WikiWoordenboek:Veelgestelde vragen - WikiWoordenboek

WikiWoordenboek:Veelgestelde vragen - WikiWoordenboek
Naar inhoud springen
Uit WikiWoordenboek
Bent u nieuw op het WikiWoordenboek, dan is de pagina
welkom
speciaal voor u. Onder
zoeken
kunt u woorden opzoeken of een nieuw lemma aanmaken. U zult er allerlei lexicale informatie vinden. Maar u kunt natuurlijk ook links aanklikken op de
Hoofdpagina
en op
Recente wijzigingen
. En denkt u erover om ook iets bij te dragen, maar weet u niet precies wat en hoe, lees dan
Hoe u mee kunt doen?
Algemeen
bewerken
Hoe kan ik een woord toevoegen?
Je kunt een nieuw woord op een aantal manieren toevoegen.
Je kunt een link naar het woord toe voegen op je gebruikerspagina (of zandbak die je eraan hangt) of op overlegpagina's; hierna kun je op de (rode) link klikken en een nieuwe pagina aanmaken voor het woord.
Een andere manier is naar het woord zoeken met de OK-knop, als het niet in het bestand zit, verschijnt het in rood op de pagina met de zoekresultaten. Klik dat aan en schrijf! (Probeer wel eerst zeker te stellen dat de spelling juist is, inclusief de vraag of al dan niet met een hoofdletter geschreven wordt).
een derde methode is gebruik te maken van al bestaande lijsten, die vermeld staan op het gebruikersportaal.
Waar is de alfabetische lijst?
Die is er niet echt, maar je kunt de zoekfunctie gebruiken of de
categorieën
. Verder staan er op de
Hoofdpagina
links naar de letters van het alfabet.
Ik wil een woord toevoegen waarvan ik wel iets, maar lang niet alles weet (ik ben geen taalkundoloog!). Moet ik dat woord nou toevoegen of niet?
Ja! WikiWoordenboek gebruikt de filosofie: alle kleine beetjes helpen, ofwel: iets is beter dan niets (als dat iets maar zo correct mogelijk is). Waarschijnlijk zal een ander vroeg of laat wel weer wat meer toevoegen of corrigeren. Natuurlijk verwachten we wel dat je je geleidelijk vertrouwd maakt met hoe het hier toegaat.
Uitspraak
bewerken
Hoe kan ik
IPA
symbolen andere speciale tekens voor de uitspraak toevoegen?
Onderaan de bewerkingspagina staat een deel van het IPA alfabet in blauw. Je kunt dat aanklikken om de symbolen op de in bewerking zijnde pagina te krijgen
/ˈwɪkʃənrɪ/, /ˈwɪkʃənˌerɪ/
Hoe kun je die symbolen typen, en is er een tabel die aangeeft welke symbolen bij welke geluiden horen?
Deze tabel kan van pas komen:
IPA Examples
. Verder is er nog een aantal Wikipedia-artikelen:
IPA
SAMPA
(liever
X-SAMPA
!),
SAMPA chart
, and
SAMPA for English sounds
Artikelformaat
bewerken
Hoe
formatteren
we artikels? Is er een standaard formaat dat we zouden moeten gebruiken?
Ja, er zijn een aantal afspraken daarover, hoewel er zo nu en dan nog wel aan het formaat gesleuteld wordt. Zie
WikiWoordenboek:Stramien
Hoeveel moet ik linken
bewerken
Sommige
mensen
linken
altijd
naar
alle
andere
woorden
Omdat
elk
Nederlands
woord
uiteindelijk
moet
worden
vermeld
op
het
WikiWoordenboek
zou
iemand
dan
niet
programmaregels
daarvoor
aan
WikiWoordenboek
kunnen
toevoegen
Wanneer een artikel wordt geladen wordt voor elke wikilink gecheckt of het verwijst naar een bestaand artikel, en wordt de link in rood ofwel blauw weergegeven. Indien elk woord een link zou zijn, zou dit tot aanzienlijke vertragingen leiden. Dit komt al voor op het veel grotere Wikipedia bij artikelen die zeer veel links bevatten. We brengen daarom maar
beperkt
links aan. Te veel links geeft ook een tamelijk schreeuwerig eruitziende pagina. (Het oog wil ook wat!)
