Klassiek Chinees meubilair

Synopsis

Klassiek Chinees meubilair bereikte zijn hoogtepunt met Ming-meubilair, gemaakt van kostbare hardhoutsoorten zoals Huanghuali en Zitan, waarbij pen-gatverbindingen werden gebruikt zonder spijkers of schroeven. Ming-meubilair heeft een eenvoudige en elegante vormgeving en wordt in de westerse designwereld beschouwd als een voorloper van het minimalisme. Ming- en Qing-meubilair vertegenwoordigt de culminatie van traditionele Chinese kunstnijverheid en heeft de afgelopen jaren op internationale veilingen herhaaldelijk recordprijzen behaald.

Overzicht

Klassiek Chinees meubilair is een belangrijk onderdeel van de traditionele Chinese kunstnijverheid en neemt een unieke plaats in in de wereldgeschiedenis van meubilair. Klassiek Chinees meubilair bereikte zijn hoogtepunt met de Ming-stijl, waarbij kostbare hardhoutsoorten zoals Huanghuali (geelbloemige peer) en Zitan (rood sandelhout) als materiaal dienden, ingenieuze pen-en-gatverbindingen de kern van het vakmanschap vormden, en eenvoudige, elegante vormen het esthetische streven waren. Dit resulteerde in een compleet artistiek systeem voor meubilair. Ming-meubilair wordt door het Westerse designveld beschouwd als een voorloper van het minimalisme, en zijn ontwerpfilosofie vertoont opvallende overeenkomsten met het moderne Scandinavische meubilair.

De ontwikkeling van Chinees meubilair onderging een grote overgang van laag naar hoog zitten. Vóór de Tang-dynastie waren Chinezen gewend op de grond te zitten, en meubilair was voornamelijk van het lage type. Vanaf de Song-dynastie werd zitten met de benen naar beneden geleidelijk gangbaar, en werd hoog meubilair de norm. De Ming-dynastie was de gouden eeuw voor de ontwikkeling van Chinees meubilair. Ming-meubilair, met zijn uitmuntende ontwerp en verfijnde vakmanschap, werd het hoogtepunt van de meubelkunst in China en zelfs wereldwijd.

Historische ontwikkeling

Kernkenmerken

Ming-meubilair vertegenwoordigt de hoogste prestatie in klassiek Chinees meubilair. De kernkenmerken omvatten de volgende aspecten.

Wat materiaal betreft, heeft Ming-meubilair Huanghuali als eerste keus, gevolgd door hardhoutsoorten zoals Zitan, Jichimu (kipvleugelhout) en Tielimu. Huanghuali heeft een wolken- en waterachtige nerf en een warme, jade-achtige kleur, wat het een uitstekend materiaal maakt voor meubels. Zitan heeft een diepe kleur en een dichte textuur, en wordt beschouwd als de koning onder de houtsoorten.

Qua structuur gebruikt klassiek Chinees meubilair pen-en-gatverbindingen zonder spijkers of schroeven. Er zijn tientallen soorten pen-en-gatverbindingen, zoals de gejiao sun, tuojiao sun, zongjiao sun en xieding sun, elk met strikte mechanische principes en productienormen. Uitstekende pen-en-gatverbindingen zorgen ervoor dat meubels eeuwenlang stevig blijven, wat een wonder van houtbewerkingstechniek wordt genoemd.

Qua vorm streeft Ming-meubilair naar eenvoud, vloeiende lijnen en perfecte proporties. Neem de meest klassieke Quan Yi (armstoel met doorlopende rugleuning) als voorbeeld: de boog van de rugleuning stroomt als een horizonlijn, de rugplaat heeft een lichte S-vorm die de wervelkolom volgt, het zitvlak helt licht naar voren om opstaan te vergemakkelijken, en de vier poten staan licht uitwaarts voor stabiliteit – elk detail is zorgvuldig ontworpen, wat resulteert in een perfecte eenheid van functie en esthetiek.

Klassieke vormen

Klassiek Chinees meubilair kent verschillende klassieke vormen. De Quan Yi is de meest representatieve stoel, waarbij de rugleuning soepel aan beide zijden naar beneden loopt en verbinding maakt met de armleuningen, als een halve maan. De Guanmao Yi (Official's Hat Stoel) dankt zijn naam aan zijn gelijkenis met de hoed van een Ming-ambtenaar en is de meest voorkomende stoel in een studeerkamer. De Taishi Yi (Grootmeesterstoel) is de hoofdzetel in een ontvangsthal, groot van formaat en imposant van uitstraling. Het Luohan-bed combineert zitten en liggen en is een belangrijk meubelstuk voor het ontvangen van gasten. De Qiaotou An (tafel met opgewipte uiteinden) is een type lange tafel waarvan de uiteinden als vleugels omhoog krullen, gebruikt voor het plaatsen van decoraties. De Wanli-kast is een opbergmeubel dat in de Ming-dynastie werd ontwikkeld, met open vakken boven voor het tonen van collectiestukken en deuren op het onderste deel voor opslag.

Internationale invloed

Klassiek Chinees meubilair trok begin 20e eeuw de aandacht van het Westerse designveld. Modernistische pioniers zoals de Duitse architect Walter Gropius en de Nederlandse De Stijl-ontwerper Gerrit Rietveld putten inspiratie uit Chinees meubilair. De eenvoudige lijnen en functionalistische ontwerpfilosofie van Ming-meubilair komen overeen met de filosofie van het modernisme.

Op de internationale veilingmarkt brengt klassiek Chinees meubilair regelmatig recordbedragen op. In 2013 werd een Ming-dynastie Huanghuali vouwstoel bij Sotheby's Hong Kong verkocht voor bijna 60 miljoen Hongkongse dollar. In 2017 bracht een paar Qing-dynastie Zitan armstoelen meer dan 90 miljoen Hongkongse dollar op. Deze recordprijzen bevestigen de wereldwijde artistieke en verzamelwaarde van klassiek Chinees meubilair.

Referenties

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/明式家具
2. Het Paleismuseum: https://www.dpm.org.cn
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/中国古典家具