dodaną etymologię czy nietypową odmianę.
Może to wygląda skomplikowanie, ale po kilku edycjach nie będzie to sprawiało większych problemów. Jeśli chcesz przetestować dodawanie źródeł, przejdź do
ogólnodostępnego brudnopisu
, w którym możesz poćwiczyć bez obaw, że coś zepsujesz.
Więcej o możliwościach związanych ze znacznikami

można przeczytać
na tej stronie
(w języku angielskim). By ułatwić zaś tworzenie przypisów i ustandaryzować ich postać, bardziej zaawansowani użytkownicy korzystają z szablonów. Ich spis znaleźć można w
kategorii związanej ze źródłami
Przekierowania
Skrót
WS:ZTH przekierowania
Ważne wyjaśnienie
Wikisłownik jest słownikiem wielojęzycznym, czyli zawiera hasła nie tylko zapisywane znakami łacińskimi, ale także cyrylicą, pismem chińskim, arabskim, gockim itp. W związku z tym zbytnim nadużyciem byłoby tworzenie przekierowań z jednego hasła np. arabskiego do drugiego, ponieważ czytelnik (np. Polak uczący się arabskiego) mógłby nie zauważyć, że został przeniesiony – nie zauważy, że otrzymał w efekcie inne hasło, niż to, które wpisał w wyszukiwarkę. Zostanie zwyczajnie wprowadzony w błąd i najprawdopodobniej nadal będzie przeświadczony, że forma, którą wpisywał na początku jest poprawna, dlatego w żadnym wypadku nie tworzymy przekierowań z błędnych zapisów pod poprawne (kupywać → kupować). Znaki nie-łacińskie mogą mieć tak subtelne różnice w swoim wyglądzie, że czytelnik nie zauważy na pierwszy rzut oka, że jest pod innym hasłem niż oczekiwał. Jeśli więc istnieje potrzeba odesłania czytelnika pod inne hasło, trzeba to zrobić w taki sposób, żeby był świadomy tego, że to, czego szuka, jest w innym miejscu. Wtedy będzie bardziej wyczulony na zmiany tytułu strony i inny zapis słowa.
Dodatkowym argumentem za nietworzeniem twardych przekierowań jest fakt, że nigdy nie wiadomo czy hasło, z którego zrobimy przekierowanie nie jest prawdziwym słowem w nieznanym nam języku i tworząc przekierowanie utrudnimy osobom słabo obeznanym z oprogramowaniem wiki utworzenie nowego hasła w miejscu przekierowania, ponieważ nie będzie wiedziała jak się dostać na stronę przekierowującą i zmienić ją na zwykłe hasło (za każdym wejściem będzie przenoszona pod stronę docelową).
Utartą praktyką na Wikisłowniku jest tworzenie tzw. miękkich przekierowań. Polega to na utworzeniu hasła w którym w polu znaczeń są tylko nagłówki części mowy i pod każdym z nich, zamiast definicji, widnieje odesłanie za pomocą szablonu
zob
}}
do docelowego hasła.
Kiedy stosujemy twarde przekierowania?
(poprzez komendę:
#PATRZ [[strona docelowa]]
czasowniki zwrotne, np.
rodzić się
rodzić
czytaj więcej na ten temat
różny zapis apostrofu, np.
New Year’s Eve
New Year's Eve
Kiedy stosujemy miękkie przekierowania?
gdy słowo może być zapisywane w różny sposób (i każdy z nich jest poprawny i spotykany), np.
solywka
soliwka
gdy zmieniły się zasady ortograficzne co do zapisu, np.
Fluß
Fluss
można stosować
znaczeniach
, aby nie powielać definicji, np.
awoceta
W związku z powyższym czy nie można tworzyć miękkich przekierowań z błędnych form pod poprawne? Przecież Wikisłownik nie jest ograniczony przestrzenią jak słowniki papierowe.
Nie. Po pierwsze, hasła w oczywisty sposób błędne –
żeka
rzeka
),
skura
skóra
) – byłyby hasłami pustymi, nie byłyby treściami w żaden sposób słownikowymi i nie spełniałyby żadnej edukacyjnej roli. Po drugie, hasła mogące budzić wątpliwości lub często spotykane –
kupywać
kupować
),
tylni
lp
tylny
),
swetr
sweter
),
wziąść
wziąć
) lub formy odmienione:
e-mailów
poszłem
hotelów
Polaki
(zabarwienie negatywne) – nie powinny mieć osobnych stron, ich występowanie i wyjaśnienie błędu powinny być opisane pod hasłem poprawnie zapisanym, w
polu uwag
, i poparte
źródłami
(np. linkami do poradni językowej).
Strony błędnie nazwane, z literówkami lub
pomylonymi alfabetami
, powinny być przenoszone pod poprawne nazwy, a przekierowania usuwane.
Zobacz też:
początek strony
(użycie szablonu
podobne
}}
).
Strzałka
Nie należy na Wikisłowniku nadużywać znaku strzałki. Zasadniczo ma on tylko jedno zastosowanie –
łączenie tekstu z jego tłumaczeniem
(np. w
przykładach
, rozwinięciach skrótów albo kolokacjach)
Na Wikisłowniku działa automatyczny skrypt, który podczas wyświetlania strony zmienia linki tak, aby prowadziły do konkretnych sekcji językowych. Strzałka przełącza linki na sekcję języka polskiego, jeśli więc po niej nastąpi hasło obcojęzyczne, może być źle linkowane.
Nieprawidłowe jest użycie strzałki w
polu uwag
np. wpisując odwołanie do
słowniczka tematycznego
. Zamiast strzałki najlepiej jest użyć w takim przypadku dwukropka lub nawet żadnego znaku:
hasło
dourado
źle
dobrze
uwagi
(1.1) zobacz też →
kolory w języku portugalskim
uwagi
(1.1) zobacz też:
kolory w języku portugalskim
lub
uwagi
(1.1) zobacz też
kolory w języku portugalskim
Nietypowe sekcje językowe
W większości przypadków sekcje mają nazwę zgodną z nazwą odpowiedniego języka. Istnieje kilka nietypowych przypadków:
{{użycie międzynarodowe}}
– sekcja obejmująca symbole stosowane w wielu językach, np. pojedyncze litery. Należy unikać podawania w haśle szczegółów dotyczących konkretnego języka, np. wymowy. Ewentualnie można umieścić je poprzedzając skrótem danego języka, np.
{{pol}}
, jednak preferowane jest tworzenie oddzielnej dodatkowej sekcji ze szczegółami dla konkretnego języka.
{{znak chiński}}
– opisuje znak pisma chińskiego, stosowanego w kilku różnych językach.
{{esperanto (morfem)}}
– zobacz
zasady dot. tworzenia haseł esperanckich
Zobacz też
Zasady nazywania stron
Dodatkowe, specyficzne zasady dla poszczególnych języków
Zasady ilustrowania
Weryfikowalność (w tym wymogi dotyczące podawania źródeł)
Skróty używane w Wikisłowniku
Pomoc
szablony haseł używane na innych Wikisłownikach:
DE
EN
Źródło: „
Kategoria
Zasady i zalecenia Wikisłownika
Wikisłownik
Zasady tworzenia haseł
Dodaj temat