Potala-paleis
Synopsis
Het Potala-paleis ligt op de Rode Berg in Lhasa, op een hoogte van ongeveer 3700 meter. Het werd oorspronkelijk gebouwd in 631 na Christus onder leiding van Songtsen Gampo. Het bestaat uit het Witte Paleis en het Rode Paleis, en diende als winterverblijf voor de opeenvolgende dalai lama's, wat het centrale belang van het Tibetaans boeddhisme symboliseert. In 1994 werd het opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Het paleis herbergt een groot aantal waardevolle culturele artefacten, sculpturen en muurschilderingen, en is een schat van de Tibetaanse cultuur.
Overzicht
Het Potala-paleis ligt op de Maburi-berg (Rode Berg) in het noordwesten van Lhasa, de hoofdstad van de Tibetaanse Autonome Regio in China, op een hoogte van ongeveer 3700 meter. Het is het hoogstgelegen oude paleiscomplex ter wereld. De bouw van het Potala-paleis begon in 631 na Christus (begin 7e eeuw), in opdracht van Songtsen Gampo, de 33e koning van het Tibetaanse rijk. Het paleis is vernoemd naar Potalaka, de verblijfplaats van de bodhisattva Avalokiteshvara uit de boeddhistische geschriften. Na grootschalige herbouw en uitbreidingen door de eeuwen heen, met name tijdens de periode van de vijfde Dalai Lama, ontstond het imposante complex zoals we dat vandaag kennen. In 1994 werd het Potala-paleis opgenomen op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Het is een synthese van de Tibetaanse cultuur en een wonder in de wereldgeschiedenis van de architectuur.
Het Potala-paleis bestaat uit het Witte Paleis, het Rode Paleis en bijbehorende gebouwen. Het is tegen de berghelling gebouwd en oogt majestueus. Van veraf is het contrast tussen de rood-witte paleismuren en de gouden daken tegen de achtergrond van een blauwe lucht met witte wolken bijzonder indrukwekkend. Het is het meest herkenbare landmark van Lhasa en zelfs van heel Tibet. Het Potala-paleis is niet alleen een heilige plaats voor het Tibetaans boeddhisme, maar ook een concentratie van de Tibetaanse geschiedenis, religie, cultuur en kunst.
Historische ontwikkeling
De geschiedenis van het Potala-paleis is nauw verbonden met het lot van Tibet. Begin 7e eeuw verenigde Songtsen Gampo het Tibetaanse plateau en stichtte het machtige Tibetaanse rijk, waarbij hij de hoofdstad verplaatste naar Lhasa. Om prinses Wencheng van de Tang-dynastie en prinses Bhrikuti van Nepal te verwelkomen, liet Songtsen Gampo een groots paleis bouwen op de Rode Berg. Volgens historische verslagen had dit paleis ongeveer 1000 kamers van verschillende grootte en drie ommuringen, en fungeerde het als het politieke centrum van het Tibetaanse rijk.
Na de ineenstorting van het Tibetaanse rijk in de 9e eeuw raakte het Potala-paleis geleidelijk in verval. Gedurende de daaropvolgende eeuwen werd het paleis meermaals beschadigd en nam de omvang ervan aanzienlijk af. Pas in 1645 begon de vijfde Dalai Lama, Ngawang Lobsang Gyatso, met een grootschalige herbouw en uitbreiding van het Potala-paleis. Het project duurde ongeveer 50 jaar en onder leiding van de Tibetaanse architect Sangto Gyamtsho kreeg het complex zijn huidige omvang. Sindsdien fungeerde het Potala-paleis als het winterpaleis van de opeenvolgende Dalai Lama's en symboliseerde het de centrale rol van het Tibetaans boeddhisme en zijn positie in het bestuur van Tibet.