We
vermijden
daarom doorklikken in voorbeeldzinnen geheel en al en ook in de definities gebruiken we ze bij hoge uitzondering. Dat wil zeggen dat er echt een gegronde reden moet zijn om er eentje aan te brengen. Onder koppen zoals
-rel-
-drv-
-syn-
enzovoort is er gelegenheid genoemd om doorklikken op een georganiseerde wijze neer te zetten.
Definities schrijven
bewerken
Hoe schrijf je definities?
Het makkelijkste is om een aantal gebruiksvoorbeelden te bedenken of op te zoeken en de kortst mogelijke, accurate
definities
te bedenken voor deze voorbeelden. Het is vaak nuttig om eens naar het woord te googelen en te kijken hoe taalgebruikers het woord in de taalpraktijk gebruiken. Dit levert vaak ook voorbeelden op van ingescande boeken en dergelijke.
Hoe schrijf je definities NIET?
Door te kijken naar andere woordenboeken en
glossaries
en je definitie daarop te klakkeloos te baseren. Drie redenen:
We respecteren het auteursrecht van anderen. Uiteraard maken we wel gebruik van wat in het publiek domein is zoals
oude
woordenboeken.
WikiWoordenboek zou de taal moeten representeren zoals die in de praktijk gebruikt wordt; veel woordenboeken bezitten een
bias
door hun ouderdom, auteurs, genre of affiliatie.
Woordenboekmakers vergelijken hun definities meestal met andere woordenboeken op zoek naar verschillen. Als alle woordenboeken op elkaar waren gebaseerd zou het leiden tot inteelt, waarbij zwakke definities in principe erg lang kunnen voortbestaan, omdat ze worden overgenomen door alle woordenboeken.
Beperking en/of rangorde van definities
bewerken
Moeten we om vertekeningen (
bias
) te voorkomen de definities soms beperken of rangschikken om de indruk te voorkomen dat zeldzame of ongewone definities gebruikelijker lijken dan ze zijn?
Ja, zet de gebruikelijkste definities vooraan. Onder
-expr-
kunnen idiomatische uitdrukkingen neergezet worden en onder de kop
-note-
kan eventueel een opmerking geplaatst worden over bijzonderheden in het gebruik. Ook daar maken we
spaarzaam
gebruik van, omdat anders het artikel naar het encyclodische gaat zwemen.
Naamruimte
bewerken
Soms kom ik in een discussie het woord "namespace" of naamruimte tegen. Wat is dat?
Een
namespace
ofwel naamruimte is een indeling om onderscheid te maken tussen verschillende onderdelen van WikiWoordenboek. De belangrijkste naamruimten zijn:
basisnaamruimte
waarin alle woordlemma's thuishoren; deze staan vermeld als
[[verwijzing]]
WikiWoordenboek
naamruimte waarin alle informatie
over
WikiWoordenboek, taal, gebruik van WikiWoordenboek enzovoort, staat:
[[WikiWoordenboek:Verwijzing]]
overlegnaamruimte
voor overleg over woordlemma's en/of gebruik van WikiWoordenboek:
[[Overleg:verwijzing]]
gebruikernaamruimte
waarin iedere WikiWoordenboeker zijn eigen zaken neer kan zetten (wie-is-wie):
[[Gebruiker:verwijzer]]
MediaWikinaamruimte
waarin alle taalafhanklijke boodschappen van zowel het WikiWoordenboeksysteem als gebruikersgedefinieerde boodschappen staan (de
{{msg:melding}}
dingen):
[[Mediawiki:verwijzing]]
Hoe werkt het WikiWoordenboek nu kort gezegd?
bewerken
Alle
bestaande
woorden ter wereld mogen aangemaakt worden als woordenboekingang. Indien je op de pagina van een Nederlandstalig woord terechtkomt, zul je meestal onder andere een reeks vertalingen zien. Dit is alleen zo bij de Nederlandse woorden. Als je bijvoorbeeld een Engels woord naar een Duits wilt vertalen ga je naar het Engelse woord (via de pagina
Alle pagina's
bij
Speciale pagina's
onderaan links, of de zoekfunctie), je klikt op de link naar de Nederlandse vertaling (meestal zal het kernwoord van de Nederlandstalige uitleg in het blauw staan), en je vindt in de reeks het Duitse woord. Woorden die in verschillende talen bestaan krijgen één enkele pagina. Bij de rubriek "Nederlands" vind je daar dan eveneens de vertalingen. Onderaan bij de link naar de rubriek kom je terecht op een soort woordenboek van de desbetreffende taal naar het Nederlands. WikiWoordenboek is hoofdlettergevoelig, het Duitse woord
Hand
staat dus op een andere pagina dan het Nederlandse
hand
. In alfabetische lijsten staan alle hoofdletters voorop tezamen.
