Dynastia Song

Synopsis

Dynastia Song (960-1279) była najbardziej prosperującą pod względem gospodarczym i kulturalnym dynastią w historii Chin, z PKB stanowiącym ponad 60% światowej produkcji. Trzy z czterech wielkich wynalazków – kompas, proch strzelniczy i druk – osiągnęły dojrzałość w okresie Song. Poezja Song (Ci) reprezentuje szczyt chińskiej literatury, z takimi przedstawicielami jak Su Shi, Li Qingzhao i Xin Qiji. Zwoje „Ulicy nad rzeką w dzień Qingming” ukazują dostatek północnej dynastii Song. Kaifeng i Lin’an były wówczas największymi miastami na świecie. Kultura dynastii Song została określona przez japońskiego uczonego Naitō Konana jako początek chińskiej epoki nowożytnej.

Przegląd

Dynastia Song (960-1279 n.e.) była okresem w historii Chin, w którym gospodarka i kultura osiągnęły najwyższy poziom rozwoju. Dzieli się ona na Północną Song (960-1127) i Południową Song (1127-1279), trwając łącznie 319 lat. Chociaż militarnie była stosunkowo słaba, to pod względem gospodarczym, kulturalnym, technologicznym i artystycznym osiągnęła szczyt chińskiego społeczeństwa feudalnego. Brytyjski uczony Joseph Needham nazwał dynastię Song złotym wiekiem chińskiej nauki przyrodniczej. Japoński historyk Naitō Konan wysunął teorię o wczesnej nowożytności dynastii Song, uważając ją za początek nowoczesnego społeczeństwa chińskiego.

Gospodarka dynastii Song zdecydowanie przewyższała resztę świata. Szacuje się, że jej PKB stanowiło ponad 60% światowego, a PKB per capita znacznie przekraczało poziom ówczesnej Europy. Stolica Północnej Song, Kaifeng, oraz stolica Południowej Song, Lin'an (dzisiejszy Hangzhou), były największymi i najbogatszymi miastami na świecie, z populacją przekraczającą milion. Zwojowy obraz Zhang Zeduana "Ulice stolicy w święto Qingming" żywo ukazuje prosperity Kaifengu za czasów Północnej Song – liczne restauracje i herbaciarnie, tętniące życiem kanały z handlowymi statkami oraz zatłoczone ulice.

Ważni cesarze

Cesarz Taizu (Zhao Kuangyin) jest jednym z najbardziej legendarnych założycieli dynastii w historii Chin. Początkowo był dowódcą gwardii pałacowej późniejszej dynastii Zhou. W 960 roku w Chenqiao jego żołnierze narzucili mu żółty płaszcz cesarski i obwołali go cesarzem, zakładając dynastię Song bez rozlewu krwi. Po wstąpieniu na tron, poprzez sprytny manewr "wina i rozmowy o oddaniu dowództwa", skłonił potężnych generałów do dobrowolnego zrzeczenia się władzy wojskowej, unikając w ten sposób chaosu władzy wojskowych i kładąc podwaliny pod politykę Song faworyzującą kulturę nad siłę militarną.

Cesarz Huizong (Zhao Ji) był cesarzem o najwyższych osiągnięciach artystycznych w historii Chin. Stworzył unikalny styl kaligrafii "chude złoto", a jego malarstwo ptaków i kwiatów w stylu gongbi było niezwykle finezyjne. Jednak jego talent artystyczny nie uratował go przed polityczną porażką – podczas incydentu Jingkang, Huizong i jego syn, cesarz Qinzong, zostali pojmani przez wojska Jin, co doprowadziło do upadku Północnej Song. Tragiczny los tego genialnego artysty-cesarza budzi nostalgię.

Cztery Wielkie Wynalazki

Trzy z Czterech Wielkich Wynalazków (kompas, druk, proch) osiągnęły w okresie Song znaczący przełom lub dojrzałe zastosowanie. Bi Sheng wynalazł ruchomą czcionkę za czasów Północnej Song, około 400 lat wcześniej niż europejska prasa Gutenberga. Kompas był powszechnie stosowany w żegludze za dynastii Song, przyczyniając się do bezprecedensowego rozkwitu chińskiego handlu morskiego. Broń prochowa była szeroko stosowana na polach bitew za Song, w tym rakiety i działa.

Poezja Song (Ci)

Poezja Ci z okresu Song jest kolejnym szczytem w historii literatury chińskiej, stojącym obok poezji Tang. Poezja Tang kładzie nacisk na rytm i nastrój, podczas gdy Ci z Song jest bardziej swobodna i żywa, z naprzemiennymi długimi i krótkimi wersami, zdolna wyrażać bogatsze i bardziej subtelne emocje. Su Shi zapoczątkował heroicznym styl Ci, uwalniając tę formę poezji od wąskich tematów miłosnych. Li Qingzhao jest nazywana "najbardziej utalentowaną kobietą wszech czasów"; jej wczesne wiersze są świeże i eleganckie, podczas późniejsze, napisane po utracie kraju i domu, są melancholijne i pełne goryczy. Xin Qiji był największym patriotycznym poetą Ci okresu Południowej Song; jego wiersze przepełnione są pragnieniem odzyskania utraconych ziem oraz gniewem z powodu niespełnionych ambicji.

Życie za dynastii Song

Okres Song był w starożytnych Chinach dynastią najbardziej dbającą o jakość życia. Ludzie Song dążyli do "czterech eleganckich zajęć" – ceremonii parzenia herbaty, kadzenia, układania kwiatów i wieszania obrazów – podnosząc codzienne życie do rangi sztuki. Miejskie życie za Song było bogate i różnorodne – restauracje i herbaciarnie były wszędzie, domy rozrywki (wazi i goulan) tętniły życiem, a nocne targi trwały do białego rana. Słowa Su Shi: "Prawdziwa radość życia tkwi w prostych przyjemnościach" oddają dążenie ludzi Song do wyrafinowanego życia.

Źródła

1. Baidu Baike: https://baike.baidu.com/item/宋朝
2. Wikipedia: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/宋朝
3. "Ulice stolicy w święto Qingming": https://baike.baidu.com/item/清明上河图
4. Poezja Song (Ci): https://baike.baidu.com/item/宋词