Kung-fu chińskie

Synopsis

Kung-fu chińskie, czyli chińskie sztuki walki, to system umiejętności walki wręcz i dbania o zdrowie, ukształtowany przez naród chiński w ciągu tysięcy lat praktyki. Najbardziej reprezentatywne są kung-fu Shaolin i Tai Chi, oba uznane za krajowe niematerialne dziedzictwo kulturowe. Kung-fu Shaolin ma 1500-letnią historię, a Tai Chi zostało wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO w 2020 roku. Kung-fu to nie tylko sztuka walki, ale także ważny nośnik kultury chińskiej.

Przegląd

Chińskie kung-fu, czyli chińskie sztuki walki, to kompleksowy system walki wręcz i zdrowia, który ukształtował się w ciągu tysięcy lat historii narodu chińskiego. Łączy w sobie filozofię, medycynę, nauki wojskowe i sztukę, będąc jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kulturowych cywilizacji chińskiej. Od Jeet Kune Do Bruce'a Lee po komedie kung-fu Jackie'ego Chana, od mnichów wojowników z klasztoru Shaolin po starszych ludzi ćwiczących Tai Chi w parkach, kung-fu stało się ważnym oknem, przez które świat poznaje chińską kulturę.

Chińskie sztuki walki obejmują wiele szkół, według statystyk istnieje 129 stylów bokserskich w kraju. Do tych o największym międzynarodowym wpływie należą niewątpliwie kung-fu Shaolin i Tai Chi. Kung-fu Shaolin słynie ze swojej siły i zdecydowania, a powiedzenie "wszystkie sztuki walki wywodzą się z Shaolin" jest powszechnie znane. Tai Chi z kolei, opierając się na zasadzie "miękkość pokonuje twardość, spokój kontroluje ruch", odzwierciedla mądrość równowagi yin i yang z tradycyjnej chińskiej filozofii. W 2006 roku kung-fu Shaolin zostało wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a w 2020 roku Tai Chi zostało wpisane na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO.

Kung-fu Shaolin

Kung-fu Shaolin odnosi się do systemu sztuk walki, który ukształtował się w specyficznym buddyjskim środowisku kulturowym klasztoru Shaolin na górze Songshan i ma ponad 1500-letnią historię. Za panowania cesarza Xiaowena z Północnej dynastii Wei (około 527 roku n.e.), indyjski mnich Bodhidharma przybył do klasztoru Shaolin. Przebywając tam przez dziewięć lat w medytacji przed ścianą, stworzył Yijin Jing (Księgę Przemiany Mięśni i Ścięgien) i Xisui Jing (Księgę Oczyszczenia Szpiku), co uważa się za początek kung-fu Shaolin.

Kluczową cechą kung-fu Shaolin jest jedność chan (zen) i wu (sztuk walki), czyli włączenie praktyk duchowych buddyjskiej szkoły chan do treningu sztuk walki. Sztuki walki Shaolin obejmują różne formy, takie jak techniki ręczne, broń, walki ćwiczebne i trening wytrzymałościowy. Najsłynniejsze są 72 specjalne umiejętności Shaolin, takie jak Żelazna Głowa, Jeden Palec Chan czy Złoty Dzwon.

Klasztor Shaolin znajduje się u podnóża szczytu Wuru na górze Songshan w mieście Dengfeng w prowincji Henan i jest kolebką chińskiej szkoły chan. Ponieważ "wszystkie sztuki walki wywodzą się z Shaolin", kung-fu Shaolin ma nie tylko wysoką pozycję w chińskim świecie sztuk walki, ale także dzięki filmom rozprzestrzeniło się na cały świat, stając się jedną z najbardziej znanych marek kultury chińskiej.

Tai Chi (Taijiquan)

Tai Chi (Taijiquan) jest stylem bokserskim o najgłębszych konotacjach filozoficznych wśród chińskich sztuk walki. Jego początki sięgają XVII wieku i wioski Chenjiagou w powiecie Wen w prowincji Henan. Chen Wangting połączył teorię yin i yang z "Księgi Przemian" (Yijing), teorię meridianów z medycyny chińskiej oraz esencję technik bokserskich Qi Jiguanga, tworząc Tai Chi.

Zasady Tai Chi, takie jak "miękkość pokonuje twardość", "spokój kontroluje ruch" i "powolność pokonuje szybkość", doskonale odzwierciedlają tradycyjne chińskie idee filozoficzne, takie jak "Droga (Dao) naśladuje naturę" i "rządzenie przez nieingerowanie (wuwei)". Ruchy Tai Chi są powolne, płynne i harmonijne, przypominające płynące chmury i wodę. W pozornie wolnym treningu kryje się głęboka siła wewnętrzna i wyrafinowana technika walki.

Kung-fu i film

Szerokie rozpowszechnienie chińskiego kung-fu na świecie w dużej mierze zawdzięczamy filmom kung-fu. W latach 70. XX wieku Bruce Lee poruszył światową publiczność swoim błyskotliwym Jeet Kune Do. Filmy z jego udziałem po raz pierwszy prawdziwie zapoznały świat z chińskim kung-fu. Bruce Lee był nie tylko mistrzem sztuk walki, ale także ikoną kulturową, która podniosła chińskie kung-fu do rangi filozofii.

Jackie Chan kontynuował świetność filmów kung-fu, doskonale łącząc akrobatykę, komedię i kung-fu, tworząc unikalny styl komedii kung-fu. Jet Li, dzięki swojemu autentycznemu przygotowaniu w sztukach walki i eleganckiemu wizerunkowi ekranowemu, stał się nową gwiazdą kung-fu. Filmy takie jak "Klasztor Shaolin", "Huang Feihong" czy "Przyczajony tygrys, ukryty smok" odniosły nie tylko ogromny sukces kasowy na całym świecie, ale także sprawiły, że kung-fu stało się globalnym zjawiskiem kulturowym.

Znaczenie kulturowe

Kung-fu to nie tylko technika walki, ale także ważny nośnik kultury chińskiej. Zawarte w nim idee filozoficzne – taoistyczna równowaga yin i yang, konfucjańskie cnoty humanitarności (ren), sprawiedliwości (yi), przyzwoitości (li) i mądrości (zhi), buddyjskie praktyki medytacji chan – tworzą kompletny system duchowy. Duch sztuk walki, który głosi "najpierw ćwiczyć cnotę, potem sztukę walki", kładzie nacisk na szacunek dla nauczyciela i Drogi (Dao), karanie zła i nagradzanie dobra, oraz nieustanne samodoskonalenie. Wartości te są spójne z podstawowymi ideałami kultury chińskiej.

Kung-fu jest również ważną częścią tradycyjnego chińskiego sportu. Tai Chi stało się jednym z najpopularniejszych sportów na świecie, szacuje się, że ćwiczy je ponad 300 milionów ludzi na całym świecie. To nie tylko sztuka walki, ale także forma ćwiczeń fizycznych i styl życia, ciesząca się popularnością wśród ludzi w każdym wieku.

Źródła

1. Chińska strona internetowa niematerialnego dziedzictwa kulturowego: https://www.ihchina.cn/project_details/13786/
2. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/中国武术
3. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/中国武术