Wat is een wiki?
bewerken
Zie de Nederlandse Wikipedia:
Wat is een wiki?
Wat is het verschil tussen Wikipedia en WikiWoordenboek?
bewerken
Kort gezegd is Wikipedia een
encyclopedie
en WikiWoordenboek een
woordenboek
. Het gaat hier dus niet om wat
encyclopedisch
, maar om wat
lexicografisch
van belang is.
Een encyclopedie, zoals Wikipedia, is een gestructureerde, geschreven
verzameling
van menselijke
kennis
, waarin trefwoorden op inhoudelijke manier in de vorm van een artikel geschreven in een bepaalde taal worden uitgelegd of verklaard.
Het WikiWoordenboek is de lexicale zuster van Wikipedia, maar is zelf
geen
encyclopedie. Het gaat hier dus zuiver om de taal zelf, niet om de kennis die er in uitgedrukt kan worden. Hoogstens kan specifieke kennis ten aanzien van taalaspecten zoals grammatica enzovoort hier uitgelegd worden. Echter dit is zuiver
ter ondersteuning en tot beter begrip
van de taalinformatie en gebeurt op pagina's van de WikiWoordenboek naamruimte. In het woordenboek (lexicon) zelf staat woordspecifieke informatie, zoals de woordbetekenissen, de vertalingen, de etymologie, de vormen, de uitspraak enzovoorts. WikiWoordenboek is dus een
naslagwerk
waarin de
betekenis
van woorden, vertalingen en andere taalaspecten van alle talen in het
Nederlands
worden weergegeven. Uiteraard staat kennis aangaande het Nederlands zelf daarbij op de eerste plaats.
Hoe maak ik een nieuwe ingang in het WikiWoordenboek?
bewerken
Tik bij zoeken (links in beeld) het woord en klik op OK. In het dan volgende scherm klikt u op "een artikel creëren met deze titel" en u kunt een nieuwe woordenboekingang maken. Met behulp van de
wijzig
tab kunnen bestaande artikelen worden bewerkt.
Kan ik daar dan zomaar wat tekst invullen?
bewerken
Ja, zolang dit maar informatie is die a) geschikt is voor een woordenboek en b) vrij is van auteursrechten (tenzij daarvoor uitdrukkelijk toestemming is gegeven). Op dit WikiWoordenboek wordt tevens met een algemeen
Sjabloon
gewerkt om alle in te vullen informatie op de juiste plek te krijgen. Zie ook:
Conventies en afspraken
en
Stramien
voor hulp bij het aanbrengen van het juiste formaat. Er wordt niet verwacht dat je onmiddellijk alle afspraken aangaande de opmaak foutloos kunt toepassen, hoogstens dat je allengs je er mee vertrouwd maakt.
Welke opmaak kan ik gebruiken?
bewerken
Op WikiWoordenboek hebben niet alle lemma's (woordenboekartikelen) dezelfde opmaak, maar kan dit per lemma verschillen. De standaardwijze van opmaak is door middel van het
algemeen stramien
. De uiteindelijke invulling hiervan is echter afhankelijk van het lemma, de auteur en de aanwezige informatie. Concrete informatie is te vinden in het
overzicht tekstopmaak
en op de
instructiepagina
Wat is een sjabloon?
bewerken
Het woord
sjabloon
heeft hier op het WikiWoordenboek twee betekenissen. Ten eerste dat er een ingang op de naamruimte
sjabloon:
is gecreëerd dat tekst bevat die op veel plaatsen terugkomen. Na de creatie kunnen gebruikers het sjabloon in de wijzigpagina van een artikel (lemma) invoegen. Veel sjablonen worden gebruikt om de nodige uniformiteit in het formaat te warborgen en bijdragen uniform te categoriseren. Er zijn ook sjablonen als
nodef
of
herschrijven
die aangeven dat er serieuze problemen zijn met een artikel, of
nuweg
om snelle opruiming aan te vragen. Een Wikipediasjabloon als "wiu" of "stub" is er niet echt. Veel bijdragen zijn namelijk
van nature
kort. Bijvoorbeeld op een lemma als
vinca-alkaloïden
hoeft echt niet zo veel meer vermeld dat het het meervoud van
vinca-alkaloïde
betreft. Het is onzinnig en onnodig ontsierend om er dan een schreeuwerig sjabloon op te zetten.