Architectonische kenmerken
| Onderdeel | Toelichting |
|---|---|
| Witte Paleis | Woon- en werkvertrekken van de Dalai Lama, witte buitenmuren, zeven verdiepingen |
| Rode Paleis | Herbergt de stoepa's (grafmonumenten) van de opeenvolgende Dalai Lama's en diverse tempelhallen, rode buitenmuren, gelegen in het midden van het Witte Paleis |
| Gouden Daken | Vijf paleisdaken bedekt met vergulde tegels, schitterend in het zonlicht, het meest opvallende kenmerk van het Potala-paleis |
| Bouwwerken | Paleizen, hoofdhal, mausolea, tempelhallen, gebedszalen, terrassen, binnenplaatsen, enz. |
De architectonische stijl van het Potala-paleis combineert traditionele Tibetaanse bouwkunst met Chinese en Nepalese architectonische elementen. Het hele paleis is tegen de berghelling gebouwd, met een hoogteverschil van ongeveer 117 meter van de voet tot de top. Van buiten lijkt het 13 verdiepingen te hebben, maar in werkelijkheid zijn het er 9. De paleismuren zijn meer dan 5 meter dik, opgetrokken uit graniet en uitzonderlijk stevig. De vijf met vergulde tegels bedekte daken schitteren in het felle zonlicht van Lhasa en vormen de meest prachtige skyline van de stad.
Kostbare culturele relikwieën
Het Potala-paleis herbergt een groot aantal kostbare culturele relikwieën en kunstwerken van zeer hoge historische, artistieke en wetenschappelijke waarde.
| Categorie | Toelichting |
|---|---|
| Stoepa's | Acht stoepa's (grafmonumenten) van opeenvolgende Dalai Lama's, waarvan die van de vijfde en dertiende de meest prachtige zijn, versierd met goud en edelstenen |
| Muurschilderingen | Honderden prachtige muurschilderingen die de geschiedenis, religie en het sociale leven van Tibet vastleggen |
| Thangka's | Een groot aantal kostbare religieuze rolschilderingen |
| Geschriften | Bewaart een groot aantal Tibetaanse klassieke teksten en manuscripten |
| Sculpturen | Diverse uitmuntende beelden van Boeddha en religieuze sculpturen |
De stoepa van de vijfde Dalai Lama is een van de meest kostbare relikwieën van het Potala-paleis. Deze stoepa is 14,85 meter hoog, gemaakt met ongeveer 3721 kg goud en ingelegd met tienduizenden edelstenen. Hij wordt beschouwd als een parel in de wereld. De stoepa van de dertiende Dalai Lama is eveneens prachtig, ongeveer 13 meter hoog en vergde eveneens grote hoeveelheden goud en juwelen.
Culturele betekenis
Het Potala-paleis is het hoogste symbool van de Tibetaanse cultuur. Het is niet alleen een paleis of een tempel, maar ook een materiële drager van de duizendjarige geschiedenis van Tibet en een toevluchtsoord voor het spirituele geloof van het Tibetaanse volk. Van de eenwording van het Tibetaanse plateau door Songtsen Gampo tot het theocratisch bestuur van de opeenvolgende Dalai Lama's, het Potala-paleis heeft elk belangrijk moment in de Tibetaanse geschiedenis meegemaakt.
In 1961 werd het Potala-paleis door de Staatsraad opgenomen in de eerste lijst van belangrijke culturele erfgoedsites op nationaal niveau. Na de opname op de UNESCO Werelderfgoedlijst in 1994 kreeg de bescherming van het Potala-paleis meer internationale aandacht. UNESCO merkte in haar evaluatie op: "Sinds de 7e eeuw is het Potala-paleis het winterpaleis van de Dalai Lama geweest, symbolisch voor het Tibetaans boeddhisme en zijn centrale rol in het bestuur door de eeuwen heen. Dit gebouw integreert perfect Tibetaanse, Chinese en Nepalese architectonische kunst en vertegenwoordigt het hoogste niveau van architectonische prestaties in de Himalaya-regio."
Elk jaar bezoeken miljoenen pelgrims en toeristen het Potala-paleis. Voor aanhangers van het Tibetaans boeddhisme is het rondom het Potala-paleis lopen (kora) een belangrijk onderdeel van hun dagelijkse spirituele beoefening. In de vroege ochtend en bij schemering lopen vrome gelovigen met de klok mee over het kora-pad rond het paleis, terwijl ze een gebedsmolen draaien en de zesletterige mantra reciteren. Dit tafereel zelf is uitgegroeid tot een van de meest indrukwekkende culturele landschappen van Tibet.
Referenties
- UNESCO Werelderfgoedcentrum: https://whc.unesco.org/zh/list/707
- Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/布达拉宫/113399
- Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/布达拉宫
Comments (0)