De tweede betekenis is die van
algemeen Sjabloon
. Met dit zogenoemde algemene sjabloon of liever
stramien
kan men nieuwe lemma's in een algemene (woordenboek)opmaak weergeven. De meeste aanwezige artikelen op WikiWoordenboek voldoen in meer of mindere mate aan dit stramien. Het gebruik ervan wordt dan ook aangemoedigd. Voor Nederlandse naamwoorden en werkwoorden is dat makkelijk te doen door de in blauw onder de bewerkingspagina verschijnende stramienlinks aan te klikken samen met de substitutie link en even de bladzijde op te slaan en weer te openen. Er bestaat ook de mogelijkheid wat knopjes voor deze functie boven de bewerkingsbladzijde aan te vragen.
Wat is een stramien?
bewerken
Een
stramien
is een verzameling sjablonen die in zijn geheel in de juiste volgorde op een lege pagina geplakt kan worden om deze bij voorbaat de juiste opmaak mee te geven.
Ik wil graag een taal of vertaling toevoegen, maar wat is de taalcode?
bewerken
Voor het invoegen van talen maakt WikiWoordenboek gebruik van de ISO 639-3-norm. Nederlands heeft bijvoorbeeld de code
nld
. Op de pagina
ISO 639
vindt u uitleg en codes van verschillende talen. We zijn ook bezig alle pagina's die de naam van een taal omschrijven te voorzien van een ISO-sjabloon.
Welke "talen/dialecten" mogen wel, welke niet?
bewerken
We houden ons aan een eenvoudige stelregel: alles wat een geldig ISO639-3-code bezit wordt als "taal" behandeld. Alles wat dat niet heeft, niet. Daarmee voorkomen we veel discussie en partijdigheid. Wat het
niet
inhoudt is we het altijd eens hoeven te zijn met de keuzes die ISO daarin precies maakt.
Welke woorden mogen, welke niet?
bewerken
In principe mag ieder woord in iedere taal, maar er zijn wel een aantal spelregels:
Het woord moet echt in gebruik (geweest) zijn. Zelfverzonnen woorden zijn dus niet welkom. Zoekacties met bijvoorbeeld google zijn daar vaak erg nuttig in, maar citaten uit boeken, tijdschriften enzovoort zijn ook welkom.
Indien een taal een wettelijk gereguleerde spelling heeft (zoals het Nederlands) verschaffen we informatie die overeenkomt met die spelling. Voor talen (zoals Engels) die alleen gewoonterecht kennen geven we zoveel mogelijk de meest gebruikte spelling weer, eventueel met alternatieven
In zekere zin is WikiWoordenboek ook een
analytisch lexicon
omdat ook vormen opgenomen mogen worden die gewoonlijk niet als zodanig in een woordenboek staan, zoals meervouden ("
straten
") of verbogen of vervoegde vormen ("
grote
" of "
wachtten
"). Deze vormen krijgen echter een verkorte behandeling die terugwijst naar het hoofdwoord (
straat
groot
wachten
).
Toponiemen, zoals
Amsterdam
en hun afleidingen, bijvoorbeeld:
Amsterdams
zijn van lexicografisch belang en dus welkom en dat geldt ook voor eigennamen zoals "
Gerard
". Echter namen van daadwerkelijke personen als "Albert Einstein" zijn eerder van encyclopedisch dan lexicografisch belang en horen daarmee op Wikipedia thuis en niet hier
Mogen gereconstrueerde talen ook?
bewerken
Jazeker, zij zijn zeker ter ondersteuning van de etymologie van harte welkom. Gereconstrueerde woorden of stammen worden altijd voorafgegaan door een asterisk (sterretje) om aan te duiden dat dit woord nergens zo geschreven staat en ook zo nergens meer gezegd wordt. Er is onder de code ISO 639-5 nu een stelsel van codes voor de verschillende taal
families
. Hoewel dit natuurlijk niet hetzelfde is als een gereconstrueerde taal – het geconstrueerde Proto-Indo-Europees zal ongetwijfeld verschillen van wat er daadwerkelijk ooit gesproken is –, kunnen we deze codes gebruiken voor de gereconstrueerde versies.
Voor meer informatie en een overzicht van pagina's voor hulp en ondersteuning zie:
Hulppagina
Overgenomen van "
Categorie
WikiWoordenboek
WikiWoordenboek
Veelgestelde vragen
Onderwerp toevoegen